II OZ 4/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 17 września 2015 r., sygn. akt II SA/Bd 132/15 o odrzuceniu skargi A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie usunięcia drzew postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 17 września 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 132/15 odrzucił skargi A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie usunięcia drzew. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 18 sierpnia 2015 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie 1 egzemplarza odpisu skargi wraz z załącznikami – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Pełnomocnik skarżącego nadesłał nieczytelne kopie skargi i załączników. Odrzucając skargę Sąd pierwszej instancji wskazał, że nadesłanie przez pełnomocnika skarżącego nieczytelnego odpisu skargi oraz nieczytelnych kopii załączników, nie może zostać potraktowane jako wykonanie zarządzenia z 18 sierpnia 2015 r. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżący nie uzupełnił braków formalnych skargi i w związku z tym skargę odrzucił. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący A. R.. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, iż od nieuzupełnienia braku formalnego pisma przez stronę pomimo wezwania sądowego należy – jak się wydaje – odróżnić sytuację, w której strona kieruje do sądu poprawnie uzasadniony wniosek o sporządzenie odpisów ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów. Wskazano, iż sama skarga złożona przez skarżącego jest napisana własnoręcznie. Posiada liczne jaskrawe podkreślenia, co utrudnia także robienie z niej fotokopii (problem z fleszem aparatu). Zawiera także fotografie doklejone na kartkach o różnych formatach. Akta sądowe, w których znajduje się skarga są ściśle spięte, a skarżący ani jego pełnomocnik z urzędu nie są upoważnieni do ich "rozszycia", co powoduje kolejne utrudnienie przy robieniu fotokopii skargi. W związku z zakreślonym 7 dniowym terminem pełnomocnik skarżącego zdecydował się wykonać fotokopię osobiście. Zdaniem pełnomocnika skarżącego wykonane i wydrukowane fotokopie skargi potwierdzone za zgodność z oryginałem są czytelne i można je odczytać. Tym samym odpis odzwierciedla oryginał skargi. Nadto podniesiono, iż należy się zastanowić, czy rzeczywiście owy ewentualny brak formalny jest brakiem istotnym, tzn. takim którego nieusunięcie uniemożliwia nadanie pismu dalszego biegu. Braku jednego odpisu skargi nie można, w ocenie pełnomocnika skarżącego zakwalifikować jako braku istotnego, ponieważ Sąd jest władny wykonać dodatkową kopię pisma we własnym zakresie, a tym samym nadać skardze prawidłowy bieg. Zdaniem skarżącego zostało naruszone prawo procesowe przez niewłaściwe zastosowanie tj. wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej w art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 - zwanej dalej "p.p.s.a."). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie podniesione argumenty są trafne. Stosownie do treści art. 47 § 1 p.p.s.a., do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Odpisami mogą być także uwierzytelnione fotokopie bądź uwierzytelnione wydruki poczty elektronicznej (art. 47 § 2 p.p.s.a.). W myśl art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Innym rygorem, który przewiduje ww. ustawa w przypadku nie uzupełnienia w wyznaczonym do tego terminie na wezwanie sądu braków formalnych szczególnego pisma procesowego jakim jest skarga do sądu administracyjnego (art. 57 § 1 p.p.s.a.) jest odrzucenie skargi (art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Odpisem pisma procesowego jest każdy dalszy jego egzemplarz, odwzorowany w dowolnej technice, zgodny z oryginałem co do treści. Może to być kopia maszynowa, a także kopia wykonana przy użyciu każdej innej techniki powielania, np. wydruk komputerowy. Istotą odpisu jest odwzorowanie w dowolnej technice pełnej treści składanego pisma (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 407/08 oraz M. Jagielska, A. Wiktorowska, K. Wojciechowska, Komentarz do art. 47 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 249). W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi poprzez złożenie jej odpisu wraz z załącznikami. Nie ulega wątpliwości, że odpowiedziała na wezwanie Sądu wojewódzkiego i nadesłała odpis skargi wraz z załącznikami. Nie można natomiast podzielić stanowiska Sądu pierwszej instancji co do tego, że nadesłanie nieczytelnego odpisu pisma we wskazanych okolicznościach winno skutkować odrzuceniem skargi. Rację ma przy tym autor zażalenia, że skarga została przez skarżącego sporządzona pismem odręcznym, częściowo nieczytelnym, sporządzenie zatem czytelnego odpisu takiej skargi jest znacznie utrudnione. Wprawdzie oczywistym jest, iż odpis pisma, w tym także skargi winien być "czytelny" jednakże ocena czy odpis pisma zawiera tę cechę jest subiektywny. Jeśli zatem Sąd wojewódzki uznał, że złożone pismo nie daje się odczytać, a w konsekwencji nie może stanowić "odpisu" to winien w pierwszej kolejności wezwać stronę do złożenia czytelnego odpisu. Dopiero bezskuteczny upływ terminu do wykonania takiego zarządzenia mógłby stanowić podstawę do odrzucenia skargi. Taka sytuacja nie zaistniała w okolicznościach niniejszej sprawy albowiem skarżący ani jego pełnomocnik nie byli wzywani do nadesłania czytelnego odpisu skargi. Tym samym rozstrzygnięcie Sądu wojewódzkiego jest co najmniej przedwczesne. Nie można natomiast podzielić argumentów zawartych w zażaleniu co do tego, że brak jednego odpisu skargi jest brakiem nieistotnym co uzasadniałoby twierdzenie, że jego nieusunięcie w terminie nie powinno skutkować odrzuceniem skargi. W tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny wypowiedział się w uchwale z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 13/13 wskazując, iż "Niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 p.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd", (dostępne w CBOSA: https://cbois.nsa.gov.pl). Z tych względów i na podstawie art. 185 § 1 w zw. z 197 § 1 i 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.