VI SA/Wa 475/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Fronczyk Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.) Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant ref. staż. Piotr Czyżewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2015 r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Krajowej Komisji Kwalifikacyjnej Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Krajowej Komisji Kwalifikacyjnej Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącej A. S. kwotę 100 (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przedmiotem zaskarżenia w tej sprawie jest postanowienie z dnia [...] grudnia 2014 r. Izby Architektów RP, Krajowej Komisji Kwalifikacyjnej odmawiające Pani A. S. ("skarżąca") przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od wyniku testu egzaminacyjnego przeprowadzonego w dniu [...] czerwca 2014 r. na uprawnienia budowlane do projektowania bez ograniczeń w specjalności architektonicznej. Postanowienie to zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu [...] czerwca 2014r., została przeprowadzona część pisemna egzaminu na uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej do projektowania bez ograniczeń. Komisja Egzaminacyjna - na podstawie udzielonych przez Skarżącą odpowiedzi – uznała wynik jej egzaminu za negatywny. W dniu [...] września 2014r. do Krajowej Izby Architektów RP wpłynęło pismo Pani A. S. pt.: "Odwołanie od negatywnego wyniku testu egzaminacyjnego na uprawnienia budowlane do projektowania bez ograniczeń w specjalności architektonicznej z dnia [...] czerwca 2014 r". To samo pismo wpłynęło do Okręgowej Komisji Kwalifikacyjnej [...] Okręgowej Izby Architektów RP w dniu [...] września 2014 r. i zostało przekazane do Krajowej Komisji Kwalifikacyjnej w dniu [...] października 2014 r. W przedmiotowym piśmie Skarżąca zarzuciła m.in. jedynie częściowe udostępnienie jej przez [...] Okręgową Izbę Architektów RP akt osobowych oraz zwłokę w wyrażeniu zgody przez organ na sporządzenie kopii akt zawartych w teczce osobowej, co skutkowało - zdaniem Skarżącej - brakiem możliwości złożenia tego odwołania w terminie wcześniejszym. W odwołaniu zakwestionowała także poprawność dokonanej przez organ oceny jej pracy. Krajowa Komisja Kwalifikacyjna poczyniła ustalenia faktyczne i prawne w niniejszej sprawie. W tym celu, pismem z dnia [...] listopada 2014r., zwróciła się do Okręgowej Komisji Kwalifikacyjnej [...] Okręgowej Izby Architektów RP o ustosunkowanie się do zarzutów wskazanych w odwołaniu, w szczególności o odpowiedź na pytanie, czy Pani A. S. miała wgląd do całości akt egzaminacyjnych ją dotyczących, a jeśli tak to w jakiej dacie. W dniu [...] grudnia 2014r. Okręgowej Komisji Kwalifikacyjnej [...] Okręgowej Izby Architektów RP przekazała Krajowej Komisji Kwalifikacyjnej odpowiedź na kierowane do niej zapytanie wskazując m.in., iż "Pani A. S. miała nieograniczony wgląd w swoją teczkę osobową bezpośrednio po przeprowadzonym egzaminie, tak jak wszyscy pozostali egzaminowani. Wykonała kopię swojego testu, na początku września 2014 r." Okręgowa Komisja Kwalifikacyjna nie wskazała jednak w swoim piśmie konkretnego dnia w miesiącu wrześniu, w którym Skarżąca dokonała sporządzenia kopii akt egzaminacyjnych. Krajowa Komisja Kwalifikacyjna potraktowała pismo skarżącej jako odwołanie wraz wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia tegoż odwołania i, działając na podstawie 59 § 2 k.p.a., postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r., odmówiła jednak przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od wyniku testu egzaminacyjnego na uprawnienia budowlane do projektowania bez ograniczeń w specjalności architektonicznej z dnia [...] czerwca 2014 r. Krajowa Komisja Kwalifikacyjna, powołując się na dyspozycję art. 58 k.p.a., podniosła, iż dla przywrócenia terminu niezbędne jest łączne spełnienie przesłanek przepisanych prawem. Ponadto, Krajowa Komisja Kwalifikacyjna, wskazała, iż dla uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu niezbędne jest zaistnienie przeszkody uniemożliwiającej dokonanie czynności w terminie, przy czym przeszkoda ta, winna być niemożliwa do przezwyciężenia. Krajowa Komisja Kwalifikacyjna, w wyniku dokonanych wyjaśnień, biorąc pod uwagę odpowiedź Okręgowej Komisji Kwalifikacyjnej [...] Okręgowej Izby Architektów RP stwierdziła, iż przeszkoda uniemożliwiająca Skarżącej wniesienie odwołania w terminie nie zaistniała z uwagi na fakt, iż Pani A. S. miała nieograniczony dostęp do akt osobowych bezpośrednio po egzaminie, tj. miała możliwość zapoznania się z dokumentacją znajdującą się w jej teczce osobowej, w tym ze znajdującym się w niej testem egzaminacyjnym. Dodatkowo Krajowa Komisja Kwalifikacyjna podniosła, iż fakt późniejszego wyrażenia zgody na wykonanie kopii testu nie może być uznany za przyczynę uniemożliwiającą wniesienie odwołania od negatywnego wyniku testu egzaminacyjnego. Brak podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, stwierdzony przez Krajową Komisję Kwalifikacyjną Izby Architektów RP, skutkował odmową przywrócenia terminu i brakiem merytorycznego rozpoznania wniesionego przez Skarżącą odwołania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 58 k.p.a. poprzez jego błędną interpretację skutkującą przyjęciem, iż brak pełnego udostępnienia akt sprawy nie jest przyczyną uzasadniającą przywrócenie terminu do złożenia odwołania, co z kolei miało wpływ na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Wskazując na powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, koniecznych do dochodzenia swoich praw. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalanie podtrzymując swoją dotychczasową argumentację. Z ostrożności procesowej dodatkowo podnosząc, iż nawet gdyby Sąd nie podzielił powyższej argumentacji, uznając iż fakt niewykonania kserokopii, w sytuacji dostępu do akt sprawy, stanowił jednak przeszkodę do skorzystania w terminie przez Skarżąca z przysługujących jej środków odwoławczych, to w takim przypadku nie została zachowana przesłanka wniesienia wniosku o przywrócenie terminu przez Skarżącą w terminie 7 od ustania przeszkody. Zgodnie bowiem z pismem z dnia [...] grudnia 2014 r. [...] Okręgowej Izby Architektów RP, Skarżąca wykonała kserokopię akt w pierwszej połowie września. Z twierdzeń Skarżącej zawartych w skardze wynika, że kopię tę wykonała dnia [...] września 2014 r, kiedy to doszło do rozmowy z Przewodniczącym OKK [...] Okręgowej Izby Architektów na temat braku w aktach treści konsultacji Przewodniczącego z obsługą prawną. Mając na uwadze powyższe nawet w przypadku uznania przez Sąd, iż sam fakt sporządzenia fotokopii stanowił przeszkodę do wniesienia środka zaskarżenia w terminie, Skarżąca powinna była złożyć wniosek o przywrócenie terminu najpóźniej do dnia [...] września 2014 roku. Wniosek ten wpłynął zaś do Okręgowej Komisji Kwalifikacyjnej dopiero [...] września 2014 r. Organ zastrzegł, że powyższe okoliczności podniesione zostały jedynie z ostrożności procesowej, gdyż Krajowa Komisja Kwalifikacyjna nadal podtrzymuje stanowisko, iż nie zaistniała przeszkoda uniemożliwiająca skorzystanie przez Skarżącą z środków odwoławczych w terminie. ,Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skargę należało uwzględnić, aczkolwiek nie z powodów w niej podniesionych. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym decyzji administracyjnych, zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Stosownie natomiast do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – dalej "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę. Otóż, w tej sprawie brak bezspornego dowodu na to, że skarżąca została pouczona o sposobie i terminie wniesienia środka zaskarżenia od niekorzystnego dla niej wyniku części pisemnej egzaminu (testu) na uprawniania budowlane, o które się ubiegała, a przeprowadzonego w dniu [...] czerwca 2012 r. Dla porządku należy wskazać, że szczegółowe postępowanie kwalifikacje w sprawach nadawania uprawnień budowlanych w specjalności architektonicznej do projektowania bez ograniczeń reguluje regulamin stanowiący załącznik do uchwały nr [...] z dnia [...] września 2011 r. w sprawie wprowadzenia regulaminu postępowania kwalifikacyjnego w sprawie nadawania uprawnień budowlanych w specjalności architektonicznej do projektowania bez ograniczeń. Przepis § 10 pkt 7 stanowi, że wyniki części pisemnej egzaminu ogłaszane są bezpośrednio po sprawdzeniu wszystkich udzielonych odpowiedzi; osobom, które nie zakwalifikowały się do części ustnej podaje się termin, po którym będą mogły ponownie przystąpić do egzaminu. Z kolei zgodnie z pkt 9 tego paragrafu - osobom, które nie zakwalifikowały się do części ustanej egzaminu przysługuje prawo do złożenia wniosku o ponowną weryfikację egzaminu pisemnego. Wniosek kandydat składa do Krajowej Komisji Kwalifikacyjnej za pośrednictwem okręgowej komisji kwalifikacyjnej w terminie 14 dni od ogłoszenia wyników egzaminu pisemnego. W aktach znajduje się wniosek skarżącej z dnia [...] lutego 2014 r. o przeprowadzenie wobec niej postępowania kwalifikacyjnego oraz o nadanie uprawnień budowlanych w specjalności architektonicznej do projektowania bez ograniczeń, w którym to wniosku zawarte jest oświadczenie skarżącej, że zapoznała się ze stosownymi przepisami normującymi zasady i tryb tego postępowania kwalifikacyjnego (karta nr [...] akt administracyjnych). Niemniej jednak nie wiadomo, co obejmowały te "stosowne przepisy normujące zasady i tryb tego postępowania kwalifikacyjnego", czy w ich ramach skarżąca zapoznała się także ze ww. regulacją dotyczącą trybu i sposobu zaskarżenia niekorzystnego rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia wyniku części pisemnej egzaminu. Tak więc ww. oświadczenie, nie może dowodzić faktu, że została pouczona, a w konsekwencji, że była świadoma tego jak zaskarżyć niekorzystny dla niej wynik egzaminu, tzn. za pomocą jakiego środka prawnego, w jakim terminie należało go wnieść (i w jaki sposób) oraz jaki organ właściwy był do rozpoznania tego środka, a także, za pośrednictwem którego organu należało wnieść ten środek prawny. W prawie administracyjnym nie można przecież przyjmować fikcji powszechnej znajomości prawa nie jest to bowiem dziedzina, w której miałaby ona rację bytu. Wymóg (powinność) powszechnej elementarnej znajomości przez adresata norm prawnych nie jest wymogiem prawnym we właściwym tego słowa znaczeniu, nie stanowi bowiem samoistnego obowiązku adresatów. W tym kontekście zauważenia wymaga, że błędne pouczenie przez organ o przysługujących środkach zaskarżenia bądź - w ogóle - niepouczenie w tym zakresie skarżącej ocenić należy jako uchybienie zasadom ogólnym postępowania administracyjnego, o których mowa w art. 8 i art. 9 k.p.a., to jest zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do władz publicznych i zasadzie udzielania należytej informacji stronom oraz czuwania nad tym, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa (w tym celu udziela się stronom niezbędnych wyjaśnień i wskazówek). Nie ulega wątpliwości, że regulacja zawarta w art. 112 k.p.a. stanowi jedną z istotniejszych konsekwencji naruszenia przez organ prowadzący postępowanie obowiązku udzielania stronom rzetelnych informacji o ich uprawnieniach, w odniesieniu do bardzo doniosłej ich sfery – wnoszenia środków zaskarżenia. Zdaniem Sądu należy przyjąć, że skoro przepis udziela stronie ochrony prawnej, a tak expressis verbis stanowi art. 112 k.p.a., nie ma podstaw do odsyłania jednostki na inną drogę ochrony prawnej (tj. wymagającego wykazania spełnienia określonych warunków postępowania o przywrócenie terminu), jeżeli ta ochrona jest przyznana z mocy prawa. Sąd w składzie orzekającym niniejszą sprawę przyjął taką właśnie wykładnię przepisu art. 112 k.p.a., stojąc na stanowisku, iż w pełni oddaje ona istotę zakazu narażania strony na "szkodę" wskutek zastosowania się do błędnego pouczenia udzielonego przez organ administracji (za błędne pouczenie należy uznać także brak pouczenia, por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 14 lutego 2002 r., II SA 2289/01, LEX nr 82672; wyrok NSA z dnia 19 lipca 2012 r., I OSK 755/12, LEX nr 1264925, OSP 2013, z. 6). W ocenie bowiem Sądu strona nie może być w nadmierny sposób obciążana koniecznością samodzielnego naprawiania uchybień proceduralnych organu. Sąd uznał, że w sprawie doszło do naruszenia art. 112 k.p.a. w związku z art. 8 k.p.a. i art. 9 k.p.a., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ zamknęło skarżącej drogę do rozpoznania środka zaskarżenia złożonego przez nią od niekorzystnego wyniku egzaminu przeprowadzonego w dniu [...] czerwca 2014 r. W konsekwencji właściwy organ rozpozna merytorycznie - jako wniesiony w terminie - środek prawny złożony przez skarżącą od wyników egzaminu przeprowadzonego w dniu [...] czerwca 2014 r. Sąd jednocześnie wskazuje, że w niniejszej sprawie nie badał zasadności merytorycznych zarzutów podniesionych przez skarżącą. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pkt I sentencji wyroku orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. Natomiast w pkt II sentencji wyroku orzeczono w myśl art. 152 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie Sądu o kosztach ma zaś swoją podstawę w treści art. 200 ww. ustawy.