VI SA/Wa 3839/14
WyrokWSA w Warszawie2015-06-03
Skład orzekający: Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz, Jacek Fronczyk, Sławomir Kozik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Prezesa NFZ utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora OW NFZ, która oddaliła odwołanie od rozstrzygnięcia konkursu ofert na udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, była zgodna z prawem, w szczególności w kontekście procedury odwoławczej i ponownego rozpoznania sprawy po uchyleniu wcześniejszych decyzji przez sąd administracyjny?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, stwierdzając, że organy NFZ naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności art. 154 ust. 7 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej. Po uchyleniu decyzji przez Prezesa NFZ, organ ten powinien był przeprowadzić ponowne postępowanie w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń, a nie przekazywać sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, co stanowiło odstępstwo od zasad orzekania w postępowaniu drugoinstancyjnym.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła konkursu ofert na udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Po wyborze oferty jednej z firm, druga firma wniosła odwołanie, które zostało utrzymane w mocy przez Prezesa NFZ. Po uchyleniu decyzji przez WSA i NSA, Prezes NFZ ponownie rozpatrzył sprawę, uchylając decyzję organu I instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. Następnie Dyrektor OW NFZ oddalił odwołanie, a Prezes NFZ utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym dotyczące zaniżenia ceny oferty i braku przeprowadzenia negocjacji. WSA uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując na naruszenie procedury odwoławczej.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz W. w L. kwotę 200 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Fronczyk Sędzia WSA Sławomir Kozik Protokolant ref. staż. Piotr Niewiński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi W. w L. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie rozstrzygnięcia postępowania w sprawie zawierania umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2014 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz W. w L. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2014 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: Prezes NFZ), na podstawie art. 154 ust. 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 z późn. zm., dalej: ustawa o świadczeniach) w zw. z art. 5 ustawy z dnia 11 października 2013 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r., poz. 1290, dalej: ustawa zmieniająca) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm., dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania W. w L. (dalej: odwołująca, skarżąca) od decyzji Nr [...] Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (w skrócie: Dyrektora [...]OWNFZ) z dnia [...] sierpnia 2014 r., utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.
Do wydania decyzji doszło w oparciu o następujące ustalenia:
W dniu [...] października 2011 r. [...] Oddział Wojewódzki NFZ ogłosił konkurs ofert o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w okresie od dnia [...] stycznia 2012 r. do dnia [...] grudnia 2016 r. w rodzaju: ratownictwo medyczne w zakresie świadczenia udzielane przez podstawowe zespoły ratownictwa medycznego, świadczenia udzielane przez specjalistyczne zespoły ratownictwa medycznego na terenie rejonu operacyjnego Nr [...] obejmującego obszar działania: [...]. Oferty należało składać najpóźniej do dnia [...] listopada 2011 r. Zostały złożone dwie oferty: F. Sp. z o.o. prowadzącej N. oraz W. w L..
W wyniku przeprowadzonego konkursu ofert, bez przeprowadzenia negocjacji, Komisja konkursowa wybrała ofertę F. Sp. z o.o. Oba podmioty uzyskały tę samą liczbę punktów podczas konkursu- po 64, z tym że o wyborze zadecydowała okoliczność przedstawienia przez F. Sp. z o. o., w ofercie najkorzystniejszego bilansu ceny w odniesieniu do przedmiotu zamówienia.
Odwołanie od rozstrzygnięcia konkursowego złożyła skarżąca. Zarzuciła m.in. naruszenie art. 134 ust. 1, art. 142 ust. 6 pkt 2 i art. 149 ust. 1 pkt 4 i 7 ustawy o świadczeniach.
Dyrektor [...]OWNFZ decyzją z [...] grudnia 2011 r. nie uwzględnił odwołania skarżącej i nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Wskazał, że postępowanie konkursowe przeprowadzone zostało zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Prezes NFZ podtrzymał stanowisko o braku podstaw do przeprowadzenia negocjacji z oferentami, powołując przepis art. 142 ust. 6 ustawy o świadczeniach. W uzasadnieniu decyzji Prezes NFZ wskazał, że ocena ofert nastąpiła\ w oparciu o zarządzenie nr [...] Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] września 2011 r. w sprawie określenia kryteriów oceny ofert w postępowaniu w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Organ wskazał ponadto, że NFZ nie udostępnia odwołującym się dokumentacji ofertowej złożonej przez podmioty konkurencyjne biorące udział w postępowaniu konkursowym, bowiem zawierają one informacje, których przekazywanie podmiotom nieuprawnionym jest zabronione. Tym samym NFZ uznał, że nie jest uprawniony do udostępniania do wglądu skarżącej oferty złożonej przez jej konkurenta – F. sp. z o.o.
Prezes NFZ uznał również, że w świetle art. 142 ust. 6 ustawy o świadczeniach komisja konkursowa prowadząca postępowanie nie ma obowiązku prowadzenia negocjacji z oferentami biorącymi udział w tym postępowaniu. Organ wyjaśnił, że komisja konkursowa może przeprowadzić negocjacje, jeśli uzna, że przeprowadzenie negocjacji pozwoli na ostateczne ustalenie, która ze złożonych ofert jest korzystniejsza. Jednocześnie Prezes NFZ uznał za niezasadny zarzut naruszenia art. 134 i 148 ustawy o świadczeniach, gdyż w trakcie przedmiotowego postępowania Fundusz zapewnił równe traktowanie wszystkich świadczeniodawców ubiegających się o zawarcie umowy, w sposób gwarantujący zachowanie uczciwej konkurencji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odwołująca zarzuciła organom naruszenie:
1) art. 7, art. 8, art. 9 oraz art. 10 k.p.a. przez niewyjaśnienie stanu faktycznego oraz nieudostępnienie pełnych akt sprawy tj. uzasadnienia przyjętej punktacji w stosunku do F.;
2) art. 134 ust. 1 ustawy o świadczeniach to jest zasady równego traktowania oferentów;
3) art. 142 ust. 6 pkt 2 ustawy o świadczeniach przez zaniechanie przez Komisję przeprowadzenia negocjacji z oferentami;
4) przepisów o wyborze oferty, w szczególności poprzez przyjęcie bez negocjacji oferty, w której wskazano cenę poniżej minimalnej ceny wynikającej z warunków zawartych w ogłoszonym postępowaniu;
5) art. 149 ust. 1 pkt 4 i 7 ustawy o świadczeniach poprzez nieodrzucenie oferty F. Sp. z o.o. z uwagi na świadome i rażące zaniżenie ceny;
6) błędnego ustalenia, iż spośród ofert, które uzyskały taką samą, maksymalna ilość punktów można dokonać wyboru oferty, w której zaproponowano cenę poniżej ceny minimalnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 sierpnia 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 817/12, uznał zaskarżoną decyzję Prezesa NFZ za niezgodną z prawem z przyczyn innych niż wskazane w skardze. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że wydając zaskarżoną decyzję, organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego - art. 28 k.p.a. w związku z art. 152 i art. 154 ustawy o świadczeniach - polegającego na niedopuszczeniu do udziału w sprawie spółki F. Sp. z o.o. jako uczestnika postępowania na prawach strony. W ocenie Sądu F. Sp. z o.o. jako podmiot, który wygrał postępowanie konkursowe, powinien był zostać uznany za stronę postępowania z uwagi na interes prawny w prowadzonym postępowaniu odwoławczym. Sąd instancji stwierdził również, że rozważania nad dopuszczeniem F. Sp. z o.o. do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania należy oceniać w świetle przepisów ustawy o świadczeniach. Zgodnie z art. 152 ust. 1 tej ustawy świadczeniodawcom, których interes prawny doznał uszczerbku w wyniku naruszenia przez Fundusz zasad przeprowadzania postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, przysługują środki odwoławcze i skarga na zasadach określonych w art. 153 i 154 wspomnianego aktu. Z brzmienia przytoczonej regulacji Sąd wywiódł, że w kręgu podmiotów, którym przysługują środki odwoławcze, ustawodawca umieścił świadczeniodawców posiadających interes prawny, swoisty o tyle, że musi dojść do jego uszczerbku i to wskutek naruszenia przez NFZ zasad przeprowadzenia postępowania w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń. Sąd podkreślił ponadto, że w myśl art 132 ustawy o świadczeniach, podstawą udzielania świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przez Fundusz jest umowa o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, zawarta pomiędzy świadczeniodawcą a dyrektorem oddziału wojewódzkiego Funduszu, która może być zawarta wyłącznie ze świadczeniodawcą, który został wybrany do udzielania świadczeń opieki zdrowotnej na zasadach określonych w niniejszym dziale. W świetle przytoczonych regulacji uszczerbek interesu prawnego zdaniem Sądu wystąpił po stronie świadczeniodawcy, który nie został wybrany do udzielania świadczeń.
Sąd wywiódł również, że w sprawie skargę wniósł oferent, który nie został wybrany. W wyniku złożonej skargi postępowanie w sprawie konkursu nie zostało zakończone. Postępowanie konkursowe zostało rozstrzygnięte na korzyść F. Sp. z o.o. poprzez wybór jego oferty. Jednakże, ewentualne uwzględnienie skargi przez sąd pierwszej instancji zdaniem Sądu mogło doprowadzić do sytuacji, w której F. Sp. z o.o. utraci prawo do zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. To wszystko skutkuje zmianą sytuacji prawnej uczestnika F. Sp. z o.o., który winien mieć prawo do udziału w całym postępowaniu.
Od powyższego rozstrzygnięcia skargę kasacyjną wniósł Prezes NFZ, zarzucając:
1) naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), oraz art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm., dalej: p.u.s.a.), poprzez uchylenie decyzji Prezesa NFZ w oparciu o niezgodne ze stanem faktycznym i prawnym ustalenie w wyroku naruszenia przez organ art. 7. 10, 28 i 73 k.p.a. poprzez niezasadne przyjęcie, że Prezes NFZ:
a) naruszył przepisy postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 28 k.p.a. w zw. z art. 152 i art. 154 ustawy o świadczeniach poprzez niedopuszczenie do udziału w sprawie F. sp. z o.o. prowadzącej N. - świadczeniodawcy w charakterze strony w postępowaniu odwoławczym od rozstrzygnięcia konkursu ofert, zainicjowanym przez świadczeniodawcę, który nie został wybrany,
b) nie dał świadczeniodawcy możliwości czynnego udziału w postępowaniu odwoławczym zainicjowanym przez konkurenta i uniemożliwił mu przez to wypowiedzenie się w sprawie odwołania wniesionego przez innego świadczeniodawcę, podczas gdy na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że Prezes NFZ prawidłowo ustalił, że organy Funduszu wyjaśniły, iż:
-w toku przeprowadzonego postępowania konkursowego nie naruszono jego zasad, w szczególności zasady równego traktowania świadczeniodawców, uczciwej konkurencji oraz niezmienności w trakcie postępowania jego warunków i wobec tego w postępowaniu tym interes prawny świadczeniodawcy nie doznał uszczerbku, w odróżnieniu od interesu prawnego świadczeniodawcy, którego oferta nie została wybrana;
-w toku postępowania konkursowego wszyscy świadczeniodawcy byli jednakowo informowani o jego zasadach na zasadzie równego traktowania, a interes prawny świadczeniodawcy nie został w tym zakresie w żaden sposób naruszony, co więcej interes prawny świadczeniodawcy został w pełni zrealizowany poprzez wybranie jego oferty i zawarcie z nim umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej;
-w postępowaniu odwoławczym prowadzonym w oparciu o przepis art. 154 w zw. z art. 152 ust. 1 ustawy o świadczeniach, organy Funduszu nie przeprowadzają rewizji postępowania konkursowego i nie powtarzają czynności z tego postępowania, a jedynie poddają kontroli czy w postępowaniu konkursowym nie naruszono prawa w taki sposób, że spowodowało to uszczerbek w interesie prawnym oferenta - świadczeniodawcy, który odwołał się od rozstrzygnięcia w zakresie niewybrania jego oferty, a zatem interes prawny świadczeniodawcy, którego oferta została wybrana, został zrealizowany poprzez korzystne dla niego rozstrzygnięcie konkursu ofert oraz
zawarcie umowy, natomiast status strony w postępowaniu odwoławczym (administracyjnym) nabywa jedynie świadczeniodawca, którego oferta nie została wybrana i wykaże on w swoim odwołaniu, iż doznał uszczerbku interesu prawnego z powodu naruszenia przez organ zasad postępowania konkursowego;
2) naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 28 k.p.a. oraz art. 152 i 154 ustawy o świadczeniach i przyjęcie, że stroną postępowania odwoławczego od rozstrzygnięcia postępowania konkursowego jest każdy świadczeniodawca, także ten, który nie składał odwołania, z uwagi na interes prawny, pomimo że art. 152 ust. 1 i 154 ustawy o świadczeniach jednoznacznie definiują materialnoprawną istotę oraz zakres interesu prawnego odwołującego się świadczeniodawcy oraz ograniczają granice zaskarżalności czynności i decyzji organów Funduszu, a także zakres postępowania odwoławczego, do zbadania przez organ, czy w toku postępowania konkursowego interes prawny świadczeniodawcy, którego oferta nie została wybrana, doznał uszczerbku na skutek niezgodnego z prawem działania komisji konkursowej lub dyrektora oddziału wojewódzkiego Funduszu, a wobec tego postępowanie odwoławcze nie ma charakteru rewizyjnego w zakresie analizy porównawczej zawartości ofert wszystkich świadczeniodawców, powtórzenia w tym zakresie czynności postępowania konkursowego i ponownego dokonania wyboru oferty najkorzystniejszej, a jest jedynie ograniczonym administracyjnym postępowaniem reklamacyjnym, weryfikującym, czy w postępowaniu konkursowym przestrzegane były zasady wynikające z przepisów prawa, w szczególności zasada równego traktowania stron i uczciwej konkurencji.
Organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania lub uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi.
Wyrokiem z dnia 11 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 2017/12, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. W uzasadnieniu wyroku NSA podniósł, że zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i art. 1 § 1 p.u.s.a. w zw. z art. 7, art. 10, art. 28 i art. 73 k.p.a. jest nieskuteczny, gdyż zaskarżone rozstrzygnięcie nie było oparte o wskazany powyżej przepis p.p.s.a. Ponadto Sąd kasacyjny nie podzielił stanowiska organu, zgodnie z którym postępowanie odwoławcze jest w świetle ustawy o świadczeniach ograniczone do zbadania przez organ czy w toku postępowania konkursowego interes prawny świadczeniodawcy, którego oferta nie została wybrana, nie doznał uszczerbku na skutek niezgodnego z prawem działania komisji konkursowej lub dyrektora oddziału wojewódzkiego Funduszu i że postępowanie odwoławcze nie ma charakteru rewizyjnego w zakresie analizy porównawczej zawartości ofert wszystkich świadczeniodawców.
W zawiązku z uprawomocnieniem się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 sierpnia 2012 r. Prezes NFZ po ponownym rozpatrzeniu sprawy, uwzględniając wytyczne zawarte w orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wydał w dniu [...] czerwca 2014r. decyzję Nr [...], którą uchylił wspomnianą decyzję Dyrektora [...]OWNFZ oraz przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W związku z powyższym Dyrektor [...]OWNFZ w dniu [...] sierpnia 2014 r. wydał decyzję nr [...], którą oddalił odwołanie wniesione przez odwołującą.
Pismem z dnia [...] sierpnia 2014 r. odwołująca w ustawowym terminie wniosła odwołanie od decyzji Dyrektora [...]OW NFZ, w którym zarzuciła:
1) naruszenie art. 134 ust. 1 ustawy o świadczeniach, tj. zasady równego traktowania oferentów w toku postępowania konkursowego w zakresie świadczeń udzielanych przez podstawowe i specjalistyczne zespoły ratownictwa medycznego na terenie rejonu operacyjnego nr [...], przez wybór innego oferenta, pomimo że odwołująca uzyskała maksymalną ocenę złożonej oferty w oparciu o kryteria opisane w zarządzeniu Nr [...] Prezesa NFZ z dnia [...] września 2011 r.,
2) naruszenie art. 142 ust. 6 pkt 2 ustawy o świadczeniach poprzez zaniechanie przeprowadzenia przez Komisję negocjacji z Oferentami w celu ostatecznego ustalenia ceny za udzielone świadczenia opieki zdrowotnej, na poziomie poniżej minimalnej ceny określonej zgodnie z załącznikiem nr [...] do zarządzenia Nr [...] Prezesa NFZ z dnia [...] września 2011 r., co skutkowało dowolnością oceny ofert, a nie jedynie rezygnacją z posiadanych przez Komisje uprawnień,
3) naruszenie przepisów zarządzenia Nr [...] Prezesa NFZ z dnia [...] września 2011 r., w związku z dokonaniem wyboru oferty w oparciu o niejasne kryteria, odbiegające od kryteriów zawartych w ww. zarządzeniu, w szczególności poprzez przyjęcie bez negocjacji oferty, w której wskazano cenę poniżej minimalnej ceny wynikającej z warunków zawartych w ogłoszonym postępowaniu,
4) naruszenie art. 149 ust. 1 pkt 4 i 7 ustawy o świadczeniach poprzez nieodrzucenie oferty F. Sp. z o.o. prowadzącej N., z uwagi na świadome i rażące zaniżenie ceny w stosunku do dopuszczalnego progu i obniżenie jej niezgodnie z warunkami postępowania konkursowego,
5) niezweryfikowanie przez Komisję, czy nie doszło do konfliktu czasu pracy personelu medycznego wykazywanego w poszczególnych ofertach w relacji z pozostałymi ofertami,
6) powołania się przez Komisję konkursową na najkorzystniejszy "bilans ceny w odniesieniu do przedmiotu zamówienia", choć jego wynik jest konsekwencją zaakceptowanych przez Komisję faktu złożenia oferty z ceną jednostkową poniżej progu minimalnego,
7) nieskorzystanie z możliwości zróżnicowania wyceny końcowej za pomocą kryterium alternatywnego składanego w formie oświadczenia: "spełniam w chwili składania oferty" lub "będę spełniał na dzień rozpoczęcia działalności", a dotyczącego posiadania między innymi łączności radiowej.
Odwołujący wniósł o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego celem ustalenia ewentualnego istnienia konfliktu czasu pracy personelu medycznego wskazanego w poszczególnych ofertach w relacji z pozostałymi ofertami poprzez porównanie na podstawie danych personalnych oraz nr PESEL, czy te same osoby nie występują w wykazach różnych oferentów, a także uwzględnienie odwołania i przeprowadzenie ponownie postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i ponowne rozpoznanie sprawy.
Powołaną wyżej decyzją z dnia [...] września 2014 r. Prezes NFZ utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Organ stwierdził, że postępowanie przeprowadzone zostało zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisu art. 134 ust. 1, art. 140 ust. 2 pkt 1, art. 148 pkt. 1 i pkt. 2 ustawy o świadczeniach, a wszelkie wymagania, wyjaśnienia i informacje, a także dokumenty związane z postępowaniem zostały udostępnione oferentom na jednakowych zasadach. Przystępując do postępowania odwołująca, zdaniem organu, mogła i powinna była zapoznać się z warunkami wymaganymi od świadczeniodawców oraz kryteriami oceny ofert, które były jednakowe dla wszystkich biorących udział w postępowaniu. Prezes NFZ podkreślił, że zgodnie z § 13 ust. 1 pkt 9 zarządzenia Nr 46/2011/DSOZ świadczeniodawca załącza do oferty oświadczenie, w którym oświadcza, że jako oferent m.in. zapoznał się z przepisami zarządzenia oraz z warunkami zawierania umów i nie zgłasza do nich zastrzeżeń oraz przyjmuje je do stosowania.
Organ podkreślił, że wszelkie wymagania, wyjaśnienia i informacje, a także dokumenty związane z postępowaniem zostały udostępnione oferentom na takich samych zasadach, a w ogłoszeniu ww. postępowania poinformowano, że materiały informacyjne dotyczące postępowania są dostępne w siedzibie [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ oraz na stronie internetowej [...]. Prezes NFZ stwierdził również, że w ogłoszeniu postępowania wskazano, iż oferty mogą składać podmioty będące świadczeniodawcami w rozumieniu obowiązujących przepisów i spełniające wymagania określone w przywołanych przepisach prawa oraz zarządzeniach Prezesa NFZ, które zostały opublikowane na stronie internetowej NFZ w terminie umożliwiającym zapoznanie się z nimi przed przystąpieniem do ogłaszanych przez Fundusz postępowań w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej.
W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że oceny ofert i liczenia punktacji dokonano z uwzględnieniem wszystkich wykazanych w powyższym zarządzeniu elementów, a Prezes NFZ zbadał prawidłowość przeprowadzenia przez [...] Oddział Wojewódzki NFZ postępowania oraz wyjaśnił zasady oceny ofert biorących udział w przedmiotowym postępowaniu i wskazał elementy różnicujące poszczególne oferty. Prezes NFZ wskazał, że zgodnie z treścią "Rankingu końcowego" oferty obu świadczeniodawców uzyskały po 64 pkt w związku z czym, zgodnie z art. 142 ust. 5 pkt 1 ustawy o świadczeniach, komisja konkursowa wzięła pod uwagę przedstawienie najkorzystniejszego bilansu ceny w odniesieniu do przedmiotu zamówienia. Organ zaznaczył przy tym, że obaj oferenci w "Rankingu końcowym" uzyskali po 10 pkt za kryterium ceny wyliczone zgodnie z algorytmem oceny ofert według kryterium cenowego, określonego w załączniku nr 2 do zarządzenia w sprawie określenia kryteriów oceny ofert. Niezależnie od powyższego organ podniósł, że F. Sp. z o.o. zaoferowała najniższą cenę za udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, ponieważ wskazała, że roczna wartość udzielania przytoczonych świadczeń, którą musiałby uiścić [...] Oddział Wojewódzki Funduszu na rzecz tej Spółki, wynosiłaby 3.288.144,00 zł, a nie jak miało to miejsce w przypadku skarżącej - 3.342.092,40 zł, co wpłynęło na bilans ceny za udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju ratownictwo medyczne i w konsekwencji wybór oferty w celu zawarcia umowy.
Prezes NFZ za niezasadny uznał zarzut naruszenia zasad postępowania określonych w ustawie o świadczeniach z uwagi na zastosowanie przez Komisję konkursową szczegółowych warunków ocen ofert w ramach poszczególnych kryteriów oceny ofert, a ocena przeprowadzona została w sposób obiektywny. Zdaniem organu nie naruszono zasady równego traktowania oferentów, gdyż informacje i materiały w oparciu, o które oferenci powinni przygotować swoje oferty, zostały udostępnione wszystkim na takich samych zasadach i w sposób umożliwiający zapoznanie się z nimi przez wszystkich oferentów, warunki wymagane od dysponentów zespołów ratownictwa medycznego ubiegających się o zawarcie umowy były jednakowe, jawne i nie podlegały zmianie w trakcie trwania przedmiotowego postępowania, kryteria oceny ofert zostały wskazane wprost w zarządzeniu w sprawie określenia kryteriów oceny ofert, były jednakowe i niezmienne dla wszystkich oferentów, ocena ofert dokonana została w oparciu o kryteria wskazane w ww. zarządzeniu, z wyłączeniem dowolności w tym zakresie, a na każdym z etapów postępowania oferty biorące udział w danym postępowaniu były rozpatrywane na tych samych zasadach, zgodnie z przepisami prawa powszechnie obowiązującego, jak i przepisami wydanymi na ich podstawie przez Prezesa NFZ.
Odnosząc się do zarzutu zaniechania w toku postępowania przeprowadzenia negocjacji z oferentami w celu ustalenia ceny za udzielone świadczenia, organ podniósł, że art. 142 ust. 6 ustawy o świadczeniach nie nakłada na Komisję konkursową obowiązku prowadzenia z oferentami negocjacji, a jedynie nadaje jej prawo do ich przeprowadzenia. Prezes NFZ uznał, że Komisja konkursowa słusznie stwierdziła, że przeprowadzenie negocjacji w toku przedmiotowego postępowania byłoby działaniem bezzasadnym, gdyż nie mogło ono mieć wpływu na wynik końcowy w ocenie punktowej ofert w zakresie kryterium ceny, ponieważ obaj świadczeniodawcy uzyskali już za to kryterium maksymalną ocenę punktową. Organ podkreślił, że złożona oferta cenowa znalazła również potwierdzenie w kalkulacji kosztów oferty.
Prezes NFZ za niezasadny uznał również zarzut dotyczący naruszenia przez Komisję konkursową art. 149 ust. 1 pkt 4 i 7 ustawy o świadczeniach, poprzez nieodrzucenie oferty konkurencyjnej pomimo tego, że zaoferowana w niej cena była rażąco zaniżona w stosunku do przedmiotu zamówienia, co naruszało warunki postępowania konkursowego i wskazał, że w toku postępowania obaj oferenci zaproponowali ceny pozwalające im na uzyskanie maksymalnej liczby punktów oceny w zakresie kryterium ceny. Organ zaznaczył przy tym, że cena zaproponowana przez F. Sp. z o. o. miała wartość niższą niż 90% ceny oczekiwanej przez NFZ, przy czym zgodnie ze wzorem ceny, obniżenie ceny poniżej progu 90% ceny oczekiwanej przez NFZ, nie skutkowało przyznaniem ofercie tego świadczeniodawcy wyższej oceny punktowej, niż miałoby to miejsce w przypadku zaoferowania przez niego ceny na poziomie 90% ceny oczekiwanej przez NFZ. Organ zaznaczył, że z załącznika nr 2 do zarządzenia w sprawie określenia kryteriów oceny ofert, nie wynika, że minimalna wartość ceny, oferowanej przez świadczeniodawcę w postępowaniu w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, wynosi 90% ceny oczekiwanej przez NFZ, a z części A wzoru ceny stosowanego w postępowaniu wynika jedynie, że ofercie poniżej tej wartości przyznawana jest maksymalna liczba punktów w zakresie kryterium ceny.
Organ nie podzielił również zarzutu, zgodnie z którym cena zaoferowana przez F. Sp. z o. o. rażąco odbiegała od przedmiotu zamówienia, gdyż okoliczność ta była sprawdzana przez komisję konkursową poprzez analizę przedstawionych kalkulacji kosztów związanych z działalnością zespołów ratownictwa medycznego na terenie rejonu operacyjnego Nr [...], która wykazała, że przewidziane kwoty są wystarczające do właściwego poziomu udzielania świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju ratownictwo medyczne na terenie rejonu operacyjnego Nr [...] i nie są cenami rażąco niskimi.
Prezes NFZ za nieuzasadniony uznał także również zarzut dotyczący niezweryfikowania przez Komisję konkursową, czy nie doszło do konfliktu czasu pracy personelu medycznego wykazanego w poszczególnych ofertach w relacji z pozostałymi ofertami. Zdaniem organu z analizy dokumentacji wynika, że Komisja wnikliwie analizowała dokumentację ofertową wszystkich oferentów pod kątem spełnienia warunków wymaganych oraz prawidłowości udzielonych odpowiedzi na pytania ankietowe, które miały wpływ na punktację ofert biorących udział w postępowaniu, przy czym przedmiotem analizy był potencjał wykonawczy oferentów, w tym w szczególności spełnienie wymagań w zakresie sprzętu i wyposażenia zespołów ratownictwa medycznego oraz personel uprawniony do wykonywania medycznych czynności ratunkowych wykazany w złożonych ofertach. Prezes NFZ zwrócił również uwagę, że w toku postępowania przeprowadzone zostały kontrole oferentów mające na celu sprawdzenie oferowanych środków transportu oraz ich wyposażenia, kwalifikacji osób uprawnionych do wykonywania medycznych czynności ratunkowych wykazanych w ofercie, a także innych wymagań określonych w odrębnych przepisach oraz elementów mających wpływ na rankingowanie ofert. Organ zauważył także, że Komisja konkursowa przeprowadziła czynności mające na celu wykazanie ewentualnej koincydencji czasu pracy personelu medycznego wskazanego w ofertach złożonych do przedmiotowego postępowania, z czasem pracy tego personelu wskazanym w ofertach złożonych do innych postępowań prowadzonych przez [...] Oddział Wojewódzki NFZ oraz umowach o udzielanie świadczeń zawartych pomiędzy świadczeniodawcami a NFZ przy pomocy udostępnionej przez Centralę NFZ analizy przekazanych przez oddziały wojewódzkie danych, dotyczących czasu pracy personelu wskazanego w obowiązujących umowach. Organ zaznaczył, że w wyniku przeprowadzenia analizy danych dotyczących czasu pracy personelu wykazanego w ofertach złożonych do postępowania nie stwierdzono nieprawidłowości mogących sugerować, że dane te mogą być nieprawdziwe, a dokonanie wyboru którejś ze złożonych ofert, może stwarzać zagrożenie dla właściwej realizacji świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju ratownictwo medyczne.
Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie, Prezes NFZ stwierdził, że oferty świadczeniodawców biorących udział w przedmiotowym postępowaniu zostały porównane zgodnie ze wszystkimi kryteriami wskazanymi w zarządzeniu w sprawie określenia kryteriów oceny ofert oraz wskazał, że zastosowanie wskazanego przez odwołującą kryterium alternatywnego składanego w formie oświadczenia: "spełniam w chwili składania oferty" lub "będę spełniał na dzień rozpoczęcia działalności" skutkowałoby naruszeniem przepisów art. 134 oraz art. 147 ustawy o świadczeniach. Organ wskazał przy tym, że w zakresie warunków niezbędnych oferty wybór opcji ograniczony był do wariantów: "spełniam warunek w dniu złożenia oferty i będę go spełniał przez cały okres obowiązywania umowy" oraz "nie spełniam warunku w dniu złożenia oferty".
Na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i dopuszczenie dowodu z pisma Prezesa NFZ z dnia [...] sierpnia 2014 r. i oświadczenia pełnomocników skarżącej z dnia [...] września 2014 r. na okoliczność udostępnienia akt postępowania. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
a) art. 149 ust. 1 pkt 4 i 7 ustawy o świadczeniach przez błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, że nieodrzucenie oferty F. Sp. z o.o. z uwagi na świadome i rażące zaniżenie ceny w stosunku do dopuszczalnego progu i obniżenie jej niezgodnie z warunkami postępowania konkursowego nie stanowi naruszenia wskazanego przepisu;
b) § 1 pkt 3 zarządzenia Prezesa NFZ nr 54/2011/DSOZ przez błędną wykładnię przejawiającą się w uznaniu, że zaoferowana cena o wartości poniżej ceny minimalnej określonej w załączniku nr 2 do zarządzenia w sprawie określenia kryteriów oceny ofert, jest kwotą wystarczającą do właściwego zabezpieczenia udzielania świadczeń opieki zdrowotnej w ramach ratownictwa medycznego oraz sprowadzającą się do oceny, że przyjęcie w ramach kryteriów ewaluacji zaproponowanej przez uczestnika konkursu ceny, pojęcia ceny minimalnej jest równoznaczne z dopuszczalności ofert z ceną niższą aniżeli minimalna;
2) naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 7 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez zaniechanie wskazania w uzasadnieniu decyzji podstaw dowodowych do wyprowadzenia wniosku o starannym weryfikowaniu przez komisję konkursową istnienia potencjalnego konfliktu czasu pracy personelu medycznego zgłoszonego w aplikacjach oferentów, podczas gdy
dane osobowe znajdujące się w aktach sprawy przedłożonych organowi wyższego stopnia objęte są anonimizacją;
b) art. 8 k.p.a. przez brak podjęcia działań zmierzających do dokładnego rozpoznania sprawy przy uwzględnieniu słusznego interesu odwołującego, wyrażające się w uniemożliwieniu stronie zapoznania się ze wszystkimi aktami postępowania administracyjnego;
c) art. 80 w z w. z art. 11 k.p.a. przez niedostateczne i budzące wątpliwości wyjaśnienie podstaw uznania przez organ, że czynności sprawdzające występowanie konfliktu czasu pracy personelu medycznego wskazanego w ofertach z czasem pracy tego personelu wskazanym w innych postępowaniach prowadzonych przez [...] Oddział NFZ było poprawne merytorycznie i nie naruszało przepisów prawa;
d) art. 73 § 1 k.p.a. przez odmowę udostępnienia stronie pełnych akt sprawy w zakresie dotyczącym danych personelu medycznego zgłaszanego w ramach postępowania konkursowego przez konkurenta skarżącej, pomimo że były one integralną częścią materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie;
e) art. 74 § 1 w zw. z art. 73 § 1 k.p.a. przez odmowę udostępnienia stronie części akt wobec braku spełnienia przesłanek warunkujących wyłączenie z akt informacji dotyczących zgłoszonego personelu medycznego
f) art. 74 § 2 k.p.a. przez niewydanie przez organ postanowienia w przedmiocie odmowy udostępnienia stronie akt sprawy do przeglądania w dniu [...] września 2014 r., pomimo że akta nie zostały udostępnione w formie kompletnej.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że dowolne potraktowanie ceny minimalnej prowadzi do nieograniczonych możliwości kształtowania wysokości ceny proponowanej w ramach ubiegania się o zawarcie umowy na świadczenia opieki zdrowotnej. Skarżąca zwróciła uwagę, że pomimo przypisanie cenie minimalnej i cenie poniżej wartości ceny minimalnej tej samej ilości punktów w rzeczywistości pierwszeństwo w wyborze uzyska oferta z niższą ceną, co przeczy zasadzie ustanawiania granic oferowanych kwot. Skarżąca wskazała również, że Komisja dokonując wstępnej kontroli formalnej złożonych ofert powinna zająć stanowisko co do dopuszczalności zaproponowania ceny poniżej oczekiwanej i stwierdzić czy wobec zaproponowania ceny poniżej dopuszczalnego progu minimalnego oferta spełnia warunki formalne wzięcia udziału w postępowaniu konkursowym.
Prezes NFZ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga W. W L. jest zasadna, choć z innych powodów aniżeli w niej wskazane, bo takich, które należało rozpoznać przed rozpoznaniem zarzutów skargi.
Przede wszystkim należy podkreślić, iż niniejsza sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez ten Sąd w postępowaniu o sygn. akt VI SA/Wa 817/12, w którym wydano wyrok uchylający decyzję Prezesa NFZ z dnia [...] lutego 2012 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. Sąd przyjął, że F. Sp. z o.o. miała interes prawny, a co za tym idzie, przymiot strony w postępowaniu odwoławczym zainicjowanym przez innego uczestnika postępowania konkursowego (tutaj: skarżącą).
Stanowisko to zostało zaakceptowane w wyroku NSA z dnia 11 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 2017/12 oddalającym skargę kasacyjną Prezesa NFZ.
Wobec tego na mocy art. 153 w zw. z art. 170 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone we wcześniejszych orzeczeniach wiązały zarówno organy NFZ, jak i skład orzekający.
Przez "ocenę prawną", o której mowa w art. 153 p.p.s.a., zasadniczo rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Ocena ta musi zostać w orzeczeniu wyrażona, co oznacza, że za przedmiot związania można uznać jedynie te elementy oceny odnoszącej się
do przepisów prawa, które zostały zamieszczone przez sąd w wydanym orzeczeniu. Jeżeli dana kwestia nie była przedmiotem rozważań sądu i nie znalazła jednoznacznego wyrazu w pisemnym uzasadnieniu orzeczenia, to brak jest podstaw, aby w odniesieniu do niej uznać, że mogłaby w jakikolwiek sposób wiązać zarówno organ administracji publicznej, jak i sąd administracyjny (por. wyrok NSA z dnia 30 października 2014 r., sygn. akt I GSK 143/13, Lex nr 1587435).
Zatem wyrażona w wyroku w sprawie VI SA/Wa 817/12 ocena prawna przede wszystkim wiązała w zakresie kręgu stron postępowania odwoławczego, a w następstwie sądowoadministracyjnego.
Należy zauważyć, że WSA uchylił jedynie decyzję Prezesa NFZ. Zauważył jednocześnie: "Przepis art. 154 ust. 7 cyt. ustawy stanowi, że w przypadku uwzględnienia odwołania postępowanie w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej przeprowadza się ponownie. Bezsprzecznie zatem świadczeniodawca uprzednio wybrany do udzielania świadczeń (F.) traci prawo do zawarcia umowy, wynikające z rozstrzygnięcia postępowania.".
Prezes NFZ zaś ponownie rozpatrując sprawę po powyższym wyroku, twierdząc, że sprawa jest związana z odwołaniem skarżącej z dnia [...] grudnia 2011r., na mocy art. 154 ust. 6 ustawy o świadczeniach w zw. z art. 5 ustawy zmieniającej oraz art. 138 § 2 k.p.a. uchylił w całości decyzję Dyrektora [...]OWNFZ z dnia [...] grudnia 2011 r. i przekazał temu organowi sprawę do ponownego rozpoznania.
Doszło więc do sytuacji, o której skutkach wspomniał WSA w sprawie VI 817/12, a która nie była przedmiotem oceny ani tego Sądu, ani NSA, bo dotyczyła etapu postępowania administracyjnego, który nie wystąpił w wówczas kontrolowanej sprawie.
Okoliczność, że następnie zostały wydane kolejne decyzje przez Dyrektora [...]OWNFZ w dniu [...] sierpnia 2014 r. i utrzymująca ją w mocy decyzja Prezesa NFZ z dnia [...] września 2014 r. czyli merytorycznie rozstrzygające sprawę, nie mogła sanować wadliwości proceduralnej kontrolowanego postępowania.
Wskutek bowiem decyzji Prezesa NFZ z dnia [...] czerwca 2014 r. wystąpiła sytuacja, o której mowa w art. 154 ust. 7 ustawy oświadczeniach w brzmieniu obowiązującym w dacie przeprowadzania konkursu, zgodnie z art. 5 ustawy zmieniającej (Do postępowań, o których mowa w art. 154 ustawy o świadczeniach,
wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe). Przepis art. 154 ust. 7 ustawy oświadczeniach stanowi, że w przypadku uwzględnienia odwołania, o którym mowa w ust. 4 (Od decyzji dyrektora oddziału wojewódzkiego Funduszu przysługuje odwołanie do Prezesa Funduszu) przeprowadza się ponownie postępowanie w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Do ponownie przeprowadzanego postępowania stosuje się odpowiednio art. 144 pkt 1 oraz art. 145. Z treści powołanych przepisów wynika, że uwzględnienie odwołania przez Prezesa NFZ przybiera wyłącznie postać rozstrzygnięcia kasacyjnego i łączy się z obowiązkiem ponownego przeprowadzenia postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń. Mamy tu zatem do czynienia z odstępstwem od zasad orzekania w postępowaniu drugoinstancyjnym, określonych w art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 138 § 2 k.p.a. Omawiane kontrolne dwuinstancyjne postępowanie administracyjne bowiem pozostaje w funkcjonalnym związku z postępowaniem w sprawie zawarcia umowy o udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej, które nie ma cech postępowania administracyjnego. Zatem w przypadku uchylenia przez Prezesa NFZ decyzji organu
I. instancji po rozpatrzeniu odwołania nie ma zastosowania przepis art. 138 § 2 k.p.a., gdyż przekazywanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji na skutek uwzględnienia odwołania od decyzji tegoż organu przez Prezesa NFZ nie znajduje oparcia w przepisie art. 154 ust. 7 u.s.o.z., który jednoznacznie stanowi, że w przypadku uwzględnienia odwołania, o którym mowa w ust. 4, czyli odwołania od decyzji dyrektora oddziału wojewódzkiego Funduszu do Prezesa NFZ, które wnosi się za pośrednictwem dyrektora właściwego oddziału wojewódzkiego Funduszu - przeprowadza się ponowne postępowanie w sprawie zawarcia umowy o świadczenie opieki zdrowotnej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 11 lipca 2012 r. sygn. akt II GSK 121/12, z dnia 6 marca 2013 r. sygn. akt II GSK 1163/12, z dnia 8 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 1856/13, z dnia 25 Sutego 2015 r., sygn. akt
II. GSK 2167/13, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl).
Natomiast co do granic rozpoznania odwołania, w treści art. 154 ustawy o świadczeniach brak jest jakichkolwiek przesłanek uzasadniających twierdzenie, że stanowi ten przepis w tym zakresie odstępstwo od ogólnych zasad k.p.a. określających granice rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ
administracyjny, które pozwalałyby przyjąć, że organ administracyjny zajmuje się sprawą jedynie w granicach określonych w odwołaniu - wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego i co za tym idzie - nie dotyczą go obowiązki (zasady postępowania administracyjnego) sformułowane m.in. w art. 7 i 77 § 1 k.p.a., czy w szczególności w art. 73 i 74 k.p.a. O istnieniu takich odstępstw nie świadczy sformułowanie użyte w art. 154 ust. 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, mówiące że "po rozpatrzeniu odwołania" (nie zaś sprawy) dyrektor oddziału wojewódzkiego Funduszu wydaje decyzję administracyjną. Jest to konwencja językowa spotykana również w przepisach k.p.a. (por. art. 127 § 2). Nie ulega wątpliwości, że Kodeks postępowania administracyjnego w art. 138 nakłada na organ administracyjny obowiązek rozpatrzenia sprawy w pełnym jej zakresie, według reguł określonych w tej ustawie, nie zaś w zakresie wyznaczonym odwołaniem (por. wyrok NSA w sprawie II GSK 1856/13).
Jednakże, co do sposobu orzekania przez organy NFZ, ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej wprowadza odstępstwa od zasad ogólnego postępowania administracyjnego. Z treści art. 154 ust. 3 w związku z art. 151 ust. 5 i art. 154 ust. 7 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej zdaje się wynikać, że uwzględnienie odwołania przez dyrektora oddziału wojewódzkiego Funduszu może polegać wyłącznie na wydaniu decyzji merytorycznej, a więc zmieniającej rozstrzygnięcie podjęte w postępowaniu w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń. Natomiast uwzględnienie odwołania (nie chodzi tylko o uwzględnienie merytorycznych zarzutów odwołania, ale o uwzględnienie odwołania skutkujące uchyleniem decyzji dyrektora oddziału wojewódzkiego bez względu na zarzuty odwołania czyli tak jak wyżej przedstawiono) przez Prezesa NFZ przybiera wyłącznie postać rozstrzygnięcia kasacyjnego i łączy się z obowiązkiem ponownego przeprowadzenia postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń w myśl art. 154 ust 7 ustawy o świadczeniach. W tej sytuacji ma się do czynienia z odstępstwem od zasad orzekania w postępowaniu drugoinstancyjnym, określonych w art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Dlatego też organ odwoławczy powinien działać przede wszystkim na podstawie art. 154 ust. 7 u.s.o.z., a nie na podstawie art 138 § 2 k.p.a., który nie mógł mieć w tej sprawie zastosowania. Wydanie decyzji kasacyjnej bowiem nie powoduje skutków z art. 138 § 2 k.p.a., a oznacza konieczność
ponownego przeprowadzenia postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń w myśl art. 154 ust 7 ustawy o świadczeniach. Zatem uchybienia organów obu instancji polegające na wydaniu decyzji odwoławczej przez Prezesa NFZ na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., a następnie wydanie ponownej decyzji przez organ I instancji na skutek uchylenia pierwotnej decyzji przez Prezesa NFZ i w dalszej kolejności kwestionowanej decyzji przez Prezesa NFZ, miało wpływ na wynik sprawy, gdyż po uchyleniu pierwszej decyzji Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego NFZ należało przeprowadzić postępowanie o zawarcie umowy o świadczenie zdrowotne w trybie rokowań (art. 144 pkt 1 i art. 145 w zw. Z art. 154 ust. 7 ustawy o świadczeniach), a nie wydawać ponowną decyzję przez organ I instancji, a potem przez Prezesa NFZ.
Przedstawione stanowisko potwierdzają także zamiany wprowadzone ustawą zmieniającą, która art. 154 ust. 7 ustawy oświadczeniach nadała brzmienie: "W przypadku uwzględnienia odwołania dotyczącego rozstrzygnięcia postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, przeprowadza się postępowanie w trybie rokowań ze świadczeniodawcą, który złożył wskazane odwołanie, chyba że z opisu przedmiotu zamówienia wynika, że umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zawiera się z jednym świadczeniodawcą na danym obszarze. W takim przypadku dyrektor oddziału wojewódzkiego Funduszu ponownie przeprowadza postępowanie w sprawie zawarcia umowy.". Należy zauważyć, że u podstaw wprowadzonych zmian legły m.in. wyroki NSA w sprawach: II GSK 121/12; z dnia 06.03.2013 r" sygn. akt. II GSK 1163/12; z dnia 08.05.2013 r" sygn. akt. I! GSK 254/12, z dnia 08.05.2013 r., sygn. akt. II GSK 255/12 (por. uzasadnienie projektu ustawy, druk sejmowy VII. 1785).
W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku, postanawiając o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło