II FSK 2892/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, , , po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej H. [...] GmbH w D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 2 lipca 2015 r. sygn. akt I SA/Lu 594/15 odrzucające skargę H. [...] GmbH w D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie z dnia 12 marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych za lata 2008, 2009, 2011, 2012 postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 2 lipca 2015 r., sygn. akt I SA/Lu 594/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (dalej: "WSA") odrzucił skargę H. [...] GmbH w D. (dalej: "Spółka", bądź "Skarżąca") na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie (dalej: "Dyrektor IS") z dnia 12 marca 2015 r. w przedmiocie nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych za lata 2008, 2009, 2011, 2012. Podstawą prawną wydanego orzeczenia był art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej: "p.p.s.a."). Z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia wynika, że w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z dnia 20 maja 2015 r. pełnomocnik Skarżącej wezwany został do usunięcia w terminie 7 dni od doręczenia wezwania braków formalnych skargi poprzez złożenie dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania Skarżącej (odpis Rejestru Handlowego lub innego dokumentu z którego wynikałoby, iż H. K. jest upoważniony do reprezentowania spółki z tłumaczeniem na język polski przez tłumacza przysięgłego). Wezwanie zawierało pouczenie, iż nieusunięcie braków formalnych skargi spowoduje jej odrzucenie. Wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu 29 maja 2015 r. WSA uzasadniając swoje rozstrzygnięcie wskazał, że występująca w rozpoznawanej sprawie Skarżąca jest podmiotem zagranicznym (spółką niemiecką). Pełnomocnik Skarżącej wezwany do usunięcia wymienionego powyżej braku formalnego skargi w wymaganym terminie odpowiedział na wezwanie Sądu przedłożył przetłumaczony z języka niemieckiego na język polski odpis z rejestru handlowego Skarżącej oraz dokumenty dotyczące postępowania upadłościowego prowadzonego wobec skarżącej spółki. Jednak pomimo przedłożenia wskazanych dokumentów nie zostało wykazane, iż H. K. udzielający pełnomocnictwa w niniejszej sprawie jest upoważniony do reprezentowania skarżącej spółki. Mając na uwadze powyższe WSA stwierdził, iż Skarżąca spółka, nie wykonała wezwania Sądu w zakresie wykazania, że H. K. jest umocowany do działania w jej imieniu. W skardze kasacyjnej wniesionej na powyższe postanowienie, Skarżąca działając przez pełnomocnika – adwokata – wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazanie WSA do ponownego rozpoznania włącznie z orzeczeniem o kosztach postępowania kasacyjnego w tym kosztach zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych, a także rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym, stosownie do przepisu art. 182 § 1 p.p.s.a. Skarżąca zarzuciła na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: - art. 37 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 28 § 1 p.p.s.a. i art. 29 p.p.s.a., poprzez odrzucenie skargi Skarżącej z powodu niezłożeni przez Skarżącą dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania Skarżącej, podczas, gdy dokument taki został przez Skarżącą złożony; - art. 49 § 1 p.p.s.a., poprzez niewskazanie jaki dokument, którego brak stanowił w ocenie WSA brak formalny i uniemożliwiający nadanie pismu prawidłowego biegu, powinien zostać Sądowi przedstawiony w celu wykazania umocowania do reprezentowania strony; - art. 49 § 3 p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że braki nie zostały uzupełnione w terminie, a tym samym nie uznanie, że uzupełnione pismo Skarżącego wywołuje skutki od daty jego wniesienia; - art. art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., poprzez odrzucenie skargi Spółki pomimo uzupełnienia braków w terminie; - art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 160 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 3 p.p.s.a., poprzez wydanie postanowienia przy nieuwzględnieniu całości akt sprawy, w tym załączonych przez stronę dokumentów potwierdzających umocowanie do reprezentowania spółki; - art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez: 1) pominięcie przez WSA w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia okoliczności załączenia przez Skarżącą niezbędnych dokumentów, co stanowiło podstawę postanowienia o odrzuceniu skargi oraz nieuwzględnienie stanowiska strony o prawidłowości uzupełnienia braków formalnych skargi, a także niewyjaśnienie z jakiego powodu WSA uznał, że załączone dokumenty nie wykazują umocowania do reprezentowania spółki; 2) poprzez brak pełnego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia; 3) poprzez wewnętrzną sprzeczność uzasadnienia zaskarżonego postanowienia z uwagi na wskazanie z jednej strony, że Skarżąca przedłożyła wskazane przez WSA dokumenty, a z drugiej, że mimo przedłożenia stosownych dokumentów nie zostało wykazane, że H. K. udzielający pełnomocnictwa w sprawach jest upoważniony do reprezentowania spółki oraz niewyjaśnienie podstaw powołania się przez WSA na zawartą w uzasadnieniu argumentację. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny za zasadny uznaje zarzut naruszenia przez WSA przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez niewyjaśnienie z jakiego powodu WSA uznał, że załączone dokumenty nie wykazują umocowania do reprezentowania Spółki oraz zarzut wewnętrznej sprzeczności uzasadnienia zaskarżonego postanowienia. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Przepis ten należy w niniejszej sprawie odczytywać w kontekście przepisu art. 166 p.p.s.a., zgodnie z którym do postanowień stasuje się odpowiednio przepisy o wyrokach, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że wadliwość uzasadnienia orzeczenia może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. zasadniczo w sytuacji, gdy nie zawiera stanowiska odnośnie stanu faktycznego przyjętego jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia, jak również, gdy sporządzone jest w sposób uniemożliwiający instancyjną kontrolę zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to po stronie WSA obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (por. np. wyrok NSA z dnia 12 października 2010 r. sygn. akt II OSK 1620/10; wyrok NSA z dnia 30 maja 2012 r., sygn. akt II GSK 620/11, publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W kontekście powyższych rozważań Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że WSA niedopełnił wymogów wynikających z przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia WSA wskazał, że zgodnie z wezwaniem z dnia 25 maja 2015 r. Skarżąca została zobowiązana do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez złożenie dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania strony Skarżącej (odpis Rejestru Handlowego lub innego stosownego dokumentu, z którego wynikałoby, że H. K. jest upoważniony do reprezentowania Spółki z tłumaczeniem na język polski przez tłumacza przysięgłego). WSA nadmienił, że ustawodawca nie dookreślił rodzaju dokumentu, jakim wskazać należy umocowanie do dokonania czynności. Podkreślił jednak, że nie jest sporne w piśmiennictwie i orzecznictwie, że stosownym dokumentem do wykazania osób upoważnionych do reprezentacji spółek prawa handlowego jest dokument zawierający informację z rejestru sądowego. Następnie WSA wskazał, że Skarżąca jest podmiotem zagranicznym oraz że pełnomocnik Skarżącego w odpowiedzi na wezwanie WSA przedłożył przetłumaczony na język niemiecki odpis z rejestru handlowego Skarżącej Spółki, jednocześnie stwierdzając, że mimo to nie zostało wykazane upoważnienie do reprezentowania spółki. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że WSA w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia dopuścił się zaniedbań uniemożliwiających dokonanie kontroli instancyjnej. Zaskarżone postanowienie zawiera bowiem wewnętrzną sprzeczność. Z jednej strony WSA stwierdza, że pełnomocnik Skarżącej wezwany do usunięcia wymienionego powyżej braku formalnego skargi w wymaganym terminie odpowiedział na wezwanie Sądu przedkładając przetłumaczony z języka niemieckiego na język polski odpis z rejestru handlowego Skarżącej oraz dokumenty dotyczące postępowania upadłościowego prowadzonego wobec Skarżącej. Natomiast w następnym zdaniu podnosi, że pomimo przedłożenia wskazanych dokumentów nie zostało wykazane, iż H. K. udzielający pełnomocnictwa w niniejszej sprawie jest upoważniony do reprezentowania skarżącej spółki. Ponadto, co zauważyła też Skarżąca w skardze kasacyjnej, z zaskarżonego postanowienia nie wynika, z jakich powodów WSA odrzucił skargę Spółki i nie uwzględnił dołączonych do akt sprawy (nadesłanych na wezwanie) dokumentów. WSA nie umotywował i nie wyjaśnił w żaden sposób swojego twierdzenia i nie wskazał podstawy prawnej i faktycznej, na której oparł twierdzenie, że złożony przez Skarżącą dokument nie może stanowić o umocowaniu do reprezentowania Spółki w niniejszej sprawie. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przez WSA przepisów art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a. Mając na uwadze stwierdzone uchybienia zaskarżonego orzeczenia, Naczelny Sąd Administracyjny uznaje, że pozostałe wskazane w skardze kasacyjnej zarzuty mają charakter drugorzędny w rozpoznawanej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny uznaje zatem, za niecelowe ustosunkowywanie się do tych zarzutów. Rozpoznając ponownie sprawę WSA zobowiązany będzie uwzględnić powyższe uwagi oraz stanowisko, a także zbadać ponownie kwestię prawidłowości wykonania wezwania Sądu w zakresie wykazania, że H. K. jest umocowany do działania w imieniu Skarżącej. Z powodów wskazanych powyżej, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. Odnosząc się do wniosku autora skargi kasacyjnej o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, należy stwierdzić, że nie znajduje on uzasadnienia prawnego. Przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a, które regulują kwestię zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają bowiem zastosowania do postępowania toczącego się na skutek skargi kasacyjnej od postanowienia, co wprost wynika z ich treści. Powoduje, że zgłoszony wniosek w przedstawionym zakresie jest bezzasadny. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny, mimo uchylenia zaskarżonego postanowienia, nie orzekł o zwrocie kosztów sądowych od organu odwoławczego na rzecz Skarżącej, która wniosła skargę kasacyjną (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07, publ. ONSAiWSA 2008/2/23).