I OSK 3142/15

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-10-27

Skład orzekający: Małgorzata Pocztarek, Irena Kamińska, Krzysztof Dziedzic

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy przy ustalaniu odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną, gdy jej pierwotne przeznaczenie (mieszkaniowe) było korzystniejsze niż przeznaczenie drogowe, należy stosować ceny transakcyjne nieruchomości drogowych, czy ceny nieruchomości o pierwotnym przeznaczeniu, zgodnie z zasadą korzyści?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zasada korzyści (art. 134 ust. 3 i 4 u.g.n.) wymaga ustalenia odszkodowania w wysokości odpowiadającej najkorzystniejszej dla wywłaszczanego wartości. W przypadku, gdy pierwotne przeznaczenie nieruchomości (np. mieszkaniowe) jest korzystniejsze niż przeznaczenie pod drogę publiczną, należy stosować ceny transakcyjne nieruchomości o pierwotnym przeznaczeniu, a nie ceny nieruchomości drogowych, chyba że te ostatnie byłyby korzystniejsze. Błędne jest automatyczne przyjmowanie cen transakcyjnych nieruchomości drogowych jako mających pierwszeństwo.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę gminną. Starosta ustalił odszkodowanie na kwotę 8.375,33 zł, opierając się na opinii rzeczoznawcy majątkowego. Wojewoda Małopolski utrzymał tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił obie decyzje, uznając, że operat szacunkowy był wadliwy, ponieważ rzeczoznawca pominął analizę cen transakcyjnych nieruchomości drogowych, stosując zamiast tego ceny nieruchomości pod zabudowę mieszkaniową, co naruszało § 36 ust. 4 rozporządzenia o wycenie nieruchomości. Wojewoda Małopolski wniósł skargę kasacyjną.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę. Odstąpił od zasądzenia na rzecz Wojewody Małopolskiego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie: Sędzia NSA Irena Kamińska Sędzia del. WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) Protokolant: starszy inspektor sądowy Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 27 października 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Małopolskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 lipca 2015 r. sygn. akt II SA/Kr 514/15 w sprawie ze skargi S.P. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. odstępuje od zasądzenia na rzecz Wojewody Małopolskiego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 15 lipca 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 514/15 w sprawie ze skargi S.P. uchylił decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...]oraz decyzję Starosty Krakowa z dnia [...]września 2014 r., znak [...]w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia [...]września 2014 r., znak [...]Starosta K. orzekł: o ustaleniu odszkodowania na rzecz S.P. oraz H.P. w wysokości 8.375,33 zł, za udział 2/3 części w nieruchomości oznaczonej jako parcela katastralna [...] o pow. 0,0030 ha, b. gm. kat. P., wchodzącej w skład działki nr [...]o pow. 0,0101 ha, obr. [...], jedn. ewid. K., zajętej pod drogę gminną ul. K. w K., której własność z dniem [...] stycznia 1999 r. nabyła z mocy prawa Gmina K. na podstawie decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia[...]lutego 2012 r. nr [...], o wypłacie odszkodowania rzecz: S.P. oraz H.P., na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej, w wysokości 6.281,50 zł, za udział 1/2 części, H.P. w wysokości 2.093,83 zł, za udział 1/6 części, o tym, że do zapłaty tego odszkodowania zobowiązany jest Prezydent Miasta Krakowa, o trybie oraz terminie jego zapłaty. Odwołania od decyzji organu I instancji złożyli H.P. i S.P.. Wojewoda Małopolski decyzją z dnia [...]lutego 2015 r., znak [...] na podstawie art. 9a ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2014. 518 ze zm. – dalej jako u.g.n.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako parcela katastralna [...]o pow. 0,0030 ha, b. gm. kat. P., wchodzącej w skład działki nr [...]o pow. 0,0101 ha, obr. [...], jedn. ewid. k., zajętej pod drogę gminną ul. K. w K, wszczęte zostało na wniosek H.P. i S.P., złożony w Urzędzie Miasta K. w dniu [...] grudnia 2005 r. Odszkodowanie ustalono w oparciu o opinię biegłego - rzeczoznawcy majątkowego M.G., która w operacie szacunkowym sporządzonym [...]maja 2014 r. oszacowała wartość rynkową nieruchomości na kwotę 12 563,00 zł. Organ wyjaśnił, że zasady wyceny nieruchomości przeznaczonych pod drogi publiczne zostały szczegółowo uregulowane w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego. Autorka sporządzonej wyceny nieruchomości, na podstawie której określono aktualną wartość odszkodowania, ze względu na fakt, iż przedmiot wyceny w dniu określania stanu to jest [...]października 1998 r. położony był w obszarze mieszkaniowym oznaczonym symbolem M4 [...]oraz w bardzo niewielkiej części w obszarze miejskiej zieleni publicznej oznaczonej symbolem [...], mając na uwadze, że przeznaczenie nieruchomości zgodne z celem przejęcia nieruchomości pod drogę publiczną nie spowodowało zwiększenia jej wartości, wykorzystując podejście porównawcze, wartość działki określiła stosownie do zapisów art. 134 ust. 3 u.g.n., przy uwzględnieniu cen transakcyjnych nieruchomościami pod zabudowę mieszkaniową niskiej intensywności podobnymi do nieruchomości wycenianej w rozumieniu art. 4 pkt 16 u.g.n. to jest nieruchomościami, które są porównywalne z nieruchomością stanowiącą przedmiot wyceny, ze względu na położenie, stan prawny, przeznaczenie, sposób korzystania oraz inne cechy wpływające na jej wartość. Powyższą decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie S.P.. Uwzględniając skargę powołanym na wstępie wyrokiem z dnia 15 lipca 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 514/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wskazał, że materialno-prawną podstawę orzeczenia organu I Instancji stanowił przepis art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872, ze zm.), zgodnie z którym nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, niestanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne z dniem 1 stycznia 1999r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania stanowi wartość nieruchomości według stanu z dnia wejścia w życie ustawy, przy czym nie uwzględnia się wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego trwałymi nakładami poczynionymi po utracie przez osobę uprawnioną prawa władania gruntem. Zatem w kwestii sposobu ustalenia i wypłacenia odszkodowania będą miały zastosowanie przepisy rozdziału 5 działu III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, w tym art. 130 powołanej ustawy. Przepis ten wymaga dla ustalenia wysokości odszkodowania uzyskania opinii rzeczoznawcy. W myśl natomiast art. 134 ustawy o gospodarce nieruchomościami podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowi wartość rynkowa nieruchomości. Zgodnie z § 36 ust. 6 pkt. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. nr 207 poz. 2109 ze zm. – dalej jako rozporządzenie), przepisy ust. 1-4 tego paragrafu stosuje się odpowiednio przy określaniu wartości nieruchomości przeznaczonych, wydzielonych, nabywanych, zajętych lub przejętych pod drogi, a w szczególności przy określaniu wartości nieruchomości lub ich części dla ustalenia odszkodowania, o którym mowa w art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872, z późn. zm.), z tym że stan tych nieruchomości przyjmuje się na dzień 29 października 1998 r. Zgodnie natomiast z ust. 4 § 36 (stosowanym odpowiednio), w przypadku gdy na realizację inwestycji drogowej została wywłaszczona lub przejęta z mocy prawa nieruchomość, która na dzień [...].10.1998r. była przeznaczona pod inwestycję drogową, wartość rynkową określa się, przyjmując przeznaczenie nieruchomości przeważające wśród gruntów przyległych, chyba że określenie wartości jest możliwe przy uwzględnieniu cen transakcyjnych nieruchomości drogowych. Zdaniem Sądu w pierwszej kolejności należy zatem określić wartość rynkową wycenianej nieruchomości na podstawie cen transakcyjnych nieruchomości drogowych, które były przedmiotem transakcji i dopiero po ustaleniu, iż rynek lokalny oraz regionalny transakcji drogowych nie może stanowić podstawy ustalenia odszkodowania, można wziąć do porównania transakcje nieruchomościami o przeznaczeniu przeważającym wśród gruntów przyległych (§ 36 ust. 4 rozporządzenia). Tym samym punktem wyjścia przy ustalaniu wartości rynkowej nieruchomości przejętej z mocy prawa, która na dzień wydania decyzji była przeznaczona pod inwestycję drogową, jest porównanie transakcji dotyczących nieruchomości drogowych. Tylko brak wystarczających danych odnoszących się do tego typu transakcji umożliwia odstąpienie przez rzeczoznawcę od tego sposobu wyceny i dokonanie jej przy wykorzystaniu danych dotyczących transakcji nieruchomościami o przeznaczeniu przeważającym wśród gruntów przyległych do szacowanej nieruchomości. Sąd podkreślił, że w operacie sporządzonym w przedmiotowej sprawie rzeczoznawca majątkowy M.G. dokonując badania istnienia i poziomu cen transakcyjnych nieruchomości drogowych w celu ustalenia możliwości zastosowania regulacji § 36 ust. 3 rozporządzenia, wskazała, że na terenach dzielnic K. I Ś. w obszarach intensywnej zabudowy mieszkaniowej zanotowano kilka transakcji gruntami nabywanymi pod drogi publiczne. Jednak dla określenia wartości nieruchomości wycenianej, biegła zamieściła zestawienie nieruchomości przeznaczonych do zabudowy mieszkaniowej, dokonując ich porównania z nieruchomością wycenianą. Powyższy dobór transakcji przyjętych przez biegłą do porównania - obejmujących nieruchomości przeznaczone pod zabudowę mieszkaniową - uznać należy za wadliwy, wobec stwierdzenia występowania transakcji nieruchomościami drogowymi. W świetle § 36 ust. 4 rozporządzenia, punktem wyjścia przy ustalaniu wartości rynkowej nieruchomości zajętej z mocy prawa pod drogę publiczną, która na dzień 29.10.1998 r. była przeznaczona pod inwestycję drogową, a z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, jest zawsze porównanie transakcji dotyczących nieruchomości drogowych. Tylko brak wystarczających danych odnoszących się do tego typu transakcji umożliwia rezygnację z zastosowania tego podejścia. Biegła jednoznacznie stwierdziła, że na badanym terenie wystąpiły transakcje mające za przedmiot nieruchomości drogowe, równocześnie jednak odstąpiła od określenia wartości wycenianej nieruchomości na podstawie tychże transakcji, przyjmując do porównania transakcje obejmujące grunty przeznaczone pod zabudowę mieszkaniową. Biegła wskazała, iż analiza wzajemnych relacji cen gruntów pod zabudowę mieszkalną i pod drogi publiczne wskazuje, że cel przejęcia nie powoduje wzrostu wartości nieruchomości, błędnie tym samym uznając, iż okoliczność ta pozwala jej na odstąpienie od chronologii doboru transakcji według przeznaczenia nieruchomości, o której mowa w § 36 ust. 4 rozporządzenia. Skoro jednak biegła odnotowała co najmniej kilka takich transakcji, to z uwagi na treść regulacji § 36 ust. 4 rozporządzenia zarówno biegła podobnie jak organy administracyjne w niniejszej sprawie winny przeanalizować w pierwszej kolejności obrót nieruchomościami o tym właśnie przeznaczeniu, w celu ustalenia możliwości ustalenia wysokości należnego odszkodowania. Dokonanie natomiast wyceny nieruchomości z całkowitym pominięciem treści § 36 ust. 4, wyłącznie w oparciu o ust. 1 i 6 tego rozporządzenia, jest – zdaniem Sądu - działaniem naruszającym przepisy prawa materialnego tj. § 36 rozporządzenia. Wadliwość ta wiąże się z bezpodstawnym pominięciem podejścia, któremu prawodawca przyznał pierwszeństwo zastosowania. Sąd zauważył, że wskazana wadliwość operatu szacunkowego nie została dostrzeżona zarówno przez organ I instancji, jaki i przez Wojewodę Małopolskiego, który zaaprobował dokonany przez biegłą sposób wyceny nieruchomości z pominięciem transakcji nieruchomościami drogowymi. Odnosząc się do zarzutu błędnego ustalenia udziałów skarżących S.P. i H.P. w wywłaszczonej nieruchomości, Sąd wyjaśnił, że zarzuty skargi nie są usprawiedliwione, a organy prawidłowo określiły wielkość udziałów skarżących. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Wojewoda Małopolski zarzucając: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego w rozumieniu art. 174 pkt 1 p.p.s.a. poprzez uznanie, że przy ustalaniu wartości rynkowej nieruchomości zajętej z mocy prawa pod drogę publiczną, która na dzień [...] października 1998 r. położona była w planie zagospodarowania przestrzennego na obszarze mieszkaniowym [...]oraz w niewielkiej części na obszarze miejskiej zieleni publicznej [...], zastosowanie ma regulacja przewidziana w § 36 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego, 2) naruszenie przepisów postępowania w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że organ odwoławczy naruszył przepisy k.p.a. dotyczące postępowania dowodowego, uznając, iż przedstawiony w sprawie operat szacunkowy, w jego ocenie prawidłowy, jest dowodem pozwalającym na wydanie merytorycznej decyzji administracyjnej. Skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Krakowie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżący kasacyjnie organ wskazał, że w świetle art. 134 ust. 3 i 4 u.g.n. ustawodawca wprowadził do porządku prawnego tzw. zasadę korzyści, wychodząc z założenia, iż odszkodowanie nie może pomijać zwiększenia wartości nieruchomości spowodowanego przeznaczeniem na cel publiczny. Tym samym, jeżeli takie zwiększenie rzeczywiście nastąpi, osoba wywłaszczona powinna otrzymać odszkodowanie, którego podstawę stanowić będzie nie wartość nieruchomości zgodna z dotychczasowym sposobem użytkowania (art. 134 ust. 3), lecz wartość nieruchomości określona dla alternatywnego sposobu użytkowania wynikającego z przeznaczenia tej nieruchomości na cel publiczny (art. 134 ust. 4). Ustalenia Sądu, co do obowiązujących przy rozpatrywaniu sprawy przepisów normujących zasady określania wartości nieruchomości zostały dokonane błędnie, gdyż pomijają najistotniejsze kryterium jakie stosownie do tych przepisów - stanowi przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego według daty [...]października 1998 r. Jak wskazała biegła, przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości w dniu [...]października 1998 r. nie było drogowe, lecz mieszkaniowe, zaś w bardzo niewielkiej części - pod miejską zieleń publiczną. Jedynie w sytuacji przeznaczenia nieruchomości w podanej wyżej dacie pod drogi publiczne, metoda oszacowania wskazana w orzeczeniu przez Sąd, wyłącznie według transakcji drogowych, znajdowałaby uzasadnienie prawne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie. Zasadny okazał się zarzut prawa materialnego. Wprawdzie w petitum skargi kasacyjnej wskazano jedynie na błędne przyjęcie, że w rozpoznawanej sprawie zastosowanie znajduje § 36 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 2004 r. Nr 207, poz. 2109 z późn. zm.), to jednak uwzględniając uzasadnienie skargi kasacyjnej należało przyjąć, że skarżący kasacyjnie organ zarzut błędnego zastosowania § 36 ust. 4 rozporządzenia wiąże z błędną wykładnią przytoczonych w uzasadnieniu skargi przepisów art. 134 ust. 3 i 4 u.g.n. Zgodnie z art. 134 ust. 3 u.g.n. wartość nieruchomości dla celów odszkodowania określa się według aktualnego sposobu jej użytkowania, jeżeli przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, nie powoduje zwiększenia jej wartości. Natomiast jeżeli przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, powoduje zwiększenie jej wartości, wartość nieruchomości dla celów odszkodowania określa się według alternatywnego sposobu użytkowania wynikającego z tego przeznaczenia (art. 134 ust. 4 u.g.n.). Ustalając wartość rynkową nieruchomości z uwzględnieniem powyższych przepisów należy uwzględnić przeznaczenie nieruchomości zgodne z celem wywłaszczenia jedynie w sytuacji, gdy wzięcie pod uwagę tej okoliczności spowoduje zwiększenie wartości rynkowej nieruchomości w stosunku do wartości określonej według aktualnego sposobu jej użytkowania. Wywłaszczany nie powinien bowiem ponosić negatywnych skutków, poprzez obniżenie wysokości odszkodowania, z tego powodu, iż jego nieruchomość została przeznaczona na cel publiczny. Trudno byłoby racjonalnie uzasadnić obniżenie odszkodowania za przejęte prawo do nieruchomości tym, że określone, przyszłe przeznaczenie nieruchomości, odmienne od dotychczasowego powoduje jej niższą cenę (por. np. wyrok NSA z dnia 5 listopada 2014 r. I OSK 1395/13). Wynikającą z art. 134 ust. 3 i 4 u.g.n. regulację określa się jako zasadę korzyści, której celem jest ustalenie odszkodowania w wysokości odpowiadającej najkorzystniejszej dla wywłaszczanego wartości. Mając na uwadze powyższe, przyjąć należy, że szczegółowe zasady określania wartości nieruchomości przejmowanych pod drogi publiczne zawarte w § 36 rozporządzenia z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego, nie mogą być interpretowane z pominięciem przywołanego wyżej art. 134 ust. 3 i 4 u.g.n. i określonej tam zasady korzyści. W myśl § 36 ust. 1 rozporządzenia, wartość rynkową nieruchomości dla potrzeb ustalenia odszkodowania za nieruchomości wywłaszczone lub przejęte z mocy prawa na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych określa się, przyjmując stan nieruchomości z dnia wydania decyzji, ceny nieruchomości z dnia ustalenia odszkodowania, a przeznaczenie nieruchomości zgodnie z art. 154 u.g.n. bez uwzględnienia ustaleń ww. decyzji. W przypadku, gdy wywłaszczona (przejęta z mocy prawa) nieruchomość - już przed wydaniem decyzji lokalizacyjnej - uzyskała przeznaczenie drogowe, to wówczas zastosowanie znajduje dyspozycja z § 36 ust. 4 rozporządzenia. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku gdy na realizację inwestycji drogowej została wywłaszczona lub przejęta z mocy prawa nieruchomość, która na dzień wydania decyzji była przeznaczona pod inwestycję drogową, wartość rynkową określa się, przyjmując przeznaczenie nieruchomości przeważające wśród gruntów przyległych, chyba że określenie wartości jest możliwe przy uwzględnieniu cen transakcyjnych nieruchomości drogowych. W świetle zasady korzyści, wynikającej z art. 134 ust. 3 i 4 u.g.n., należy przyjąć, iż § 36 ust. 4 rozporządzenia znajdzie zastosowanie przy ustaleniu wartości nieruchomości przejętej z mocy prawa na realizację inwestycji drogowej, jedynie wówczas, gdy wartość nieruchomości, przy uwzględnieniu przeznaczenia gruntu pod drogi publiczne, byłaby wyższa aniżeli wartość określona według dotychczasowego sposobu jej użytkowania. Błędne było zatem stanowisko Sądu I instancji, że w świetle § 36 ust. 4 rozporządzenia, punktem wyjścia przy ustalaniu wartości rynkowej nieruchomości zajętej z mocy prawa pod drogę publiczną, jest zawsze porównanie transakcji dotyczących nieruchomości drogowych. Jak wskazano wyżej brak jest podstaw do automatycznego przyjęcia cen nieruchomości drogowych jako mających pierwszeństwo przed cenami nieruchomości uwzględniających aktualny (dotychczasowy) sposób użytkowania. W ramach ustalania odszkodowania konieczne jest ustalenie, które ceny są korzystniejsze dla wywłaszczanego i nie można przyjmować, jak to uczynił Sąd I instancji, iż w stosunku do każdej nieruchomości przeznaczonej pod drogi publiczne, prawidłowe jest uwzględnienie w pierwszej kolejności cen transakcyjnych uzyskiwanych przy sprzedaży gruntów przeznaczonych pod drogi publiczne. Rzeczoznawca majątkowy przy wycenie nieruchomości uwzględnić zatem winien rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym, stan nieruchomości oraz dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych. W rozpoznawanej sprawie nieruchomość będąca przedmiotem wyceny w dniu [...]października 1998 r. położona była w obszarze mieszkaniowym oznaczonym symbolem [...]oraz w bardzo niewielkiej części w obszarze miejskiej zieleni publicznej oznaczonej symbolem [...]. Jak wynika z operatu sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego M.G. średnia cena działek pod zabudowę mieszkaniową niskiej intensywności, spełniających warunek podobieństwa do działki wycenianej wynosiła 474 zł/m2, natomiast średnia cena nieruchomości drogowych była niższa i wynosiła 391, 13 zł/m2. Z operatu tego wynikało zatem jednoznacznie, że na skutek zmiany przeznaczenia z mieszkaniowego na drogowe, wartość nieruchomości nie uległa zwiększeniu. Wbrew więc stanowisku Sądu I instancji biegła prawidłowo dla określenia wartości nieruchomości wycenianej, przyjęła do porównania nieruchomości przeznaczone pod zabudowę mieszkaniową. Przyjęcie do porównania nieruchomości drogowych stałoby w oczywistej sprzeczności z zasadą korzyści wynikającą z art. 134 ust. 3 i 4 u.g.n. Raz jeszcze należy podkreślić, że błędny jest pogląd, iż w stosunku do każdej nieruchomości przeznaczonej pod drogi publiczne prawidłowe jest uwzględnienie w pierwszej kolejności cen transakcyjnych uzyskiwanych przy sprzedaży gruntów przeznaczonych pod drogi publiczne. Jeżeli bowiem aktualny sposób użytkowania da korzystniejszą wycenę dla uprawnionego do odszkodowania, to nie należy uwzględniać cen transakcyjnych nieruchomości drogowych, właśnie ze względu na zasadę korzyści. Z powyższego wynika, że w rozpoznawanej sprawie wycena biegłego rzeczoznawcy została prawidłowo oceniona przez organy administracji, jako uwzględniająca zasadę korzyści. Sąd I instancji dokonując błędnej wykładni przywołanych wyżej przepisów prawa materialnego i uchylając zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 lit. a) i c) p.p.s.a. naruszył te przepisy, niezasadnie przyjmując, że rzeczoznawca dokonując wyceny nieruchomości sporządził operat szacunkowy w sposób nieprawidłowy. Mając na uwadze powyższe i uznając istotę sprawy za dostatecznie wyjaśnioną, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę na podstawie art. 188 w zw. z art. 151 p.p.s.a. Od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a., z uwagi na to, że skarga kasacyjna w efekcie spowodowała wydanie orzeczenia korzystnego dla skarżących i w tej sytuacji niezasadne byłoby obciążanie skarżących dodatkowo kosztami postępowania kasacyjnego.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło