VII SA/Wa 2868/14
WyrokWSA w Warszawie2015-07-15
Skład orzekający: Izabela Ostrowska, Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Joanna Gierak-Podsiadły
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego ma kompetencje do nakazania rozbiórki obiektu małej architektury (śmietnika), jeśli jego realizacja nastąpiła w sposób niezgodny z przepisami techniczno-budowlanymi, a obiekt ten mógł być objęty pozwoleniem na budowę lub użytkowanie?Ratio decidendi
Sąd uchylił decyzje organów obu instancji, stwierdzając, że postępowanie wyjaśniające było wadliwe. Organy nie ustaliły, czy sporna wiata śmietnikowa była objęta pozwoleniem na budowę lub użytkowanie, ani kiedy została zrealizowana. Brak wyjaśnienia tych kwestii uniemożliwia prawidłową ocenę kompetencji organu nadzoru budowlanego do nakazania rozbiórki.Stan faktyczny
Spółdzielnia Mieszkaniowa wybudowała wiatę śmietnikową na działkach nr ewid. [...] i [...]. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał rozbiórkę obiektu, uznając go za obiekt małej architektury, który jednak narusza przepisy techniczno-budowlane dotyczące usytuowania. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał tę decyzję w mocy. Spółdzielnia wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak zbadania możliwości legalizacji obiektu i zastosowania zgody na odstępstwo od przepisów technicznych.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, i zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, Protokolant ref. Hubert Dobrowolski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lipca 2015 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki śmietnika I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej "[...] " w [...] kwotę 757 (siedemset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
UZASADNEINIE
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2014 r. Nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013r., poz. 267) – dalej: "k.p.a." oraz na podstawie art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1409) po rozpatrzeniu odwołania Spółdzielni Mieszkaniowej "[...] " od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r., Nr [...] nakazującej inwestorowi - Spółdzielni Mieszkaniowej "[...] " obowiązek dokonania całkowitej rozbiórki obiektu budowlanego - śmietnika znajdującego się na działkach oznaczonych nr ewid. [...] i [...] położonych w miejscowości [...] , utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Powyższa decyzja zapadła na tle następującego stanu faktycznego, który organ przedstawił w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia:
W dniu [...] lipca 2014 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie obiektu budowlanego m. in. śmietnika znajdującego się na działkach oznaczonych nr ewid. [...] i [...] położonych w miejscowości [...].
Podczas czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu [...] lipca 2014 r. ustalono, że pomiędzy budynkami mieszkalnymi wielorodzinnymi przy ul. [...] nr [...] i [...] od strony zachodniej znajduje się wiata śmietnikowa z płyt prefabrykowanych betonowych, osadzonych na słupkach żelbetowych. Wiata dwukomorowa z dwoma oddzielnymi wejściami od strony budynków mieszkalnych i od ul. [...] przykryta dachem wielospadowym, kryta blachą trapezową. Wysokość po całym obwodzie około 2,0 m. Wewnątrz kostka brukowa oraz kontenery o różnej pojemności. Wymiary rzutu 4,50 m x 3,65 m. Odległość do okien z pomieszczeniami na pobyt ludzi w budynku mieszkalnym przy ul. [...] wynosi około 8,43 m a do budynku mieszkalnego przy ul. [...] ok. 6,72 m i 7,15 m. Śmietnik znajduje się w granicy pomiędzy działkami nr [...] i [...].
Organ I instancji decyzją Nr [...] z dnia [...]sierpnia 2014 r. nakazał inwestorowi - Spółdzielni Mieszkaniowej "[...] " obowiązek dokonania całkowitej rozbiórki obiektu budowlanego - śmietnika znajdującego się na działkach oznaczonych nr ewid. [...] i [...] położonych w miejscowości [...].
W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że stosownie do art. 3 pkt 4 ustawy Prawo budowlane śmietnik stanowi obiekt małej architektury, którego budowa nie wymaga pozwolenia na budowę (art. 29 ust. 1 pkt 22 Prawa budowlanego). Z uwagi na to, że przedmiotowa wiata śmietnikowa nie jest położona w miejscu publicznym, dla jej realizacji nie było wymagane także dokonanie zgłoszenia (art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo budowlane). Organ zdefiniował przy tym miejsce publiczne jako przeznaczone dla ogółu, dostępne dla wszystkich. Stąd też w sprawie, jak stwierdził następnie, nie znajdował zastosowania art. 48 ust. 1 czy art. 49b ust. 1 ustawy Prawo budowlane, ale art. 50 ust. 1 pkt 4 tej ustawy w zw. z art. 51 ust. 7, a w konsekwencji – art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane. Ten ostatni przepis z tej przyczyny, iż stwierdzone naruszenia prawa związane z usytuowaniem wiaty śmietnikowej są tego rodzaju, iż ich usunięcie może mieć miejsce tylko poprzez wydanie nakazu rozbiórki obiektu.
Odwołanie od w/w rozstrzygnięcia złożyła Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzuciła naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez przeprowadzenie mało wnikliwego i niepełnego postępowania dowodowego w zakresie ustalenia, czy istniej możliwość przesunięcia obiektu budowlanego w celu doprowadzenia go do stanu zgodnego z prawem oraz naruszenie art. 51 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo budowlane poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie nałożenia na Spółdzielnię Mieszkaniową obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowalnych w celu doprowadzenia obiektu jakim jest śmietnik do stanu zgodnego z prawem.
W tym stanie faktycznym, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowalnego wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia [...] października 2014 r. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] jest prawidłowa. Wskazał, że rozstrzygnięcie to zostało wydane na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którym właściwy organ w drodze decyzji "(...) nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego". W oparciu o ten przepis organ I instancji nakazał inwestorowi dokonać całkowitej rozbiórki wiaty śmietnikowej znajdującej się na działce oznaczonej nr ewid. [...] i [...] położonych w miejscowości [...].
Z materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie wynika, że inwestor wybudował na w/w działce wiatę śmietnikową z płyt prefabrykowanych betonowych, osadzonych na słupkach żelbetowych. Wiata dwukomorowa z dwoma oddzielnymi wejściami od strony budynków mieszkalnych i od ul. [...] , przykryta dachem wielospadowym, kryta blachą trapezową. Wysokość po całym obwodzie około 2,0 m. Wewnątrz kostka brukowa oraz kontenery o różnej pojemności. Wymiary rzutu 4,50 m x 3,65 m. Odległość do okien z pomieszczeniami na pobyt ludzi w budynku mieszkalnym przy ul. [...] wynosi około 8,43 m a do budynku mieszkalnego przy ul. [...] ok. 6,72 m i 7,15 m. Śmietnik znajduje się w granicy pomiędzy działkami nr [...] i [...]. Powyższe ustalenia potwierdza załączony do protokołu materiał zdjęciowy.
Dalej organ odwoławczy podał, że przepis art. 29 ustawy Prawo budowlane ustala zamknięty katalog budów i robót budowlanych niewymagających przed ich rozpoczęciem uzyskania pozwolenia na budowę. Tym samym zawiera on enumeratywne wyliczenie przypadków stanowiących wyjątek od zasady wynikającej z art. 28 ust. 1 ww. ustawy, zgodnie z którą rozpoczęcie i prowadzenie robót budowlanych jest dopuszczalne wyłącznie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Jako wyjątek od zasady przepis ten musi być interpretowany zawężająco. Oznacza to, iż zwolnienie od wymogu uzyskania pozwolenia przysługuje tylko wymienionym w nim budowom i robotom budowlanym i nie może być rozszerzane na inne ich kategorie nawet gdyby miały one funkcjonować w powiązaniu z inwestycjami objętymi tym zwolnieniem. Zgodnie z przepisem art. 29 ust. 1 pkt 22 ustawy Prawo budowlane pozwolenia na budowę nie wymaga budowa obiektów małej architektury. Budowa tego typu obiektów (o ile nie jest to miejsce publiczne) nie wymaga także zgłoszenia właściwemu organowi na podstawie art. 30 Prawa budowlanego. W myśl przepisu art. 3 pkt 6 ustawy Prawo budowlane przez budowę należy rozumieć m. in. wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu. Pod pojęciem obiektu budowlanego należy zaś rozumieć: budynek, budowlę i obiekt małej architektury (art. 3 pkt 1). Ilekroć w ustawie Prawo budowlane jest mowa o obiekcie małej architektury należy przez to rozumieć niewielkie obiekty, a w szczególności:
a. kultu religijnego, jak: kapliczki, krzyże przydrożne, figury,
b. posągi, wodotryski i inne obiekty architektury ogrodowej,
c. użytkowe służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, jak: piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki.
Przy kwalifikowaniu danego obiektu jako "obiektu małej architektury" pomocna jest druga część definicji tego pojęcia zawierająca przykładowe (a zatem otwarte) wyliczenie obiektów zaliczanych do tej kategorii. Wskazane w tym przepisie przykłady obiektów malej architektury podzielone są wg kryterium funkcji na trzy kategorie. Pierwsza dotyczy obiektów kultu religijnego, druga architektury ogrodowej, a trzecia rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku. Taka konstrukcja przepisu pozwala bowiem na określenie obiektów podobnych do wymienionych w w/w przepisie, które ze względu na niewielkie rozmiary i podobną funkcję mogą być również zaliczone do kategorii obiektów małej architektury. Do kategorii obiektów rekreacji codziennej i utrzymania porządku może być zaliczony śmietnik. Reasumując powyższe, organ odwoławczy wskazał, że podziela stanowisko organu I instancji co do zakwalifikowania wiaty śmietnikowej jako obiektu małej architektury.
Następnie, organ odwoławczy podał, że wprawdzie wykonanie przedmiotowej wiaty służącej do gromadzenia odpadów stałych nie wymagało zgody właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej (wykonanie na terenie prywatnym stanowiącym nieruchomość wspólną), to jednak powyższe nie oznacza, że organy nadzoru budowlanego nie mają obowiązku sprawdzenia wykonanego obiektu pod względem zgodności z prawem, w tym z przepisami techniczno-budowlanymi. Wskazał dalej na treść przepisu § 23 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r. Nr 75, poz. 690) i stwierdził, że omawiana wiata śmietnikowa usytuowana jest w odległości 8,43 m od budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] oraz w zmiennej odległości ok. 6,72 m i 7,15 m od budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...]. Powyższe przesądza o braku prawnych możliwości usankcjonowania lokalizacji przedmiotowego śmietnika w obecnym miejscu i przemawia za koniecznością podtrzymania nakazu orzeczonego w rozstrzygnięciu organu I instancji.
Odnosząc się do zarzutów strony skarżącej [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że organ I instancji prawidłowo zastosował w niniejszej sprawie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawa budowlanego, a nie art. 51 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy. Wyjaśnił, że organ nadzoru budowlanego na mocy art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane nakłada w drodze decyzji obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych mających na celu doprowadzenie wykonywanych, bądź już wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Oznacza to, że inwestycja narusza przepisy, ale możliwe jest usunięcie naruszenia prawa poprzez wykonanie wskazanych prac, bez konieczności rozbiórki obiektu. Natomiast w niniejszej sprawie przedmiotowa wiata śmietnikowa narusza przepisy techniczno - budowlane, a występującego naruszenia prawa nie da się wyeliminować nakazując wykonanie robót budowlanych (w rzeczywistości sprowadzałyby się one do zmiany lokalizacji śmietnika, co wiązałoby się z jego rozbiórką), stąd należało orzec o rozbiórce spornego obiektu. Orzekając w kwestii naruszenia przepisów techniczno - budowlanych organ nadzoru budowlanego nie może kierować się kryterium "istotności naruszenia" przepisów, na co wskazuje skarżąca, a każda stwierdzona niezgodność z przepisami daje podstawę do ingerencji organów nadzoru budowlanego.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skarżącej zauważył, że decyzja Starosty [...] Nr [...]z dnia [...] maja 2008 r. nie uprawniała inwestora do budowy śmietnika w aktualnej lokalizacji. Projekt zagospodarowania terenu wskazywał jedynie projektowane miejsce gdzie miał znajdować się placyk gospodarczy z pojemnikami na śmieci (na działce nr ewid. [...]). Ponadto również decyzja Starosty [...]Nr [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. nie uprawniała inwestora do budowy śmietnika w takiej lokalizacji. Projekt zagospodarowania terenu wskazywał jedynie projektowane miejsce gdzie miał znajdować się śmietnik.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2014 r., strona skarżąca – Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] w [...], wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
- naruszenie przepisów prawa materialnego:
a. art. 48 ust. 2 pkt 2 oraz art. 9 ust. 1-4 ustawy Prawo budowlane poprzez wykluczenie możliwości zastosowania wynikającej z tego przepisu instytucji zgody na odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych w postępowaniu dotyczącym legalizacji obiektu budowlanego, który nie zachowuje minimalnych warunków w zakresie usytuowania na działce;
b. § 22 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r. Nr 75, poz. 690) poprzez brak wzięcia pod uwagę przez organ administracji, że w sytuacji konieczności rozbiórki przedmiotowej wiaty śmietnikowej działki nr [...] i [...] jak również całość inwestycji przeprowadzonej przez SM [...] zostanie pozbawiona jakiejkolwiek możliwości usytuowania miejsca do składowania odpadów;
- naruszenie przepisów postępowania - art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych ze sprawą w tym zwłaszcza dotyczących wydania postanowienia o pozwoleniu na użytkowanie obiektu oraz faktu istnienia przedmiotowej wiaty śmietnikowej na przedmiotowej nieruchomości w dniu wykonania obowiązkowej kontroli.
W uzasadnieniu skargi wskazano, iż na terenie inwestycji objętej pozwoleniem na budowę oraz następnie pozwoleniem na użytkowanie obiektu, nie ma innego miejsca, w którym można by było zbudować wiatę śmietnikowy, aby zapewnić przez zarządcę nieruchomości i jednocześnie inwestora spełnienie wymagań prawa związanego z zapewnieniem miejsca na składowanie odpadów.
Następnie podniesiono, że organ odwoławczy nie wyjaśnił należycie, czy z całą pewnością nie istnieje możliwość zalegalizowania istniejącego obiektu jakim jest wiata śmietnikowa. Skarżąca powołała się na treść wyroku NSA z dnia 22 grudnia 2009 r. sygn. akt II OSK 1951/08 wskazując, że "dokonywana na podstawie art. 48 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. ustawy Prawo budowlane ocena, czy samowolnie zrealizowany obiekt budowlany nie narusza przepisów techniczno-budowlanych w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie tego obiektu lub jego części do stanu zgodnego z prawem, winna uwzględniać instytucję zgody na odstępstwo od tych przepisów, o której mowa w art. 9 ust. 1-4 tejże ustawy." Wywiedziono w efekcie, iż charakter obiektu oraz stopień naruszenia przepisów techniczno-budowlanych jest na tyle nieznaczny, że organy nadzoru budowlanego powinny były rozważyć, czy słuszny interes strony oraz obywateli (mieszkańcy osiedla [...] ) nie powinien był skłonić do zastosowania procedury określonej ww. wyroku. W ocenie skarżące, organ dokonując oceny możliwości legalizacji powinien był wziąć pod uwagę, że możliwe jest zastosowanie wynikającej z art. 9 ust. 1 - 4 ustawy Prawo budowlane instytucji zgody na odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych nie tylko na etapie postępowania o wydanie pozwolenia na budowę, ale także w postępowaniu legalizacyjnym/naprawczym.
Nadto wskazano, że nie wzięto pod uwagę w sprawie, iż w chwili wykonania obowiązkowej kontroli przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu, przedmiotowy śmietnik już istniał. Co więcej, uwidoczniony został na powykonawczej inwentaryzacji załączonej do wniosku o udzielenie zgody na użytkowanie. Organ powiatowy wydając decyzję o pozwoleniu na użytkowanie musiał zatem brać pod uwagę nie tylko sam budynek wielorodzinny lecz całą niezbędną infrastrukturę. W protokole kontroli wskazano zaś, że nie uwidoczniono istotnych odstępstw od warunków decyzji o pozwoleniu na budowę.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).
W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia wystąpiły, wobec czego skargę należało uwzględnić.
Przedmiotem skargi wywiedzionej do tutejszego Sądu jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...] z dnia [...] października 2014r. utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r., Nr [...] nakazującej inwestorowi - Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" obowiązek dokonania całkowitej rozbiórki obiektu budowlanego - śmietnika znajdującego się na działkach oznaczonych nr ewid. [...] i [...] położonych w miejscowości [...].
W ocenie Sądu decyzje organów obu instancji znajdujące oparcie w art. 51 ust 1 pkt 1 Prawa budowlanego zapadły w warunkach naruszających normy art. 7 i 77 kpa i nie zostały poprzedzone należycie przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym.
Po pierwsze, w ocenie Sądu, nie wyjaśniono w sprawie, czy sporna wiata śmietnikowa, zrealizowana na działkach o nr ewid. [...] i [...] w [...] nie została objęta pozwoleniem na budowę osiedla, a następnie - pozwoleniem na ich użytkowaniem. Przede wszystkim jednak organy nie wyjaśniły daty zrealizowania przedmiotowej wiaty śmietnikowej.
Bezspornie, realizując budowę osiedla- budynków wielorodzinnych, inwestor obowiązany był przewidzieć miejsca na pojemniki służące do czasowego gromadzenia odpadów stałych, o czym stanowi § 22 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Zatem, należało zbadać, jak kwestia miejsc na odpady stałe została zaprojektowana dla ww. budynków w projekcie budowlanym i konkretnie wyjaśnić to w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W sytuacji zaś jednoznacznego ustalenia, iż przedmiotowa wiata była objęta decyzją o pozwoleniu na budowę, a w efekcie również - decyzją o pozwoleniu na użytkowanie, brak byłoby podstaw do ingerencji organu w tej sprawie. Wydanie pozwolenia na użytkowanie oznacza bowiem, że inwestycję zrealizowano zgodnie z pozwoleniem na budowę, a to oznacza, iż nie ma podstaw do kontynuacji postępowania przez organ nadzoru budowlanego w stosunku do takiego zamierzenia budowlanego. Organ nadzoru budowlanego traci kompetencje w takim przypadku dopóty, dopóki ostateczna decyzja o pozwoleniu na użytkowanie pozostaje w obrocie prawnym. Uruchomienie i kontynuowanie w takiej sytuacji postępowania przez wskazany organ stanowiłoby bowiem zaprzeczenie stanu potwierdzonego ostateczną i pozostającą w obrocie prawnym decyzją o pozwoleniu na użytkowanie. Reasumując, należało wyjaśnić w sprawie nie tylko to, czy sporna wiata mogła być zrealizowana bez pozwolenia na budowę i zgłoszenia (co w sprawie niewątpliwie uczyniono, a ocena w tej kwestii jest zdaniem Sądu prawidłowa), ale też – czy pomimo braku obowiązku w tym zakresie, sporna wiata nie została czasem zrealizowana w oparciu o konkretną zgodę organu, w szczególności – czy nie została wykonana na podstawie zatwierdzonego decyzją o pozwoleniu na budowę projektu budowlanego dotyczącego ww. budynków wielorodzinnych. Należało także w tym kontekście wziąć pod uwagę wynik obowiązkowej kontroli poprzedzającej wydanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie dla tych budynków, zrealizowanych na przedmiotowej nieruchomości, ustalając jednocześnie, czy przy realizacji inwestycji nie doszło do odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego, a to w związku z usytuowaniem spornej wiaty śmietnikowej.
Taki wniosek nasuwa się bowiem wobec twierdzenia organu odwoławczego, że decyzja Starosty [...]Nr [...]z dnia [...] maja 2008 r. nie uprawniała inwestora do budowy śmietnika w aktualnej lokalizacji. Jednocześnie jednak organ przywołuje kolejną decyzję o pozwoleniu na budowę Starosty [...] Nr [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. W konsekwencji nie została wyjaśniona kwestia która decyzja o pozwoleniu na budowę zatwierdzała budowę wiaty śmietnikowej i w jakiej lokalizacji oraz czy jej realizacja nastąpiła z odstępstwem od projektu budowlanego.
Nie wykluczone, iż twierdzenie organu jest prawidłowe, niemniej zdaniem Sądu ocena tej materii winna być dokonana w oparciu o pełny materiał dowodowy, a więc – w oparciu o pełną dokumentację budowlaną dotyczącą ww. inwestycji w oryginale lub potwierdzoną za zgodność z oryginałem. Wskazać bowiem należy, iż nieuwierzytelniona kserokopia dokumentu urzędowego nie może korzystać z mocy dowodowej oryginału dokumentu oraz, że tylko kserokopia właściwie uwierzytelniona korzysta z mocy dokumentu oryginalnego, natomiast brak właściwego uwierzytelnienia powoduje, że taki dokument musi być oceniany w świetle całego materiału dowodowego (por. wyrok NSA z dnia 14 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 2174/11, Lex nr 1340206).
Przede wszystkim jednak organy nie wyjaśniły daty zrealizowania przedmiotowej wiaty śmietnikowej i jak wówczas wyglądały odległości, o których mowa w § 23 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Wskazanie na sprzeczność lokalizacji inwestycji z wymogami określonymi w tym przepisie należało bowiem odnieść do stanu z daty realizacji tej inwestycji, a nie do stanu z daty przeprowadzania czynności kontrolnych.
Należy wskazać, iż nie zostało wyjaśnione czy wiata śmietnikowa powstała przed czy też po przeprowadzeniu obowiązkowej kontroli i udzieleniu pozwolenia na użytkowanie choć kwestia ta bezpośrednio wpływa na kompetencje organu nadzoru budowlanego.
Sąd nie podzielił natomiast zarzutu skargi wskazującego na pominięcie w postępowaniu możliwości zastosowania art. 9 Prawa budowlanego, poprzez wystąpienie o zgodę na odstępstwo od warunków technicznych. Sąd orzekając w niniejszej sprawie zgadza się bowiem ze stanowiskiem, jakie wyraził w tej materii NSA w wyroku z dnia 26 lutego 2013 r. o sygn. akt II OSK 2037/11 9 (Lex nr 1354927) wskazując, iż na etapie legalizacji samowoli budowlanej nie ma możliwości udzielenia przez właściwy organ zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane i ich usytuowanie. Zasadniczą do tego przeszkodą jest to, że po stronie organu nadzoru budowlanego nie istnieje kompetencja do wystąpienia z wnioskiem do ministra o udzielenie upoważnienia do wyrażenia zgody na odstępstwo, a kompetencji organu nie można domniemywać, ani stosować w tym celu analogii.
Orzekając ponownie w sprawie organ powiatowy winien uwzględnić powyższe uwagi Sądu i uzupełnić postępowanie w sprawie, w sposób pozwalający na wyjaśnienie okoliczności w jakich doszło do realizacji spornej wiaty śmietnikowej.
W tej sytuacji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 i art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło