I FSK 1756/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-04-25
Skład orzekający: Janusz Zubrzycki, Roman Wiatrowski, Dagmara Dominik-Ogińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy choroba pełnomocnika strony, polegająca na zaburzeniach depresyjnych, może stanowić podstawę do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, jeśli strona nie miała wiedzy o chorobie pełnomocnika?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że choroba pełnomocnika, potwierdzona dokumentacją medyczną, może stanowić podstawę do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, jeśli strona uprawdopodobniła brak swojej winy w uchybieniu terminu. Sąd uznał, że argumentacja strony i załączona dokumentacja medyczna potwierdzająca zaburzenia depresyjne pełnomocnika czynią prawdopodobnym, że pełnomocnik nie mógł złożyć odwołania w terminie z powodu choroby, a strona, nieposiadająca wiedzy o chorobie pełnomocnika, nie może być obciążana negatywnymi konsekwencjami jego zaniechania.Stan faktyczny
Strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji podatkowej, argumentując, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy z powodu choroby jej pełnomocnika (doradcy podatkowego). Dyrektor Izby Skarbowej odmówił przywrócenia terminu, uznając, że pełnomocnik nie uprawdopodobnił braku winy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę strony. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i postanowienie organu odwoławczego, uznając, że choroba pełnomocnika stanowiła podstawę do przywrócenia terminu.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok w całości, uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 19 stycznia 2015 r. oraz zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Z. na rzecz R. G. kwotę 620 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania za obie instancje.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Janusz Zubrzycki (sprawozdawca), Sędzia NSA Roman Wiatrowski, Sędzia WSA del. Dagmara Dominik-Ogińska, Protokolant Katarzyna Nowik, po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej R. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 2 czerwca 2015 r. sygn. akt I SA/Go 180/15 w sprawie ze skargi R. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 19 stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) uchyla zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 19 stycznia 2015r. nr [...], 3) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Z. na rzecz R. G. kwotę 620 (sześćset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania za obie instancje.
1. Wyrok Sądu pierwszej instancji i przedstawiony przez ten Sąd tok postępowania przed organami.
1.1. Wyrokiem z dnia 2 czerwca 2015 r., sygn. akt I SA/Go 180/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę R. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 19 stycznia 2015 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Z. z dnia 26 września 2014 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień, październik i listopad 2009 r.
1.2. Przedstawiając stan faktyczny sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że w wyniku postępowania kontrolnego przeprowadzonego wobec Skarżącego w zakresie podatku od towarów i usług Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Z. decyzją z dnia 26 września 2014 r. określił Skarżącemu nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za ww. miesiące. Decyzję tę organ doręczył w dniu 29 września 2014 r. osobiście - przez pracownika organu kontroli skarbowej - ówczesnemu pełnomocnikowi Strony J. J. w miejscu jego pracy, tj. w siedzibie G. Sp. z o.o. W treści decyzji zawarto pouczenie o prawie wniesienia odwołania do Dyrektora Izby Skarbowej. Termin do tej czynności upływał 13 października 2014 r.
Dnia 8 grudnia 2014 r. nowy pełnomocnik Strony złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, argumentując, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy Skarżącego i miało związek z chorobą dotychczasowego pełnomocnika – J. J. Przyznając, że J. J. otrzymał decyzję organu pierwszej instancji pełnomocnik Strony wskazał, że Strona nie miała jakiejkolwiek wiedzy w tym zakresie. Podkreślił, że od 22 września 2014 r. J. J. jest leczony na depresję, a stan jego zdrowia nie pozwala na wykonywanie pracy umysłowej, czy fizycznej. Zaznaczył również, że informacja o chorobie J. J. została przekazana Skarżącemu dopiero 26 listopada 2014 r., kiedy to J. J. przeglądając akta sprawy w Urzędzie Kontroli Skarbowej odnalazł przedmiotową decyzję organu pierwszej instancji. Zdaniem pełnomocnika, zaburzenie psychiczne spowodowało, że J. J. nie odnotował faktu otrzymania decyzji jako istotnego, nie pomyślał o przekazaniu decyzji Skarżącemu, czy sporządzeniu odwołania, co w konsekwencji uniemożliwiło wniesienie odwołania w przewidzianym terminie. Do wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik Strony załączył odwołanie od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 26 września 2014 r. oraz zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia J. J. z dnia 26 listopada 2014 r., wystawione przez lekarza medycyny rodzinnej.
Postanowieniem z dnia 19 stycznia 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej odmówił Stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy stwierdził, że Strona nie wykazała, iż bez swojej winy nie złożyła odwołania w terminie przewidzianym w ustawie. Zaznaczył, że Strona działała przez pełnomocnika, którego - w oparciu o pełnomocnictwo z dnia 29 grudnia 2009 r. - upoważniła do reprezentowania jej przed organami podatkowymi, urzędami kontroli skarbowej, we wszystkich sprawach należących do właściwości tych organów, w szczególności w zakresie m.in. postępowań podatkowych. Organ zaznaczył, że w sytuacji, gdy uchybienie terminu do dokonania danej czynności jest wynikiem zaniechań pełnomocnika, badaniu podlega, czy pełnomocnik uprawdopodobnił swój brak winy w uchybieniu, jednakże w istocie zaniechanie pełnomocnika obciąża samą stronę, to ona bowiem ponosi odpowiedzialność za dobór osób, którymi posługuje się przy dokonywaniu czynności procesowych. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, brak staranności w działaniu pełnomocnika Skarżącego potwierdza rozmowa telefoniczna przeprowadzona przez J. J. w dniu 26 listopada 2014 r. z pracownikiem Urzędu Kontroli Skarbowej, odnośnie udostępnienia akt sprawy, w związku z faktem wystawienia przez Urząd Skarbowy tytułów wykonawczych wobec Skarżącego. J. J. po informacji uzyskanej od pracownika organu, że tytuły najpewniej dotyczą decyzji doręczonej mu w dniu 29 września 2014 r., stwierdził, że decyzję tę gdzieś odłożył i zapomniał o niej. Zapytał również, jak wygląda sprawa możliwości przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji. O nienależytej staranności pełnomocnika Strony świadczy również - zdaniem organu odwoławczego - okoliczność, iż nie powiadomił on swojego mocodawcy o problemach zdrowotnych, pomimo rozpoczętego od 22 września 2014 r. leczenia oraz zaświadczenia, z którego wynika, iż J. J. nie jest w stanie wykonywać jakiejkolwiek pracy umysłowej i fizycznej. Tym samym organ uznał, że depresja, jako choroba przewlekła, nie stanowi nagłej, niemożliwej do przezwyciężenia choroby i stwierdził, że brak jest podstaw do przywrócenia Stronie terminu do złożenia odwołania.
2. Skarga do Sądu pierwszej instancji.
2.1. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim Strona wniosła o uchylenie postanowienia organu odwoławczego w całości. Zarzuciła przy tym Dyrektorowi Izby Skarbowej naruszenie:
- art. 162 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej powoływana jako "O.p."), poprzez brak uwzględnienia argumentów Strony uprawdopodobniających uchybienie terminowi bez jej winy;
- art. 120, art. 121 i art. 122 O.p., poprzez wydanie postanowienia bez uwzględnienia istotnych okoliczności stanu faktycznego;
- art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 O.p., poprzez niedopuszczenie wszelkich istotnych dowodów w sprawie.
Skarżący wniósł również o przeprowadzenie dowodów z załączonych do skargi dokumentów - zaświadczeń lekarskich odnośnie stanu zdrowia i leczenia J. J., jak również jego listu do Skarżącego.
2.2. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w kwestionowanym postanowieniu.
3. Uzasadnienie rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji.
3.1. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi.
3.2. Sąd, oceniając zasadność stanowiska organu, zwrócił uwagę, że choroba strony/pełnomocnika ją reprezentującego może stanowić okoliczność wyłączającą winę strony w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania, ale nie musi to mieć miejsca w każdym przypadku. Ocena, czy w konkretnej sprawie choroba stanowiła przyczynę usprawiedliwiającą opóźnienie, wymaga rozważenia wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności, czy - w niniejszej sprawie - pełnomocnik faktycznie nie miał możliwości podjęcia stosownych działań w celu terminowego złożenia środka odwoławczego.
3.3. Mając powyższe na uwadze, za słuszne Sąd uznał stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej, że - mimo użytych w zaświadczeniu z 26 listopada 2014 r. sformułowań "nadal" i "pozostawanie w stanie zdrowia nie pozwalającym na wykonywanie pracy umysłowej i fizycznej" - należy przyjąć, iż ówczesny pełnomocnik Strony działał w ramach udzielonego pełnomocnictwa, co najmniej do 26 listopada 2014 r., m.in. odbierając w miejscu swojej pracy w dniu 29 września 2014 r. decyzję organu pierwszej instancji, dzwoniąc niemalże dwa miesiące później (26 listopada 2014 r.) do organu, w celu powzięcia informacji dotyczących wystawionych tytułów wykonawczych (co było konsekwencją wcześniejszego kontaktowania się Strony z pełnomocnikiem) oraz dopytywania się o możliwości przywrócenia terminu.
3.4. Zdaniem Sądu, organ odwoławczy trafnie ocenił potwierdzający powyższe okoliczności dowód, w postaci notatki służbowej z rozmowy telefonicznej przeprowadzonej z J. J. 26 listopada 2014 r., sporządzonej przez pracownika organu kontroli skarbowej, że pozostaje on w sprzeczności z zachowaniami ówczesnego pełnomocnika Strony i nie uprawdopodobnia braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania, tzn. nie przekonuje o tym, że pełnomocnik ten faktycznie nie miał możliwości podjęcia stosownych działań w tym kierunku.
3.5. W ocenie Sądu, ww. okoliczności nie wskazują na nagły charakter choroby J. J., który w sposób bezdyskusyjny świadczyłby o tym, że pełnomocnik, którego miejscem pracy jest przecież biuro rachunkowe, nie mógł w żaden sposób dokonać tej konkretnej czynności procesowej, jakim było wniesienie odwołania.
3.6. Sąd zwrócił uwagę, że cała aktywność w wykazaniu choroby ówczesnego pełnomocnika objawiła się dopiero z dniem 26 listopada 2014 r. i zbieżna jest z datą przeprowadzonej przez J. J. rozmowy z pracownikiem organu. To tego dnia, na jego żądanie, lekarz rodzinny wystawił wyżej opisane zaświadczenie. Prawie wszystkie kolejne dokumenty przedłożone przez Stronę ze skargą pochodzą z okresu znacznie późniejszego (2015 r.).
Wśród załączonych do skargi dowodów potwierdzających chorobę J. J., zgromadzonych w toku leczenia, które rozpoczęło się we wrześniu 2014 r., znajduje się kserokopia wydanego 29 września 2014 r. skierowania z poradni lekarza rodzinnego do poradni specjalistycznej w celu uzyskania oceny specjalistycznej oraz dalszego leczenia. W opinii Sądu, dziwi fakt, że choć dowód, ten (z racji daty wystawienia), istniał w momencie wnoszenia wniosku o przywrócenie terminu, Strona ani o nim nie wspomniała, ani go nie przedstawiła. Podobnie należy ocenić brak powoływania się we wniosku na fakt leczenia się J. J. od 1 października
2014 r. w poradni specjalistycznej. Nadto, Sąd w wątpliwość poddał fakt zrealizowania przedmiotowego skierowania, skoro jest ono nadal w posiadaniu J. J.
3.7. Sąd wskazał, że na ocenę zasadności stanowiska organu odwoławczego wpływ mają również rozbieżności w argumentacji Strony, która w skardze podniosła, że w dniu, gdy skontaktowała się ze swoim ówczesnym pełnomocnikiem – J. J., ten po skontaktowaniu się z urzędem skarbowym, przypomniał sobie o fakcie otrzymania decyzji z 26 września 2014 r.(k- 8 skargi). W innym zaś miejscu wywodziła, że J. J. w ogóle nie pamięta faktu odbioru przedmiotowej decyzji (k- 12 skargi).
3.8. Sąd zwrócił uwagę, że działania pełnomocnika, który z jednej strony, świadomy swojego stanu zdrowia zgłosił się na leczenie zarówno do lekarza rodzinnego, a następnie do lekarza psychiatry i jest leczony przez nich równocześnie, a w tym samym czasie pełnił funkcję pełnomocnika oraz pracował w biurze rachunkowym, pozostają ze sobą we wzajemnej sprzeczności.
3.9. W kontekście powyższego, Sąd uznał, że Dyrektor Izby Skarbowej - mając na względzie całokształt okoliczności sprawy - słusznie przyjął, iż J. J. nie dochował należytej staranności w działaniu, w pełnionych przez siebie obowiązkach, jako profesjonalny pełnomocnik. Tym samym brak jest podstaw do uwzględnienia skargi w niniejszej sprawie.
4. Skarga kasacyjna.
4.1. Strona zaskarżyła powyższy wyrok w całości i w skardze kasacyjnej zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej powoływana jako "P.p.s.a.") w związku z art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (Dz. U. z 2015 r., poz. 553 ze zm., dalej powoływana jako "u.k.s.") w związku z art. 162 § 2 O.p., przez brak uwzględnienia argumentów Strony uprawdopodobniających uchybienie terminowi bez jej winy;
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 31 ust. 1 u.k.s. i w związku z art. 120, art. 121 i art. 122 O.p., przez utrzymanie w mocy decyzji, przy której wydawaniu naruszono zasadę zaufania do organu podatkowego;
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 31 ust. 1 u.k.s. i w związku z art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. poprzez niedopuszczenie wszelkich istotnych dowodów;
- art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak ustosunkowania się w uzasadnieniu wyroku do zarzutów Skarżącego dotyczących naruszenia przepisów prawa procesowego.
W związku z powyższym, Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
4.2. Dyrektor Izby Skarbowej nie złożył odpowiedzi na skargę kasacyjną.
5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
5.1. W myśl art. 162 § 1 O.p., w razie uchybienia terminowi należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (art. 162 § 2 O.p.).
Z cytowanych przepisów wynika, że przywrócenie terminu uzależnione jest od spełnienia czterech przesłanek, którymi są: złożenie wniosku w tym zakresie przez zainteresowanego (1) w stosownym terminie przewidzianym w ustawie (2), uprawdopodobnienie braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu (3) oraz dokonanie wraz ze złożeniem wniosku czynności, dla której był określony termin (4).
5.2. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że Strona uchybiła terminowi do złożenia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Z. z dnia 26 września 2014 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień, październik i listopad 2009 r., a przy tym: złożyła wniosek o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności, składając jednocześnie wraz z wnioskiem stosowny środek zaskarżenia, a nadto, że dokonała tego w siedmiodniowym terminie przewidzianym do tego w art. 162 § 2 O.p.
Kwestią sporną jest natomiast ocena, czy Strona uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do złożenia przedmiotowego odwołania nastąpiło bez jej winy.
5.3. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. A contrario zatem, przywrócenie to może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. wyrok NSA z dnia 20 maja 1998 r., I SA/Ka 1718/96, dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W kontekście powyższego za prawidłowe należy uznać stanowisko Sądu pierwszej instancji, że w okolicznościach tej sprawy, w której Strona była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, gdyż bez wątpienia za takiego pełnomocnika należy uznać doradcę podatkowego, ów miernik staranności należy odnieść do działania tegoż pełnomocnika.
5.4. Nie można natomiast podzielić oceny WSA w Gorzowie Wielkopolskim co do tego, że w sprawie tej Dyrektor Izby Skarbowej w Z. w postanowieniu z dnia 19 stycznia 2015 r. trafnie odmówił Stronie przywrócenia terminu do złożenia odwołania z uwagi na to, iż Strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu temu terminowi.
5.5. W związku z powyższym, w pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że Strona we wniosku o przywrócenie terminu wskazała, że przyczyną uchybienia temu terminowi była choroba jej ówczesnego pełnomocnika, doradcy podatkowego J. J., w postaci zaburzeń depresyjnych, która w znaczący sposób wpłynęła na wykonywanie przez niego obowiązków służbowych. Do wniosku Strona dołączyła zaświadczenie lekarskie z dnia 26 listopada 2014 r., z którego wynika, że J. J. od 22 września 2014 r. znajduje się pod opieką lekarską i nie jest zdolny do wykonywania jakiejkolwiek pracy umysłowej i fizycznej. Strona zaznaczyła przy tym, że dopiero z dniem 26 listopada 2014 r. powzięła wiadomość o chorobie pełnomocnika i wynikających z niej negatywnych konsekwencji procesowych.
5.6. W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że przepis art. 162 § 1 O.p., jak już wcześniej podkreślono, wymaga uprawdopodobnienia okoliczności, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego. W doktrynie wskazuje się na następujące różnice między udowodnieniem a uprawdopodobnieniem faktu (okoliczności): "Udowodnienie czyni istnienie pewnego faktu pewnym, uprawdopodobnienie - tylko prawdopodobnym". Udowodnienie służy celowi przekonania organu orzekającego o prawidłowości pewnego twierdzenia, uprawdopodobnienie służy celowi wywołania ufności, że pewne twierdzenie odpowiada prawdzie. Uprawdopodobnienie jest czynnością procesową stwarzającą mniejszy lub większy stopień przekonania o prawdopodobieństwie jakiegoś faktu. Strona powinna zatem uprawdopodobnić, że mimo zachowania należnej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie z powodu istnienia przeszkody od niej niezależnej, trudnej w danych warunkach do przezwyciężenia. Przeszkoda ta musi istnieć przez cały czas biegu terminu przepisanego dla dokonania danej czynności (por. wyrok NSA z dnia 24 września 2015 r., I GSK 124/14, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
5.7. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, argumentacja zawarta we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, potwierdzona załączonym do tegoż wniosku zaświadczeniem lekarskim - wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji - stanowi uprawdopodobnienie okoliczności, że Strona w niniejszej sprawie bez swojej winy uchybiła terminowi do złożenia odwołania. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, mając na uwadze charakter choroby ówczesnego pełnomocnika Skarżącego, nie można podzielić stanowiska Dyrektora Izby Skarbowej oraz Sądu pierwszej instancji co do tego, że argumentacja Skarżącego i załączona do wniosku (a następnie do skargi wniesionej do WSA w Gorzowie Wielkopolskim) dokumentacja, potwierdzająca zaburzenia o charakterze depresyjnym, objawiające się długotrwale obniżonym nastrojem, spowolnieniem, obniżeniem funkcji poznawczych, trudnościami w podejmowaniu decyzji oraz brakiem wiary w powodzenie działań, nie czyni prawdopodobnym, że pełnomocnik ten nie mógł w żaden sposób z zachowaniem terminu przewidzianego w ustawie złożyć odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Stanowisko to jest wadliwe w sytuacji, gdy ani organ odwoławczy, ani Sąd pierwszej instancji, w sposób skuteczny nie podważył samej okoliczności w postaci choroby psychicznej J. J., oraz zaburzeń z nimi związanych. Uprawdopodobnienie tych okoliczności - w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego - skutkuje natomiast koniecznością przyjęcia, że Strona w przedmiotowym wniosku uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminowi do złożenia odwołania w niniejszej sprawie, jak tego wymaga przepis art. 162 § 1 O.p. Brak jest bowiem podstaw aby przyjąć, że Stronę, która - co nie było kwestionowane przez organ odwoławczy, ani Sąd pierwszej instancji - nie posiadała wiedzy o chorobie ówczesnego pełnomocnika i wadliwości jego działania, można było obciążać negatywnymi konsekwencjami zaniechania tego pełnomocnika, przejawiającego się w niedochowaniu terminu do złożenia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji w niniejszej sprawie, skoro zaniechanie to było wynikiem choroby psychicznej, której istnienie wykazano we wniosku o przywrócenie terminu.
5.8. Za niezasadną należy przy tym uznać argumentację Sądu pierwszej instancji co do tego, że wiarygodność twierdzeń Strony w powyższym zakresie podważa fakt, iż aktywność w wykazaniu choroby ówczesnego pełnomocnika Strony objawiła się dopiero z dniem 26 listopada 2014 r. W nawiązaniu do powyższego Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że wobec tego, iż w tej dacie ówczesny pełnomocnik Strony powziął wiadomość o uchybieniu terminowi do dokonania danej czynności procesowej, nie dziwi fakt, że wcześniej nie dokumentował on w stosowny sposób swojej choroby. Okoliczność ta zatem nie miała żadnego wpływu na ocenę wiarygodności przedłożonych przez Stronę do wniosku, a następnie do skargi, dokumentów potwierdzających chorobę ówczesnego pełnomocnika.
5.9. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny za trafny uznał sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 31 ust. 1 u.k.s. i w związku z art. 162 § 2 O.p., przez brak uwzględnienia argumentów Strony uprawdopodobniających uchybienie terminowi bez jej winy.
Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 188 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
5.10. O kosztach orzeczono - w odniesieniu do postępowania kasacyjnego - na podstawie art. 203 pkt 1 w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a., a w odniesieniu do postępowania przed Sądem pierwszej instancji - na postawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło