II FZ 977/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stefan Babiarz po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 października 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 345/15 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 30 stycznia 2015 r., nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych za 2010 r. postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 9 października 201 r., I SA/Gl 345/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę M. S. (zwanego dalej skarżącym). Skarga została odrzucona, bowiem wezwano skarżącego do opłacenia skargi. W wezwaniu wskazano termin i rygor. Wezwanie skarżący odebrał w dniu 8 września 2015 r., ale opłaty nie wniósł. W zażaleniu skarżący wniósł o uchylenie postanowienia w całości i "wyznaczenie terminu do dokonania wpłaty opłaty sądowej". Zaznaczył, że wnioskował o zwolnienie z opłaty, ale "dla sądu nie były istotne merytoryczne przesłanki wniosku" (...), lecz fakt, że nadał przesyłkę dzień później. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu. Trafnie sąd pierwszej instancji wezwał skarżącego do uiszczenia opłaty. Na wezwaniu były wskazane termin i rygor. Tym samym skarżący wiedział co ma zrobić i w jakim terminie oraz wiedział, co się stanie, gdy nie dokona czynności w terminie. Art. 220 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) stanowi wprost, że sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Przewodniczący wezwie wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. Skarżący w zażaleniu odnosi się do terminów i wspomina o nieistotnej różnicy jednego dnia. Wezwanie referendarza zostało nadane w dniu 5 maja 2012 r. (karta 22). Skarżący pisma nie odebrał, zatem zostało ono pozostawione na poczcie, co miało umożliwić skarżącemu jego późniejsze odebranie. Art. 73 p.p.s.a. stanowi, że pismo (nieodebrany list) składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej. Awizo umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej. W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, pozostawia się powtórne awizo w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego awiza. Tak było w niniejszej sprawie. W dniu 7 maja skarżącego szukał w domu listonosz - niezbędne było pokwitowanie odbioru, zatem listonosz nie mógł wrzucić przesyłki z sądu do skrzynki i odejść. Ponieważ skarżącego nie było – listonosz zaniósł pismo na pocztę, a do skrzynki wrzucił powiadomienie (awizo), że na poczcie do odebrania jest przesyłka. Pierwsze awizo, czyli pierwsza wiadomość, że przesyłka czeka na odbiór na poczcie zostało wystawione w dniu 7 maja Ostatni paragraf art. 73 p.p.s.a. stanowi wprost: "Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1". Zatem ustawa wyraźnie wskazuje, jaki dzień przyjmuje się za dzień doręczenia – ostatni dzień czternastodniowego okresu liczony od dnia wystawienia pierwszego awizo. Termin ten zostanie wskazany jako dzień doręczenia nawet jeśli pismo nie zostanie w ogóle podjęte. Przyjmuje się domniemanie, że doręczenie w sprawie nastąpiło z końcem 14 dnia od pierwszego zawiadomienia. Oczywiście, jeśli adresat odbierze pismo przed upływem czternastego dnia – wówczas datą doręczenia jest faktyczna data odebrania (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 1971 r., III CZP 10/71, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 stycznia 2001 r., I PZ 83/00). Jeśli natomiast adresat pisma odbierze je po upływie czternastego dnia wskazanego przez ustawę – za datę doręczenia przyjmuje się – zgodnie z ustawą- ten ostatni, czternasty dzień (porównaj: postanowienie NSA z dnia 9 czerwca 2010 r., I FZ 188/10.) Urzędy pocztowe są różnie obłożone zadaniami. Jednym z tych zadań jest m.in. odsyłanie przesyłek do sądów, które to przesyłki nie zostały odebrane w ciągu 14 dni. Jedna placówka pocztowa odeśle te przesyłki w szesnastym dniu, inna w osiemnastym dniu od wystawienia pierwszego awizo – wszystko zależy od tego, ile ma zadań i jak szybko dokona tej czynności. Ustawodawca nie pozwolił na to, by różnicować sytuację adresatów. W placówce, która jest bardziej obłożona zadaniami te przesyłki leżałyby dłużej, zatem adresat miałby więcej czasu na ich odbiór – może nawet 20 dni. W innych placówkach, gdzie odesłanie przesyłek następuje niezwłocznie – adresat nie mógłby ich odebrać już 16 dnia od wystawienia pierwszego awizo. Sytuacja adresatów byłaby niejednakowa. Ustawodawca dał 14 dni na odbiór przesyłki, a byliby tacy, którzy odbieraliby je i po 19 dniach. Właśnie dlatego ustawodawca wyraźnie w ustawie wskazał, że doręczenie następuje w 14 dniu od wystawienia pierwszego awizo. Zatem od tego dnia należy liczyć terminy. Skarżący odebrał przesyłkę w istocie 15 dnia od dnia wystawienia pierwszego awizo – było to możliwe dlatego, że poczta nie zdążyła jeszcze odesłać przesyłki do sądu z adnotacją nie podjęto – awizowane dwukrotnie. To, że skarżący fizycznie odebrał przesyłkę (korzystając z okoliczności, że ona jeszcze wciąż była na poczcie) piętnastego dnia, nie zmienia tego, iż ustawodawca wskazał, że doręczenie nastąpiło czternastego, ostatniego, dnia. Skoro doręczenie nastąpiło 14 dnia to od tej daty należy liczyć wszystkie terminy. Pierwsze awizo wystawiono 7 maja. Zatem z końcem 21 maja (7 plus 14) nastąpiło doręczenie. Skarżący pojawił się na poczcie w dniu 22 maja i fizycznie odebrał pismo, dzięki temu, że ono nie zostało jeszcze odesłane. Zgodnie z decyzją ustawodawcy przyjmuje się domniemanie, że skarżący – mając na to dwa tygodnie - odebrał pismo w dniu 21 maja. Późniejszy termin nie ma żadnego znaczenia. Instytucja domniemania doręczenia została wprowadzona przez ustawodawcę, by umożliwić bieg postępowań. Gdyby bowiem adresaci ukrywali się i nie odbierali korespondencji z sądów – czy to w sprawach karnych, cywilnych, czy administracyjnych – wszystkie postępowania byłyby sparaliżowane. Domniemanie doręczenia jest pewnym kompromisem między informowaniem stron, a zapewnieniem sprawnych postępowań. To instytucja stosowana na całym świecie, a nad jej konstytucyjnością zastanawiał się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 15 października 2002 r., SK 6/02. Ustawodawca uznał, że 14 dni, czyli 2 tygodnie, to wystarczający czas na odebranie przesyłki z poczty. Ustawodawca wyraźnie wskazał z jakim dniem należy uznać, że skarżący pismo odebrał. Sąd nie może przyjąć innej daty, jest bowiem związany ustawą, a ustawa wyraźnie określa, który to powinien być dzień. Wynika on z dokumentacji pocztowej. Nie ma tu zatem mowy o uznaniowości sądu. Skarżący miał 7 dni na uzupełnienie braków od domniemanego dnia doręczenia, czyli od czternastego dnia liczonego od wystawienia pierwszego awizo. Przyjmuje się, że doręczenie nastąpiło w dniu 21 maja i od tej daty należy liczyć 7 dni (22,23,24,25,26,27,28). W dniu 28 maja skarżący najpóźniej mógł uzupełnić braki. Skarżący nadał kopertę w dniu 29 maja, czyli dzień po terminie. Skarżący do kopert nie załączył wniosków. Ostatecznie skarżący dosłał wnioski w czerwcu – jeszcze bardziej po terminie. Dokumenty dosłane po terminie w ogóle nie mogą być skuteczne. Prawidłowo zatem postanowieniem z dnia 6 lipca 2015 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy pozostawiono bez rozpoznania. Sąd nie mógł postąpić inaczej, gdyż musiał działać na podstawie ustawy. Ustawa, jak wskazano wyżej, przewiduje wprost kiedy nastąpiło doręczenie i od którego dnia należy liczyć termin do uzupełnienia braków. Ustawa przewiduje, co należy zrobić w razie nieuzupełnienia braków. Sąd nie może uznać, że data "22 maja" to ta sama data co "21 maja" bo jeden dzień różnicy nie ma znaczenia. Gdyby przyjąć, że jeden dzień nie robi różnicy to należy się zastanowić, czy dwa dni to jest różnica, czy nie, a może trzy dni różnicy to wciąż bez znaczenia. Właśnie żeby uniknąć takiej uznaniowości, ustawodawca wskazał konkretnie termin 14 dni i ani dnia dłużej. Jeden dzień stanowi różnicę i według ustawodawcy właśnie tak powinno być. Nie jest to zatem zła wola sądu, czy nadmierny rygoryzm. Ustawa tak stanowi. Sąd ustaw nie tworzy. W zażaleniu skarżący podniósł, że sąd rygorystycznie pilnuje terminów i szkoda, iż "te same przepisy i ten sam rygor nie obowiązuje sądów, lecz tylko strony". W istocie, takie same przepisy nie obowiązują stron i sądu. Tak jest, ale taka była decyzja ustawodawcy (sejm i senat), a nie sądu. Sąd orzeka na podstawie akt sprawy. Akta tworzone są z dokumentów. Kartę nr 22 akt stanowi wydruk z portalu przeznaczonego do śledzenia przesyłek (e-tracking). W wygenerowanym dokumencie widnieją daty: 5 maja 2015 r. – nadanie przesyłki, 7 maja 2015 – przekazanie przesyłki do doręczenia, 7 maja 2015 r. godzina 12.38 – awizo, 15 maja 2015 – ponowne awizo, 22 maja 2015 – odebranie przesyłki w placówce. Jeżeli skarżący uważa, że daty te są nieprawidłowe – powinien był wszcząć postępowanie reklamacyjne na poczcie. Tylko postępowanie reklamacyjne pozwala podważyć informacje zawarte na tej karcie. W aktach nie ma informacji o tym, by skarżący wszczął postępowanie reklamacyjne, dopatrując się nieprawidłowych dat. Tymczasem skarżący podnosi, że daty te są nieprawidłowe bo po terminie listonosz by mu nie wydał przesyłki. Z karty wynika, że przesyłka została odebrana na poczcie, a nie u listonosza. Przesyłka nie została jeszcze odesłana, takie sytuacje dość często się zdarzają. Nie jest to pierwszy raz, orzecznictwo w tym zakresie pochodzi jeszcze z 2004 r. W postanowieniu NSA z dnia 16 listopada 2004 r., GZ 104/04, Sąd ten wskazał, że: "Późniejsze doręczenie na żądanie strony orzeczenia, którego wcześniej nie odebrała, nie obala domniemania doręczenia jej orzeczenia w trybie art. 73 p.s.a. i wynikających z tego tytułu skutków prawnych". Skarżący w zażaleniu wskazał, że dla sądu "nie były ważne merytoryczne przesłanki wniosku o przyznanie prawa pomocy". Rozwiewając wątpliwości skarżącego należy wskazać, że jak tylko wniósł on pismo "o zwolnienie z wpisu od skargi", zarządzeniem z dnia 4 maja 2015 r. wezwano skarżącego do wniesienia wniosku na formularzu w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Skarżący nie został zostawiony bez pomocy. Był informowany i pouczany, co należy robić. Ponieważ skarżący nie dosłał dokumentów w terminie – wniosek w ogóle nie został rozpatrzony merytorycznie, wniosek pozostawiono bez rozpoznania. Sąd nie mógł inaczej postąpić. Zamiast wnosić sprzeciw, skarżący powinien był ponowić wniosek – tym razem składając go od razu na formularzu i załączając stosowne dokumenty na poparcie swoich twierdzeń. Wniosek o przyznanie prawa pomocy można bowiem składać w każdym czasie w czasie toku sprawy. Prawidłowo sąd pozostawił niekompletny (bez dokumentów) wniosek bez rozpoznania, prawidłowo postanowieniem z dnia 9 października 2015 r. WSA w Gliwicach odrzucił nieopłaconą skargę. Mając powyższe na uwadze, należy wskazać, że podniesione w zażaleniu argumenty są niezasadne. Skarżący podniósł, że dla sądu były "nieistotne merytoryczne przesłanki wniosku o zwolnienie z opłaty sądowej"- wniosek ten, jako niekompletny nigdy nie został merytorycznie rozpoznany. Był pozostawiany bez rozpatrzenia na skutek nieuzupełnionych w terminie braków. Jest prawdą natomiast, że dla sądu jest istotna data nadania przesyłki, z przyczyn wskazanych wyżej. Niezrozumiały jest zawarty w zażaleniu zarzut, że sąd pominął "wniosek o sprawdzenie dowodów w zakresie dat odbioru i nadania przesyłek jako nieistotny w sprawie". Sąd ma dokładny wykaz (karta 22) wszystkich dat i podkreśla ponownie, że późniejszy (po upływie 14 dnia od wystawienia pierwszego awizo) odbiór przesyłki nie ma żadnego wpływu na to, że decyzją ustawodawcy domniemywa się, iż doręczenie przesyłki nastąpiło w 14 dniu od wystawienia pierwszego awizo – nie później, bez względu na to, czy przesyłka została odebrana w 16, 18, czy 20 dniu. Trafnie wskazał skarżący, że "kwestia braku możliwości uiszczenia opłaty w związku z sytuacją finansową nie została w ogóle wzięta pod uwagę bo przecież ważniejsza była data nadania przesyłki". Wniosek o przyznanie prawa pomocy w ogóle nie mógł być rozpoznawany bowiem skarżący nie uzupełnił braków wniosku w wyznaczonym przez ustawodawcę terminie, liczonym właśnie od daty odbioru wezwania do daty nadania dokumentów. Zatem zachowania, które skarżący zarzucał sądowi w istocie były prawidłowe, a wątpliwości skarżącego wynikały najwidoczniej z niezrozumienia treści pism, które do niego kierowano. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.