II SA/Gd 117/15
WyrokWSA w Gdańsku2015-07-01
Skład orzekający: Dorota Jadwiszczok, Mariola Jaroszewska, Katarzyna Krzysztofowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego powinien zastosować procedurę legalizacji samowoli budowlanej określoną w art. 49b Prawa budowlanego, czy też procedurę naprawczą z art. 50 i 51 Prawa budowlanego, w przypadku budowy ogrodzenia od strony ulicy bez wymaganego zgłoszenia?Ratio decidendi
Budowa ogrodzenia od strony ulicy, wykonana bez wymaganego zgłoszenia, stanowi samowolę budowlaną podlegającą procedurze legalizacji określonej w art. 49b Prawa budowlanego, a nie procedurze naprawczej z art. 50 i 51 Prawa budowlanego. Zastosowanie niewłaściwej procedury przez organy nadzoru budowlanego stanowi naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła budowy ogrodzenia posesji od strony ulicy bez wymaganego zgłoszenia. Organy nadzoru budowlanego dwukrotnie nakładały obowiązki rozbiórki, a następnie stwierdziły brak podstaw do nałożenia takich obowiązków, stosując procedurę naprawczą z art. 50 i 51 Prawa budowlanego. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Skarżąca spółka zarzuciła naruszenie przepisów Prawa budowlanego i KPA, w tym niezbadanie zgodności inwestycji z prawem zagospodarowania przestrzennego i przepisami o ochronie zabytków, a także nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów odwoławczych.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 grudnia 2014 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 lipca 2014 r., a także uchylił decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 15 maja 2014 r. Zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej kwotę 500 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Małgorzata Kuba po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2015 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 grudnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia określonych obowiązków w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu z dnia 22 lipca 2014 r., nr [...], 2. uchyla decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 15 maja 2014 r., nr [...], 3. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. kwotę 500 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia 4 lutego 2014 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 49b ust. 1 w zw. z art. 49b ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r.
– Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.) – dalej jako "ustawa – Prawo budowlane", Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał K. K. rozbiórkę ogrodzenia posesji przy ul. P. w G. od strony ulicy P., wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia. Organ stwierdził, że inwestor nie wykonał obowiązków nałożonych postanowieniem organu z dnia 18 października 2013 r., albowiem dokumenty przedłożone przy piśmie inwestora z dnia 20 listopada 2014 r. były niekompletne.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z dnia 15 maja 2014 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) - dalej w skrócie jako "k.p.a.", po rozpatrzeniu odwołania K. K., uchylił opisaną wyżej decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
Zdaniem organu drugiej instancji, zrealizowane ogrodzenie wzniesione zostało na działce już zabudowanej budynkiem mieszkalnymi w związku z tym ma charakter urządzenia technicznego. W tym przypadku zastosowanie znajduje tryb postępowania przewidziany w art. 50 i art. 51 ustawy – Prawo budowlane, a nie procedura wynikająca z art. 49b tej ustawy. Zastosowanie nieprawidłowej procedury w odniesieniu do przedmiotowej inwestycji niewątpliwie miało wpływ na wynik sprawy.
Ponownie rozpatrując sprawę, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego - decyzją z dnia 22 lipca 2014 r.,
nr [...], orzekł o braku podstaw do nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych (polegających na budowie ogrodzenia posesji przy ul. P. w G. od strony ulicy P.) do stanu zgodnego z prawem w trybie 51 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane.
Organ wyjaśnił, że poprzednie ogrodzenie zostało rozebrane na całej szerokości posesji P. W miejscu rozebranego ogrodzenia wykonano nową podmurówkę o wysokości do 15 cm oraz słupki stalowe 80 x 80 mm o zmiennej wysokości 1,50 - 1,70 m. Ogrodzenie posesji P. nie zostało wpisane do rejestru zabytków. Natomiast budynek figuruje w wykazie zabytków nieruchomych wyznaczonych do ujęcia w gminnej ewidencji zabytków. Posesja znajduje się na terenie nieobjętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Ogrodzenie nie podlega ochronie konserwatorskiej. Organ wskazał na treść art. 30 ust. 1 pkt 3 ustawy
– Prawo budowlane i stwierdził, że budowa ogrodzeń od strony ulicy wymaga zgłoszenia właściwemu organowi, którego inwestor nie dokonał. W ocenie organu wykonane roboty budowlane nie naruszają jednak przepisów prawa, tj. § 41 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 75, poz. 690 ze zm.) i nie powodują zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenia środowiska. Organ nie znalazł zatem podstaw do nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem.
W odwołaniu od powyższej decyzji A. stwierdziła, iż inwestor nie wykazał, że inwestycja jest zgodna z przepisami o planowaniu przestrzennym, albowiem nie przedstawił decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, nie uzgodnił projektu ogrodzenia w organie ochrony zabytków celem doprowadzenia do zgodności z przepisami o ochronie zabytków, a ponadto nie złożył prawdziwego oświadczenia o dysponowaniu prawem do nieruchomości na cele budowlane. Zdaniem skarżącej, organ zaniechał czynności, które doprowadziłyby inwestycję do stanu zgodnego z prawem.
Decyzją z dnia 22 grudnia 2014 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że przedmiotowe ogrodzenie działki zabudowanej budynkiem mieszkalnym stanowi urządzenie techniczne związane z istniejącymi na działce zabudowaniami (vide art. 3 pkt 9 ustawy – Prawo budowlane), które
- z uwagi na wybudowanie od strony ul. P. w G., wymagało dokonania zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej. Organ odwoławczy podzielił ocenę organu pierwszej instancji, że wykonane roboty budowlane nie naruszają przepisów prawa, tj. § 41 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych i nie powodują zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenia środowiska. Ponadto, w ocenie organu odwoławczego wykonane roboty budowlane nie naruszają przepisów ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie i opiece nad zabytkami. Organ wyjaśnił, że przedmiotem postępowania jest budowa nowego ogrodzenia bez zgłoszenia, nie zaś kwestia uszczerbku w substancji zabytkowej powstałego w wyniku rozbiórki poprzednio istniejącego historycznego ogrodzenia. Zaznaczył przy tym, że rozbiórka uprzednio istniejącego ogrodzenia miała miejsce przed wpisaniem nieruchomości do gminnej ewidencji zabytków. Organ odwoławczy dodał, że przedmiotowe ogrodzenie usytuowane jest na posesji stanowiącej współwłasność, jednakże - wobec faktu, że budowa przedmiotowego ogrodzenia została już zakończona, nie ma podstaw do weryfikowania prawa własności.
W skardze na powyższą decyzję A. wniosła o jej uchylenie, zarzucając jej naruszenie:
1. art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7 ustawy – Prawo budowlane poprzez pominięcie sprzeczności inwestycji z prawem rzeczowym w związku z nieposiadaniem przez inwestora tytułu prawnego do nieruchomości na cele budowlane,
2. art. 7 k.p.a. poprzez niezbadanie zgodności inwestycji z prawem zagospodarowania przestrzennego oraz z przepisami o ochronie dóbr kultury według stanu prawnego na dzień wydania zaskarżonych decyzji,
3. art. 7 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów odwoławczych strony.
Skarżąca zarzuciła, że organy pominęły okoliczność nieprzedłożenia przez inwestora decyzji o warunkach zabudowy. Wskazała, że inwestor legitymuje się wyłącznie prawem własności nieruchomości w udziale mniejszym niż połowa, co nie stanowi tytułu prawnego do nieruchomości na cele budowlane. Organy winny wyjaśnić, czy złożone przez inwestora oświadczenie o dysponowaniu takim prawem jest zgodne z prawdą. Zarzuciła także, że ani inwestor, ani organy obu instancji nie wystąpili do wojewódzkiego konserwatora zabytków o uzgodnienie, czy zastąpienie części zabytkowego ogrodzenia nowym nie narusza przepisów o ochronie dóbr kultury. Dodała, że doszło w tym zakresie do zmiany stanu prawnego poprzez wpisanie w dniu 26 maja 2014 r. obiektu przy ul. P. w G. do gminnej ewidencji zabytków. W nowym stanie prawnym uzgodnienie nie zostało przeprowadzone.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. z 2014 r., poz. 1647). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).
Należy przy tym wyjaśnić, że sąd administracyjny bierze pod uwagę stan prawny i faktyczny, jaki legł u podstaw rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej przez organ administracji. Sąd administracyjny nie może bowiem dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją
(tak np. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 lipca 2005 r.,
sygn. I FSK 28/05, Baza Orzeczeń LEX nr 172996).
Ponadto - zgodnie z art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu.
W myśl zaś art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Oceniając w świetle przedstawionych kryteriów legalność zaskarżonych decyzji, Sąd uznał, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ decyzje organów nadzoru budowlanego obu instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy. Jednocześnie kontrola - pozostającej w granicach sprawy - decyzji organu II instancji z dnia 15 maja 2014 r., uchylającej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę przedmiotowego ogrodzenia (wydaną na podstawie art. 49b ustawy – Prawo budowlane), doprowadziła do wniosku, że także ona została wydana z naruszeniem tych samych przepisów prawa materialnego, co zaskarżone decyzje.
Postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie zostało przeprowadzone na podstawie przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.) – dalej jako "ustawa – Prawo budowlane".
Przedmiotem postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie była budowa w lipcu 2013 roku ogrodzenia posesji przy ul. P. w G. od stron ulicy P. w miejscu rozebranego, istniejącego wcześniej, ogrodzenia.
Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 23 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 3 tej ustawy (według stanu prawnego z daty budowy), budowa ogrodzeń nie wymaga pozwolenia na budowę, natomiast wymaga dokonania zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej budowa ogrodzeń od strony dróg, ulic, placów, torów kolejowych i innych miejsc publicznych oraz ogrodzeń o wysokości powyżej 2,20 m.
W ocenie Sądu prawidłowo w niniejszej sprawie organy uznały, że K. K. wybudował nowe ogrodzenie posesji przy ul. P. w G. od strony ulicy P. Z ustaleń poczynionych w sprawie wynika bowiem, że poprzednio istniejące na posesji P. ogrodzenie zostało rozebrane. W miejscu rozebranego ogrodzenia wykonano m. in. nową podmurówkę o wysokości max 15cm oraz słupki stalowe 80x80mm o zmiennej wysokości 1,50-1,70m.
Stanowisko inwestora wyrażane w toku postępowania administracyjnego, w szczególności w piśmie z dnia 25 lipca 2013 r., zgodnie z którym dokonał on tylko remontu ogrodzenia, jest błędne. Potwierdzają to wprost okoliczności wskazane w tym piśmie. Inwestor wyjaśnia w nim bowiem, że "budowa ogrodzenia posesji (...) stanowiła nie podlegający zgłoszeniu remont, albowiem wyremontowane ogrodzenie posiada tożsame parametry użytkowe poprzedniego obiektu budowlanego, tj. dokładnie ten sam użyty rodzaj materiał, ta sama kubatura, ta sama powierzchnia zabudowy, ta sama wysokość ogrodzenia, ta sama długość (...). Należy zauważyć, iż przedmiotowe ogrodzenie stanowi de facto odtworzenie stanu pierwotnego obiektu budowlanego (...)" /podkreślenia Sądu/.
Nie budzi wątpliwości Sądu, że również zacytowane powyżej twierdzenia inwestora wskazują na to, że inwestor dokonał co najmniej odbudowy ogrodzenia, a więc budowy w rozumieniu art. 3 pkt 6 ustawy – Prawo budowlane, a nie remontu. Wyraźnie wynika z nich, że inwestor przyznaje, iż zbudował nowe ogrodzenie, ale uważa, że skoro jest ono takie samo, jak poprzednie, to dokonał tylko remontu. Jest to pogląd błędny, sprzeczny z definicją remontu zawartą w art. 3 pkt 8 ustawy – Prawo budowlane, z której wynika, że remont polega na wykonaniu w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych, ze swej istoty zatem nie może polegać na rozbiórce obiektu budowlanego, a następnie jego odtworzeniu. Taki zakres robót stanowi odbudowę.
Bezsporne za to w niniejszej sprawie pozostawało, że inwestor nie dokonał zgłoszenia zamiaru realizacji przedmiotowej inwestycji we właściwym organie architektoniczno - budowlanym. Tymczasem organy obu instancji prawidłowo ustaliły, że usytuowanie przedmiotowego ogrodzenia od strony ulicy P. w G. oznacza, iż zostało ono wykonane od strony miejsca publicznego, i jako takie wymagało dokonania zgłoszenia właściwemu organowi. Brak takiego zgłoszenia stanowi naruszenie art. 30 ustawy – Prawo budowlane.
Jedynie na marginesie można dodać, że zgodnie art. 29 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane (według stanu prawnego z daty budowy) remont ogrodzenia również wymagał zgłoszenia właściwemu organowi architektoniczno - budowlanemu.
Wydając zaskarżoną decyzję, oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 22 lipca 2014 r., organy nadzoru budowanego obu instancji uznały, że w sprawie ma zastosowanie tryb postępowania naprawczego określony w art. 50 i art. 51 ustawy – Prawo budowlane, ponieważ przedmiotowe ogrodzenie działki zabudowanej wcześniej budynkiem mieszkalnym przy ul. P. w G. stanowi urządzenie budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 9 ustawy – Prawo budowlane. Takie również stanowisko zaprezentował organ odwoławczy w wydanej w tej sprawie decyzji kasacyjnej z dnia 15 kwietnia 2014 r.
W związku z tym należy wyjaśnić, że rozpoczęcie procesu inwestycyjnego - robót budowlanych - powinno być co do zasady poprzedzone uzyskaniem pozwolenia na budowę. Zasadę tę wyraża art. 28 ustawy - Prawo budowlane stanowiąc, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Wyjątkiem od tej zasady jest art. 29 tej ustawy, ustalający katalog działań inwestycyjnych niewymagających pozwolenia na budowę. Przepis art. 30 ustawy określa jednak przedsięwzięcia, których realizacja jest uzależniona od dokonania zgłoszenia właściwemu organowi nadzoru budowlanego. Budowa ogrodzenia nie wymaga pozwolenia na budowę. Wskazać jednak należy, że budowa niektórych ogrodzeń wymaga zgłoszenia. Obiekt budowlany postawiony przez K. K. należy właśnie do kategorii obiektów wymagających zgłoszenia stosownie do art. 29 ust. 1 pkt 23 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo budowlane.
Skoro zaś wzniesiony przez inwestora obiekt podlegał obowiązkowi zgłoszenia, któremu inwestor nie uczynił zadość, organ nadzoru budowlanego powinien był przeprowadzić procedurę zmierzającą do legalizacji tego obiektu w trybie przepisów art. 49b ustawy - Prawo budowlane.
Przepis art. 49b ust. 1 ustawy - Prawo budowlane stanowi (według stanu prawnego z daty wydania zaskarżonej decyzji), że właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ.
Przepis art. 49b ust. 2 ustawy - Prawo budowlane przewiduje legalizację samowoli budowlanej jeśli nielegalna budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo, w przypadku jego braku, ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych.
Organ dokonuje weryfikacji istnienia przesłanek legalizacji na podstawie dokumentacji, do przedłożenia której zobowiązuje inwestora zgodnie z art. 49b ust. 2 ustawy - Prawo budowlane.
Nałożenie obowiązków, o których mowa w art. 49b ust. 2 ustawy - Prawo budowlane stanowi jeden z etapów legalizacji obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego prawem zgłoszenia. Dopiero przedłożenie dokumentów, o których mowa w postanowieniu, umożliwia dalsze prowadzenie procedury legalizacyjnej. Dopuszczona przez ustawodawcę procedura legalizacyjna, tylko w przypadku spełnienia określonych warunków, skutkuje odstąpieniem od orzekania nakazu rozbiórki. Konsekwencją zaś niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków nałożonych postanowieniem musi być wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę. Dodać też należy, że nieprzedstawienie przez inwestora dokumentów nie pozwala organowi nadzoru budowlanego na ustalenie, czy w konkretnym przypadku samowola budowlana kwalifikuje się do zalegalizowania, a wszelkie negatywne konsekwencje obciążają inwestora, gdyż jakiekolwiek działanie z urzędu jest tu wykluczone. Pamiętać bowiem trzeba, że procedura legalizacyjna, uregulowana w art. 49b ustawy – Prawo budowlane, nie zawiera norm uznaniowych, lecz normy bezwzględnie obowiązujące, których zastosowanie nie zależy od woli organu nadzoru budowlanego. W razie ustalenia, że obiekt budowlany powstał bez wymaganego zgłoszenia i wdrożenia procedury z ww. przepisu, a następnie niewywiązania się przez inwestora z obowiązku przedłożenia żądanych dokumentów, ustawodawca nie pozostawił organowi wyboru w zakresie treści rozstrzygnięcia, obligując go do orzeczenia nakazu rozbiórki. Przepis art. 49b ust. 3 ustawy – Prawo budowlane stanowi bowiem, że w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 2, stosuje się przepis ust. 1, czyli nakaz rozbiórki.
Należy dodać, że urządzenie budowlane zostało zdefiniowane w art. 3 pkt 9 ustawy – Prawo budowlane jako urządzenie techniczne związane z obiektem budowlanym w sposób funkcjonalny, umożliwiające użytkowanie obiektu zgodnie z przeznaczeniem. Urządzeniem budowlanym jest między innymi ogrodzenie zapewniające użytkowanie obiektu budowlanego, które bez tego obiektu nie spełniałoby swojej funkcji technicznej. Nie jest nim natomiast niewątpliwie ogrodzenie działki niezabudowanej, będące samodzielną inwestycją niepowiązaną z innym obiektem budowlanym.
Wskazać jednak przy tym należy, że powyższe oznacza jedynie, iż urządzenia budowlane wznoszone wraz z innym obiektem budowlanym, z którym są związane w sposób funkcjonalny (np. ogrodzenie wznoszone wraz z budynkiem), powinny zostać objęte tym samym pozwoleniem na budowę co "główny" obiekt budowlany, nawet w przypadku, gdyby dla ich oddzielnego wzniesienia wymagane byłoby jedynie dokonanie zgłoszenia. Natomiast w przypadku ich oddzielnej budowy przed albo po wzniesieniu obiektu budowlanego, któremu mają służyć, muszą być traktowane jako odrębne obiekty budowlane wymagające osobnego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia (tak też W. Piątek w: red. A. Gliniecki, Prawo budowlane. Komentarz, LexisNexis 2014, s. 51-52).
Reasumując, ocena legalności budowy ogrodzenia od strony ulicy (wzniesionego jako jedyny obiekt budowlany) - dokonanej bez stosownego zgłoszenia, podlegać powinna procedurze zmierzającej do legalizacji tego obiektu budowlanego przeprowadzonej w trybie omówionego powyżej art. 49b ustawy - Prawo budowlane. Co za tym idzie, przeprowadzając postępowanie naprawcze w tej sprawie w trybie
art. 50 i art. 51 ustawy – Prawo budowlane, zamiast w trybie art. 49b tejże ustawy, orany obu instancji naruszyły prawo materialne, co miało oczywisty wpływ na jej wynik.
Powyższe oznacza także, iż bezprzedmiotowe stało się odnoszenie do zarzutów skargi dotyczących niewłaściwego przeprowadzenia postępowania w tej sprawie w trybie art. 50 – art. 51 ustawy – Prawo budowlane, ponieważ – zdaniem Sądu, ten tryb postępowania w ogóle w sprawie nie może znaleźć zastosowania. Powinno bowiem być one prowadzone na podstawie przepisów art. 49b ustawy – Prawo budowlane.
Dla porządku jednak Sąd chciałby wyjaśnić, że - wbrew twierdzeniu organu odwoławczego zawartemu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - zakończenie inwestycji nie stanowi podstawy do odstąpienia od badania prawa inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane także w postępowaniu naprawczym prowadzonym na podstawie art. 50 – art. 51 ustawy – Prawo budowlane. W ramach tego postępowania naprawczego, w szczególności prowadzonego na podstawie
art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane, nie ma podstaw jedynie do żądania od inwestora oświadczenia o dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane. Organ prowadzący takie postępowanie nie może jednak uznać za nienaruszającą przepisów prawa inwestycję na nieruchomości, co do której inwestor nie posiada prawa do dysponowania nią na cele budowlane (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 755/11, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl). Nie ma zatem podstaw prawnych do tego, aby z kompetencji organów nadzoru budowlanego prowadzących postępowanie w trybie art. 51 ustawy - Prawo budowlane wyłączyć uprawnienie do badania czy inwestor posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 2183/11, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl).
Należy także wyjaśnić skarżącej, że przedmiotem niniejszego postępowania, jak to już wyżej wskazano, jest nowo wybudowane ogrodzenie, które inwestor usytuował w miejscu uprzednio rozebranego ogrodzenia. Tak też przedmiot postępowania został określony w zawiadomieniu z dnia 25 lipca 2013 r. o wszczęciu postępowania. Przedmiotem postępowania nie jest zatem rozbiórka poprzednio istniejącego na tym terenie ogrodzenia, które według skarżącej miało charakter obiektu zabytkowego, czy też podlegającego ochronie konserwatorskiej.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Z tej samej przyczyny Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił także decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 15 maja 2014 r. Jedynym powodem jej wydania był bowiem błędny podgląd organu odwoławczego, który nakazał organowi I instancji stosować w tej sprawie przepisy art. 50 – art. 51 ustawy – Prawo budowlane. W tym przypadku naruszenie prawa materialnego doprowadziło także do naruszenia
art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ błędna wykładnia prawa materialnego doprowadziła do wydania rozstrzygnięcia o charakterze kasacyjnym, zamiast merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez organ odwoławczy.
Wobec uwzględnienia skargi Sąd - na podstawie art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania, przyjmując - stosownie do treści art. 205 § 1 tej ustawy, że na koszty te składa się uiszczony przez skarżącą wpis sądowy od skargi w kwocie 500 zł.
Z uwagi na uwzględnienie skargi sprawa będzie ponownie rozpoznawana przez organ II instancji, który winien uwzględnić treść powyższych rozważań Sądu przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem z treścią art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Ponownie rozpatrując sprawę, organ odwoławczy przeprowadzi zatem postępowanie i rozpozna odwołanie K. K. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 4 lutego 2014 r., stosując przepisy art. 49b ustawy - Prawo budowlane.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło