II OZ 615/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 15 lipca 2015 r. sygn. akt II SA/Łd 477/15 wstrzymujące wykonanie zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Gminy [...] – kuratora nieobjętego spadku po zmarłym M.O. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] znak [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku mieszkalnego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 15 lipca 2015 r. sygn. akt II SA/Łd 477/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, w sprawie ze skargi Gminy [...] – kuratora nieobjętego spadku po zmarłym M.O. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia [...] kwietnia 2015 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku mieszkalnego, wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w skardze na ww. decyzję z dnia [...] kwietnia 2015 r. kurator spadku wniósł o zastosowanie, w stosunku do zaskarżonej decyzji, ochrony tymczasowej z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". W ocenie Sądu przedmiotowy wniosek zasługiwał na uwzględnienie, co skutkowało wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji na mocy art. 61 § 3 i § 5 P.p.s.a., albowiem strona skarżąca dostatecznie wykazała, iż wykonanie zaskarżonej decyzji może narazić ją na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dodatkowo Sąd zauważył, że w przypadku rozbiórki obiektu budowlanego, nie chodzi o ocenę, czy obiekt budowlany został wybudowany zgodnie z przepisami prawa budowlanego, ale o ocenę czy może powstać znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki wywołane rozbiórką obiektu, jeżeli okazałoby się, że w wyniku uwzględnienia skargi decyzja o nakazie rozbiórki zostanie uchylona. Rozbiórka obiektu budowlanego przed rozpoznaniem sprawy przez sąd administracyjny z reguły łączy się z niebezpieczeństwem powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, z tego powodu, że w razie uwzględnienia skargi może okazać się, że decyzja o nakazie rozbiórki była wadliwa, a wobec tego może powstać kwestia powrotu do stanu, który istniał przed wykonaniem zaskarżonej decyzji. Wyrządzenie szkody lub trudnych do odwrócenia skutków może dotknąć przede wszystkim właściciela obiektu, czy też tak jak w realiach rozpoznawanej sprawy kuratora nieobjętego spadku po zmarłym M.O. – Gminę [...]. Rozbiórka budynku mieszkalnego przed rozpoznaniem sprawy przez sąd może nie tylko narazić stronę skarżącą na znaczne straty finansowe, ale także sprawić, że w razie ewentualnego uwzględnienia skargi, udzielona ochrona sądowa może okazać się iluzoryczna. Nadto Sąd podkreślił, że celem instytucji wstrzymania wykonania decyzji jest ukształtowanie stosunków do czasu rozpoznania skargi w zakresie zapobieżenia znacznej szkodzie lub trudnym do odwrócenia skutkom, a nie ocena legalności decyzji. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł uczestnik postępowania – K.J., domagając się jego uchylenia i zasądzenia kosztów wg norm przepisanych. W uzasadnieniu wnoszący zażalenie wskazał, że w postanowieniu wzięto pod uwagę jedynie stronę finansową wykonania zaskarżonej decyzji, zapominając o stanie technicznym spornego budynku – konstrukcja w stanie bliskim katastrofie. Podniósł także, że przedstawiony kosztorys jest zawyżony, a poza tym koszty nie mogą być jedynym powodem wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Żalący się wskazał także, że wybudowane przez niego budynki (mieszkalny i garażowy) usytuowane są w dość bliskiej odległości od budynku objętego nakazem rozbiórki. W ocenie uczestnika postępowania wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji naraża jego i jego rodzinę na niebezpieczeństwo utraty zdrowia lub życia i na niebezpieczeństwo zniszczenia mienia (uszkodzenie, a nawet zniszczenie budynków budowanych przez wnoszącego zażalenie). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 61 § 3 P.p.s.a. po przekazaniu skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach w granicach tej samej sprawy. Zatem, żeby sąd mógł wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu konieczne jest zaistnienie ww. przesłanek. Przy czym przyjmuje się, że rozpoznając wniosek o zastosowanie ochrony tymczasowej Sąd winien wziąć pod uwagę stanowiska wszystkich uczestników postępowania, bowiem niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków może zachodzić nie tylko po stronie wnioskodawcy, ale i innych uczestników postępowania. Jest to szczególnie istotne w takiej sytuacji, kiedy wniosek dotyczy wstrzymania wykonania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego, który może zagrażać bezpieczeństwu ludzi i mienia (porównaj: postanowienie NSA z 10.02.2006 r. II OZ 102/06, OSP z 2006 r. nr 10, poz. 119). W niniejszej sprawie wnioskiem o zastosowanie ochrony tymczasowej z art. 61 § 3 P.p.s.a. była objęta decyzja Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...], którą uchylono decyzję organu pierwszej instancji i nakazano [...] – kuratorowi nieobjętego spadku rozbiórkę budynku mieszkalnego szczegółowo opisanego w tej decyzji i uporządkowanie terenu. Nadto wskazano, że do robót należy przystąpić najpóźniej w dniu 23 czerwca 2015 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rację ma wnoszący zażalenie, że podejmując decyzję co do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Sąd pierwszej instancji wziął tylko pod uwagę ewentualną szkodę, która może zostać wyrządzona na skutek wykonania zakwestionowanej decyzji, po stronie skarżącego kuratora. Brak jest jednakże analizy powyższego w odniesieniu do właściciela nieruchomości sąsiedniej oznaczonej numerem [...]. Jak wynika z zebranego materiału dowodowego rozbiórka przedmiotowego obiektu została nakazana w związku z tym, że budynek ten (niezamieszkały) jest w złym stanie technicznym. Z materiału załączonego do zażalenia wynika, że sporny obiekt usytuowany jest w granicy z działką sąsiednią, w pobliżu nowo powstających zabudowań. Mając na uwadze powyższe, rozstrzygając wniosek strony złożony w trybie art. 61 § 3 P.p.s.a., Sąd winien wziąć pod uwagę nie tylko niebezpieczeństwa związane z rozbiórką, które mogą zaistnieć w stosunku do właściciela obiektu, ale i ewentualne niebezpieczeństwa, które mogą dotyczyć innych uczestników postępowania – w niniejszej sprawie wnoszącego zażalenie. Zatem rozpoznając wniosek ponownie Sąd pierwszej instancji winien ocenić zasadność zastosowania ochrony tymczasowej w stosunku do zaskarżonej decyzji, mają na uwadze nie tylko stanowisko skarżącej Gminy, ale i stanowisko uczestnika postępowania, który twierdzi, że przedmiotowy budynek stanowi zagrożenie dla mienia i osób znajdujących się na działce sąsiedniej, stanowiącej jego własność. Mając na uwadze powyższe, na mocy art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.