III SA/Kr 159/13
WyrokWSA w Krakowie2013-12-17
Skład orzekający: Janusz Kasprzycki, Maria Zawadzka, Dorota Dąbek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o zwrocie dofinansowania ze środków europejskich, oparta na kwocie "korekty finansowej" nałożonej przez instytucję zarządzającą, może zostać wydana bez uprzedniego wydania odrębnej decyzji administracyjnej ustalającej i nakładającej tę korektę finansową?Ratio decidendi
Decyzja o zwrocie dofinansowania ze środków europejskich, oparta na kwocie "korekty finansowej", nie może zostać wydana bez uprzedniego wydania odrębnej decyzji administracyjnej ustalającej i nakładającej tę korektę finansową. Niewydanie takiej decyzji stanowi naruszenie przepisów postępowania, które może mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ pozbawia stronę możliwości zweryfikowania zasadności korekty w ramach postępowania administracyjnego i sądowego.Stan faktyczny
Krakowski Szpital Specjalistyczny im. Jana Pawła II został zobowiązany do zwrotu dofinansowania ze środków europejskich w związku z naruszeniem przepisów Prawa zamówień publicznych podczas realizacji projektu. Organ uznał, że naruszenie to skutkuje nałożeniem korekty finansowej, której wysokość została następnie przyjęta jako podstawa do wydania decyzji o zwrocie środków. Szpital zakwestionował zasadność i sposób naliczenia korekty oraz brak odrębnej decyzji ją ustalającej. Sąd uchylił decyzje organu, uznając, że brak odrębnej decyzji o nałożeniu korekty finansowej stanowi istotne naruszenie proceduralne.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, orzeczono, że uchylone decyzje nie mogą być wykonywane, zasądzono zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Sędziowie WSA Maria Zawadzka WSA Dorota Dąbek Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi Krakowskiego Szpitala Specjalistycznego im. Jana Pawła II w Krakowie Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej na decyzję Zarządu Województwa Małopolskiego z dnia 4 grudnia 2012 r. nr FE-IV.3160.30.2.2012 w przedmiocie zwrotu dofinansowania otrzymanego ze środków europejskich I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Zarządu Województwa Małopolskiego z dnia 16 października 2012 r. nr FE-IV.3160.30.1.2012, II. orzeka, że uchylone decyzje nie mogą być wykonywane, III. zasądza od Zarządu Województwa Małopolskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 1558 (tysiąc pięćset pięćdziesiąt osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżoną decyzją z dnia 4 grudnia 2012 r. nr FE.IV.3160.30.2.2012,
po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie zwrotu dofinansowania otrzymanego ze środków europejskich, Zarząd Województwa Małopolskiego, na podstawie art. 25 pkt 1, art. 26 ust. 1 pkt 15 ustawy
z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (t. jedn., Dz. U.
z 2009 r., Nr 84, poz. 712 ze zm., dalej jako ustawa o zasadach prowadzenia polityki rozwoju), art. 138 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.), utrzymał w mocy własną decyzję z dnia
16 października 2012 r. nr FE.IV.3160.30.1.2012, zobowiązującą Krakowski Szpital Specjalistyczny im. Jana Pawła II w Krakowie z siedzibą przy ul. Prądnickiej
w Krakowie, do zwrotu dofinansowania otrzymanego ze środków europejskich
w wysokości 8 520,88 zł wraz z odsetkami liczonymi, jak dla zaległości podatkowych, począwszy od dnia przekazania środków na rachunek Beneficjenta, tj., od dnia
23 marca 2011 r., udzielonych umową o dofinasowanie nr MRPO.05.02.00-12-495/09-00-XVI/205/FE/10 z dnia 15 marca 2010 r. przez pomniejszenie kolejnej płatności na rzecz Beneficjenta o kwotę podlegająca zwrotowi wraz z odsetkami liczonymi od dnia zatwierdzenia wniosku o płatność, na którym dokonane zostanie pomniejszenie.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym
i prawnym:
W dniu 15 marca 2010 r. zawarta została między Zarządem Województwa Małopolskiego a Krakowskim Szpitalem Specjalistycznym im. Jana Pawła II
w Krakowie z siedzibą przy ul. Prądnickiej w Krakowie (dalej jako Beneficjent
lub Zamawiający), umowa nr MRPO.05.02.00-12-495/09-00-XVI/205/FE/10
o dofinansowanie Projektu pod nazwą " Zintegrowane Centrum Specjalistycznej Medycyny Ratunkowej".
Na podstawie umowy o dofinansowanie Projektu środki europejskie zostały Beneficjentowi wypłacone.
Zgodnie z § 4 ust. 3 umowy o dofinansowanie Projektu Beneficjent zobowiązał się do realizacji Projektu z należytą starannością, w szczególności ponosząc wydatki celowo, rzetelnie, racjonalnie i oszczędnie, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, wytycznymi, zaleceniami i procedurami przewidzianymi w ramach Programu oraz w sposób, który zapewni prawidłową i terminową realizację Projektu
oraz osiągnięcie celów i wskaźników zakładanych we wniosku o dofinansowanie Projektu.
Na podstawie § 7 ust. 1 umowy o dofinansowanie Projektu wydatki kwalifikowane poniesione w ramach Projektu muszą spełniać wymogi określone
w dokumentach, o których mowa w § 1 pkt 13 i 14 oraz § 5a ust. 30 i 31.
Wydatki poniesione z naruszeniem wyżej wymienionego warunku podlegają zwrotowi na zasadach określonych w § 6a umowy o dofinansowanie Projektu.
Na mocy § 12 wskazanej umowy o dofinansowanie Projektu Beneficjent zobowiązał się również do stosowania przepisów ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 223, poz. 1655, ze zm.;
zwanej dalej jako ustawa PZP).
Instytucja Zarządzająca Małopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego, (dalej w skrócie IZ MRPO) przeprowadziła w dniach od 18 do 22 października 2010 r. kontrolę z zakresu zamówień publicznych Projektu
nr MRPO.05.02.00-12-345/09 pn. "Rozwój Krakowskiego Centrum Badań
i Technologii Medycznych. Wskazano, że postępowanie pn. "Rozbudowa Krakowskiego Szpitala Specjalistycznego im. Jana Pawła II w ramach projektów: Rozwój Krakowskiego Centrum Badań i Technologii Medycznych
oraz Zintegrowane Centrum medycyny ratunkowej" były przedmiotem kontroli uprzedniej Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych. W związku z tym, że dla ww. postępowania wymierzono korektę finansową za naruszenie prawa zamówień publicznych oraz z faktem, że część umowy zawartej w ramach ww. postępowania jest rozliczana także w ramach projektu nr MRPO.05.02.00-12-495/09 pn. "Zintegrowane Centrum Specjalistycznej Medycyny Ratunkowej" należało uwzględnić korektę finansową dla części umowy rozliczonej w ramach przedmiotowego projektu.
Prezes Urzędu Zamówień Publicznych w informacji o wynikach kontroli uprzedniej z dnia 20 sierpnia 2010 r. stwierdził, że w przeprowadzonym w trybie przetargu nieograniczonego postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego
pn. "Rozbudowa Krakowskiego Szpitala Specjalistycznego im. Jana Pawła II
w ramach projektów: Rozwój Krakowskiego Centrum Badań i Technologii Medycznych oraz Zintegrowane Centrum medycyny ratunkowej", Zamawiający wielokrotnie przedłużał termin składania ofert bez zamieszczenia sprostowania w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Zaniechanie to stanowi naruszenie art. 38 ust. 4a ustawy PZP.
Prezes stwierdził również naruszenie art. 25 ust. 1 ustawy PZP w związku
z żądaniem dokumentu przy braku opisania warunku udziału w postępowaniu.
Stanowisko Prezesa zostało podtrzymane przez Krajową Izbę Odwoławczą
w uchwale z dnia 16 września 2010 r., sygn. akt KIO/KU 65/10.
Beneficjent o przeprowadzonej kontroli przez IZ MRPO został poinformowany pismem z dnia 8 października 2010 r.
Na podstawie przekazanych przez Beneficjenta dokumentów, podczas kontroli, IZ MRPO ustaliła, że Zamawiający wielokrotnie przedłużał termin składania ofert (łącznie o 41 dni). Informacja o tej zmianie została zamieszczona na stronie internetowej Zamawiającego oraz przekazana wykonawcom biorącym udział
w postępowaniu.
Zdaniem IZ MRPO niezamieszczenie informacji o zmianie terminu składania ofert w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, a ograniczenie się jedynie
do zamieszczenia informacji o tym na stronie internetowej Zamawiającego
i przekazania wykonawcom biorącym udział w postepowaniu, stanowiło naruszenie art. 38 ust. 4a ustawy PZP. Obowiązek wprowadzenia informacji o zmianach w tym zakresie wynika bowiem z art. 36 ust. 1 ustawy PZP.
Niezamieszczenie informacji o zmianie terminu składania ofert stanowi, zdaniem IZ MRPO, naruszenie art. 7 ust 1 ustawy PZP, polegające na określeniu warunków udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia w sposób, który mógłby utrudnić uczciwą konkurencję oraz zapewnienie równego tratowania wykonawców. Stanowi to "nieprawidłowość" w rozumieniu art. 2 pkt 7 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego Rozporządzenie (WE)
nr 1260/1999 (Dz. Urz. UE z dnia 31 lipca 2006 r., L 210/25 z późn. zm., zwanym dalej "Rozporządzeniem Rady (WE) nr 1083/2006".
Wyniki przeprowadzonej przez IZ MRPO kontroli zostały zawarte w Informacji Pokontrolnej, przekazanej Beneficjentowi pismem z dnia 22 grudnia 2010 r.
wraz z uzasadnieniem i pouczeniem o możliwości wniesienia pisemnych zastrzeżeń. Beneficjent skorzystał z tego uprawnienia i wniósł zastrzeżenia w odniesieniu
do Informacji Pokontrolnej pismem z dnia 10 stycznia 2011 r.
IZ MRPO po ich analizie częściowo uwzględniła zastrzeżenia w odniesieniu
do Informacji Pokontrolnej, jednakże nie w zakresie dotyczącym niniejszego postępowania, a zatem argumenty Beneficjenta nie wpłynęły na obniżenie wysokości korekt finansowych lub odstąpienie od ich wymierzenia.
Na podstawie przepisu art. 207 ust. 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r.
o finansach publicznych (t. jedn., Dz. U. z 2009 r., Nr 157 poz. 1240 ze zm., zwanej dalej jako u.f.p.), Beneficjent został wezwany pismem z dnia 4 września 2012 r.
do zwrotu środków lub wyrażenia zgody na pomniejszenie kolejnej płatności o kwotę podlegającą zwrotowi.
Beneficjent nie dokonał zwrotu środków i nie wyraził zgody w piśmie z dnia
12 września 2012 r. na pomniejszenie kolejnej płatności na podstawie skutecznie dostarczonego wezwania do zwrotu w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, zaszła zatem stosownie do art. 207 ust. 9 w zw. z ust. 8 i 1 pkt 2 u.f.p., konieczność wydania decyzji w sprawie zwrotu dofinansowania otrzymanego ze środków europejskich.
W związku z powyższym, Zarząd Województwa Małopolskiego decyzją z dnia 16 października 2012 r. nr FE.IV.3160.30.1.2012 postanowił zobowiązać Beneficjenta do zwrotu środków europejskich w wysokości 8 520,88 zł
wraz z odsetkami liczonymi, jak dla zaległości podatkowych, począwszy od dnia przekazania środków na rachunek Beneficjenta, tj., od dnia 23 marca 2011 r., udzielonych umową o dofinasowanie nr MRPO.05.02.00-12-495/09-00-XVI/205/FE/10 z dnia 15 marca 2010 r. przez pomniejszenie kolejnej płatności
na rzecz Beneficjenta o kwotę podlegająca zwrotowi wraz z odsetkami liczonymi
od dnia zatwierdzenia wniosku o płatność, na którym dokonane zostanie pomniejszenie.
Wymierzenie korekty finansowej nastąpiło zgodnie dokumentem pn. "Wymierzanie korekt finansowych za naruszenia prawa zamówień publicznych związane z realizacją projektów współfinansowanych ze środków funduszy UE (dalej jako Taryfikator). Podstawę wymierzenia korekty stanowiły przepisy art. 98 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006. Ponadto, stosowanie do § 5a ust. 30 umowy o dofinansowanie projektu, w przypadku naruszenia przepisów
o zamówieniach publicznych w zakresie wskazanym w Taryfikatorze, kwalifikowalne są kwoty odpowiednio pomniejszone o wskaźniki procentowe w tym Taryfikatorze wskazane.
Organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie wystąpiła nieprawidłowość, bowiem spełnione zostały wszystkie przesłanki, o których mowa w art. 2 pkt 7 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006. Beneficjent dopuścił się naruszenia przepisów ustawy PZP, które mogło spowodować szkodę w budżecie UE. Niezamieszczenie bowiem informacji o zmianie terminu na składanie ofert stanowi naruszenie zasady przejrzystości i równego traktowania wykonawców, wynikającej
z art. 7 ust. 1 ustawy PZP. Takie uchybienie Zamawiającego mogło prowadzić
do rezygnacji z udziału w przetargu wykonawcy przekonanego o upływie terminu
do składania ofert, który mógłby złożyć najkorzystniejszą ofertę. Potencjalny wykonawca nie miał bowiem możliwości uzyskania informacji o przedłużonym terminie na składanie ofert.
Zgodnie z zapisami Taryfikatora "ustalenie wysokości korekty może nastąpić na dwa sposoby: przez zastosowanie metody dyferencyjnej lub metody wskaźnikowej." W sytuacji, gdy skutki finansowe określonego naruszenia są pośrednie lub rozproszone, a zatem trudne do oszacowania, dla ustalenia korekty posłużyć się należy metodą wskaźnikową. Po analizie okoliczności naruszenia ustawy PZP w toku postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, IZ MRPO stwierdziła, że w przedmiotowej sprawie nie ma przesłanek do zastosowania metody dyferencyjnej w celu ustalenia wysokości korekty finansowej, a zatem zastosowanie powinna mieć metoda wskaźnikowa. Wysokość korekty oblicza się wówczas jako iloczyn wskaźnika procentowego nałożonej korekty, wskaźnika procentowego współfinansowania ze środków funduszy UE i wysokości faktycznych wydatków kwalifikowanych dla danego zamówienia wg wzoru określonego w Taryfikatorze.
W związku z powyższym, za naruszenie ustawy PZP, IZ MRPO nałożyła korektę finansową w wysokości 10% dla wydatków kwalifikowanych objętych Umową zawartą w dniu 3 września 2009 r. z Wykonawcą - "A" S. A. z siedzibą
w W.
Wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 5 listopada 2012 r., Krakowski Szpital Specjalistyczny im. Jana Pawła II w Krakowie z siedzibą przy ul. Prądnickiej w Krakowie zaskarżył w całości decyzję Zarządu Województwa Małopolskiego z dnia 16 października 2012 r. nr FE.IV.3160.30.1.2012
w przedmiocie zwrotu dofinansowania otrzymanego ze środków europejskich, wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy, uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Beneficjent podniósł następujące zarzuty:
1. Beneficjent nie dopuścił się naruszenia przepisów ustawy PZP
poprzez nieprzekazanie do publikacji sprostowania ogłoszenia o zamówieniu
w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Beneficjent tym samym nie naruszył art. 38 ust 4a ustawy PZP, bowiem w jego sytuacji zastosowanie miał art. 38 ust 6 ww. ustawy. Beneficjent twierdził, że w jego sytuacji doszło do modyfikacji specyfikacji istotnych warunków zamówienia (SIWZ), nieprowadzącej do zmiany treści ogłoszenia o zamówieniu.
2. Beneficjent twierdził, że brak jest podstaw do zastosowania korekty
w związku z brakiem naruszenia unijnych przepisów o zamówieniach publicznych. Zdaniem Beneficjenta niesłusznie został on zobowiązany do zwrotu środków europejskich z uwagi na okoliczność, że taki zwrot jest uzasadniony jedynie
w sytuacji, gdy doszło do naruszenia przepisów ustawy PZP wdrażających prawo wspólnotowe.
3. Beneficjent podniósł, że zastosowana względem niego sankcja finansowa nie znajduje właściwego uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa, tj. Instytucja Zarządzająca nie była w analizowanej sprawie uprawniona
do zastosowania 10 % korekty finansowej. Strona wskazała, że źródłem prawa powszechnie obowiązującego są w tym wypadku wyłącznie przepisy Rozporządzenia (WE) nr 1260/1999 oraz uchylającego je Rozporządzenia Rady (WE)
nr 1083/2006, zaś wytyczne ministerialne i dołączony doń Taryfikator stanowią jedynie praktykę krajową - akt administracyjny o charakterze wewnętrznym,
który stanowi bezpośrednie źródło rozstrzygnięć decyzji w sprawach indywidualnych, jakkolwiek wyłącznie wówczas, jeśli jest zgodny z przepisami unijnymi zawartymi w ww. Rozporządzeniach Rady.
4. Beneficjent podniósł, że zastosowana względem niego korekta reprezentuje wysokość nadmierną, w szczególności mając na uwadze zawartą
w wytycznych Ministerstwa Rozwoju Regionalnego hierarchię metod i kryteria wymiaru tej korekty oraz treść Taryfikatora. Korekta powinna być stosowana
z uwzględnieniem w pierwszej kolejności tzw. metody dyferencyjnej i odpowiadać tym samym wysokości szkody powstałej na skutek naruszenia.
Opisaną na wstępie decyzją z dnia 4 grudnia 2012 r.
nr FE.IV.3160.30.2.2012, po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy
w przedmiocie zwrotu dofinansowania otrzymanego ze środków europejskich, Zarząd Województwa Małopolskiego, na podstawie art. 25 pkt 1, art. 26 ust. 1 pkt 15 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 16 października 2012 r.
nr FE.IV.3160.30.1.2012 w sprawie zwrotu dofinansowania otrzymanego ze środków europejskich.
W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia organ nie zgodził się
z twierdzeniami, że Beneficjent nie dopuścił się naruszenia przepisów ustawy PZP
w tym postępowaniu.
Zarząd podkreślił, że jeżeli w postępowaniu prowadzonym w trybie przetargu nieograniczonego modyfikacja treści SIWZ prowadzi do zmiany treści ogłoszenia
o zamówieniu, zamawiający przekazuje informację o zakresie modyfikacji Urzędowi Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich drogą elektroniczną zgodnie z formą i procedurami wskazanymi na stronie internetowej określonej w dyrektywie (portal SIMAP; www.simap.europa.eu), za pomocą formularza Ogłoszenia dodatkowych informacji, informacji o niekompletnej procedurze lub sprostowania".
Prezentowane przez Beneficjenta stanowisko, że zmiana terminu składania ofert nie wymagała zamieszczenia sprostowania w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, nie znajduje potwierdzenia w rozstrzygnięciach Krajowej Izby Odwoławczej przy Prezesie Urzędu Zamówień Publicznych.
Zdaniem organu błędne jest twierdzenie Beneficjenta, iż brak jest podstaw
do zastosowania korekty w związku z brakiem naruszenia unijnych przepisów
o zamówieniach publicznych.
Wobec twierdzenia Beneficjenta, że: "zwrot uzasadniony jest jedynie w sytuacji,
w której doszło do naruszenia przepisów prawa zamówień publicznych wdrażających prawo wspólnotowe" organ wskazał, iż należy mieć na uwadze, że krajowe przepisy
w zakresie zamówień publicznych stanowią implementację dyrektyw wspólnotowych. Naruszenie zatem normy prawa krajowego może więc stanowić podstawę zobowiązania do zwrotu środków. Dodatkowo zaznaczył organ, że Wytyczne
w zakresie sposobu postępowania w razie wykrycia nieprawidłowości
w wykorzystaniu funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności w okresie programowania 2007 - 2013 wydane na podstawie art. 35 ust. 3 pkt 10 ustawy
o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, a więc mające charakter wiążących wytycznych, rozszerzają pojęcie nieprawidłowości na sytuację naruszenia przepisów prawa krajowego koniecznych do zapewnienia odpowiedniego stosowania przepisów prawa wspólnotowego. Ww. wytyczne odwołują się do postanowień Systemu informowania o nieprawidłowościach finansowych w wykorzystaniu funduszy strukturalnych i Funduszy Spójności w latach 2007 - 2013 (SION),
który za nieprawidłowość uznaje jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa polskiego skutkujące określonym uszczerbkiem (również potencjalnym) dla budżetu ogólnego UE.
Nie ma znaczenia w przedmiotowej sprawie argumentacja Beneficjenta,
z której wynika, że ustawodawca krajowy sformułował bardziej restrykcyjne wymogi
od wymagań określonych przez dyrektywy i przez to naruszenie normy prawa krajowego nie uzasadnia zastosowania sankcji finansowej w postaci korekty dofinansowania.
Odnosząc się do zarzutu braku naruszenia wskazanych norm prawa unijnego, IZ MRPO podniósł, że dyrektywa 2004/18/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. została wskazana z uwagi na implementację jej norm do prawa krajowego. Nowelizacją ustawy PZP, która weszła w życie w dniu 28 października 2008 r. dokonana została harmonizacja prawa krajowego z przepisami unijnymi. Natomiast nałożenie korekty finansowej było wynikiem naruszenia art. 38 ust. 4a ustawy PZP, a podstawę wymierzenia korekty stanowiły przepisy art. 98 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006.
Zgodnie z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., środki przeznaczone na realizację programów finansowanych ze środków europejskich, podlegają zwrotowi, jeśli zostały wykorzystane niezgodnie z procedurami, o których mowa w art. 184 u.f.p. Wydatki związane z realizowaniem projektów finansowanych ze środków europejskich powinny być dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. Jednocześnie postanowienia umowy o dofinasowanie projektu wskazują, że za wydatki kwalifikowane mogą być uznane jedynie koszty poniesione zgodnie z obowiązującymi wytycznymi i przepisami prawa, w szczególności z regulacjami w zakresie zamówień publicznych. Stosowanie do § 5a ust. 30 umowy o dofinansowanie projektu, naruszenie przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych w zakresie wskazanym
w Taryfikatorze powoduje, iż kwalifikowalne są kwoty odpowiednio pomniejszone o wskaźniki procentowe w tym Taryfikatorze wskazane.
Beneficjent przystępując do konkursu i zawierając umowę o dofinansowanie projektu zobowiązał się do realizacji projektu z należytą starannością, w szczególności ponosząc wydatki celowo, rzetelnie, racjonalnie i oszczędnie, zgodnie
z obowiązującymi przepisami prawa, wytycznymi, zaleceniami i procedurami przewidzianymi w ramach Programu. Wydatki poniesione z naruszeniem ww. wymogów podlegały zwrotowi.
IZ MRPO nie zgodziła się również z zarzutami Beneficjenta,
że "nieprawidłowość" wydatkowania" powinna być przez Stronę zawiniona
i że dopiero taki stan aktualizuje odpowiedzialność majątkową Beneficjenta.
Na potwierdzenie argumentacji Beneficjent powołuje się na § 20 ust 2 umowy
o dofinansowanie projektu, który stanowi, iż w sprawach nieuregulowanych
w umowie zastosowanie znajdują m.in. przepisy kodeksu cywilnego. Beneficjent pominął fakt, że kwestie zasad realizacji projektu, w tym obowiązki związane ze stosowaniem ustawy PZP, a także skutki naruszeń powodujących niekwalifikowalność wydatków, oraz regulacje dotyczące zwrotu środków zostały wyczerpująco unormowane w stosownych postanowieniach umowy
o dofinansowanie projektu. A zatem próby powiązania odpowiedzialności Beneficjenta za naruszenia ustawy Prawo zamówień publicznych wynikającej wprost z postanowień umowy o dofinansowanie z kwestią "zawinienia" nie znajduje uzasadnienia.
Odnosząc się do kolejnego zarzutu Beneficjenta dotyczącego naruszenia przepisów Rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 oraz Rozporządzenie Rady (WE)
nr 1083/2006, IZ MRPO wyjaśniła, że do podstawowych źródeł regulacji odnoszących się do realizacji Małopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata
2007-2013 zaliczyć należy Rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006,
a także ustawę o zasadach prowadzenia polityki rozwoju
Zgodnie z przepisem art. 60 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 instytucje zarządzające odpowiadają za zarządzanie programami operacyjnymi i ich realizację zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami, w szczególności odpowiadają za weryfikację, że wydatki zadeklarowane przez beneficjentów
na operacje zostały rzeczywiście poniesione są zgodne z zasadami wspólnotowymi
i krajowymi. Przedmiotowe Rozporządzenie reguluje również procedury odzyskiwania środków. Stosowanie do art. 98 ust. 2 ww. Rozporządzenia państwo członkowskie dokonuje korekt finansowych wymaganych w związku z pojedynczymi lub systemowymi nieprawidłowościami stwierdzonymi w operacjach lub programach.
Organ podkreślił, że instytucja zarządzająca odpowiada za zarządzanie programami operacyjnymi i ich realizację zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami, w szczególności odpowiada za weryfikację, że wydatki zadeklarowane przez beneficjentów na operacje zostały rzeczywiście poniesione i są zgodne
z zasadami wspólnotowymi i krajowymi. Kompetencje instytucji zarządzających określone zostały w art. 26 ust. 1 pkt 14 - 15a ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju. Do zadań instytucji zarządzających należy w szczególności prowadzenie kontroli realizacji programu operacyjnego, w tym kontroli realizacji poszczególnych dofinansowanych projektów, odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi, w tym wydawanie decyzji o zwrocie środków przekazanych na realizację programów, projektów lub zadań, o której mowa w przepisach o finansach publicznych a także ustalanie i nakładanie korekt finansowych, o których mowa w art. 98 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006, w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami. IZ MRPO jest zatem uprawniona i zobowiązana do kontroli projektu.
Organ podkreślił, że podstawę zwrotu środków przeznaczonych
na realizacje programów finansowych z udziałem środków UE stanowią przepisy art. 207 ust. 1 pkt 1-3 u.f.p. Umocowanie IZ MRPO do orzekania o zwrocie środków europejskich wynika z art. 207 ust. 9 i 11 u.f.p., a więc ma swoje źródło
w regulacjach rangi ustawowej. Zatem zarzut Beneficjenta o braku legitymacji IZ MRPO do zastosowania korekty finansowej uznał organ za całkowicie chybiony. Niezrozumiałe jest przytaczanie przez Beneficjenta zapisów Rozporządzenia Rady (WE) nr 1260/1999, które zostało z dniem 1 stycznia 2007 r. uchylone i zawarte
w nim postanowienia nie znajdują zastosowania w przedmiotowej sprawie,
a zatem IZ MRPO nie odnosi się do przedstawionej w tym zakresie argumentacji Beneficjenta. W ocenie Beneficjenta naruszenie art. 38 ust. 4a ustawy PZP nie mogło mieć żadnego znaczenia na wynik postępowania. Natomiast IZ MRPO uważa, że przedłużenie terminu składania ofert stanowi ważną zmianę informacji zawartych w ogłoszeniu o zamówieniu i nieopublikowanie tej informacji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej jest niezgodne z zasadami przejrzystości i równego traktowania wykonawców.
Źródłem informacji o zamówieniu, którego wartość jest równa lub przekracza kwoty określone w przepisach wydanych na podstawie art. 11 ust. 8 ustawy PZP,
dla wykonawców, którzy nie są jeszcze uczestnikami danego postępowania, jest Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej. Nieumieszczenie w nim informacji o zmianie terminu składania ofert stanowi okoliczność, która może powodować odstąpienie potencjalnych wykonawców od złożenia oferty, z uwagi na błędne przekonanie,
iż termin określony w ogłoszeniu już upłynął lub niebawem upływa. Zupełnie nieuzasadnione jest twierdzenie Beneficjenta, że dostęp do informacji
o postępowaniu został odpowiednio zapewniony poprzez wskazanie w ogłoszeniu adresu strony internetowej, przy założeniu, że każdy zainteresowany wykonawca
w ten tylko właśnie sposób będzie je uzyskiwał.
Twierdzenie Beneficjenta, że przesunięcie terminów składnia ofert nie miało żadnego wpływu na pogorszenie interesu finansowego Unii Europejskiej pomija,
w ocenie organu, kwestię, iż przez "nieprawidłowość" rozumie się naruszenie prawa, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot. A zatem sama potencjalna możliwość wystąpienia uszczerbku finansowego w budżecie Wspólnot stanowi "nieprawidłowość" w rozumieniu art. 1 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE.EURATOM) nr 2988/95 a także art. 2 pkt 7 Rozporządzenia Rady (WE)
nr 1083/2006. W przedmiotowej sprawie mogła zaistnieć szkoda
w budżecie UE, bowiem wskutek ograniczenia dostępu do informacji o terminie składania ofert, ograniczony mógł być krąg potencjalnych oferentów.
W zakresie podniesionych przez Beneficjenta zarzutów dotyczących zastosowania korekty finansowej, IZ MRPO wyjaśniła, że zgodnie z art. 98 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 "Państwo członkowskie dokonuje korekt finansowych wymaganych w związku Z pojedynczymi lub systemowymi nieprawidłowościami stwierdzonymi w operacjach lub programach operacyjnych. Korekty dokonywane przez państwo członkowskie polegają na anulowaniu całości lub części wkładu publicznego w ramach programu operacyjnego. Państwo członkowskie bierze pod uwagę charakter i wagę nieprawidłowości oraz straty finansowe poniesione przez fundusze (...)".
Organ nie zgodził się również z pozostałymi zarzutami dotyczącymi Taryfikatora i ustalonej na jego podstawie wysokości nałożonej korekty, podkreślając, że jeżeli nie można ustalić wysokości szkody wskutek naruszenia przepisów ustawy PZP przez Beneficjenta, to stosuje się metodę wskaźnikową.
W skardze do sądu administracyjnego Krakowski Szpital Specjalistyczny im. Jana Pawła II w Krakowie z siedzibą przy ul. Prądnickiej w Krakowie podniósł następujące zarzuty:
1. naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, art. 7 k.p.a.,
a także:
2. art. 38 ust. 6 ustawy PZP poprzez jego błędną interpretację;
3. umowy o dofinasowanie Projektu;
4. art. 485 w zw. z art. 471 Kodeksu cywilnego (ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ze zm.),
poprzez jego niezastosowanie;
5. art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia postepowania dowodowego w zakresie analizy skutków naruszenia funduszy unijnych;
6. art. 26 ust. 1 pkt 15a ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju przez oparcie decyzji na tzw. Taryfikatorze, który nie przyjął wymaganej przez przepisy formy MRPO 2007 – 2013;
7. a konsekwentnie, art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. przez jego zastosowanie mimo braku podstaw.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity, Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę
do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga, więc merytorycznie,
lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.
Zgodnie natomiast z art. 3 § 3 P.p.s.a. sądy administracyjne orzekają
także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Dokonując kontroli pod względem legalności wydanych w niniejszej sprawie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej Sąd uznał, że naruszają
one prawo w stopniu skutkującym ich uchylenie.
Sąd w składzie orzekającym także w tej sprawie prezentuje analogiczne stanowisko, jak wyrażone w wyrokach z dnia 18 czerwca 2013 r, sygn. akt III SA/Kr 1166/12 oraz w wyrokach z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. akt III SA/Kr 1137/12, z dnia 29 października 2013 r., sygn. akt III SA/Kr 1733/12, z dnia 13 listopada 2013 r., sygn. akt III SA/Kr 1818/12.
Wskazać zatem należy, że ustawa z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (t. jedn., Dz. U. z 2009 r. Nr 84, poz. 712 ze zm.
– zwanej dalej ustawą o zasadach prowadzenia polityki rozwoju) przepisem art. 30 c ust. 1 w zw. z ust. 3 pkt 1 poddała kognicji wojewódzkich sądów administracyjnych kontrolę pod względem zgodności z prawem przeprowadzenia oceny zgłoszonego projektu dokonanej w systemie realizacji programu operacyjnego zawierającego wniosek o dofinansowanie. Art. 37 ww. ustawy wyłączył jednakże stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego do postępowania w zakresie ubiegania się oraz udzielenia dofinansowania na podstawie ustawy ze środków pochodzących z budżetu państwa lub ze środków zagranicznych.
W świetle regulacji zawartych w przepisach art. 30 b ust. 4, 30 c ust. 1, ust. 2
i ust.3 pkt 1 - 3, ust. 4 i 5 oraz art. 30 c ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, nie budzi więc wątpliwości pogląd, że w zakresie sądowej kontroli zgodności
z prawem oceny zgłoszonego projektu o dofinansowanie, ustawa o zasadach prowadzenia polityki rozwoju ma charakter ustawy szczególnej w rozumieniu art. 3
§ 3 ustawy P.p.s.a.
W Rozdziale 5 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju zatytułowanym "Realizacja programów operacyjnych", zawarte są szczególne regulacje co do kontroli sądowoadministracyjnej oceny projektu oraz postępowania związanego z odzyskiwaniem kwot podlegających zwrotowi, w tym aktów dotyczących korekt finansowych oraz decyzji o zwrocie środków przekazanych
na realizację programów, projektów lub zadań, o której mowa w ustawie o finansach publicznych.
W rozpatrywanej sprawie materialnoprawną podstawę kontrolowanych decyzji stanowiły w szczególności przepisy: art. 25 pkt 1, art. 26 ust. 1 pkt 15 ustawy
o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia
14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U.
z 2013 r. poz. 267, zwanej dalej w skrócie - k.p.a.), art. 207 ust. 12 w związku z art. 207 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 8 i ust. 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 157 poz. 1240 ze zm., zwanej dalej w skrócie u.f.p.) oraz § 6 ust. 1 umowy nr MRPO.05.02.00-12-495/09-00-XVI/205/FE/10
o dofinansowanie projektu pn. "Zintegrowane Centrum Specjalistycznej Medycyny Ratunkowej".
Podobnie jak i w innych sprawach w tym przedmiocie,
tak i w tej, podstawowym zagadnieniem jest ustalenie prawidłowej podstawy
oraz formy prawnej aktu nakładającego na skarżącego korektę finansową
i jego relacji względem decyzji zobowiązującej do zwrotu środków.
Przywołany przez organy orzekające w podstawie prawnej decyzji art. 207 u.f.p. w ust. 1 pkt 1-3 zawiera trzy faktyczne podstawy, przy których środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich "podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków,
w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany
w tej decyzji rachunek bankowy, z zastrzeżeniem ust. 8 i 10".
Zgodnie zatem z ww. przepisem opisane wyżej środki podlegają zwrotowi,
gdy są:
1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,
2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184,
3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości.
Zwrócić należy uwagę, że ustawa o finansach publicznych nie określa reguł ustalania wysokości środków podlegających zwrotowi. Wprawdzie, zgodnie z art. 206 ust. 2 pkt 8 tej ustawy, warunki i terminy zwrotu środków nieprawidłowo wykorzystanych lub pobranych w nadmiernej wysokości lub w sposób nienależny, powinna określać umowa zawarta z beneficjentem, ale formą aktu rozstrzygającego w przedmiocie obowiązku zwrotu tych środków (o ile nie nastąpił dobrowolnie) jest
w myśl art. 207 ust. 9 decyzja administracyjna. Stosownie natomiast do art. 67 u.f.p. do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych tą ustawą, stosuje się przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego
i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.). Przepis art. 60 u.f.p.
w pkt 6 do środków publicznych stanowiących niepodatkowe należności budżetowe
o charakterze publiczno-prawnym – zalicza należności z tytułu zwrotu płatności dokonanych w ramach programów finansowanych z udziałem środków europejskich.
W świetle powyższego decyzja wydana na podstawie art. 207 ust. 9 u.f.p.
ma więc charakter decyzji administracyjnej wydanej w postępowaniu jurysdykcyjnym, do której wprost (poza sprawami uregulowanymi ustawą o finansach publicznych) zastosowanie mają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
W myśl art. 61 ust. 1 pkt 1 u.f.p. w postępowaniu dotyczącym należności budżetu państwa w przypadku płatności w ramach programów finansowanych
ze środków europejskich – instytucje zarządzające, pośredniczące lub wdrażające, będące jednostkami sektora finansów publicznych, jeżeli instytucja pośrednicząca
lub wdrażająca posiada upoważnienie od instytucji zarządzającej, lub - w przypadku instytucji wdrażającej - od instytucji pośredniczącej, mają przymiot organów I instancji właściwych do wydawania decyzji w odniesieniu do należności, o których mowa
w art. 60, o ile odrębne ustawy nie stanowią inaczej.
Z powyższej regulacji wynika, że rola organu umocowanego do wydania decyzji na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 1-3 w przedmiocie zwrotu środków może przypaść nie tylko instytucji zarządzającej, ale – przy spełnieniu warunków określonych art. 61 ust. 1 pkt 1 u.f.p. – także instytucji pośredniczącej
lub wdrażającej.
W przedmiotowej sprawie Zarząd Województwa Małopolskiego był więc organem właściwym z mocy art. 61 ust. 1 pkt 1 u.f.p. w związku z art. 26 ust. 1 pkt 15 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju do wydania decyzji w przedmiocie zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów z udziałem środków europejskich.
Spełnienie jednakże przesłanki zwrotu środków wykorzystanych niezgodnie
z przeznaczeniem w rozumieniu art. 207 ust. 1 pkt 1 u.f.p. jest wynikiem ustaleń faktycznych i ich konfrontacji z wydatkami przewidzianymi umową dla realizacji projektu.
Za środki wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem przyjmuje się m. in. te, które nie mogą być uznane za wydatki kwalifikowane projektu. Również zdają się nie budzić wątpliwości przesłanki uznania środków za pobrane nienależnie
lub w nadmiernej wysokości w rozumieniu art. 207 ust. 1 pkt 3. Wskazuje się
w piśmiennictwie (por. L. Lipiec-Warzecha, Komentarz do art. 207 ustawy
o finansach publicznych, ABC 2011), że środkami pobranymi w nadmiernej wysokości są środki otrzymane w wysokości wyższej niż określone w umowie
lub wyższej niż niezbędne do finansowania zadania (np. niewykorzystana zaliczka). Natomiast środkami nienależnymi są "środki udzielone bez podstawy prawnej",
np. przyznane na podstawie dokumentu potwierdzającego nieprawdę, poniesione przed datą kwalifikowalności, czy przyznane beneficjentowi podlegającemu wykluczeniu.
W tych przypadkach ustalenie wysokości kwot podlegających zwrotowi środków w trybie przepisów ustawy o finansach publicznych, przy zastosowaniu reguł postępowania dowodowego przewidzianego w k.p.a. jest stosunkowo proste.
W niniejszej natomiast sprawie decyzje dotyczyły postępowania prowadzonego w przedmiocie zwrotu środków wykorzystanych z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Zarząd Województwa
za miernik ustalenia kwoty środków podlegających zwrotowi na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 3 u.f.p. – jako wykorzystanych z naruszeniem procedur, o których mowa
w art. 184 tej ustawy, przyjął wysokość "nałożonej" korekty finansowej na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 15a ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju w związku
z art. 98 ust. 2 i art. 2 pkt 7 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z 11 lipca
2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz. Urz. UE z dnia
31 lipca 2006 r., L 210/25 z późn. zm., zwanym dalej "Rozporządzeniem Rady (WE) nr 1083/2006").
W uzasadnieniu organ stwierdził, że za naruszenie ustawy PZP: nałożona została korekta finansowa w wysokości 10 % dla wydatków kwalifikowanych objętych umową zawartą w dniu 3 września 2009 r. z Wykonawcą A S.A. z siedzibą
w W.
Wskazuje to, zdaniem Sądu, że Zarząd Województwa działając jako organ
w trybie ustawy o finansach publicznych uznał za środki podlegające zwrotowi jako wykorzystane z naruszeniem procedur w rozumieniu art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., kwotę "korekty finansowej" "nałożonej" przez Zarząd Województwa jako Instytucję Zarządzającą działającą w trybie przepisu art. 26 ust. 1 pkt 15a ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, w oparciu o wyniki kontroli przeprowadzonej
przez Zarząd Województwa jako Instytucji Zarządzającej.
Sąd zwraca więc uwagę, że taka praktyka była już przedmiotem oceny prawnej wyrażonej w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia
18 stycznia 2013 r., sygn. akt II GSK 1777/12 oraz II GSK 1776/12,
a także w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia
10 kwietnia 2013 r., sygn. akt III SA/Po 1234/12 (baza orzeczeń NSA
- http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo), zgodnie z którym korekta winna być ustalana
na podstawie odrębnej decyzji administracyjnej o jakiej mowa w art. 107 § 1 k.p.a., wydanej po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego. We wskazanych wyrokach podkreślono, że skoro w art. 26 ust. 1 pkt 15a ustawy
o zasadach prowadzenia polityki rozwoju jest mowa o ustalaniu i nakładaniu korekt finansowych, a w art. 207 u.f.p. i o orzekaniu w drodze wydania decyzji o zwrocie,
to uzasadniony jest wniosek, że zwrot środków i korekta finansowa,
jakkolwiek w sensie ekonomicznym sprowadzają się do pomniejszenia środków jakimi dysponuje lub mógłby dysponować beneficjent, stanowią odrębne od siebie instytucje.
Stanowisko takie akceptuje również Sąd w tej sprawie. Wynika to zresztą
z samego porównania treści art. 26 ust. 1 pkt 15 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju z art. 26 ust. 1 pkt 15a tej ustawy. W myśl bowiem art. 26 ust. 1 pkt 15 powołanej ustawy do zadań instytucji zarządzającej należy odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi, w tym wydawanie decyzji o zwrocie środków przekazanych na realizację programów, projektów lub zadań, o której mowa w przepisach
o finansach publicznych, a zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 15a tej ustawy do zadań instytucji zarządzającej należy ustalanie i nakładanie korekt finansowych,
o których mowa w art. 98 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006. Użycie
w tym ostatnim przepisie zwrotu "ustalanie" i "nakładanie" wskazuje na kompetencje instytucji zarządzającej o charakterze władczym, zakładającym jednostronne działanie wobec beneficjenta. Podstawę zaś materialnoprawną do ustalania
i nakładania korekt finansowych stanowi art. 98 Rozporządzenia Rady (WE)
nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r., do którego to przepisu wprost odsyła art. 26 ust. 1 pkt 15a ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju.
W myśl art. 98 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 państwo członkowskie dokonuje korekt finansowych wymaganych w związku z pojedynczymi lub systemowymi nieprawidłowościami stwierdzonymi w operacjach lub programach operacyjnych. Korekty dokonywane przez państwo członkowskie polegają
na anulowaniu całości lub części wkładu publicznego w ramach programu operacyjnego. Państwo członkowskie bierze pod uwagę charakter i wagę nieprawidłowości oraz straty finansowe poniesione przez fundusze. Również w tym ostatnim przepisie kompetencje do dokonania korekt finansowych mają charakter władczy, skoro użyto kategorycznego zwrotu "dokonuje korekt finansowych"
w przypadku nieprawidłowości stwierdzonych w operacjach lub programach operacyjnych.
Skoro zatem w rozpoznawanej sprawie organ uznał, że strona skarżąca popełniła nieprawidłowości o jakich mowa w powyższym przepisie, gdyż – jego zdaniem – realizując umowę naruszyła – mające zastosowanie w sprawie – przepisy Prawa zamówień publicznych, to tym samym był uprawniony do ustalenia i nałożenia na beneficjenta korekty finansowej. Zgodzić się więc należy ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, że zgodnie z art. 2 pkt 7 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 za nieprawidłowości uznaje się jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego, wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę
w budżecie Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku
z budżetu ogólnego. Pogląd ten znajduje swoje uzasadnienie także i w innych argumentach
Kompetencja ustalania i nakładania korekt finansowych, o których mowa w art. 26 ust. 1 pkt 15a u stawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju służy mianowicie tylko Instytucji Zarządzającej (przy czym prawo krajowe nie określa jakichkolwiek reguł nakładania i ustalania korekt). Natomiast funkcję organu rozstrzygającego decyzją w przedmiocie zwrotu środków wykorzystanych z naruszeniem procedur,
na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., pełnić może nie tylko Instytucja Zarządzająca, ale także – przy spełnieniu określonych warunków – instytucja pośrednicząca lub wdrażająca.
Przedmiotem postępowania o ustalenie i nałożenie "korekty finansowej" zgodnie z art. 98 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 jest anulowanie całości lub części wkładu publicznego w ramach programu operacyjnego,
który co dodać należy, może być ponownie wykorzystany w ramach dofinansowania na określonych warunkach. Podstawę korekty stanowią stwierdzone nieprawidłowości pojedyncze lub systemowe w "operacjach" (tj. w projekcie
lub grupie projektów – art. 2 pkt 3) ale także w programach operacyjnych definiowanych art. 2 pkt 1 tego Rozporządzenia.
Wysokość korekty ma uwzględniać charakter i wagę nieprawidłowości
oraz straty finansowe poniesione przez fundusze, a więc kryteria są częściowo ocenne.
Natomiast przedmiotem postępowania kończącego się decyzją wydaną
na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 1-3 u.f.p. jest rozstrzygnięcie o zwrocie (także w formie pomniejszenia przyszłej płatności art. 207 ust. 2) środków wykorzystanych (niezgodnie z przeznaczeniem lub z naruszeniem procedur) albo pobranych (nienależnie lub w nadmiernej wysokości), według kryteriów ustalonych tą ustawą
do budżetu państwa.
Zauważyć zatem należy, że w każdym z tych postępowań instytucja zarządzająca działa w innym reżimie prawnym. W postępowaniu o zwrot środków jako organ właściwy do wydania decyzji na podstawie art. 207 ust. 1 u.f.p.
o finansach publicznych, a w postępowaniu o ustalenie i nałożenie korekty finansowej właśnie w ramach ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju
jako instytucja zarządzająca.
Nadto, art. 37 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju wyłącza stosowanie k.p.a. do postępowań "w zakresie ubiegania się oraz udzielania dofinansowania". Ustalanie i nakładanie korekt finansowych nie mieści się
w postępowaniu "w zakresie ubiegania się oraz udzielania dofinansowania", lecz jest postępowaniem będącym następstwem stwierdzonych nieprawidłowości
po udzielonym dofinansowaniu.
W ocenie Sądu postępowanie w przedmiocie ustalenia i nałożenia korekty finansowej prowadzone na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 15a ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju w związku z art. 98 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 stanowi zatem odrębne, od postępowania w przedmiocie zwrotu środków w trybie przepisów ustawy o finansach publicznych, postępowanie administracyjne, również kończące się wydaniem w trybie art. 107 § 1 k.p.a. decyzji administracyjnej w przedmiocie nałożenia korekty finansowej.
Przeszkody do wydania w tej sprawie decyzji w przedmiocie korekty finansowej nie powinna stanowić okoliczność, że zasady wyliczenia korekty finansowej zostały określone w dokumencie opracowanym przez Ministerstwo Rozwoju Regionalnego pt. "Wymierzanie korekt finansowych za naruszenia prawa zamówień publicznych związane z realizacją projektów współfinansowanych
ze środków funduszy UE".
Sąd w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone w przytoczonych powyżej orzeczeniach, że przyjęcie odmiennego poglądu prowadziłoby do tego,
iż mimo że istnieje przepis prawa materialnego dający podstawę do ustalenia
i nałożenia korekty finansowej, to rozstrzygnięcie tej sprawy w drodze władczego, jednostronnego aktu organu nie byłoby możliwe, gdyż przepisy prawa materialnego nie określają wysokości tej korekty. Taką sytuację należy wykluczyć, albowiem nie sposób przyjąć, że racjonalny ustawodawca wprowadził rozwiązania, które w istocie nie byłyby możliwe do stosowania.
A zatem, skoro Instytucja Zarządzająca na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 15a ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju została wyposażona w kompetencję do ustalenia korekty finansowej, to mimo, że zasady wyliczenia tej korekty,
a w konsekwencji jej wysokość określiła jednostronnie w zawartej umowie
o dofinansowanie, to tak określona wysokość korekty może stanowić element decyzji podjętej w oparciu o art. 26 ust. 1 pkt 15a omawianej ustawy.
Analiza akt administracyjnych niniejszej sprawy nie pozostawia wątpliwości,
że także w tym przypadku przed wydaniem zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji Zarządu Województwa Małopolskiego określających kwotę przypisaną do zwrotu, opartych wyraźnie i jednoznacznie na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 15 ustawy
o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, nie zostało wcześniej wydane odrębne rozstrzygnięcie w formie decyzji ustalającej i nakładającej korektę finansową, oparte na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 15a tej ustawy i poprzedzone stosownym postępowaniem wyjaśniającym skoro kwotę ustalonej, ale nie nałożonej decyzją korekty finansowej, Instytucja Zarządzająca, w postępowaniu o zwrot środków traktuje jako odpowiednik "środków wykorzystanych z naruszeniem procedur"
i podlegającą zwrotowi w rozumieniu i na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p.
Podkreślić należy, że powołany w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji § 6a ust. 1 umowy o dofinasowanie projektu, przewiduje poddanie się przez beneficjenta procedurze zwrotu całości lub części dofinansowania przy zaistnieniu przesłanek, które odpowiadają podstawom decyzji opartym na przepisie art. 207 ust. 1 pkt 1-3 u.f.p. Żadne z postanowień § 6 umowy nie przewidują obowiązku zastosowania Taryfikatora (określonego § 1 pkt 15 umowy) jako instrumentu do ustalania wysokości środków podlegających zwrotowi.
Natomiast § 5a ust. 30 umowy przewiduje pomniejszenie kwalifikowalnych kwot w przypadku naruszenia przepisów o zamówieniach publicznych w zakresie wskazanym w Taryfikatorze, o którym mowa w § 1 pkt 15 o wskaźniki procentowe wskazane tym dokumentem.
Za taką decyzję w przedmiocie nałożenia korekty finansowej nie może być uznana ani informacja pokontrolna zawierająca jedynie informację o wynikach przeprowadzonej kontroli zamówień publicznych, ani też pismo z dnia 4 września 2012 r., znak: FE.3042/495-4/09, Dyrektora Departamentu Funduszy Europejskich Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego informujące stronę skarżącego nałożeniu korekty finansowej. Pismo to nie zawierało pouczenia
o ewentualnym trybie zaskarżenia. Wezwano jedynie stronę do niezwłocznego potwierdzenia prawidłowości dokonanych wyliczeń oraz do zwrotu lub wyrażenia zgody na pomniejszenie płatności w terminie 14 dni od przyjęcia nałożonej na nią korekty finansowej.
Zdaniem Sądu dopiero ostateczne ustalenie wysokości korekty finansowej daje podstawę do wydania ewentualnej decyzji w przedmiocie zwrotu należności, opartej na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 15 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju oraz art. 60 pkt 6 w związku z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p.
Niewydanie decyzji w przedmiocie ustalenia i nałożenia korekty finansowej oznacza, że zaskarżona decyzja z dnia 4 grudnia 2012 r. i poprzedzająca ją decyzja z dnia 16 października 2012 r. w przedmiocie zobowiązania strony skarżącej
do zwrotu środków europejskich w wysokościach określonych w decyzji, udzielonych umową nr MRPO.05.02.00-12-495/09-00-XIV/205/FE/10 z dnia 15 marca 2010 r.
o dofinansowanie przedmiotowego projektu, zostały wydane przedwcześnie.
Nie poprzedzenie zatem zaskarżonej decyzji w przedmiocie zwrotu płatności dokonanych w ramach programów finansowanych z udziałem środków europejskich ostateczną decyzją w przedmiocie ustalenia korekty finansowej, wydaną
na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 15a ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju w związku z art. 98 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006, stanowi naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zwłaszcza, że strona skarżąca negowała w toku postępowania zasadność i sposób obliczania przedmiotowej korekty finansowej, a poprzez niewydanie odrębnej decyzji o dokonaniu korekty finansowej, z pouczeniem o odpowiednich środkach zaskarżenia, pozbawiono stronę możliwości zweryfikowania zasadności stanowiska organu w ramach postępowania przed organami administracyjnymi i w ramach ewentualnej skargi do sądu administracyjnego.
Podkreślić również należy, że wydanie ostatecznej decyzji w przedmiocie ustalenia i nałożenia korekty finansowej na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 15a ustawy
o zasadach prowadzenia polityki rozwoju w związku z art. 98 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 jest zbędne i nie warunkuje postępowania w przedmiocie zwrotu środków na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. wówczas,
gdy instytucja zarządzająca (pośrednicząca, wdrażająca) innym dowodem niż "nałożona korekta finansowa", chce wykazać podstawy do zwrotu wykorzystanych lub pobranych środków na podstawie art. 207 ust. 1 u.f.p. i określić wysokość środków podlegających zwrotowi.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ winien, stosownie do przepisu art. 153 P.p.s.a., zastosować się do powyższej oceny prawnej.
W przypadku dalszego pozostawania przy stanowisku, że "nałożona korekta finansowa" określa wysokość kwoty wykorzystanych środków podlegających zwrotowi na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., winien uwzględnić wymóg określenia kwoty korekty finansowej uprzednio wydaną ostateczną decyzją
w przedmiocie jej nałożenia.
Ponieważ obydwie zaskarżone decyzje Zarządu Województwa zostały uchylone z przyczyn procesowych, przedwczesne jest wiążące wypowiadanie się Sądu co do zasadności pozostałych zarzutów skargi.
Sąd zwraca jednak uwagę, że ewentualna decyzja ustalająca korektę finansową powinna tak szczegółowo uzasadniać nałożoną wysokość ze wskazaniem konkretnych punktów dokumentu Ministerstwa Rozwoju Regionalnego o nazwie "Wymierzanie korekt finansowych za naruszenie prawa zamówień publicznych związane z realizacją projektów współfinansowanych ze środków funduszy UE" zastosowanych przez organ w danej sprawie, by nie można było postawić organowi zarzutu arbitralności. Sąd zwraca też uwagę na konieczność zastosowania punktów ww. dokumentu Wymierzanie korekt (...) adekwatnych do rodzaju stwierdzanych
w danej sprawie naruszeń przepisów przez beneficjenta.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku.
Treść art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zobowiązywał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie do orzeczenia, jak w punkcie
II sentencji wyroku.
O kosztach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), jak w punkcie III sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło