II GSK 1425/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz (spr.) Sędzia del. WSA Andrzej Skoczylas Protokolant Marzena Bal-Kuźniarska po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej B. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. z dnia 30 stycznia 2014 r. sygn. akt III SA/Łd 1180/13 w sprawie ze skargi B. B. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w L. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie płatności oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 30 stycznia 2014 r. sygn. akt III SA/Łd 1180/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. oddalił skargę B. B. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych wniosku o przyznanie płatności na rok 2013. Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że pismem z dnia 5 lipca 2013 r., doręczonym stronie w dniu 15 lipca 2013 r., Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. wezwał B. B., na podstawie art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 – powoływanej dalej jako "k.p.a."), do usunięcia braków formalnych stwierdzonych we wniosku o przyznanie płatności na rok 2013 r. B. B. w piśmie nadanym w dniu 18 lipca 2013 r. w Urzędzie Pocztowym w K. wniosła o przedłużenie terminu wyznaczonego przez organ administracji do dnia 25 lipca 2013 r. z uwagi na fakt, że dopiero po tej dacie będzie w Polsce i w L. Organ administracji poinformował stronę pismem z dnia 24 lipca 2013 r. o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku dotyczącego przyznania płatności. B. B. w dniu 26 lipca 2013 r. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych. Wyjaśniła, że nie mogła uzupełnić braków ze względu na nieobecność w kraju. Do kraju wjechała w nocy 23 lipca 2013 r., co dokumentują rachunki na zakup paliwa. Na 23 lipca 2013 r. miała wezwanie do Powiatowego Nadzoru Budowlanego w W., a więc nie mogła stawić się w organie w celu uzupełnienia braków. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] odmówił przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych wniosku. W uzasadnieniu postanowienia stwierdził, że strona ubiegająca się o przywrócenie terminu nie spełniła przesłanki wynikającej z art. 58 § 1 k.p.a., to jest nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. W ocenie organu pobyt strony za granicą i powrót do kraju w dniu 23 lipca 2013 r. nie stanowił przeszkody uniemożliwiającej podjęcie działań mających na celu uzupełnienie braków formalnych w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania. Na to postanowienie strona wniosła zażalenie, wyjaśniając, że do dnia 23 lipca 2013 r. znajdowała się w [...], a w nocy 23 lipca 2013 r. była w drodze do W. Na ten dzień wyznaczono termin oględzin budynku znajdującego się w W. Oględziny budynku trwały do godziny 14.30, a droga do L. zajęłaby jej 2 godziny. Stawienie się w biurze agencji w dniu 23 lipca 2013 r. było zatem niemożliwe. Strona podniosła, iż posiada również miejsce pobytu poza granicami kraju, a Rzeczpospolita Polska do dnia dzisiejszego nie dopełniła obowiązku nałożonego przepisami unijnymi dopasowania przepisów k.p.a. do standardów międzynarodowych. Zmiana terminów do uzupełnienia braków z 7-dniowych na co najmniej miesięczne dałaby stronie możliwość swobodnego wypełniania wszystkich nakładanych na nią obowiązków przez organy administracyjne i sądowe zarówno w Polsce, jak i w [...]. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w L. postanowieniem z dnia [...] września 2013 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia podał, że strona nie przedstawiła żadnych dodatkowych dowodów (poza paragonami), na podstawie których organ II instancji mógłby uznać wyjaśnienia strony dotyczące jej pobytu za granicą za prawdziwe. Jednocześnie z akt sprawy wynika, że wnioskodawczyni w dniu 18 lipca 2013 r. przebywała w kraju, co potwierdza podanie o przedłużenie terminu do usunięcia braków formalnych. B. B. wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. Podczas rozprawy w dniu 30 stycznia 2014 r. skarżąca wyjaśniła, że w dniu 17 lipca 2013 r. nie przebywała w Polsce, a późniejsze wezwanie zostało odebrane przez pełnomocnika do doręczeń. Pełnomocnikowi do doręczeń pozostawia czyste kartki z własnym podpisem w celu ewentualnego późniejszego nadrukowania pism. Na podstawie wyciągu z karty kredytowej jest w stanie udowodnić, że była w [...]. Wyjaśniła, że przed 20 czerwca 2013 r. była w Biurze Regionalnym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z prośbą o sprawdzenie dokumentów, czy są kompletne, a następnie oświadczyła, że do dnia 23 lipca 2013 r. będzie poza granicami kraju. Nie chciała ustanowić pełnomocnika do działania w jej imieniu z uwagi na fakt, że za ewentualne błędy tego pełnomocnika odpowiada samodzielnie. Sąd I instancji, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji stwierdził, że organy administracji prawidłowo uznały, iż strona nie uprawdopodobniła braku swej winy w niedopełnieniu obowiązku nałożonego przez organ. Zdaniem Sądu I instancji, organy miały podstawy, aby nie dać wiary skarżącej, że w okresie od dnia 18 lipca do 23 lipca 2013 r. przebywała poza Polską. Znajdujące się w aktach, podpisane przez skarżącą, pismo z dnia 18 lipca 2013 r. zawierało informację o pobycie skarżącej do dnia 25 lipca 2013 r. poza krajem. Pismo to nadano w polskim urzędzie pocztowym w K. w dniu 18 lipca 2013 r. Sąd I instancji uznał przy tym za niewiarygodne oświadczenie strony, że pozostawiła pełnomocnikowi do doręczeń czystą kartkę zawierająca jej podpis w celu późniejszego nadrukowania treści pisma. Tym samym skarżąca miała znajdować tego dnia w [...], a pismo przez nią podpisane nadano na poczcie w K. Oświadczenie takie pozostaje w sprzeczności z prezentowanym w trakcie postępowania administracyjnego i sądowego stanowiskiem skarżącej, że nie ustanawia pełnomocników do prowadzenia jej spraw, gdyż nie chce odpowiadać za ich błędy. Całkowicie nielogiczne jest, by osoba posiadająca ograniczone zaufanie do innych powierzała pełnomocnikowi umocowanemu jedynie do odbioru korespondencji czyste kartki opatrzone jej podpisem. Natomiast w ocenie Sądu I instancji, załączone do zażalenia rachunki z [...] stacji benzynowej uwiarygodnić mogą jedynie pobyt skarżącej za granicą w dniu 23 lipca 2013 r. Na ich podstawie nie można natomiast przyjąć, że w dniach od 15 do 22 lipca 2013 r. skarżąca była nieobecna w Polsce, a tym samym nie mogła uzupełnić braków formalnych wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, że skarżąca powinna w sposób szczególnie staranny zorganizować obsługę korespondencji urzędowej tak, by dochować wszelkich terminów procesowych. Jeśli nie jest w stanie sama poradzić sobie z prowadzeniem licznych spraw w sądach i organach administracji (związanych z prowadzeniem gospodarstw rolnych w Polsce i [...] oraz zarządem nieruchomościami w kilku miastach) może ustanowić profesjonalnych pełnomocników. Brak prawidłowego zorganizowania obiegu korespondencji świadczy o nienależytej dbałości skarżącej o własne interesy. Nie istnieją wobec powyższego podstawy do przerzucania na organy administracji odpowiedzialności za nieprawidłowe działania strony. B. B. zaskarżyła wyrok WSA w L. z dnia 30 stycznia 2014 r. sygn. akt III SA/Łd 1180/13 w całości skargą kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 p.p.s.a. poprzez powielenie w toku kontroli instancyjnej błędów organu wyrażających się w naruszeniu: a) art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie kroków mających na celu ustalenie dokładnego stanu faktycznego oraz niezebranie w sposób wyczerpujący materiału, na którym oparte zostało rozstrzygnięcie, b) art. 58 § 1 k.p.a. przez uznanie, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu oraz że pobyt za granicą nie jest okolicznością wyłączającą winę. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca podkreśliła, że przebywając w innym kraju nie miała możliwości pojawienia się w biurze organu w każdym możliwym terminie oraz że kilka dni po upływie terminu złożyła wniosek o jego przywrócenie. Organ nie skorzystał z uprawnienia do złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione, a zatem skarga nie może być uwzględniona. W zaskarżonym wyroku Sąd I instancji, podzielając stanowisko organów co do niespełnienia przez stronę określonych w art. 58 § 1 k.p.a. przesłanek przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku, powołał się na ugruntowane w piśmiennictwie prawniczym i w orzecznictwie sądowym stanowisko dotyczące stosowania tego przepisu, głoszące, że kwestię winy w uchybieniu terminu należy rozpatrywać w kontekście obowiązku strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych i w związku z tym, że przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu można zatem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężania. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji, wychodząc z tych niekwestionowanych założeń, prawidłowo uznał, że w rozpoznawanej sprawie okoliczności, które mogłyby świadczyć o braku winy skarżącej, nie wystąpiły. Tym samym podzielił prawidłowe stanowisko organu wyrażone w postanowieniu z [...] sierpnia 2013 r. o odmowie przywrócenia terminu, że wnioskująca o przywrócenie terminu nie uwiarygodniła, iż przeszkoda, na którą się powołała (pobyt za granicą), była od niej niezależna i istniała przez cały czas aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Z przywołanego wyżej stanowiska, wspartego orzecznictwem sądowym i wypowiedziami doktryny, wynika zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, że samego wyjazdu za granicę nie można uznać za niezależną od woli strony, niedającą się przezwyciężyć przeszkodę uniemożliwiającą zachowanie terminu. Wyjazd zagraniczny nie uprawdopodabnia więc braku winy w niedotrzymaniu terminu do dokonania określonej czynności procesowej, jeżeli nie towarzyszą mu okoliczności, które mogą świadczyć o tym, że ta przeszkoda była niezależna od zobowiązanego do dokonania czynności i dla niego niemożliwa do przezwyciężenia. Trzeba zwrócić uwagę na fakt, że we wniosku o przywrócenie terminu skarżąca oświadczyła jedynie, że nie mogła uzupełnić braków formalnych wniosku o przyznanie płatności ze względu na nieobecność w kraju. Nie podała nawet, jak długo przebywała za granicą, ograniczając się do stwierdzenia, że wróciła do kraju 23 lipca 2013 r. Podobnie w zażaleniu na postanowienie z dnia [...] sierpnia 2013 r. o odmowie przywrócenia terminu napisała tylko, że do 23.07.2013 r. znajdowała się w [...]. Już tylko dla porządku dodać można, że skarga do Sądu I instancji na ostateczne postanowienie w sprawie odmowy przywrócenia terminu również nie zawiera jakiegokolwiek wyjaśnienia okoliczności dotyczących wyjazdu do [...]. W tym stanie faktycznym organy administracyjne obu instancji prawidłowo przyjęły, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w niezachowaniu terminu do usunięcia braków formalnych wniosku. Sąd I instancji prawidłowo zaś ocenił postanowienie wydane w tej sprawie. Ze względu na podniesione okoliczności sprawy drugorzędne znaczenie należałoby przypisać wywodom Sądu I instancji kwestionującym sam pobyt skarżącej w [...], w okresie zakreślonym do uzupełnienia braków formalnych wniosku. Odnosząc się jednak do tej kwestii, należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że skarżąca nie uprawdopodobniła należycie istnienia samej tej przeszkody. Uprawdopodobnienie prowadzące do uznania, że pewne okoliczności mogły się zdarzyć, że można o nich sądzić, iż są prawdziwe, musi być bowiem oparte na obiektywnych przesłankach. Wymaga przeprowadzenia wnioskowania według reguł logiki i doświadczenia życiowego, z uwzględnieniem okoliczności co najmniej pośrednio wskazujących na zaistnienie bądź niezaistnienie faktów wymagających uprawdopodobnienia. Ma sąd rację, stwierdzając np., że rachunki potwierdzające płatność za paliwo w [...] w dniu 23 lipca 2013 r. uwiarygodniają jedynie jej pobyt za granicą w tym dniu. Należy dodać, że te rachunki wymagają konfrontacji ze znajdującym się w aktach sprawy wyciągiem z karty kredytowej skarżącej, dokumentującym płatności kartą w okresach 23.07.2013 - 16.08.2013 i 19.08.2013 - 27.08.2013., a więc z pominięciem płatności w spornym okresie zakreślonym do usunięcia braków. Na dodatek wykaz płatności kartą w okresie od 23.07 do 16.08. informuje, że w dniu 23.07 wpierw płacono w złotówkach w Polsce, w W. (woj. [...]), później dopiero w B. ([...]) w [...]. Mając to wszystko na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznaje zarzuty naruszenia przepisów postępowania wskazanych w petitum skargi kasacyjnej za nieuzasadnione i dlatego na podstawie art. 184 w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.