I OZ 218/16

Dnia 9 marca 2016 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2016 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia radcy prawnego P.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2015 roku sygn. akt IV SA/Wa 709/15 przyznające radcy prawnemu P.W. wynagrodzenie za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz oddalające wniosek w zakresie zwrotu kosztów korespondencji. w sprawie ze skargi D.W., J.W., M.W. i M.W. na postanowienie Głównego Geodety Kraju z dnia [...] maja 2011 roku nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie w punkcie drugim, 2. przyznać radcy prawnemu P.W. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 8,40 zł (osiem złotych i czterdzieści groszy) tytułem zwrotu wydatków związanych z wykonywaniem zastępstwa prawnego wykonywanego na zasadzie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 11 grudnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w punkcie pierwszym przyznał radcy prawnemu P.W. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 240 zł tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz kwotę 55,20 zł stanowiącą 23% podatku od towarów i usług oraz w punkcie drugim oddalił wniosek w zakresie zwrotu kosztów korespondencji w sprawie ze skargi D.W., J.W., M.W. i M.W. na postanowienie Głównego Geodety Kraju z dnia [...] maja 2011 r. w przedmiocie umorzenia postępowania. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że stosownie do art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) ustanowionemu w ramach prawa pomocy radcy prawnemu przysługuje wynagrodzenie według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Sąd uznał jednak, że w niniejszej sprawie pełnomocnikowi należy się jedynie jedno wynagrodzenie radcowskie, które zawiera w sobie także koszty korespondencji. Sąd ten wyjaśnił, że między reprezentowanymi przez pełnomocnika skarżącymi – D.W. i M.W. – zachodzi współuczestnictwo materialne, w stosunku do obojga skarżących pełnomocnik podejmował te same czynności procesowe, zaś z akt sprawy nie wynika zdaniem Sądu, żeby charakter sprawy i wkład pracy pełnomocnika przemawiał za przyznaniem wielokrotności stawki minimalnej wynagrodzenia określonej w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490 ze zm.; dalej rozporządzenie w sprawie opłat za czynności radców prawnych). Natomiast poniesione przez pełnomocnika koszty korespondencji nie mogą zostać uznane za niezbędne koszty postępowania określone w art. 205 p.p.s.a. Sąd wyjaśnił, że do niezbędnych kosztów postępowania można zaliczyć jedynie wydatek, który nie jest wynagrodzeniem, ani nie stanowi elementu kosztów sądowych. Zaś zakres wydatków profesjonalnego pełnomocnika nie może być rozszerzany na wydatki drobne i zwykle występujące przy okazji prowadzenia procesu sądowego, jak wydatki na korespondencję. Skoro bowiem sporządzanie i wnoszenie przez pełnomocnika pism procesowych w imieniu strony dokonywane jest w ramach pełnomocnictwa do prowadzenia danej sprawy, to wynagrodzenie, które jest mu należne za prowadzenie tej sprawy, obejmuje również wynagrodzenie za czynności polegające na sporządzaniu i składaniu pism procesowych. W tej sytuacji, zdaniem Sądu, koszty związane z prowadzeniem korespondencji, jako wykraczające poza zakres niezbędnych kosztów postępowania nie mogły podlegać zwrotowi. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł radca prawny P.W., zaskarżając je w części oddalającej wniosek o zwrot kosztów korespondencji. W zażaleniu wskazano, że wniosek pełnomocnika o zwrot udokumentowanych wydatków oparty został o § 15 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych, zgodnie z którym koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują między innymi niezbędne, udokumentowane wydatki radcy prawnego. Podkreślono również, że uzasadniając oddalenie wniosku we wskazanym zakresie Sąd oparł się o przepisy dotyczące zasądzania zwrotu kosztów postępowania stronom z tytułu reprezentowania ich przez profesjonalnych pełnomocników ustanowionych w wyboru. Zaś art. 205 p.p.s.a. nie ma w ogóle zastosowania do zwracania niezbędnych kosztów poniesionych z tytułu udzielania pomocy prawnej jako pełnomocnika ustanowionego z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 250 § 1 p.p.s.a. wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zgodnie zaś z § 15 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę w wysokości nie wyższej niż 150% stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3-4, oraz niezbędne, udokumentowane wydatki radcy prawnego. Natomiast w myśl art. 205 § 2 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Zatem pełnomocnik wyznaczony z urzędu otrzymuje nie tylko wynagrodzenie, ale także zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W niniejszej sprawie poza sporem jest kwestia udokumentowania przez pełnomocnika poniesienia kosztów korespondencji, bowiem na rozprawie przedstawił on oryginały potwierdzenia wydatków związanych z dwiema przesyłkami sądowymi, co zostało odnotowane w protokole rozprawy (k. 286). Bezspornym jest także, że koszt korespondencji poniesiony przez pełnomocnika stanowi jego wydatek. Rozważenia wymaga zatem czy wydatek ten jest wydatkiem niezbędnym. W orzecznictwie sądów administracyjnych dostrzec można rozbieżności w tym zakresie. Według jednego stanowiska uznaje się, że zakresu wydatków profesjonalnego pełnomocnika nie można rozszerzać na wydatki drobne i zwykłe, jak wydatki na korespondencje (por. post. WSA w Lublinie z 10 marca 2005 r. sygn. akt I SA/Lu 611/04; post. WSA w Lublinie z 22 maja 2014 r. sygn. akt III SA/Lu 935/13; post. NSA z 26 listopada 2015 r. sygn. akt I OZ 1531/51), które to stanowisko zostało także zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Jednocześnie jednak wyrażany jest pogląd przeciwny, zgodnie z którym koszty korespondencji zaliczane są do niezbędnych wydatków i zwracane są profesjonalnym pełnomocnikom wyznaczanym z urzędu (por. post. WSA w Lublinie z 25 listopada 2008 r. II SA/Lu 339/08; post. WSA w Warszawie z dnia 12 maja 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 180/15; post. NSA z 6 marca 2014 r. sygn. akt I OZ 152/14; post. NSA z 13 listopada 2015 r. sygn. akt I OZ 1486/15. Takie stanowisko reprezentowane jest także przez M. Jagielską w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M Wierzbowskiego 2 wyd. Wydawnictwo C.H. Beck, str. 722-725 a także A. Partyk, Komentarz do § 15 (w:) Rozporządzenie w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. Komentarz. A Partyk, T. Partyk, LEX/El 2015). Do drugiego z zaprezentowanych poglądów przychyla się także skład orzekający w niniejszej sprawie. Nie ulega bowiem wątpliwości, że prowadzenie korespondencji z sądem jest niezbędnym w celu prawidłowego reprezentowania strony w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Ponadto, skoro w art. 205 § 2 p.p.s.a., obok wynagrodzenia czy kosztów sądowych, do niezbędnych kosztów reprezentowania strony, zaliczone zostały wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego jako samodzielnego składnika kosztów postępowania, to do niezbędnych kosztów zaliczony powinien zostać także koszt korespondencji. Ustawodawca nie wyodrębnił spośród wydatków, wydatków drobnych, które nie podlegają zwrotowi. Koszt korespondencji może faktycznie stanowić wydatek drobny, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie, ale możliwe jest także poniesienie w tym zakresie wydatków w znacznej wysokości. Zatem, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, poniesione przez pełnomocnika koszty korespondencji powinny zostać uznane za wydatki niezbędne. Skoro więc w niniejszej sprawie, pełnomocnik udokumentował poniesienie kosztów korespondencji w wysokości 8,40 zł, to kwota ta powinna zostać mu zwrócono stosownie do treści art. 250 § 1 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie oraz przyznał pełnomocnikowi skarżących zwrot poniesionych przez niego niezbędnych i udokumentowanych wydatków.