II GSK 3411/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-01-11
Skład orzekający: Joanna Kabat - Rembelska, Krystyna Anna Stec, Urszula Wilk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy naruszenie zasady uczciwej konkurencji w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego, polegające na zbyt wąskim określeniu wymogów dotyczących dysponowania sprzętem przez wykonawców, uzasadnia nałożenie korekty finansowej na beneficjenta środków unijnych?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że zbyt wąskie określenie wymogów dotyczących dysponowania sprzętem w specyfikacji istotnych warunków zamówienia (SIWZ) narusza zasadę uczciwej konkurencji (art. 7 ust. 1 Pzp). Takie zawężenie kręgu potencjalnych wykonawców, nawet jeśli nie doprowadziło do faktycznego wykluczenia, może stanowić barierę dostępu do rynku i uzasadniać zastosowanie środków sankcjonujących, w tym korekty finansowej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Zarządu Województwa o nałożeniu na Powiat korekty finansowej w wysokości ponad 82 tys. zł z tytułu obniżenia dofinansowania projektu z funduszy UE. Korekta została nałożona z powodu naruszenia zasady uczciwej konkurencji w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego, polegającego na zbyt restrykcyjnym wymogu dysponowania sprzętem przez wykonawców. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję, uznając, że wymogi te nie naruszały przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, uznając zarzuty skargi kasacyjnej za zasadne w części dotyczącej naruszenia zasady uczciwej konkurencji.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat - Rembelska Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia del. WSA Urszula Wilk (spr.) Protokolant asystent sędziego Patrycja Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Zarządu Województwa [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 czerwca 2015 r., sygn. akt III SA/Po 270/15 w sprawie ze skargi Powiatu [...] na decyzję Zarządu Województwa [...] z dnia [...] września 2012 r., nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania z budżetu Unii Europejskiej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu, 2. zasądza od Powiatu [...] na rzecz Zarządu Województwa [...] 3528 (trzy tysiące pięćset dwadzieścia osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z 9 czerwca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Powiatu [...], uchylił decyzję Zarządu Województwa [...] z dnia [...] września 2012 roku nr [...] w przedmiocie określenia kwoty do zwrotu w ramach umowy o dofinansowanie projektu oraz poprzedzającą ją decyzję Zarządu Województwa [...] w P. z dnia [...] lipca 2012 r. i zasądził od Zarządu Województwa [...] na rzecz skarżącego kwotę 5.255 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Wyrok ten wydano w następującym stanie sprawy:
Decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] Zarząd Województwa [...] w P. jako Instytucja Zarządzająca [...] Regionalnym Programem Operacyjnym na lata 2007-2013, działając na podstawie art. 25 pkt 1, art. 5 pkt 2, art. 26 ust. 1 pkt 15 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2009 r. Nr 84, poz. 712 ze zm.), art. 61 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 60 pkt 6, art. 67, art. 207 ust. 9 w zw. z art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 157, poz. 1240 ze zm.), art. 104 k.p.a., art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 113, poz. 759 ze zm.) oraz umowy nr [...], zawartej [...] lipca 2009 r. o dofinansowanie projektu "Przebudowa drogi powiatowej nr [...] W – W - granica powiatu s.(P.)", współfinansowanego z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Priorytetu II "Infrastruktura komunikacyjna", Działania 2.2 "Poprawa dostępności do regionalnego i ponadregionalnego układu drogowego (drogi powiatowe i gminne), Schematu II "Drogi w granicach administracyjnych miast poniżej 50 tys. mieszkańców oraz na obszarach wiejskich" Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007-2013 - określił Powiatowi [...] kwotę do zwrotu w wysokości 82.705,92 zł wraz z odsetkami jak za zaległości podatkowe – tytułem obniżenia dofinansowania o ustalone i nałożone korekty finansowe w ramach środków przekazanych do umowy nr [...] z dnia [...] lipca 2009 r.
W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że Powiat [...] zawarł w dniu 2[...] 7 lipca 2009 r. z Zarządem Województwa [...] jako instytucją zarządzającą umowę nr [...] o dofinansowanie projektu "Przebudowa drogi powiatowej nr [...] W. – W. - granica powiatu sł. (P.)", współfinansowanego z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Priorytetu II "Infrastruktura komunikacyjna", Działania 2.2 "Poprawa dostępności do regionalnego i ponadregionalnego układu drogowego (drogi powiatowe i gminne), Schematu II "Drogi w granicach administracyjnych miast poniżej 50 tys. mieszkańców oraz na obszarach wiejskich" Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007-2013. Do umowy zawarto 4 kolejne aneksy – z dnia [...] grudnia 2009 r., [...] marca 2010 r., [...] grudnia 2010 r. i [...] lutego 2011 r. Całkowita wartość projektu wynosiła 3.415.398,79 zł, z czego kwota 3.340.159,92 zł stanowiła całkowite wydatki kwalifikowane. Na podstawie powyższej umowy beneficjent miał prawo do dofinansowania w kwocie 1.670.079,96 zł. Zgodnie z postanowieniami przedmiotowej umowy (§ 11) beneficjent był zobowiązany do stosowania przepisów o zamówieniach publicznych w zakresie wskazanym w ustawie z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo o zamówieniach publicznych, dalej: p. z. p.
W trakcie kontroli przeprowadzonej przez Urząd Kontroli Skarbowej w P. ustalono uchybienia w zakresie zastosowania p. z. p. poprzez naruszenie zasady uczciwej konkurencji z art. 7 ust. 1 p. z. p. gdyż zgodnie z treścią § 1 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 19 maja 2006 r. w sprawie rodzaju dokumentów, jakich może żądać zamawiający od wykonawcy oraz form, w jakich te dokumenty mogą być składane (Dz. U. Nr 87 z 2006 r., poz. 605) nie można było wymagać od wykonawców jednoznacznego wykazania, że dysponują oni narzędziami i urządzeniami na etapie składania ofert, bez dopuszczenia możliwości złożenia oświadczenia, że wykonawca będzie dysponował tymi narzędziami. Niezasadny był ponadto wymóg jednoczesnego wskazania posiadanego sprzętu, który miał dodatkowo spełniać parametry wymienione w załączniku nr 6 do SIWZ. W ten sposób - zdaniem organu - naruszono zasadę uczciwej konkurencji, gdyż uniemożliwiono udział w postępowaniu oferentów, którzy na dzień składania ofert nie posiadali takiego sprzętu, ale mogliby nim dysponować na dzień wykonywania prac. W ocenie organu wystarczające winno być dopuszczenie przez beneficjenta do możliwości złożenia oświadczenia, że dany oferent będzie dysponował niezbędnym sprzętem do wykonania zamówienia, ale niekoniecznie na dzień złożenia oświadczenia.
Organ w oparciu o dokument : "Wskaźniki procentowe do obliczenia wartości korekty finansowej za naruszenia przy udzielaniu zamówień publicznych, współfinansowanych ze środków funduszy UE" - tzw. Taryfikator, stanowiący załącznik do dokumentu o nazwie "Wymierzanie korekt finansowych za naruszenie prawa zamówień publicznych związane z realizacją projektów współfinansowanych ze środków funduszy UE", postanowił nałożyć na beneficjenta korektę finansową w kwocie 82.705,92 zł. Jako podstawę do zwrotu środków organ wskazał § 8 ust. 1 umowy regulujący kwestie zwrotu środków lub ich części w przypadku wykorzystania dofinansowania niezgodnie z przeznaczeniem, który był spójny z art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. Beneficjent wzywany przez organ do zwrotu środków nie dokonał tego, w związku z czym organ I instancji wydał decyzję określającą Powiatowi [...] kwotę do zwrotu w wysokości 82.705,92 zł.
Powiat [...] wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Zarząd Województwa [...] w P. decyzją z dnia [...] września 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2012 r.
W uzasadnieniu decyzji powtórzone zostały argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji z [...] lipca 2012 r. dotyczące naruszenia zasady uczciwej konkurencji, ponieważ beneficjent zażądał od wykonawców "Wykazu narzędzi i urządzeń niezbędnych do wykonania zamówienia" przy jednoczesnym wykazaniu dysponowania tym sprzętem. Zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 19 maja 2006 r. w sprawie rodzajów dokumentów, jakich może zażądać zamawiający od wykonawcy oraz form, w jakich te dokumenty mogą być składane w celu potwierdzenia, że wykonawca posiada uprawnienie do wykonywania określonej działalności oraz nie podlega wykluczeniu na podstawie art. 24 ustawy Prawo zamówień publicznych zamawiający może żądać m. in. wykazu niezbędnych do wykonania zamówienia narzędzi i urządzeń, którymi dysponuje lub będzie dysponował wykonawca. Ustawodawca dopuścił wobec tego możliwość potwierdzenia spełnienia przez wykonawcę warunku udziału w przetargu bez jednoczesnego dysponowania wymaganymi urządzeniami na dzień składania oferty. Winien on w takiej sytuacji załączyć pisemne zobowiązanie innych podmiotów do udostępnienia tych urządzeń, jeżeli zostały one podane w powyższym wykazie (§ 1 ust. 1 pkt 3 a rozporządzenia). Opis sposobu dokonania oceny spełnienia warunku dotyczącego dysponowania odpowiednim potencjałem technicznym zawarty w Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia oraz Ogłoszeniu o zamówieniu nie uwzględniał zmian wynikających z rozporządzenia. Skutkowało to ograniczeniem kręgu podmiotów mogących brać udział w przetargu i naruszało zasadę uczciwej konkurencji.
Odnosząc się do nałożenia korekty finansowej organ wskazał, że nie jest to uzależnione od poniesienia rzeczywistej szkody i zaistnienia ujemnego skutku finansowego dla funduszy UE. Pojęcie szkody jest tożsame z wypłaceniem beneficjentowi dofinansowania w pełnej wysokości w sytuacji, gdy stwierdzono naruszenie prawa przez uprawniony podmiot. Przy zastosowaniu metody wskaźnikowej wymiar szkody w interesach finansowych UE jest zawsze potencjalny lub szacunkowy. Szkody nie można też utożsamiać ze szkodą w znaczeniu cywilistycznym (poniesione starty i utracone korzyści) z art. 361 § 2 kc. Organ dokonał ponadto korekty finansowej, chociaż mógł zastosować skutki finansowe dalej idące w postaci obowiązku zwrotu całej kwoty.
Powiat [...] na decyzję złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 10 kwietnia 2013 r. uchylił zarówno zaskarżoną, jak i poprzedzającą ją decyzję.
Sąd I instancji stanął na stanowisku, że korekta winna być ustalana na podstawie odrębnej decyzji administracyjnej, poprzedzonej przeprowadzonym postępowaniem administracyjnym.
Na skutek skargi kasacyjnej wniesionej przez Zarząd Województwa [...] jako Instytucji Zarządzającej [...] Regionalnym Programem Operacyjnym na lata 2007-2013 Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokiem z dnia 10 grudnia 2014 r., sygn. akt II GSK 1571/13 uchylił zaskarżony wyrok oraz przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadne zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania oraz dotyczące naruszenia prawa materialnego. Zaznaczył, że kasator słusznie wskazał, że przepisy prawa nie nakładają na instytucję zarządzającą (pośredniczącą, wdrażającą) obowiązku do wydania decyzji administracyjnej dotyczącej ustalenia i nałożenia korekty finansowej, a możliwość zweryfikowania stanowiska organu w zakresie ustalonej i nałożonej korekty finansowej podlega kontroli w trakcie postępowania administracyjnego dotyczącego zwrotu przyznanych środków.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oceniając legalność zaskarżonej decyzji winien mieć na uwadze stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w uchwale składu siedmiu sędziów z 27 października 2014 roku sygn. akt II GPS 2/14.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wydał opisany na wstępie wyrok z 9 czerwca 2015 r., którym ponownie uchylił zaskarżone decyzje.
Sąd I instancji wskazał, że materialnoprawną podstawę kontrolowanych rozstrzygnięć stanowiły w szczególności przepisy art. 98 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999; art. 25 pkt 1, art. 26 ust. 1 pkt 15 i 15a ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 84, poz. 712 ze zm.), art. 207 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 ze zm., określanej dalej - u.f.p.), art. 7 i 25 ustawy z dnia z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz.U.2007.223.1655 z późn. zm., określanej dalej – p.z.p.); rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 maja 2006 r. w sprawie rodzajów dokumentów, jakich może żądać zamawiający od wykonawcy, oraz form, w jakich te dokumenty mogą być składane (Dz. U. z 2006 r. Nr 87, poz. 605); rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 16 października 2008 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie rodzajów dokumentów, jakich może żądać zamawiający od wykonawcy, oraz form, w jakich te dokumenty mogą być składane (Dz. U. z 2008 r. Nr 188, poz. 1155) jak również postanowienia umowy nr [...] o dofinansowanie projektu zawartej dnia [...] lipca 2009 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej także Sąd I instancji lub WSA) stanął na stanowisku, iż w aspekcie formalnym Sąd uwzględnił podgląd Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarty zarówno w wyroku z dnia 10 grudnia 2014 r., jak i w uchwale z dnia 27 października 2014 r. (sygn. akt II GPS 2/14).
WSA wskazał, że zgodnie z art. 2 pkt 7 ww. rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 "nieprawidłowością" jest jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego, wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego. Dla stwierdzenia nieprawidłowości, o której mowa w ww. przepisie, konieczne jest wystąpienie łącznie: naruszenia prawa, wynikającego z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje choćby potencjalną szkodę finansową w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego. W każdym zatem przypadku, na tle konkretnego stanu faktycznego, konieczne jest przeprowadzenie analizy w świetle wskazanych przesłanek.
Sąd I instancji powołał też dokument opracowany przez Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, pełniące rolę instytucji koordynującej wdrażanie funduszy Unii Europejskiej, "Wymierzanie korekt finansowych za naruszenia prawa zamówień publicznych związane z realizacją projektów współfinansowanych ze środków funduszy UE" i stanął na stanowisku, że brak jest obowiązku nakładania korekt finansowych za naruszenia, które mają wyłącznie charakter formalny i nie wywołują lub nie mogłyby wywołać żadnych skutków finansowych.
Powołując art. 207 u.f.p. Sąd I instancji wskazał na przesłanki decyzji o zwrocie środków przekazanych na realizację projektów. WSA podnosił, że naruszenie procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., dotyczy przede wszystkim procedur wskazanych w umowie o dofinansowanie projektu, w szczególności w zakresie zamówień publicznych.
Zatem WSA dokonał oceny stanowiska Zarządu Województwa w zakresie stwierdzonych naruszeń, jak i zakwalifikowania ich, jako nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia (WE) 1083/2006 i uznał, że zarzuty skargi częściowo są trafne, co uzasadnia uchylenie zaskarżonych rozstrzygnięć.
Sąd I instancji podkreślił, że zgodnie z § 10 umowy nr [...] o dofinansowanie projektu beneficjent został zobowiązany do stosowania przepisów ustawy - Prawo zamówień publicznych. Wskazał jednak, że przepisy p.z.p. nie nakładają na zamawiającego obowiązku nabycia usług spośród wszystkich podmiotów występujących na rynku.
Odwołując się do art. 7 ust. 1 p.z.p. i poglądów doktryny, WSA wywodził, że celem tego przepisu p.z.p. jest m.in. uniemożliwienie czy też ograniczenie tworzenia barier dostępu do rynku. W tym zakresie obowiązek przestrzegania zasady uczciwej konkurencji przez zamawiającego dotyczy m.in. próby ograniczenia konkurencji przez zawężenie kręgu wykonawców ponad potrzebę zapewnienia, że zamówienie będzie wykonywał wiarygodny i zdolny do jego realizacji podmiot. Zdaniem Sądu I instancji należy brać więc pod uwagę zarówno specyfikę zamówienia, doświadczenie zawodowe oferentów, jak również termin realizacji zamówienia , jak też cel zamówienia (w niniejszej sprawie jest to cel publiczny w postaci przebudowy drogi powiatowej). Sąd I instancji podkreślił, że nie doszło w niniejszej sprawie do odrzucenia czy też bezprawnego wykluczenia oferentów.
WSA zwrócił także uwagę na przepis art. 25 ust. 1 i 2 p.z.p., jak i treść rozporządzenia wykonawczego, którego celem jest wyłącznie konkretyzacja, w granicach delegacji ustawowej, przepisów art. 25 p.z.p.
Sąd I instancji podnosił, że zgodnie z art. 25 ust. 1 p.z.p. zamawiający może żądać od wykonawców wyłącznie oświadczeń lub dokumentów niezbędnych do przeprowadzenia postępowania. Te oświadczenia lub dokumenty zamawiający jest zobowiązany wskazać w ogłoszeniu o zamówieniu, specyfikacji istotnych warunków zamówienia lub zaproszeniu do składania ofert. Dalej, z przepisu tego wynika, że dokumenty i oświadczenia mają potwierdzać - określone przez zamawiającego - warunki udziału w postępowaniu, oraz wymagania – dla oferowanych dostaw, usług lub robót budowlanych. Istotne znaczenie w niniejszej sprawie, poza ww., posiadają także przepisy rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie rodzajów dokumentów, jakich może żądać zamawiający od wykonawcy, oraz form, w jakich te dokumenty mogą być składane (Dz. U. z 2006 r. Nr 87, poz. 605).
Sąd I instancji podkreślił, że w przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że zamawiający opisując w SIWZ warunki i dokumenty wymagane od wykonawców wskazał wymogi, które powinni spełniać potencjalni wykonawcy w sposób węższy niż wynika z przedmiotowego rozporządzenia.
Wskazał też, że niniejsza procedura prowadzona była m.in. na podstawie rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 maja 2006 r. w sprawie rodzajów dokumentów, jakich może żądać zamawiający od wykonawcy, oraz form, w jakich te dokumenty mogą być składane w brzmieniu nadanym rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 16 października 2008 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie rodzajów dokumentów, jakich może żądać zamawiający od wykonawcy, oraz form, w jakich te dokumenty mogą być składane (Dz. U. z 2008 r. Nr 188, poz. 1155). Rozporządzenie to wydane zostało na podstawie delegacji ustawowej wskazanej w art. 25 ust. 2 p.z.p. Zgodnie z § 1 ww. rozporządzenia zmieniającego w § 1 w ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 maja 2006 r. w sprawie rodzajów dokumentów, jakich może żądać zamawiający od wykonawcy, oraz form, w jakich te dokumenty mogą być składane wprowadzone zostały m.in. następujące zmiany: "pkt 3 otrzymuje brzmienie: 3) wykazu niezbędnych do wykonania zamówienia narzędzi i urządzeń, którymi dysponuje lub będzie dysponował wykonawca...".
WSA wskazał, że nowelizacja przedmiotowego rozporządzenia z 2006 r. weszła w życie dnia 24 października 2008 r. (por. § 3 "rozporządzenia zmieniającego"), a więc rozporządzenie znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie w nowym brzmieniu.
Sąd I instancji stanął na stanowisku, że celem zarówno art. 25 ust. 2 p.z.p., jak i rozporządzenia wykonawczego jest zapewnienie wykonywania określonej działalności wyłącznie przez podmioty dające rękojmię należytego wykonania powierzonych im czynności. Cel ten, jak wynika z treści ww. przepisów prawnych realizowany jest poprzez możliwość uczestnictwa w realizacji określonego kontraktu po przeprowadzeniu procedury o udzielenie zamówienia w sposób zgodny zarówno z normami ustawy - Prawo zamówień publicznych, jak i przepisami podustawowymi, wydanymi na podstawie delegacji ustawowej.
Jednakże zarówno w ustawie – Prawo zamówień publicznych, jak i w ww. rozporządzeniu wykonawczym prawodawca wskazuje na fakultatywny charakter ww. elementu realizacji art. 25 ustawy – Prawo zamówień publicznych, a w konsekwencji także realizacji ogólnych zasad postępowania określonych m.in. w art. 7 p.z.p.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zamawiający posiada wyłącznie uprawnienie do żądania określonych dokumentów. Brak jest więc w ww. przepisach prawa normatywnego obowiązku nałożonego na zamawiającego. O braku tego obowiązku świadczy zarówno treść art. 25 ust. 2 p.z.p. [("Prezes Rady Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje dokumentów, jakich może żądać....", czy też rozporządzenia wykonawczego ("...zamawiający może żądać następujących dokumentów...")].
W konsekwencji, uznając, że ten sposób normowania wskazuje wyłącznie na uprawnienie zamawiającego służące realizacji określonego celu, a mianowicie zapewnienia aby określone czynności zostały wykonane przez podmiot profesjonalny nie może – w przypadku braku jego zastosowania – polegającego na stosowaniu w sposób węższy z ww. fakultatywnego uprawnienie skutkować negatywnie dla zamawiającego. Dotyczy to w szczególności wymiernych, negatywnych konsekwencji prawnych w postaci korekt.
Zdaniem Sądu I instancji w niniejszej sprawie należy zwrócić szczególną uwagę na przedmiot zamówienia, którym była realizacja projektu "Przebudowa drogi powiatowej nr [...] W. – W. - granica powiatu s. (P.)", współfinansowanego z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Priorytetu II "Infrastruktura komunikacyjna", Działania 2.2 "Poprawa dostępności do regionalnego i ponadregionalnego układu drogowego (drogi powiatowe i gminne), Schematu II "Drogi w granicach administracyjnych miast poniżej 50 tys. mieszkańców oraz na obszarach wiejskich" Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007-2013.
W ocenie WSA, należy brać pod uwagę, przy tego typu inwestycji, jej publiczny cel. Zdaniem Sądu I instancji, cel publiczny inwestycji powinien być tym elementem, który będzie determinował także ten element postępowania prowadzonego w trybie p.z.p., nie naruszając oczywiście zasady zachowania uczciwej konkurencji oraz równego traktowania potencjalnych wykonawców. W niniejszej sprawie propozycje ofert złożyły trzy przedsiębiorstwa, zarówno funkcjonujące na rynku lokalnym, jak i przedsiębiorca, który działa na rynku krajowym. Przedsiębiorstwa te przeszły pozytywną, ocenę merytoryczną dokonaną przez komisję przetargową.
Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, że skarżący nie naruszył ani przepisów ustawy – p.z.p., ani też rozporządzenia w sprawie rodzajów dokumentów, jakich może żądać zamawiający od wykonawcy, na które to uchybienie, stanowiące podstawę do zastosowania środków sankcjonujących zwróciła uwagę IZ WRPO.
W świetle powyższego za nietrafne uznano stanowisko IZ WRPO w zakresie dotyczącym stwierdzonego naruszenia art. 7 ust. 1 p.z.p. a także naruszenie art. 25 ust. 2 p.z.p. i w konsekwencji nałożenie korekty finansowej w kwocie dochodzonej w przedmiotowej sprawie. Sąd I instancji uznał więc brak spełnienia przesłanki wynikającej z art. 207 ust. 1, ust. 9 u.f.p uzasadniającej określenie stronie skarżącej kwoty w wysokości 82.705,92 zł do zwrotu.
Za nietrafne uznano natomiast zarzuty skargi dotyczące braku podstaw do zastosowania w przedmiotowej sprawie dokumentu "Wymierzanie korekt finansowych za naruszenia prawa zamówień publicznych, związane z realizacją projektów współfinansowanych ze środków funduszy UE" oraz stanowiącego załącznik do tego dokumentu Taryfikatora. WSA wskazał, że do wydawania wytycznych m.in. w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach programów operacyjnych, jak też korekt finansowych, Minister Rozwoju Regionalnego został upoważniony na podstawie art. 35 ust. 3 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju. Wytyczne te nie stanowią więc samoistnej podstawy prawnej do dokonywania korekt.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ ma uwzględnić poczynione rozważania, które stanowią jednocześnie wskazania do dalszego postępowania.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. /a i c/ , art. 200 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) orzekł, jak w przytoczonej wyżej sentencji wyroku.
Skargę kasacyjną od opisanego wyroku wniósł Zarząd Województwa [...] w Poznaniu jako Instytucja Zarządzająca [...] Regionalnym Programem Operacyjnym na lata 2007-201, zaskarżając go w całości.
1. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ p.p.s.a. w zw. z art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (j.t. Dz. U. z 2007 r. Nr 223, poz. 1655 z późn. zm.), dalej: "p.z.p.", oraz § 1 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 maja 2006 r. w sprawie rodzajów dokumentów, jakich może żądać zamawiający od wykonawcy, oraz form, w jakich te dokumenty mogą być składane (Dz. U. z 2006 r. Nr 87, poz. 605 z późn. zm.), dalej: "rozporządzenie", i uwzględnienie skargi, poprzez błędne uznanie przez Sąd I instancji, iż z przepisów p.z.p. i rozporządzenia wynika, że zamawiający posiada wyłącznie uprawnienie do żądania określonych dokumentów, brak jest zatem "normatywnego obowiązku nałożonego na zamawiającego", w sytuacji gdy art. 25 ust.2 p.z.p. stanowi jedynie delegację ustawową do wydania aktu wykonawczego a kompetencje zamawiającego w tym zakresie określone zostały w przepisach art. 26 p.z.p., przy tym zamawiający ma obowiązek żądania dokumentów potwierdzających spełnianie warunków udziału w postępowaniu jeżeli wartość zamówienia jest równa lub przekracza kwoty określone w przepisach wydanych na podstawie art. 11 ust. 8 p.z.p., a w przypadku zamówienia, którego wartość jest niższa niż kwoty określone w przepisach wydanych na podstawie art. 11 ust. 8 p.z.p., jeśli żądanie odnośnie przedmiotowych dokumentów - w postępowaniu prowadzonym w trybie przetargu nieograniczonego, zamawiający uprzednio zawarł w specyfikacji istotnych warunków zamówienia, zgodnie z art. 36 ust. 1 pkt 6 p.z.p.;
2) naruszenie art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ p.p.s.a. w zw. z art. 7 ust. 1 i art. 25 ust. 2 p.z.p. oraz art. 207 ust. 9 w zw. z art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 157, poz. 1240 z późn. zm.), dalej: "u.f.p.", przez uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji nr [...], przejawiające się w nieuprawnionym uznaniu przez Sąd I instancji za nietrafne stanowiska IZ WRPO w zakresie dotyczącym stwierdzonego naruszenia art. 7 ust. 1 p.z.p. a także nieuprawnione zarzucenie organowi naruszenia art. 25 ust. 2 p.z.p., w sytuacji gdy organ prawidłowo zakwalifikował charakter naruszenia przepisów p.z.p. przez Beneficjenta - Powiat [...]; nadto organ nie mógł dopuścić się naruszenia przepisu stanowiącego delegację ustawową, tj. art. 25 ust. 2 p.z.p. i nie zarzucił takiego naruszenia także Beneficjentowi. Stąd organ uprawniony był do żądania zwrotu środków w postaci korekty finansowej w oparciu o art. 207 ust. 9 u.f.p. wobec spełnienia przesłanki wynikającej z art. 207 ust.1 pkt 2 u.f.p.; zatem nie zachodziła konieczność wyeliminowania przedmiotowych decyzji z obrotu prawnego poprzez ich uchylenie;
3) naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ p.p.s.a. oraz w zw. z art. 7 ust. 1 p.z.p., przejawiające się w nieoddaleniu skargi, mimo przyjęcia przez Sąd I instancji, iż Beneficjent "(.,.) opisując w SIWZ warunki i dokumenty wymagane od wykonawców wskazał wymogi, które powinni spełnić potencjalni wykonawcy w sposób węższy, niż wynika z przedmiotowego rozporządzenia.";
4) naruszenie art. 141 § 4 zdanie pierwsze p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. poprzez zamieszczenie w zaskarżonym wyroku uzasadnienia, które jest niepełne i niezwykle lakoniczne w zakresie wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia Sądu I instancji, bowiem nakazuje jedynie uwzględnić rozważania poczynione przez Sąd. Zatem organ nie posiada w istocie wskazówek co do dalszego postępowania, w sytuacji gdy Sąd powołuje się w uzasadnieniu orzeczenia na przepisy nie znajdujące odniesienia do działań kontrolnych organu, w tym zwłaszcza na stanowiący delegację ustawową przepis art. 25 ust. 2 p.z.p., jak również zarzuca organowi nietrafność oceny w zakresie stwierdzonego naruszenia art. 7 ust. 1 p.z.p., bez wykazania jakich nieprawidłowości dopuścił się organ przy tej ocenie.
2. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj.:
przez pominięcie przez Sąd I instancji, iż w przypadku, gdy Zamawiający (Powiat [...]) zgodnie z art. 36 ust. 1 pkt 6 p.z.p. zawarł w Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia żądanie odnośnie dokumentu jaki mają dostarczyć wykonawcy w celu potwierdzenia spełnienia warunku udziału w postępowaniu, wówczas zobowiązany był wymagać dokumentu w postaci wykazu niezbędnych do wykonania zamówienia narzędzi i urządzeń, którymi dysponuje lub będzie dysponował wykonawca, w oparciu o przepis § 1 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia; nieuwzględnienie przez Sąd I instancji przepisów art. 36 ust. 1 pkt 6 w związku z art. 26 ust. 2 p.z.p. doprowadziło w konsekwencji Sąd do wadliwego wniosku, iż brak jest w przepisach p.z.p. i przepisach rozporządzenia normatywnego obowiązku zamawiającego żądania od wykonawców określonych dokumentów, z uwagi na fakultatywny charakter takiej czynności zamawiającego.
Na podstawie art. 176 p.p.s.a. w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. skarżący kasacyjnie wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania oraz o zasadzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej rozbudowano przytoczone zarzuty.
Powiat [...] wniósł odpowiedź na skargę kasacyjną, w której żądał jej oddalenia oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionych podstawach, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są trafne.
Zgodnie z art. 183 §1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego, wymienione w § 2 tego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie nie stwierdzono.
Na wstępie należy podkreślić, iż skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem odwoławczym. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do samodzielnego konkretyzowania zarzutów, czy stawiania hipotez w tym obszarze, sanując ewentualne braki. Nie może się domyślać argumentacji, czy intencji strony skarżącej. Niemniej jednak, w myśl poglądów zawartych w Uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego w pełnym składzie z dnia 26 października 2009 r. (sygn. akt: I OPS 10/09) wszelkie kwestie dające się wyinterpretować z petitum skargi kasacyjnej zasługują na stosowne rozważenie oraz odniesienie się do nich, nawet pomimo ich niedostatecznego sprecyzowania przez pełnomocnika. W szczególności, mając na uwadze wydźwięk Uchwały oraz jej cel, jakim jest umożliwienie skarżącym skorzystania z drugiej instancji sądownictwa administracyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę niniejszą, odstąpił od nadmiernego formalizmu, z zastrzeżeniem jednak wyżej opisanego ograniczenia kognicji tego Sądu do ram zakreślonych stawianymi zarzutami.
Strona wnosząca skargę kasacyjną wskazała w poszczególnych punktach petitum skargi kasacyjnej zarówno zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie jak i obrazę przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Analizując ich treść i uzasadnienie zawarte w skardze kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że sposób ich sformułowania i uzasadnienia uzasadnia w części potrzebę ich wspólnego rozpoznania.
Istota opisanych wyżej zarzutów naruszenia przepisów postępowania powiązanych z naruszeniem przepisów p.z.p. oraz zarzut naruszenia prawa materialnego sprowadza się do stwierdzenia, że Sąd I instancji w sposób nieuprawniony przyjął podstawy do uchylenia decyzji określającej kwotę do zwrotu tytułem obniżenia dofinansowania stwierdzając naruszenie art. 7 ust.1 p.z.p. i art. 25 ust. 2 p.z.p., a w konsekwencji brak spełnienia przesłanki z art. 207 ust. 1 i ust. 9 u.f.p.
W sprawie nie jest kwestionowane, że beneficjent – Powiat [...] zawarł w dniu [...] lipca 2009 r. z Zarządem Województwa [...] jako instytucją zarządzającą umowę o dofinansowanie projektu "Przebudowa drogi powiatowej nr [...] W. – W. - granica powiatu s. (P.)". Zgodnie z postanowieniami tejże umowy beneficjent był zobowiązany do stosowania przepisów o zamówieniach publicznych w zakresie wskazanym w ustawie z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 p.z.p. zamawiający przygotowuje i przeprowadza postępowanie o udzielenie zamówienia w sposób zapewniający zachowanie uczciwej konkurencji oraz równe traktowanie wykonawców.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że celem tego przepisu jest m.in. uniemożliwienie czy też ograniczenie tworzenia barier dostępu do rynku, a w tym zakresie obowiązek przestrzegania zasady uczciwej konkurencji przez zamawiającego dotyczy m.in. nieograniczania konkurencji przez zawężenie kręgu potencjalnych wykonawców ponad potrzebę zapewnienia, że zamówienie będzie wykonywał wiarygodny i zdolny do jego realizacji podmiot.
Nadto zauważyć należy, że TSUE w wyroku z dnia 14 lipca 2016 r. w sprawie C-406/14, w pkt 45 wskazał, że uchybienie zasadom udzielania zamówień publicznych stanowi nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 ust. 7 rozporządzenia nr 1083/2006 - o ile nie można wykluczyć, że uchybienie to miało wpływ na budżet odnośnego funduszu. Zdaniem TSUE art. 98 ust. 2 akapit pierwszy wymaga również od właściwego organu krajowego ustalenia kwoty korekty, która ma zostać dokonana, przy uwzględnieniu trzech kryteriów, a mianowicie charakteru nieprawidłowości, jej wagi oraz straty finansowej poniesionej przez dany fundusz (pkt 47), z tym, że (jak wskazano w pkt 48) strata finansowa w przypadku jednorazowego naruszenia winna być badana indywidualnie na tle okoliczności każdej sprawy przy uwzględnieniu wszystkich tych trzech kryteriów (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2016 r., sygn. akt II GSK 1213/15).
Nie zmienia to jednak faktu, że szkodą w interesach finansowych Unii Europejskiej jest finansowanie z funduszy unijnych nieuzasadnionego wydatku, a nieuzasadniony wydatek to taki, który poniesiony został z naruszeniem podstawowych zasad prawa unijnego lub krajowego, w tym zasad określonych w p.z.p. Skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego przychyla się też do stanowiska, że wystarczy stwierdzenie możliwości wystąpienia "potencjalnej" szkody w budżecie Unii Europejskiej. Stwierdzenie wystąpienia szkody "rzeczywistej" nie ma podstawowego znaczenia (por. wyrok NSA z dnia 10 września 2015 r., sygn. akt II GSK 175/15).
Zgodnie z art. 26 ust. 2 p.z.p., jeżeli wartość zamówienia jest mniejsza niż kwoty określone w przepisach wydanych na podstawie art. 11 ust. 8, zamawiający może żądać dokumentów potwierdzających spełnianie warunków udziału w postępowaniu.
Z kolei art. 36 ust. 1 pkt 6 p.z.p. stanowi, że specyfikacja istotnych warunków zamówienia zawiera co najmniej wykaz oświadczeń lub dokumentów, jakie mają dostarczyć wykonawcy w celu potwierdzenia spełniania warunków udziału w postępowaniu.
Art. 25 p.z.p. stanowi, że: 1. W postępowaniu o udzielenie zamówienia zamawiający może żądać od wykonawców wyłącznie oświadczeń lub dokumentów niezbędnych do przeprowadzenia postępowania. Oświadczenia lub dokumenty potwierdzające spełnianie:
1) warunków udziału w postępowaniu,
2) przez oferowane dostawy, usługi lub roboty budowlane wymagań określonych przez zamawiającego
- zamawiający wskazuje w ogłoszeniu o zamówieniu, specyfikacji istotnych warunków zamówienia lub zaproszeniu do składania ofert.
2. Prezes Rady Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje dokumentów, jakich może żądać zamawiający od wykonawcy, oraz formy, w jakich dokumenty te mogą być składane, mając na uwadze, że potwierdzeniem spełniania warunków udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia może być zamiast dokumentu również oświadczenie złożone przed właściwym organem oraz że potwierdzeniem niekaralności wykonawcy może być w szczególności informacja z Krajowego Rejestru Karnego, a potwierdzeniem, że oferowane dostawy, usługi lub roboty budowlane odpowiadają wymaganiom określonym przez zamawiającego, może być w szczególności zaświadczenie podmiotu uprawnionego do kontroli jakości, a także że formy dokumentów powinny umożliwiać udzielanie zamówień również drogą elektroniczną.
W oparciu o delegację wynikającą z ustępu 2 art. 25 p.z.p. wydane zostało rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 maja 2006 r. w sprawie rodzajów dokumentów, jakich może żądać zamawiający od wykonawcy, oraz form, w jakich te dokumenty mogą być składane (Dz.U.2006.87.605).
Przepis § 1 ust. 2 pkt 3) tego rozporządzenia w mającym zastosowanie w sprawie brzmieniu nadanym przez § 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 16 października 2008 r. (Dz.U.2008.188.1155) stanowił, iż w celu potwierdzenia opisanego przez zamawiającego warunku posiadania przez wykonawcę niezbędnej wiedzy i doświadczenia oraz dysponowania potencjałem technicznym i osobami zdolnymi do wykonania zamówienia, zamawiający może żądać następujących dokumentów: wykazu niezbędnych do wykonania zamówienia narzędzi i urządzeń, którymi dysponuje lub będzie dysponował wykonawca.
Sąd I instancji zaakceptował jako bezsporne w niniejszej sprawie ustalenie, że zamawiający opisując w SIWZ warunki i dokumenty wymagane od wykonawców wskazał wymogi, które powinni spełniać potencjalni wykonawcy w sposób węższy niż wynika to z rozporządzenia.
Istotnie w przedstawionych aktach postępowania administracyjnego znajduje się Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia w której punkcie VIII ust. 2 lit. e zawierającym opis warunków udziału w postępowaniu zawarto zapis, iż wykonawcy "dysponują w pełni sprawnymi jednostkami sprzętowymi pozwalającymi na realizację zamówienia". Z kolei w pkt IX SIWZ, stanowiącym "Wykaz oświadczeń lub dokumentów, jakie mają dostarczyć wykonawcy w celu potwierdzenia spełnienia warunków udziału w postępowaniu", w ppkt 10 skarżący zażądał "Wykazu narzędzi i urządzeń niezbędnych do wykonania zamówienia według załącznika nr 6. (...)". Podając następnie, iż wykonawca "(...) musi jednoznacznie wykazać, że dysponuje niezbędnym sprzętem do wykonania przedmiotu zamówienia".
Tak opisane warunki zamówienia w istocie ograniczają krąg potencjalnych wykonawców zamówienia do podmiotów, które w chwili składania ofert dysponują sprzętem niezbędnym do wykonania zamówienia eliminując tych wykonawców, którzy mogą nim dysponować w przyszłości. Zatem wprost stoją w sprzeczności z cytowanym, wyżej § 1 ust. 2 pkt 3) rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 maja 2006 r., a tym samym naruszają zasadę zachowania uczciwej konkurencji wynikającą z art. 7 ust. 1 p.z.p.
Skoro zamawiający w SIWZ zawarł żądanie przedstawienia wykazu narzędzi i urządzeń niezbędnych do wykonania zamówienia, którymi wykonawca dysponuje, to miał też obowiązek wymagania tak określonych dokumentów, a ich brak mógł stanowić podstawę wykluczenia danego wykonawcy z postępowania o udzielenie zamówienia.
Nie ma przy tym znaczenia podnoszona przez Sąd I instancji okoliczność, że żaden wykonawca nie został faktycznie wykluczony z postępowania. Przedmiotowy zapis SIWZ mógł bowiem stanowić barierę dostępu do udziału w postępowaniu już na etapie podejmowania przez ewentualnych oferentów decyzji o złożeniu oferty. Działający racjonalnie podmiot nie przedstawia bowiem oferty wiedząc, że nie spełni warunków opisanych w Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia. Zatem zapis ten niesłusznie został oceniony prze Sąd I instancji jako nienaruszający zasady uczciwej konkurencji wynikającej z art.7 ust. 1 p.z.p., co czyni zasadnymi zarzuty skargi kasacyjnej w tym zakresie.
Nie można się natomiast zgodzić ze stanowiskiem, że Sąd I instancji uchybił też art. 141 § 4 zdanie pierwsze p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a.
Z treści art. 141 § 4 p.p.s.a. wynika, jakie obligatoryjne elementy ma zawierać uzasadnienie wyroku. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Zatem naruszenie tego przepisu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uzasadnienie nie zawiera tych elementów. Nie może być ono łączone z ocenami i stanowiskiem, jakie prezentuje Sąd I instancji uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, a do tego właśnie zmierza uzasadnienie omawianego zarzutu. Wbrew twierdzeniom skarżącego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazał i wyjaśnił podstawę prawną rozstrzygnięcia, sporządzonemu uzasadnieniu nie można zarzucić braku elementu ocennego i tego, że nie można rozpoznać jakie przesłanki legły u podstaw orzeczenia Sądu.
Art. 153 p.p.s.a. stanowi o związaniu organów, a także sądów, oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu sądu. Zaskarżony skargą kasacyjną wyrok Sądu I instancji dotyczy jednak decyzji, która nie była poprzedzona wcześniejszym wyrokiem Sądu. Kontrolowana decyzja nie była zatem uwarunkowana wcześniejszą oceną prawną i wskazaniami Sądu co do dalszego postępowania. Natomiast kontrolowany wyrok został wydany po uchyleniu wcześniejszego orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2014 r. (sygn. akt II GSK 1571/13). Zatem zgodnie z dyspozycją art.190 p.p.s.a. Sąd I instancji był związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu nie mógł uchybić art.153 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny miał także na względzie, że ustawodawca przewidział możliwość rozpoznania skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny w przypadku określonym w art. 188 p.p.s.a., tzn. gdy uchylając zaskarżone orzeczenie sąd kasacyjny jednocześnie ma podstawy uznać, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. Taki stan rzeczy w rozpoznawanej sprawie nie miał miejsca bowiem Sąd I instancji stając na stanowisku, że w sprawie nie było podstaw do orzeczenia zwrotu dofinansowania zakresem swojej kontroli nie objął prawidłowości określenia kwoty, która ma być zwrócona przez Powiat [...].
Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu ponownie rozpoznając sprawę uwzględni wyżej przedstawioną wykładnię.
Mając powyższe na względzie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło