I SA/Gl 43/15

WyrokWSA w Gliwicach2015-07-01

Skład orzekający: Eugeniusz Christ, Wojciech Organiściak, Teresa Randak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy renta zasądzona wyrokiem sądu powszechnego na podstawie art. 446 § 2 Kodeksu cywilnego, przyznana na rzecz osoby, wobec której zmarły ciążył obowiązek alimentacyjny, stanowi dochód zwolniony z podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?
Ratio decidendi
Renta zasądzona na podstawie art. 446 § 2 Kodeksu cywilnego, przysługująca osobie, wobec której zmarły ciążył obowiązek alimentacyjny, mieści się w kategorii "innych odszkodowań" otrzymanych na podstawie wyroku sądowego, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, i jako taka jest zwolniona z podatku dochodowego. Brak jednolitego nazewnictwa w ustawach nie może pozbawić prawa do zwolnienia podatkowego.
Stan faktyczny
Wnioskodawczyni zapytała o możliwość zwolnienia z podatku dochodowego renty zasądzonej wyrokiem sądu powszechnego na podstawie art. 446 § 2 Kodeksu cywilnego, która miała charakter odszkodowawczy i była przyznana do czasu ukończenia przez jej małoletniego syna 18 lat. Organ interpretacyjny uznał, że renta ta nie jest zwolniona z podatku, ponieważ nie została wprost wymieniona w przepisach ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jako zwolniona, a także nie stanowiła odszkodowania w rozumieniu art. 21 ust. 1 pkt 3b ani renty w rozumieniu art. 21 ust. 1 pkt 3c tej ustawy. Sąd administracyjny uznał stanowisko organu za nieprawidłowe.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną Ministra Finansów, orzekł, że uchylona interpretacja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, oraz zasądził od Ministra Finansów na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędziowie WSA Wojciech Organiściak (spr.), Teresa Randak, Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lipca 2015 r. sprawy ze skargi E. L. na interpretację Ministra Finansów z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 1) uchyla zaskarżoną interpretację; 2) orzeka, że uchylona interpretacja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3) zasądza od Ministra Finansów na rzecz strony skarżącej kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Dyrektor Izby Skarbowej w K., działający w imieniu Ministra Finansów, (dalej też DIS) na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej O.p.) oraz § 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 ze zm.) w interpretacji indywidualnej z dnia [...] r. (Nr [...]) stwierdził, że stanowisko E. L. (dalej jako Wnioskodawczyni) przedstawione we wniosku z dnia 1 czerwca 2014 r. o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych przyznania renty na podstawie wyroku sądowego - jest nieprawidłowe. W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny: Wyrokiem z 10 kwietnia 2014 r. "Sąd Apelacyjny w K." utrzymał w mocy wyrok "Sądu Okręgowego w K." z 23 kwietnia 2013 r., którym zasądzono na rzecz Wnioskodawczyni miesięczną rentę w wysokości 250 złotych do dnia ukończenia przez jej małoletniego syna 18 lat. Niniejsza renta została przyznana Wnioskodawczyni na podstawie art. 446 § 2 Kodeksu cywilnego. W tym stanie faktycznym organowi interpretacyjnemu zadano pytanie o to czy przychód z renty zasądzonej wyrokiem sądu powszechnego na podstawie art. 446 § 2 Kodeksu cywilnego jest zwolniony od podatku dochodowego? Prezentując własne stanowisko w sprawie Wnioskodawczyni wskazała, że zgodnie z art. 446 § 2 Kodeksu cywilnego renta przysługuje osobom, względem których na zmarłym ciążył ustawowy obowiązek alimentacyjny. Strona wywodził, że wedle doktryny prawa cywilnego niniejsza renta ma charakter odszkodowawczy, stanowi wynagrodzenie straty jakiej doznała osoba uprawniona do alimentacji przez niemożność uzyskania świadczenia zezwalającego na zaspokojenie jej wszystkich potrzeb. Wnioskodawczy wskazała, że na podstawie art. 21 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zwolnionymi od podatku dochodowego są przychody uzyskane tytułem: 1. innych odszkodowań lub zadośćuczynień otrzymanych na podstawie wyroku (art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych), 2. alimentów otrzymanych na podstawie wyroku sądu lub ugody sądowej, do wysokości nieprzekraczającej miesięcznie 700 zł. (art. 21 ust. 1 pkt 127 lit. b) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych). W ocenie Wnioskodawcy, renta przyznana w wyroku realizuje powyższe dwa wyłączenia i jest wolna od podatku dochodowego od osób fizycznych. Uznając stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe organ interpretacyjny wywodził, że podstawową zasadą obowiązującą w przepisach ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 361 ze zm., u.p.d.o.f.) jest zasada powszechności opodatkowania. W myśl tej zasady, wyrażonej w treści art. 9 ust. 1 ww. ustawy, opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Organ interpretacyjny podkreślił, że wyrazem praktycznej realizacji tej zasady jest art. 11 ust. 1 ww. ustawy, z którego treści wynika, iż przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9 i 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, art. 19 i art. 20 ust. 3, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. W dalszej części uzasadnienia organ interpretacyjny przywołał treść art. 21 ust. 1 pkt 3, art. 21 ust. 1 pkt 3b, art. 21 ust. 1 pkt 3c oraz art. 21 ust. 1 pkt 127b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz 446 § 2, 3, 4 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm., dalej Kc). Organ wyjaśniał, że ww. przepis art. 446 Kodeksu cywilnego wymienia różne rodzaje świadczeń przyznanych najbliższym członkom rodziny zmarłego: rentę (w § 2), odszkodowanie (w § 3) i zadośćuczynienie (w § 4). To oznacza, że odszkodowanie i renta to różne świadczenia. DIS wskazał ponadto, że również ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych odszkodowanie (zadośćuczynienie) i rentę wymienia obok siebie (nie utożsamia ich). Zdaniem organu interpretacyjnego w świetle stanu faktycznego i prawnego sprawy, jeżeli by nawet przyjąć, że przyznana Wnioskodawcy renta ma charakter odszkodowawczy, to w świetle art. 446 § 2 Kodeksu cywilnego nie można uznać, że renta ta stanowi odszkodowanie. Organ interpretacyjny akcentował, że z wniosku wynika, iż zasądzone świadczenie jest rentą a nie odszkodowaniem, co wyklucza zastosowanie zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f., gdyż z przepisu tego w sposób jednoznaczny wynika, że wolne od podatku dochodowego są inne odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub tej ugodzie. W ocenie organu interpretacyjnego przyznana Wnioskodawczyni renta nie jest również zwolniona z podatku na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3c ww. ustawy. Zwolnione na podstawie tego przepisu są wyłącznie renty otrzymane na podstawie przepisów prawa cywilnego (Kodeksu cywilnego) przez poszkodowanego, który utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy lub zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły się widoki na przyszłość. DIS podkreślał, że Wnioskodawczyni nie jest osobą poszkodowaną w rozumieniu ww. przepisu, tj. osobą, która utraciła całkowicie lub częściowo zdolność do pracy lub zwiększyły się jej potrzeby lub zmniejszyły się widoki na przyszłość. Na rzecz Wnioskodawczyni zasądzono miesięczną rentę do dnia ukończenia przez jej małoletniego syna 18 lat. Zdaniem organu interpretacyjnego w przedmiotowej sprawie nie znajduje też zastosowania wskazany przez Wnioskodawczynię przepis w art. 21 ust. 1 pkt 127 lit. b) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, gdyż otrzymane świadczenie (renta) nie ma charakteru alimentów. Organ podkreślał, że wszelkie zwolnienia podatkowe są odstępstwem od zasady powszechności opodatkowania, a przepisy ich dotyczące powinny być interpretowane ściśle, zgodnie przede wszystkim z ich wykładnią językową. Wykluczone jest w tym przypadku zastosowanie wykładni rozszerzającej, jak i zawężającej. Tym samym otrzymywana przez Wnioskodawczynię renta podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych jako renta nie objęta katalogiem zwolnień przedmiotowych od tego podatku. Zdaniem DIS renta ta stanowi dla Wnioskodawczyni przychód z innych źródeł, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w związku z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, których to treść przepisów organ zacytował. Zgodnie z art. 20 ust. 1 ww. ustawy za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i 17 oraz przychody nieznajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach. Organ wywodził, że użycie sformułowania "w szczególności" dowodzi, iż definicja źródeł przychodów ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie. W wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa strona podtrzymała stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej interpretacji. W odpowiedzi na wezwanie organ stwierdził brak podstaw do zmiany przedmiotowej interpretacji i podtrzymał stanowisko w niej zaprezentowane. W skardze na ww. interpretację indywidualną z dnia 3 września 2014 r. pełnomocnik wnioskodawczyni (dalej jako skarżąca), domagał się jej uchylenia i zarzucał: naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 21 ust.1 pkt 3 b) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że renta zasądzona wyrokiem na podstawie art. 446 § 2 Kodeksu cywilnego nie stanowi dochodu zwolnionego od podatku dochodowego, podczas gdy niniejsza renta jest zwolniona od podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b) u.p.d.o.f., gdyż stanowi inne odszkodowanie zasądzone wyrokiem sądu. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik po zaprezentowaniu dotychczasowego przebiegu postępowania, w tym stanowisk stron oraz brzmienia art. 21 ust. 1 pkt 3b oraz art. 21 ust. 1 pkt 3c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych podkreślał, że zgodnie z tym pierwszym przepisem zwolnione od podatku dochodowego są wszelkie odszkodowania otrzymane na podstawie wyroku, pod warunkiem niespełnienia przesłanek wskazanych w lit. a i b niniejszego punktu. Renta zasądzona na podstawie art. 446 § 2 kc nie spełnia przesłanej wskazanych w lit. a i b. Autor skargi podkreślał, że renta przewidziana w art. 446 § 2 Kodeksu cywilnego to forma odszkodowania. Zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego w przypadku śmierci człowieka w wyniku czynu niedozwolonego, poszczególnym osobom przysługują roszczenia mające na celu wyrównanie szkody wyrządzonej niniejszą śmiercią. Przedmiotowymi roszczeniami odszkodowawczymi są: 1) renta, 2) jednorazowe odszkodowanie, 3) zwrot kosztów leczenia i pogrzebu. Zdaniem pełnomocnika nie jednolite nazewnictwo, nie wpływa na fakt, że w doktrynie prawa cywilnego, renta, jednorazowe odszkodowanie i zwrot kosztów leczenia i pogrzebu stanowią odszkodowanie, czyli rekompensatę za poniesioną szkodę. Z uwagi na powyższe i z uwzględnieniem definicji instytucji prawa cywilnego, pod określeniem "inne odszkodowanie" użyte w art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, należy rozumieć zarówno rentę, jednorazowe odszkodowanie, a także zwrot kosztów leczenia i pogrzebu. Zatem renta zasądzona na rzecz skarżącej jako odszkodowanie podlega zwolnieniu od podatku dochodowego od osób fizycznych. Pełnomocnik podkreślał, że identyczne rozstrzygnięcia, uznające rentę zasądzoną na podstawie art. 446 § 2 Kodeksu cywilnego jako "inne odszkodowanie" zwolnione od podatku dochodowego od osób fizycznych wydał: a) Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w B. w pisemnej interpretacji prawa podatkowego z dnia [...] roku, sygn. [...] , b) Naczelnik Urzędu Skarbowego w D. w pisemnej interpretacji prawa podatkowego z dnia [...] roku, sygn. [...] , c) Dyrektor Izby Skarbowej w W. w interpretacji indywidualnej z dnia [...] roku, sygn. [...], d) Minister Finansów w interpretacji indywidualnej z dnia [...] roku, sygn. [...] . W ocenie pełnomocnika skarżącej przyjęcie powyższego stanowiska nie spowoduje naruszenia zasad wykładni przepisów regulujących zwolnienia podatkowe, które jako odstępstwa od zasady powszechności opodatkowania winny być interpretowane ściśle, gdyż pojęcie "inne odszkodowania zasądzone wyrokiem sądu" należy interpretować zgodnie z definicjami zawartymi w danych gałęziach prawa na podstawie której zapadł wyrok, czyli w przypadku odszkodowań zasądzonych na podstawie przepisów prawa cywilnego zgodnie z doktryną prawa cywilnego. Zaś zgodnie z doktryną prawa cywilnego renta zasądzona na podstawie art. 446 § 2 Kodeksu cywilnego jest formą odszkodowania. Odnosząc się do argumentu, że na podstawie art. 21 u.p.d.o.f. zwolniona od podatku jest jedynie renta zasądzona na rzecz poszkodowanego (por. art. 21 ust. 1 pkt 3c ww. ustawy), tzw. renta wyrównawcza, pełnomocnik wskazał, iż uznanie na niniejsze podstawie, że renta zasądzona członkom rodziny zmarłego poszkodowanego nie jest zwolniona od podatku, gdyż nie jest wprost wymiona w art. 21 u.p.d.o.f., nie jest uzasadnione w świetle brzmienia art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który odnosi się do pozostałych, nie wymienionych w niniejszym przepisie odszkodowań, w tym rent. Zdaniem pełnomocnika prawidłowa wykładnia pojęcia "inne odszkodowania", prowadzi do przyjęcia że renta zasądzona na podstawie art. 446 § 2 Kodeksu cywilnego ma charakter odszkodowawczy i korzysta ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym. Na rozprawie w dniu 1 lipca 2015 r. Wnioskodawczyni wnosiła i wywodziła jak w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Skarga okazała się uzasadniona. Zgodnie z treścią art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach. W myśl art. 146 § 1 ustawy p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt lub interpretację albo stwierdza bezskuteczność czynności. Oznacza to, że ustawodawca zdefiniował pisemne interpretacje prawa podatkowego jako "czynność" organu administracji podlegającą kontroli sądów administracyjnych, w wyniku której Sąd uwzględniając skargę uchyla interpretację lub stwierdza bezskuteczność czynności (art. 146 § 1 ustawy p.p.s.a.) albo też skargę oddala w razie jej nieuwzględnienia (art. 151 ustawy p.p.s.a.). Sąd może również rozpoznając sprawę zaskarżonej do Sądu interpretacji w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikający z przepisów prawa (art. 146 § 2 ustawy p.p.s.a.). Rozpoznając skargę na interpretację prawa podatkowego sąd administracyjny kontroluje poprawność merytoryczną dokonanej interpretacji oraz prawidłowość prowadzonego w tej sprawie postępowania interpretacyjnego, a więc zgodność z prawem samej czynności według stanu prawnego z daty jej dokonania oraz legalność postępowania poprzedzającego jej wydanie. Należy zauważyć, że interpretacja przepisów prawa podatkowego to czynność władcza uprawnionego organu, która w odróżnieniu od aktu nie jest (co do zasady) skierowana wprost na wywołanie skutków prawnych, lecz osiągnięcia jakiegoś stanu rzeczy (Z. Kmiecik glosa OSP 2005.4.50). Osiągnięcie "stanu rzeczy" obejmuje zarówno stan faktyczny jak i prawny danej sprawy. W przypadku interpretacji jest to czynność obejmująca - w zakresie prawa podatkowego - ocenę stanowiska wnioskodawcy bądź wskazanie prawidłowego stanowiska, z uzasadnieniem prawnym przy uwzględnieniu stanu faktycznego lub zdarzeń przyszłych przedstawionych przez zainteresowanego we wniosku o interpretację. Zastosowanie się do wydanej interpretacji ("pisemnej" lub "milczącej") wpływa na prawa i obowiązki, w tym podatkowe, wnioskodawcy oraz postępowanie organów podatkowych. Pisemna interpretacja przepisów prawa podatkowego wydana w indywidualnej sprawie jest czynnością skierowaną do oznaczonego podmiotu, dotyczy uprawnień lub obowiązków tego podmiotu przy czym uprawnienie lub obowiązek, którego czynność dotyczy, jest określona w obowiązujących przepisach prawa podatkowego. Wydając interpretację organ nie rozstrzyga o prawach i obowiązkach podatkowych wnioskodawcy wynikających z danego stanu faktycznego czy przyszłego stosunku, a jedynie stwierdza czy dany podmiot, w konkretnych warunkach, w istniejącym stanie prawnym, postąpił lub postąpi prawidłowo, a więc zgodnie z prawem podatkowym. Sąd administracyjny kontrolując legalność pisemnych interpretacji prawa podatkowego bada prawidłowość wydania oraz poprawność merytoryczną wyrażonej w niej oceny stanowiska wnioskodawcy wraz z jej prawnym uzasadnieniem. Zgodnie z art. 14c Ordynacji podatkowej interpretacja indywidualna zawiera ocenę stanowiska wnioskodawcy wraz z uzasadnieniem prawnym tej oceny. Można odstąpić od uzasadnienia prawnego, jeżeli stanowisko wnioskodawcy jest prawidłowe w pełnym zakresie (§ 1). W razie negatywnej oceny stanowiska wnioskodawcy interpretacja indywidualna zawiera wskazanie prawidłowego stanowiska wraz z uzasadnieniem prawnym (§ 2). Trzeci element interpretacji, to pouczenie o prawie wniesienia skargi (§ 3). Zasadniczym elementem interpretacji indywidualnej jest zatem wyrażenie oceny, co do stanowiska wnioskodawcy, zaprezentowanego we wniosku. Wykonanie tego obowiązku zamyka się w zasadzie stwierdzeniem: "stanowisko wnioskodawcy jest prawidłowe", albo "stanowisko wnioskodawcy jest nieprawidłowe". Jeśli ocena stanowiska wnioskodawcy jest pozytywna, to interpretacja może ograniczyć się do stwierdzenia, że stanowisko wnioskodawcy ocenia się jako prawidłowe. Wiele zależy przy tym od tego, czy ocenę prawidłowości odnosi się do pełnego zakresu stanowiska wnioskodawcy, czy też tylko do jego części. Jeśli zatem organ wydający interpretację indywidualną uzna, że stanowisko wnioskodawcy jest prawidłowe w pełnym zakresie, to wówczas może odstąpić od uzasadnienia prawnego wydanej interpretacji indywidualnej. Gdy zaś uzna, że stanowisko wnioskodawcy jest prawidłowe tylko w pewnym zakresie, to wówczas powinien określić, w jakim zakresie i dlaczego w pozostałej części stanowiska wnioskodawcy nie można uznać za prawidłowe. Oznacza to, że w tym wypadku konieczne jest już zamieszczenie w interpretacji jej uzasadnienia prawnego. Istotne natomiast znaczenie ma uzasadnienie prawne interpretacji indywidualnej, w razie negatywnej oceny stanowiska strony. W takim bowiem przypadku konieczne jest zawarcie w interpretacji wskazania stanowiska, które organ uznał za prawidłowe oraz uzasadnienia prawnego tego stanowiska. Na tle tych przepisów zauważyć trzeba, że pisemna interpretacja przepisów prawa podatkowego, o której mowa w art. 14c § 1 O.p., zawierająca ocenę prawną stanowiska pytającego wraz z uzasadnieniem prawnym, musi być na tyle konkretna, aby podatnik mógł się do niej zastosować. W szczególności wymóg ten dotyczy interpretacji zawierającej negatywną ocenę stanowiska wnioskodawcy (dotyczy to częściowo rozpatrywanego przypadku), co expressis verbis wynika z powołanego wyżej art. 14c § 2 O.p. Niezbędne jest zatem, aby z interpretacji wynikała wyraźna odpowiedź na zadane przez podatnika pytanie, jasno zaprezentowane było stanowisko prawidłowe (w ocenie organu interpretacyjnego), poparte jednoznacznym i czytelnym dla adresata uzasadnieniem prawnym tego stanowiska. W ocenie Sądu prawidłowe uzasadnienie prawne interpretacji indywidualnej winno zawierać przytoczenie przepisów prawa, na których organ oparł swoje stanowisko (wraz z podaniem ich treści), wyjaśnienie znaczenia tych przepisów, w kontekście podanego przez stronę stanu faktycznego, ze wskazaniem jego znamion, istotnych dla zakresu stosowania powołanych przepisów. Zakres oceny stanu faktycznego, zawartego we wniosku o wydanie interpretacji, wyznacza też treść zadanego przez wnioskodawcę pytania oraz zajętego przez tegoż wnioskodawcę stanowiska. Z uzasadnienia prawnego interpretacji wynikać winien tok rozumowania organu interpretacyjnego, który doprowadził z jednej strony do zanegowania słuszności stanowiska wnioskodawcy, a z drugiej strony - do przyjęcia odmiennego stanowiska. Stan faktyczny sprawy nie jest w istocie sporny a jako, że został zaprezentowany przy okazji przedstawiania stanowiska strony i organu, brak jest w ocenie Sądu potrzeby jego ponownego opisywania. Niezależnie jednak od tego przyjdzie przypomnieć, że we wniosku o interpretację strona wskazała, iż wyrokiem zasądzono na rzecz Wnioskodawczyni miesięczną rentę w wysokości 250 zł. do dnia ukończenia przez jej małoletniego syna 18 lat. Renta została przyznana na podstawie art. 446 § 2 Kodeksu cywilnego. Skarżąca zadając organowi interpretacyjnemu pytanie o to czy przychód z renty zasądzonej wyrokiem sądu powszechnego na podstawie art. 446 § 2 Kodeksu cywilnego jest zwolniony od podatku dochodowego podkreślała, że zgodnie z tym przepisem renta przysługuje osobom, względem których na zmarłym ciążył ustawowy obowiązek alimentacyjny oraz, że wedle doktryny prawa cywilnego przedmiotowa renta ma charakter odszkodowawczy, stanowi bowiem wynagrodzenie straty jakiej doznała osoba uprawniona do alimentacji przez niemożność uzyskania świadczenia zezwalającego na zaspokojenie jej wszystkich potrzeb. Natomiast organ interpretacyjny uznał, że renta zasądzona na rzecz wnioskodawczyni nie jest zwolniona od podatku dochodowego, albowiem we wskazanych przez stronę jednostkach redakcyjnych art. 21 ust. 1 pkt 3b i 127 lit. b), ani w art. 21 ust. 1 pkt 3c u.p.d.o.f. nie została wprost wymieniona jako przedmiot zwolnienia. W ocenie Składu orzekającego w niniejszej sprawie stanowisko organu interpretacyjnego należy uznać za naruszające prawo w stopniu uzasadniającym uchylenie kontrolowanej interpretacji. Zgodnie bowiem z art. 21 ust. 1 pkt 3b oraz 3c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wolne od podatku dochodowego są: 3b) inne odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub tej ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań lub zadośćuczynień: otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono; 3c) odszkodowania w postaci renty otrzymane na podstawie przepisów prawa cywilnego w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia, przez poszkodowanego, który utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej, albo jeżeli zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość; Stosownie do art. 21 ust. 1 pkt. 127 lit. b) u.p.d.o.f. wolne od podatku dochodowego są alimenty: na rzecz dzieci, które nie ukończyły 25 roku życia, oraz dzieci bez względu na wiek, które zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymują zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną (lit. a); na rzecz innych osób niż wymienione w lit. a, otrzymane na podstawie wyroku sądu lub ugody sądowej, do wysokości nieprzekraczającej miesięcznie 700 zł. (lit. b). Zgodnie z art. 446 Kodeksu cywilnego jeżeli wskutek uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia nastąpiła śmierć poszkodowanego, zobowiązany do naprawienia szkody powinien zwrócić koszty leczenia i pogrzebu temu, kto je poniósł (§ 1). Osoba, względem której ciążył na zmarłym ustawowy obowiązek alimentacyjny, może żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody renty obliczonej stosownie do potrzeb poszkodowanego oraz do możliwości zarobkowych i majątkowych zmarłego przez czas prawdopodobnego trwania obowiązku alimentacyjnego. Takiej samej renty mogą żądać inne osoby bliskie, którym zmarły dobrowolnie i stale dostarczał środków utrzymania, jeżeli z okoliczności wynika, że wymagają tego zasady współżycia społecznego (§ 2). Sąd może ponadto przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego stosowne odszkodowanie, jeżeli wskutek jego śmierci nastąpiło znaczne pogorszenie ich sytuacji życiowej (§ 3). Sąd może także przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę (§ 4). Zdaniem Składu orzekającego w niniejszej sprawie zasądzona na rzecz strony wyrokiem Sądu Okręgowego renta miesięczna w wysokości 250 zł. do dnia ukończenia przez jej małoletniego syna 18 lat, przyznana na podstawie art. 446 § 2 Kodeksu cywilnego, a przysługująca osobom, względem których na zmarłym ciążył ustawowy obowiązek alimentacyjny mieści się w zwolnieniu zawartym w przepisie art. 21 ust. 1 pkt. 3b u.p.d.o.f., albowiem można ją zaliczyć do kategorii "inne odszkodowania" otrzymane na podstawie wyroku sądowego, a nie jest odszkodowaniem lub zadośćuczynieniem otrzymanym w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, ani nie dotyczący korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Uwagę Sądu zwraca przy tym zastrzeżenie organu interpretacyjnego, który wskazał (str. 3 interpretacji), że "jeżeli nawet przyjąć, że przyznana Wnioskodawczyni renta ma charakter odszkodowawczy, to w świetle art. 446 § 2 Kodeksu cywilnego nie można uznać, że renta ta stanowi odszkodowanie". Skoro organ interpretacyjny przyjął, że renta ma charakter odszkodowawczy, to nie można w oparciu o powyższe twierdzić, że do analizowanego przypadku nie może znaleźć zastosowanie zwolnienie, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. Zdaniem Składu orzekającego w realiach faktyczny analizowanej sprawy tak właśnie jest. W ślad za wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 2015 r. (sygn. akt III CSK 132/14, w: LEX nr 1652694) przyjdzie bowiem wskazać, że roszczenie przewidziane w art. 446 § 2 K.c. ma charakter odszkodowawczy. Poglądu tutejszego Sądu nie zmienia argumentacja organu interpretacyjnego, który wyraźnie oddziela rentę od odszkodowania. Wskazać bowiem przyjdzie, że w analizowanym również przez organ interpretacyjny przepisie art. 21 ust. 1 pkt 3c u.p.d.o.f., Ustawodawca wyraźnie stanowi o tym, że odszkodowanie może przybrać postać renty, a zatem brak przeszkód do uznania, że przedmiotowa renta otrzymana na podstawie art. 446 § 2 Kc nie mieści się w zakresie zwolnienia, o który mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. Nie można przy tym twierdzić, że sporna renta nie jest odszkodowaniem. Zdaniem Składu orzekające w sprawie zasądzona na rzecz Wnioskodawczyni renta stanowi "inne odszkodowanie" zasądzone wyrokiem sądu i dlatego skarżąca winna korzystać ze zwolnienia podatkowego o jaki mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3b u.p.d.o.f. Brak jednolitego nazewnictwa występujący zarówno w ustawie podatkowej, jak i przepisach prawa cywilnego nie może, w ocenie Składu orzekającego, w rozpatrywanym przypadku pozbawiać prawa do zwolnienia podatkowego strony, dodatkowo doświadczonej przez sytuację losową uprawnienia, z którego korzystałaby w sytuacji życia codziennego, tj. czy to dobrowolna czy wymuszona realizacja obowiązku alimentacyjnego. Inna interpretacja rozpatrywanego przypadku naruszałby również zasadę równości. W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, z uwagi na powyższe, proponowana przez stronę wykładania przepisu art. 21 ust. 1 pkt. 3b u.p.d.o.f. nie narusza zasady powszechności opodatkowania, ani nie pozostaje w sprzeczności z regułą nakazującą ścisłe interpretowanie przepisów normujących zwolnienia podatkowe. Sąd ze względów wyżej zaprezentowanych nie poddaje ściślejszej analizie możliwości zastosowania w analizowanej sprawie zwolnienia o jakim mowa w art. 21 ust. 1 pkt. 127 u.p.d.o.f., tym bardziej, że strona w skardze nie podtrzymała swojego wcześniejszego stanowiska z wniosku o interpretację indywidualną. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań Sądu, który nie jest jednak władny dokonać interpretacji przepisów prawa podatkowego. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O braku wykonalności orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a., a o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło