II FZ 584/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jerzy Płusa po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia doradcy podatkowego A. B. ustanowionego z urzędu na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach zawarte w wyroku z dnia 2 czerwca 2015 r., sygn. akt I SA/Ke 222/15 w zakresie przyznania wynagrodzenia doradcy podatkowemu za udzieloną pomoc prawną z urzędu w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Kielcach z dnia 26 marca 2012 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach. Wyrokiem z dnia 2 czerwca 2015 r. sygn. akt I SA/Ke 222/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, po rozpoznaniu skargi W. K. (dalej jako "Skarżący"), uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Kielcach z dnia 26 marca 2012 r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. (pkt 1), określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości (pkt 2) oraz przyznał od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na rzecz doradcy podatkowego A. B. kwotę 6 642 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawej udzielonej z urzędu w tym kwotę 1 242 zł tytułem podatku od towarów i usług. W uzasadnieniu postanowienia w przedmiocie zasądzonych kosztów Sąd pierwszej instancji wskazał, że pismem z dnia 2 lutego 2015 r. wyznaczony z urzędu pełnomocnik Skarżącego wniósł o przyznanie wynagrodzenia należnego za wniesienie skargi kasacyjnej i udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie II FSK 3127/12. W treści pisma zawarł oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Mając na uwadze art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r. poz. 270, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", oraz rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 31, poz. 153) - powoływanego dalej jako "rozporządzenie". Stosownie do § 3 ust. 1 pkt 1 lit. g) rozporządzenia, kwota wynagrodzenia doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądem administracyjnym wynosi w pierwszej instancji w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, przy wartości przedmiotu sprawy powyżej 200 000 zł – 7 200 zł. Zgodnie z § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia wynagrodzenie doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądem administracyjnym wynosi w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - 75% kwoty wynagrodzenia określonego w ust. 1. Wartość przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie wyniosła 230 267 zł. Na podstawie § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia, wynagrodzenie za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wyniosło kwotę 5 400 zł. Wynagrodzenie to podwyższone zostało o 23% podatku VAT, czyli o kwotę 1 242 zł. Zgodnie bowiem z treścią § 2 ust. 3 rozporządzenia, wynagrodzenie w sprawach, w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego ustanowionego z urzędu, sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tej opłacie. Koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu wyniosły zatem kwotę 6 642 zł. Po otrzymaniu wyroku z uzasadnieniem pełnomocnik Skarżącego na podstawie art. 166 w zw. z art. 173 P.p.s.a., wniósł zażalenie na powyższe postanowienie Sądu pierwszej instancji w przedmiocie przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie art. 250 P.p.s.a. w zakresie, w jakim obejmuje ono błędną wykładnię § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia. Wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji i alternatywnie o rozpoznanie na nowo sprawy przez Sąd pierwszej instancji w trybie art. 195 § 2 P.p.s.a. i uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu przed sądem w drugiej instancji w kwocie 7 200 zł powiększonej o podatek od towarów i usług. Ograniczając przyznane wynagrodzenie do 75% kwoty wynagrodzenia obliczonego zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia, Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł jednak okoliczności wstąpienia pełnomocnika do sprawy już po wydaniu wyroku w pierwszej instancji, tj. dopiero na etapie postępowania drugoinstancyjnego. Okoliczność wstąpienia do sprawy pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy na etapie postępowania drugoinstancyjnego, wobec brzmienia § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia, wyklucza możliwość ograniczenia kwoty należnego wynagrodzenie do kwoty stanowiącej 75% kwoty wynagrodzenia obliczonego zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia. Zaskarżonym rozstrzygnięciem zostało jednak przyznane wynagrodzenie z tytułu reprezentacji przed sądem w drugiej instancji w kwocie ograniczonej do 75% należnego wynagrodzenia, w sytuacji gdy nie ustanowiony pełnomocnik strony nie występował uprzednio w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W przedmiotowej sprawie postanowieniem z dnia 12 września 2012 r. przyznano Skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego. Krajowa Rada Doradców Podatkowych wyznaczyła dla Skarżącego pełnomocnika z urzędu doradcę podatkowego A. B.. Wskazany doradca podatkowy sporządził skargę kasacyjną od wyroku z dnia 28 czerwca 2012 r. oraz wziął udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Pomoc prawna udzielona przez pełnomocnika stanowiła wykonanie wydanego postanowienia o przyznaniu Skarżącemu prawa pomocy, a pełnomocnik przystąpił do sprawy na etapie postępowania przed sądem drugiej instancji. Stosownie do § 3 ust. 1 pkt 1 lit. g) rozporządzenia, kwota wynagrodzenia doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądem administracyjnym wynosi w pierwszej instancji w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, przy wartości przedmiotu sprawy powyżej 200 000 zł - 7 200 zł. Zgodnie z § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia wynagrodzenie doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądem administracyjnym wynosi w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - 75% kwoty wynagrodzenia określonego w ust. 1, a jeżeli w drugiej instancji nie prowadził sprawy ten sam doradca podatkowy - 100 % tej kwoty, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Mając zatem na uwadze powyższe uregulowania w przedmiocie wynagrodzenia, należy zgodzić się z pełnomocnikiem, że Sąd pierwszej instancji ograniczając wynagrodzenie do 75% kwoty, po pierwsze pominął dalszą treść przepisu rozporządzenia, na podstawie którego zasądził wynagrodzenie. Po drugie, nie dostrzegł również okoliczności wstąpienia pełnomocnika do sprawy już po wydaniu wyroku pierwszej instancji tj., na etapie postępowania drugoinstancyjnego. W niniejszej sprawie Skarżący samodzielnie występował przed Sądem pierwszej instancji, bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Dopiero po wydaniu przez Sąd pierwszej instancji wyroku z dnia 28 czerwca 2012 r. oddalającego skargę, Skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie pełnomocnika z urzędu. Jak wynika z akt sprawy, postanowieniem z dnia 12 września 2012 r. referendarz sądowy przyznał Skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego, który sporządził skargę kasacyjną. Mając na uwadze stan faktyczny zaistniały w sprawie, w ocenie Sądu odwoławczego, przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia, obejmującego sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w wysokości 75 % kwoty, uznać należy za nieprawidłowe. Sąd pierwszej instancji pominął okoliczność, że pełnomocnik występował tylko w drugiej instancji, czyli zgodnie z zapisem § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia, wynagrodzenie wynosi 100% kwoty, jeżeli w drugiej instancji nie prowadził sprawy ten sam doradca podatkowy (...). W ocenie Sądu odwoławczego, ten zapis należy rozumieć w ten sposób, że jeżeli w pierwszej instancji strona nie była reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu, to przystąpienie pełnomocnika na etapie postępowania drugoinstancyjnego oznacza, że stronę nie reprezentował ten sam pełnomocnik, czyli należne wynagrodzenia dla niego winno stanowić 100% kwoty wynagrodzenia. Mając powyższe na względzie, w ocenie Sądu odwoławczego, złożone zażalenie jest zasadne, zatem na podstawie art. 185 P.p.s.a. w zw. z art. 197 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.