II SA/Sz 1167/13
WyrokWSA w Szczecinie2014-01-16
Skład orzekający: Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Elżbieta Makowska, Maria Mysiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym przez spółkę cywilną, kary pieniężne powinny być nakładane odrębnie na każdego ze wspólników, czy też jedna kara powinna zostać nałożona na spółkę jako całość, z solidarną odpowiedzialnością wspólników za jej uiszczenie?Ratio decidendi
Sąd uznał, że naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym popełnione przez spółkę cywilną stanowią jedno naruszenie, za które powinna zostać wydana jedna decyzja administracyjna nakładająca jedną karę pieniężną. Za uiszczenie tej kary odpowiadają solidarnie wszyscy wspólnicy spółki cywilnej, zgodnie z art. 864 Kodeksu cywilnego. Organ błędnie nałożył odrębne kary na każdego ze wspólników.Stan faktyczny
Spółka cywilna D. P. i A. G. została skontrolowana pod kątem przestrzegania przepisów dotyczących czasu pracy kierowców oraz wymogów licencyjnych. W wyniku kontroli organy nałożyły na każdego ze wspólników kary pieniężne za różne naruszenia, w tym za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji. Po uchyleniu przez WSA wcześniejszych decyzji, organ ponownie wydał decyzje, utrzymując kary, ale tym razem w jednej decyzji zbiorczej. Skarżący podnieśli zarzuty dotyczące błędnego zakwalifikowania przewozu jako odpłatnego transportu drogowego oraz wadliwego nałożenia kar na każdego ze wspólników.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego. Stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku i zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Makowska,, Sędzia WSA Maria Mysiak (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi D. P. i A. G. prowadzących działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod nazwą "[...]" na decyzję Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r. Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Inspektora Transportu Drogowego na rzecz D. P. i A. G. solidarnie kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego działając w oparciu o przepis art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267), art. 4 pkt 22 lit. a i lit. h, art. 5, art. 33, art. 92a ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1265 ze zm.), lp. 1.1, lp. 5.2, lp. 5.3, lp. 6.3.5, lp. 6.3.8 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, art. 7, art. 8 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98 oraz uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz.Urz.UE L 102 z 11.04.2006), art. 13, art. 15 ust. 2 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L 370 z dnia 31 grudnia 1985 r. ze zm.) po rozpoznaniu odwołania D. P. i A. G. prowadzących działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej "E." od decyzji Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego
z dnia [...] r., nr [...] nakładającej na stronę karę pieniężną w wysokości [...] zł - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Z uzasadnienia oraz akt administracyjnych wynika, że powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.
W dniach 7 - 21 lipca 2011 r. przeprowadzono kontrolę działalności gospodarczej prowadzonej przez D. P. i A. G. w formie spółki cywilnej E. w zakresie zgodności wykonywania działalności gospodarczej w zakresie uprawnień do wykonywania przewozów drogowych określonych w przepisach ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz przepisach wykonawczych do powyższej ustawy; zgodności wykonywania działalności gospodarczej w zakresie regulacji czasu pracy kierowców określonych w przepisach rozporządzenia (WE) Nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady, rozporządzenia Rady (EWG)nr 3821/85, Umowy Europejskiej dotyczącej pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe AETR, sporządzonej w Genewie 1 lipca 1970 r., (Dz. U. z 1999 r. Nr 94, poz. 1086 i 1087 ze zm.) oraz ustawy o czasie pracy kierowców (Dz. U. z 2004 r. Nr 92,
poz. 874) oraz nieprzestrzeganie zasad i warunków dotyczących przewozu drogowego towarów niebezpiecznych określonych w Umowie Europejskiej dotyczącej międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych ADR z dnia 30 września 1957 r. oraz ustawy o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych z dnia 18 października 2002 r. (Dz. U. Nr 199, poz. 1671).
W wyniku przeprowadzonego postępowania organ I instancji wydał dwie decyzje, którymi nałożył na każdego ze wspólników spółki cywilnej karę pieniężną
w wysokości [...] zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji oraz decyzję na mocy której nałożył na obu wspólników karę pieniężną w wysokości [...] zł z tytułu pozostałych naruszeń.
Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym organ II instancji decyzjami z dnia 22 grudnia 2011 r. utrzymał zaskarżone decyzje w mocy.
W wyniku rozpoznania skargi D. P., Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem wydanym w dniu 25 kwietnia 2012 r.,
sygn. akt II SA/Sz 245/12 uchylił zaskarżone rozstrzygnięcia Głównego Inspektora Transportu Drogowego i poprzedzające je decyzje Inspektora Transportu Drogowego oraz stwierdził, że nie podlegają one wykonaniu.
Sąd wskazał, że wadliwe działanie organów polegało na tym, iż ustalenia jednej kontroli stały się podstawą wszczęcia oddzielnych spraw administracyjnych. Taka praktyka działania organów transportu w konsekwencji prowadzi do naruszenia art. 92 ust. 2 ustawy o transporcie drogowym. Powołując się na orzecznictwo Sąd stwierdził, że z powołanego art. 92 ust. 1 i 2 ww. ustawy wynika, iż przedmiotem sprawy administracyjnej jest nałożenie kary pieniężnej za wszystkie naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli. Niezależnie od stwierdzonej liczby naruszonych przepisów będzie to jedna sprawa administracyjna załatwiana jedną decyzją administracyjną określającą karę pieniężną, na którą składać się będą kary za poszczególne naruszenia.
Zdaniem Sądu regułę tę należało zastosować odpowiednio do wspólników spółki cywilnej, pomimo iż wspólnicy spółki cywilnej jako osoby fizyczne w myśl art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz. U. Nr 220, poz. 1447 ze zm.) są traktowani jako oddzielni przedsiębiorcy. Okoliczność ta nie oznacza jednak, że wydaje się tyle decyzji administracyjnych, ilu jest wspólników w spółce. Wspólnicy ci realizują bowiem jeden wspólny cel i za zobowiązania spółki stosownie do art. 864 kodeksu cywilnego odpowiedzialni są solidarnie.
Po ponownym przeprowadzeniu postępowania Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] r. nałożył na przedsiębiorców D. P. i A. G. prowadzących działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej E. karę pieniężną w łącznej kwocie [...] zł za stwierdzone naruszenia polegające na:
- wykonywaniu transportu drogowego bez wymaganej licencji – [...]zł
- przekroczeniu maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy: - o czas
powyżej 15 minut do 30 minut - za każde następne 30 minut – [...] zł,
[...] zł;
- skróceniu dziennego czasu odpoczynku: - o czas do jednej godziny - za każdą
rozpoczętą kolejną godzinę – [...]
- jednoczesnym używaniu kilku wykresówek lub kart kierowców – [...]
- okazaniu podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, która nie zawiera
wszystkich danych o okresach aktywności kierowcy – [...]
Jednocześnie organ odstąpił od nałożenia kary za naruszenie, polegające na nieprzesłaniu w ustawowo określonym terminie rocznego sprawozdania
z działalności uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych.
Odnośnie wykonywania transportu drogowego bez wymaganej licencji organ wyjaśnił, że skarżący w dniu 28 marca 2011 r. wykonali zarobkową usługę transportową polegającą na przewiezieniu maszyny ([...])
z miejscowości C. do miejscowości M., za co w dniu 30 marca 2011 r. wystawiona została faktura VAT nr [...]. Pełnomocnik skarżących wyjaśniał, że P. zaproponowało możliwość użyczenia maszyny w zamian za pomoc w przewiezieniu jej do siedziby użyczającego, tj. E., a z uwagi na wysokie koszty przewozu przedsiębiorstwa ustaliły, w drodze umowy (umowa użyczenia z dnia 23.03.2011 r.), że część kosztów pokryje G. S. była prawnym właścicielem przewożonego [...], przekazując jednocześnie prawo okresowego dysponowania niewyłącznego E.
Jednak w ocenie organu ze zgromadzonych dokumentów wynika, że w dniu sporządzenia umowy użyczenia przedsiębiorstwo G. nie było właścicielem maszyny, ponieważ umowa kupna – sprzedaży ww. maszyny pomiędzy tą firmą
a B. B. z firmy P. sporządzona została dopiero w dniu
28 marca 2011 r. Nadto z przesłanej przez G. faktury VAT nr [...]
z dnia 30 marca 2011 r. ze zleceniem wykonania usługi transportowej,
tj. przewiezienia maszyny przez firmę E. z firmy P. do firmy G. jednoznacznie wynika, że skarżący wykonali zarobkowy przewóz drogowy. Powyższe jednoznacznie dowodzi, że wspólnicy dokonali spornego przewozu ww. maszyny bez wymaganych uprawnień, tj. licencji na wykonywanie transportu drogowego.
W przypadku pozostałych naruszeń organ wyjaśnił, że okazane podczas kontroli wykresówki, na podstawie których stwierdzono opisane naruszenia nie zawierały dodatkowych informacji odnośnie zaistnienia sytuacji określonych w art. 12 rozporządzenia (WE) 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych (...), jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz.U. L 102 z 11.04.2006 r.) Kontrolowani nie przedstawili również żadnych dodatkowych dokumentów odnośnie stosowania odstępstw od przepisów normujących czas pracy kierowców dla kontrolowanych kierowców.
Wyjaśniając odstąpienie od nałożenia kary za nieprzesłanie w ustawowo określonym terminie rocznego sprawozdania uczestnika przewozu towarów niebezpiecznych, organ wskazał, że podstawę powyższego stanowią zmiany ustawy o transporcie drogowym wprowadzone ustawą o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 244, poz. 1454) i obowiązujące od dnia 1 stycznia 2012 r. oraz uchylenie ustawy z dnia 28 października 2002 r.
o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych (Dz. U. Nr 199, poz. 1671 ze zm.) - na mocy art. 134 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych (Dz. U. z 2011 r. Nr 227, poz. 1367 ze zm.), obowiązującej od dnia 1 stycznia 2012 r. Znowelizowana ustawa o transporcie drogowym w załączniku nr 3 nie zawiera wykazu naruszeń oraz wysokości kar pieniężnych za naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego towarów niebezpiecznych. Natomiast w przepisach przejściowych i końcowych zawartych w rozdziale 11 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych nie zawarto reguły intertemporalnej dotyczącej stosowania przepisów ww. ustawy w sprawach
o nałożenie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego towarów niebezpiecznych, wszczętych i nie zakończonych decyzją ostateczną przed dniem jej wejścia w życie.
Łączna kara za stwierdzone naruszenia wyniosła [...] zł, którą na podstawie art. 92a ust. 3 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym ograniczono do kwoty [...]zł.
W odwołaniu od powyższej decyzji, skarżący kwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzucili rażące naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym, naruszenie zasad określonych w art. 77 § 1 K.p.a. przez brak wyczerpującego rozpoznania zebranego materiału dowodowego, art. 80 K.p.a. poprzez oparcie decyzji jedynie na części materiału dowodowego oraz art. 6
w związku z art. 75 K.p.a. poprzez niezgodną z prawem ocenę ustalonego materiału dowodowego.
Skarżący argumentowali, że wbrew ustaleniom organu, nie wykonywali transportu drogowego rzeczy bez wymaganej licencji, natomiast kluczowy wg organu dowód przemawiający za powyższym faktem, tj. faktura za usługę transportową nie dowodzi popełnienia naruszenia, ponieważ załadowany towar w chwili przewozu był
w dyspozycji skarżących, co oznacza, że należało zakwalifikować go jako przewóz na potrzeby własne. Faktu wykonywania usługi transportowej nie przesądza również fakt wpisania określonej kwoty na fakturze.
W ocenie skarżących organ bez podstawy prawnej, bez szczegółowego uzasadnienia i wyjaśnienia powodów takiego postępowania zastosował podwójną karę pieniężną w wysokości [...] zł.
Nadto organ nie zbadał, czy jednoczesne używanie wykresówek w ciągu tego samego 24 – godzinnego okresu było uzasadnione, czy też nie. Z przepisów wspólnotowych wynika, że za prawidłowe używanie wykresówek odpowiada kierowca, natomiast z postępowania kontrolnego nie wynika jednoznacznie, kto ponosi winę za wskazany stan rzeczy. Końcowo skarżący podnieśli, że organ
w ogóle nie rozważył możliwości zastosowania art. 92b i art. 92c ustawy
o transporcie drogowym.
Po rozpoznaniu sprawy w trybie odwoławczym, organ transportu II instancji nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów odwołania, co znalazło wyraz
w wymienionej na wstępie decyzji z dnia 14 sierpnia 2013 r. We wstępnych motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy przeanalizował treść przepisu art. 92 ustawy o transporcie drogowym, następnie opisał stwierdzone przez organ I instancji naruszenia z przeprowadzonej kontroli podzielając jego argumentację i stwierdzając, że powyższe kary zostały nałożone słusznie i zgodnie z przepisami prawa.
Ustosunkowywując się do zarzutów odwołania w pierwszej kolejności Główny Inspektor Transportu Drogowego wskazał, że określony w art. 4 pkt 4 ustawy
o transporcie drogowym warunek (przewóz na potrzeby własne) nie został spełniony, ponieważ za wykonaną przez skarżących usługę transportową wystawiona została faktura VAT na kwotę [...] zł. Natomiast warunkiem zakwalifikowania przewozu drogowego jako przewozu na potrzeby własne jest spełnienie przesłanek określonych w art. 4 lit. a - d oraz warunek nieodpłatności.
Wyjaśniając kwestię dwukrotnego nałożenia kary w wysokości [...] zł , organ podał, że stronami niniejszego postępowania jest dwóch wspólników spółki cywilnej. Każdy z nich jako przedsiębiorca ma prawo do wykonywania transportu drogowego pod warunkiem posiadania stosownej licencji. W okresie kontroli i w dniu wykonywania kwestionowanego przewozu żaden ze wspólników takiej licencji nie posiadał. W związku z powyższym w ocenie organu wykryte w jednym postępowaniu dwa naruszenia, uzasadniały nałożenie powyższej kary.
Odnośnie zarzutu związanego ze stwierdzonym jednoczesnym używaniem wykresówek, organ wyjaśnił, że przepis lp. 6.3.5 załącznika nr 3 do ustawy
o transporcie drogowym sankcjonuje każde jednoczesne używanie tej samej wykresówki i nie ma znaczenia okoliczność, czy było ono uzasadnione, czy nie.
Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza również wystąpienia przesłanek określonych w przepisach art. 92 b oraz art. 92c ustawy
o transporcie drogowym. Organ wskazał, że przedsiębiorca transportowy jako odpowiedzialny za właściwą organizację przewozu, musi zaplanować przejazd kierowcy tak, aby był on bezpieczny i uwzględniał wszelkie potencjalne przeszkody
i utrudnienia dając równocześnie kierowcy możliwość przestrzegania przepisów rozporządzenia, wymagań zakładowców i firm ubezpieczeniowych w zakresie bezpieczeństwa w czasie postojów. Ponadto kierowca jest obowiązany do bezwzględnego przestrzegania przepisów i nie przekraczania dopuszczalnego czasu prowadzenia pojazdu z wyjątkiem wystąpienia okoliczności wyjątkowych
i nieprzewidzianych, gdy nie jest w stanie przestrzegać rozporządzenia bez spowodowania zagrożenia dla bezpieczeństwa drogowego, osób pojazdu lub ładunku.
Aby zwolnić się od odpowiedzialności skarżący powinni wykazać zaistnienie przesłanek z art. 92c ust. 1 powołanej ustawy, stosownie do którego nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a
ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć lub za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ. Skarżący nie przedstawili żadnych dowodów na powstanie takich okoliczności ograniczając się jedynie do przedstawienia tez kwestionujących własną odpowiedzialność.
Na powyższą decyzję D. P. i A. G. wywiedli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji ponownie zarzucili jej naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym przez jej wadliwe zastosowanie, art. 7 K.p.a. przez nierzetelne rozpatrzenie zebranego materiału dowodnego oraz art. 77 § 1 K.p.a. przez oparcie decyzji na niejednoznacznym materiale dowodowym.
W uzasadnieniu skarżący zakwestionowali nałożenie na każdego z nich kary w wysokości [...] zł oraz przyjętego przez organ charakteru przewozu wykonywanego w dniu 28 marca 2011 r. jako odpłatnej usługi transportowej.
Skarżący zarzucili również brak poinformowania o przyczynach zmian kwalifikacji prawnej naruszenia, ponieważ w ich ocenie samo powołanie okoliczności, że postępowanie będzie prowadzone na podstawie nowych taryfikatorów pieniężnych zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy
o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw jest niewystarczające.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska zajętego w sprawie wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są uzasadnione. Tym niemniej sąd administracyjny badając legalność zaskarżonej decyzji nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.)
i ma obowiązek dokonać kompleksowej oceny zgodności z prawem, niezależnie od argumentów podniesionych w skardze. Badając zaskarżoną decyzję Sąd dostrzegł wady prawne, które muszą skutkować jej uchyleniem. Ponadto, ponieważ analogicznymi błędami dotknięta jest także decyzja wydana w pierwszej instancji przez Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego
z dnia 14 maja 2013 r. należało uchylić również i tę decyzję.
Przedmiot kontroli w niniejszej sprawie stanowi decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 14 sierpnia 2013 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia
14 maja 2013 r. nakładająca na D. P. i A. G. karę pieniężną w wysokości [...] zł za stwierdzone naruszenia polegające na:
- wykonywaniu transportu drogowego bez wymaganej licencji,
- przekroczeniu maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy,
- skróceniu dziennego czasu odpoczynku,
- jednoczesnym używaniu kilku wykresówek lub kart kierowców,
- okazaniu podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, która nie zawiera wszystkich danych o okresach aktywności kierowcy.
Powyższe decyzje wydane zostały po ponownym przeprowadzeniu postępowania na skutek uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Szczecinie wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Sz 245/12
trzech decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r., nr [...] oraz poprzedzających je decyzji Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r., nr [...]
Uchylając opisane decyzje Sąd zawarł w uzasadnieniu wskazania dla organu ponownie prowadzącego postępowanie administracyjne w sprawie. Stosownie do treści art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskazania co do dalszego postępowania, jak również oceny prawne wyrażone
w uzasadnieniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Z treści przywołanego przepisu należy wywieść, że obecnie prowadzona kontrola będącej przedmiotem skargi decyzji będzie miała na celu sprawdzenie, czy organ odwoławczy wypełnił wskazania Sądu zawarte w wydanym wyroku. Istotą wytycznych zawartych w uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sądu jest bowiem zapobieżenie w przyszłości popełnieniu tych samych błędów, stwierdzonych w trakcie kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wskazania te nie mają i nie mogą przesądzać sposobu rozstrzygnięcia, nie nakazują organom by wydały konkretny rodzaj aktu prawnego, mają na celu doprowadzenie do wydania orzeczenia zgodnego z prawem, a zatem dążą do zapewnienia przestrzegania zasady legalności. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej oraz wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku. W pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim, wykładnia przepisów prawa materialnego i prawa procesowego, a także sposobu ich zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Determinuje ona zatem, podobnie jak zawarte w orzeczeniu wskazania co do dalszego postępowania, działania każdego organu w postępowaniu administracyjnym podejmowane
w sprawie, której dotyczyło postępowanie sądowoadministracyjne, aż do czasu jej rozstrzygnięcia. Związanie oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania samego sądu oznacza natomiast, że sąd zobowiązany jest do podporządkowania się w pełnym zakresie poglądowi wyrażonemu we wcześniejszym orzeczeniu. W przypadku, gdy organ administracyjny pomija przy ponownym wydawaniu decyzji ocenę prawną wyrażoną przez sąd w wyroku, narusza tym samym zasadę związania tą oceną, a to z kolei oznacza, że podjęty akt lub czynność są wadliwe (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2008 r., sygn. akt I OSK 1850/07, LEX nr 526070).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd orzekający w niniejszym składzie, uznał, że w ponownym postępowaniu administracyjnym nie zastosowano się do wszystkich zaleceń i wskazań Sądu zawartych w wyroku z dnia 25 kwietnia 2012 r.
Uchylając wydane przez organ transportu dwie decyzje nakładające na każdego ze wspólników spółki cywilnej karę pieniężną w wysokości [...] zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji oraz decyzję nakładającą na wspólników karę pieniężną w wysokości [...] zł z tytułu pozostałych naruszeń, Sąd podkreślił, że w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd,
iż z unormowania art. 92 ust. 1 i 2 ustawy o transporcie drogowym wynika, że przedmiotem sprawy administracyjnej jest nałożenie kary pieniężnej za wszystkie naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli. Niezależnie od stwierdzonej liczby naruszonych przepisów będzie to jedna sprawa administracyjna załatwiana jedną decyzją administracyjną, określającą karę pieniężną, na którą będą się składać kary za poszczególne naruszenia.
Nadto Sąd wskazał, że regułę tę należy zastosować odpowiednio do wspólników spółki cywilnej, pomimo, że wspólnicy takiej spółki jako osoby fizyczne
w myśl art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz. U. Nr 220, poz. 1447 ze zm.) są traktowani jako oddzielni przedsiębiorcy w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. Powyższy fakt nie oznacza jednak, że tak jak to błędnie przyjął organ, należało wydać tyle decyzji administracyjnych ilu jest wspólników w spółce. Wspólnicy realizują jeden wspólny cel i za zobowiązania spółki stosownie do art. 864 kodeksu cywilnego odpowiedzialni są solidarnie. Uznanie stanowiska organów za prawidłowe prowadziłoby do utrwalenia błędnej praktyki, w myśl której ilość decyzji, a co za tym idzie ilość nałożonych kar pieniężnych w ramach jednej kontroli (przedsiębiorstwa, drogowej) odpowiadałyby liczbie wspólników.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji przez pryzmat rozważań Sądu uznać należy, że organ odwoławczy nie zastosował się do jego wszystkich wskazań.
Organ prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe, w oparciu o które stwierdzone zostały naruszenia polegające na wykonywaniu transportu drogowego bez wymaganej licencji, przekroczeniu maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy, skróceniu dziennego czasu odpoczynku, jednoczesnym używaniu kilku wykresówek lub kart kierowców oraz okazaniu podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, która nie zawierała wszystkich danych o okresach aktywności kierowcy. Prawidłowo zgodnie ze wskazaniami wyroku stwierdzone naruszenia stały się podstawą wydania jednego rozstrzygnięcia w sprawie w postaci decyzji administracyjnej adresowanej do wspólników spółki cywilnej, tj. D. P.
i A. G.
Analizując treść decyzji, nie sposób jednak zgodzić się z rozstrzygnięciem organu w części nakładającej na każdego ze wspólników karę pieniężną za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji w wysokości [...] zł.
W ocenie Sądu ustalenia organu w zakresie uznania spornego przewozu za transport drogowy, nie zaś za przewóz na potrzeby własne są prawidłowe. Kontrolowany przewóz nie spełniał definicji przewozu na potrzeby własne, która jest ścisła, jasna i nie może być interpretowana rozszerzająco jak chcą tego skarżący. Powiązania osobowe, kapitałowe, czy organizacyjne między podmiotami wykonującymi transport drogowy nie mogą zmienić tej definicji.
Uznając kontrolowany przewóz za transport drogowy słusznie zatem organ przyjął, że wymaga on uzyskania licencji na wykonywanie transportu drogowego, której skarżący nie posiadali.
Wadliwe działanie organu, polegało na tym, że pomimo stanowiska Sądu
o solidarnej odpowiedzialności wspólników spółki cywilnej za zobowiązania spółki, organ wywiódł, że skoro stronami niniejszego postępowania jest dwóch wspólników spółki cywilnej i każdy z nich jako przedsiębiorca ma prawo do wykonywania transportu drogowego pod warunkiem posiadania stosownej licencji, a w okresie kontroli i w dniu wykonywania kwestionowanego przewozu żaden ze wspólników takiej licencji nie posiadał, to wykryte w jednym postępowaniu dwa naruszenia uzasadniały nałożenie kary na każdego z nich.
Odnosząc się do powyższego wyjaśnić należy, że w orzecznictwie wskazuje się, że wykonywanie transportu drogowego w ramach spółki cywilnej wymaga posiadania odpowiedniej licencji przez każdego ze wspólników (uchwała NSA z dnia 15 października 2008 r., sygn. akt II GPS 5/08). Stanowisko NSA wyrażone
w cytowanej uchwale nie przeczy jednak tezie, że transport drogowy jest przedmiotem wspólnej działalności wspólników spółki cywilnej. Spółka cywilna polega bowiem na zobowiązaniu się wspólników do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego. Wynika z tego, że przewóz wykonywany w ramach spółki cywilnej jest jednym przewozem podlegającym zarachowaniu łącznie na rzecz wszystkich wspólników, a nie przewozem każdego z nich osobna. To z kolei prowadzi do wniosku, że sprawa o ukaranie za naruszenie przepisów o transporcie drogowym podczas wykonywania transportu drogowego w ramach spółki cywilnej jest jedną sprawą administracyjną dotyczącą wspólnego naruszenia (naruszeń) dokonanych podczas jednego wspólnego przewozu (wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2011 r., sygn. akt II GSK 1134/11).
Do powyższego należy dodać, że zgodnie z art. 864 kodeksu cywilnego za zobowiązania spółki wspólnicy odpowiedzialni są solidarnie. Zdaniem NSA przepis ten nie odnosi się wyłącznie do zobowiązań cywilnoprawnych, lecz również do takich zobowiązań publicznoprawnych, które wynikają z realizowania przez wspólników spółki cywilnej "wspólnego celu gospodarczego", o którym mowa w art. 860 § 1 kodeksu cywilnego. Celem takim może być wykonywanie transportu drogowego. Jeżeli zatem wykonywaniu transportu drogowego w ramach spółki cywilnej towarzyszy konieczność poniesienia określonych świadczeń publicznych – w tym kar o których mowa w art. 92 ustawy o transporcie drogowym – to organy administracji nakładając takie świadczenia powinny uwzględniać fakt, iż za wynikające z tego zobowiązanie odpowiadają solidarnie wszyscy wspólnicy spółki cywilnej, a nie każdy z osobna.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy uznać należy, że stanowisko organu, który w uzasadnieniu decyzji wskazał, że skoro obowiązek posiadania licencji na wykonywanie transportu drogowego obejmuje każdego ze wspólników spółki cywilnej indywidualnie, to dopuszczalne jest nałożenie na każdego z nich kary po [...] zł, nie jest usprawiedliwione.
W konsekwencji, jeżeli naruszenie ustawy, o którym mowa w art. 92a ustawy
o transporcie drogowym można przypisać wspólnikom spółki cywilnej, to w sprawie powinna być wydana jedna decyzja administracyjna, skierowana łącznie do wszystkich wspólników, nakładająca jedną karę. Przy czym kara określona w takiej decyzji powinna mieścić się w granicach określonych w art. 92a ust. 3 powołanej ustawy, a za jej uiszczenie odpowiedzialni są wszyscy wspólnicy spółki cywilnej.
Ponownie rozpoznając sprawę rzeczą organu będzie uwzględnić uwagi wynikające z niniejszego uzasadnienia.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd orzekł jak w sentencji, na podstawie
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c i art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności decyzji Sąd oparł na podstawie art. 152 powołanej ustawy, a o kosztach na podstawie art. 200 tej samej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło