II OSK 2627/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łuczaj Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędzia del. WSA Marta Laskowska - Pietrzak (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Aleksandra Tokarczyk po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lipca 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 2771/14 w sprawie ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2014 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 lipca 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 2771/14 oddalił skargę [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2014 r., znak [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Wyrok zapadł na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy. Starosta Malborski decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2009 r. zatwierdził projekt budowlany i udzielił inwestorowi - [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] pozwolenia na budowę naziemnego zbiornika na olej napędowy o pojemności V=30m3 wraz z dystrybutorem paliwa, elektronicznej wagi najazdowej, rozbudowę budynku administracyjno - biurowego oraz adaptację 5 obór z przeznaczeniem na magazyny na działkach nr [...] i [...] we wsi [...] gm. [...]. Następnie Wojewoda Pomorski decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., znak: [...] stwierdził nieważność decyzji Starosty Malborskiego w części dotyczącej zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę naziemnego zbiornika na olej napędowy o pojemności V=30m3 wraz z dystrybutorem paliwa oraz w części dotyczącej adaptacji 5 obór z przeznaczeniem na magazyny. Decyzja ta została doręczona inwestorowi w dniu 23 kwietnia 2014 r. W piśmie z dnia 8 maja 2014 r. (data stempla urzędu pocztowego) inwestor, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł odwołanie od decyzji Wojewody Pomorskiego z dnia [...] kwietnia 2014 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2014 r., znak: [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody Pomorskiego z dnia [...] kwietnia 2014 r. W piśmie z dnia 4 września 2014 r. (data stempla urzędu pocztowego) inwestor wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, dołączając do wniosku odwołanie. Wskazał, że o uchybieniu terminu dowiedział się w dniu 29 sierpnia 2014 r., kiedy odebrał postanowienie z dnia [...] sierpnia 2014 r., stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Wyjaśnił, że pracownik spółki, który odebrał korespondencję w siedzibie spółki w [...], w tym decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] kwietnia 2014 r., przekazał ją do [...], gdzie znajduje się księgowość spółki, w dniu 25 kwietnia 2014 r., w związku z czym prezes spółki był przekonany, że to w tym dniu wpłynęła decyzja i taką informację przekazał pełnomocnikowi. Postanowieniem z dnia [...] października 2014 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody Pomorskiego z dnia [...] kwietnia 2014 r. Uzasadniając rozstrzygnięcie, organ administracji wskazał, że ustawowy termin do wniesienia odwołania upływał z dniem 7 maja 2014 r., zaś odwołanie nadano w urzędzie pocztowym dnia 8 maja 2014 r., zatem z uchybieniem terminu. Jednocześnie wraz z odwołaniem spółka nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania - uczyniła to dopiero w piśmie z dnia 4 września 2014 r. Organ administracji powołał ustawowe kryteria dopuszczalności przywrócenia terminu w postępowaniu administracyjnym, po czym stwierdził, że spółka nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody Pomorskiego z dnia [...] kwietnia 2014 r. nastąpiło bez jej winy. Wyjaśnił, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej nie jest zatem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W konsekwencji to na stronie ciąży obowiązek uwiarygodnienia, poprzez przedstawienie stosownej argumentacji, że dochowała ona należytej staranności, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanego. Organ administracji podkreślił, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolicie przyjmuje się, że zaniedbanie pracownika odpowiedzialnego za sprawy napływającej korespondencji obciążają osobę prawną (pracodawcę) zatrudniającą pracownika (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 1288/99, z dnia 23 marca 1998 r., sygn. akt II SA 1608/97, z dnia 03 sierpnia 1995 r., sygn. akt SA/Łd 1009/95). Ponadto, w ocenie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony z uchybieniem 7-dniowego terminu od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Skoro w dniu 8 maja 2014 r. strona wniosła odwołanie od decyzji Wojewody Pomorskiego z dnia [...] kwietnia 2014 r., to najpóźniej tego dnia ustała ewentualna przyczyna uchybienia terminu do wniesienia środka odwoławczego, a po kolejnych 7 dniach (tj. z dniem 15 maja 2014 r.) upłynął termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie wniosła [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...], zarzucając naruszenie: 1/ art. 58 § 1 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody Pomorskiego z dnia [...] kwietnia 2014 r. nastąpiło bez jej winy, podczas gdy strona wykazała, przedkładając oświadczenia pracownic spółki i kopię decyzji z prezentatą, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy, z uwagi na to, że pozostawała w usprawiedliwionym przekonaniu, że przesyłka została doręczona dnia 25 kwietnia 2014 r. 2/ art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 58 § 2 k.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego i przyjęcie, że wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony z uchybieniem 7-dniowego terminu od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, podczas gdy przyczyna uchybienia terminu ustała dopiero w dniu 29 sierpnia 2014 r., a wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony w dniu 4 września 2014 r. W uzasadnieniu skargi spółka podkreśliła, że jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej w danych okolicznościach można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. W niniejszej sprawie zarówno prezes spółki, jak i kolejni pracownicy pozostawali w przekonaniu, że przesyłkę doręczono dnia 25 kwietnia 2014 r., w czym utwierdzała ich prezentata, znajdująca się na decyzji z dnia [...] kwietnia 2014 r. Każda z osób, do których trafiła korespondencja dołożyła więc staranności ogólnie wymaganej przy pełnieniu ich obowiązków. Skarżąca wskazała ponadto, że zamieszanie dotyczące doręczania korespondencji związane było ze zmianą siedziby spółki. W dniu 30 kwietnia 2014 r., a więc kilka dni przed doręczeniem decyzji, w Krajowym Rejestrze Sądowym wykreślono siedzibę spółki [...], a wpisano [...]. W praktyce jednak zmiana siedziby nastąpiła już wcześniej, jednak nie została ujawniona w rejestrze. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowaną argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powołanym we wstępie wyrokiem z dnia 7 lipca 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 2771/14 na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2014 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wyroku Sąd wyjaśnił, że stosownie do treści art. 58 § 1 k.p.a. przesłanką przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przewrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej nie jest zatem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W konsekwencji, to na stronie ciąży obowiązek uwiarygodnienia, poprzez przedstawienie stosownej argumentacji, że dochowała ona należytej staranności, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanego i istniejącej przez cały czas, aż do wniesienia wniosku. Sąd wskazał, że uznanie braku winy jednostki organizacyjnej do wniesienia środka odwoławczego w ustawowym terminie, wymaga wykazania braku winy osoby legitymowanej do podejmowania czynności prawnych w jej imieniu. W żadnym razie o braku winy w dopełnieniu wymogów procesowych nie mogą stanowić nieprawidłowości organizacyjne tej jednostki oraz zaniedbania jej pracowników (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2001 r., sygn. akt IV SA 1340/99). W ocenie Sądu skarżąca spółka nie uprawdopodobniła, że nie ponosi odpowiedzialności za przekroczenie terminu do wniesienia odwołania, a podnoszona okoliczność błędu pracownika w żadnym razie nie stanowi o braku jej winy. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić, gdy osoba nie mogła dopełnić obowiązku z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przystawienie datownika lub odręczne napisanie daty na odebranym liście nie jest czynnością skomplikowaną, zatem należy w przypadku skarżącej mówić o braku należytej staranności (czy wręcz o niedbalstwie), nie zaś o zaistnieniu przeszkody nie do przezwyciężenia. Na marginesie Sąd wskazał, że zaskarżone postanowienie obarczone jest błędem w zakresie ustalenia zachowania siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, to jednak w pozostałej części ocenił jako prawidłowo ustalające stan faktyczny i odpowiadające prawu. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...], reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, który zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: - naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, mimo, że zasługiwała ona na uwzględnienie, albowiem Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego odmawiając przywrócenia terminu, naruszył przepis prawa procesowego - art. 58 § 1 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że osoba prawna odpowiada za zachowanie wszystkich swoich pracowników, podczas gdy prawidłowa wykładnia art. 58 § 1 k.p.a. prowadzi do wniosku, że w przypadku osoby prawnej należy uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu po stronie jej organu, co w niniejszej sprawie miało miejsce. Pełnomocnik skarżącej kasacyjnie spółki wniósł o: 1/ uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, 2/ zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżącej spółki wskazał, że prezes spółki pozostawał w usprawiedliwionym przekonaniu, że przesyłka została doręczona dnia 25 kwietnia 2014 r., albowiem w tym dniu została mu przekazana i taką datę zawierała prezentata. W ocenie pełnomocnika spółki przy wykładni art. 58 § 1 k.p.a. przyjętej przez Sąd, zgodnie z którą zaniedbanie każdego pracownika stanowi zaniedbanie osoby prawnej, de facto nie ma możliwości przywrócenia terminu uchybionego przez osobę prawną. Nie ma bowiem żadnej okoliczności, przy której można by powołać się na brak winy, jeżeli przyjąć, że nie chodzi o brak winy po stronie organów zarządzających, ale należy badać czy nie zaszło choćby najmniejsze zaniedbanie po stronie każdego z pracowników. Niewątpliwie zawinionymi przypadkami uchybienia terminu byłoby więc zapomnienie o sprawie przez zarząd, zbyt późne przekazanie jej pełnomocnikowi, czy inne przypadki świadczące o beztrosce osób zarządzających spółką. Zdaniem pełnomocnika spółki nie można przypisać winy osobie prawnej, jeżeli członkowie jej organów zarządzających otrzymują przesyłkę w konkretnym dniu, prezentata to potwierdza, a jedyny pracownik mający wiedzę o dacie wpływu nie informuje, że w istocie przesyłka została odebrana dwa dni wcześniej. Trudno wymagać od członków zarządu, aby sprawdzali każdą czynność każdego zatrudnionego pracownika. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji Sądu. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. Oznacza to, że poza przypadkami wymienionymi w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w rozpoznawanej sprawie nie występują, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Rozpoznawana skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Sądowi I instancji nie można zarzucić błędnej wykładni, ani niewłaściwego zastosowania art. 58 §1 k.p.a. W pierwszej kolejności przytoczyć należało regulację kodeksu postępowania administracyjnego odnoszącą się do instytucji przywrócenia uchybionego terminu. I tak zgodnie z art. 58 §1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w uchybieniu możemy mówić w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W przypadku skarżącej będącej od strony formalnej spółką prawa handlowego brak winy w uchybieniu terminu oznacza brak winy osoby legitymowanej do podejmowania czynności w imieniu jednostki. Zarząd spółki zobowiązany jest należycie zorganizować obsługę biurowo - administracyjną spółki, ponosi więc odpowiedzialność z tytułu form jej sprawowania i personelu do niej zaangażowanego. Wina obsługi personelu obciąża tę jednostkę (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 kwietnia 2016 r. , sygn., akt I OSK 1161/14). Trafne jest więc stanowisko Sądu I instancji wyrażone w zaskarżonym wyroku, że skarżąca spółka nie uprawdopodobniła, że nie ponosi odpowiedzialności za przekroczenie terminu do wniesienia odwołania, a podnoszona okoliczność błędu pracownika w żadnym razie nie stanowi o braku jej winy. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić, gdy osoba nie mogła dopełnić obowiązku z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Podkreślić należy, że wskazana przez spółkę okoliczność uprawdopodabniająca brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania nie była spowodowana zdarzeniami nadzwyczajnymi niezależnymi od jej woli. Przyczyna niedotrzymania terminu wynikała wyłącznie z błędnego wykonania czynności technicznych przez pracownika spółki i negatywne skutki z tym związane obciążają spółkę. Zaniedbania osób, którymi posługuje się spółka obciąża ją samą. Tym samym nie uwalniało to spółki od winy w niezachowaniu terminu. Błędne przekonanie strony, że otrzymała wezwanie w innej dacie, niż to rzeczywiście nastąpiło, nie usprawiedliwia uchybienia terminowi. Nieuwagi, czy zaniedbania nie można kwalifikować jako braku winy, będącego przesłanką przywrócenia uchybionego terminu (por. postanowienie NSA z dnia 28 maja 2004 r., FZ 93/04). Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę słusznie uznał Sąd I instancji, że organ nadzoru budowlanego zasadnie przyjął, iż niedotrzymanie terminu do złożenia odwołania nie było spowodowane zdarzeniami nadzwyczajnymi. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.