II SA/Wa 737/15
WyrokWSA w Warszawie2015-07-16
Skład orzekający: Andrzej Kołodziej, Ewa Pisula – Dąbrowska, Janusz Walawski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarga do sądu administracyjnego jest dopuszczalna w zakresie orzeczeń wojskowych komisji lekarskich dotyczących ustalenia schorzeń, ich związku ze służbą wojskową oraz określenia grupy inwalidztwa, a także w zakresie orzeczeń dotyczących zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej?Ratio decidendi
Skarga do sądu administracyjnego jest dopuszczalna jedynie w zakresie orzeczeń wojskowych komisji lekarskich dotyczących ustalenia zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Orzeczenia te mają charakter decyzji rozstrzygających istotę sprawy – zdolność do służby wojskowej. Natomiast orzeczenia wojskowych komisji lekarskich ustalające schorzenia, ich związek ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych, rentowych lub zaopatrzenia emerytalnego, a także kwalifikujące do grupy inwalidztwa, nie podlegają kontroli sądów administracyjnych, a jedynie sądów powszechnych. W przypadku naruszenia przepisów o wyłączeniu pracownika (art. 24 § 1 pkt 5 KPA) w postępowaniu przed wojskową komisją lekarską, sąd administracyjny ma obowiązek uchylić zaskarżone orzeczenie w części dotyczącej zdolności do służby wojskowej.Stan faktyczny
M. L., żołnierz zawodowy, został skierowany na badania lekarskie w celu ustalenia zdolności do zawodowej służby wojskowej. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska (RWKL) orzekła o jego trwałej niezdolności do służby wojskowej z powodu schorzeń, zaliczając go do III grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia i stwierdzając brak związku schorzeń ze służbą wojskową. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska (CWKL) utrzymała w mocy orzeczenie RWKL. M. L. złożył skargę do WSA, kwestionując ustalenia dotyczące schorzeń, związku ze służbą wojskową i grupy inwalidztwa. WSA początkowo odrzucił skargę, uznając ją za niedopuszczalną w tej części. NSA uchylił postanowienie WSA, wskazując na dopuszczalność skargi w zakresie zdolności do służby wojskowej. WSA, rozpoznając sprawę ponownie, uchylił zaskarżone orzeczenie w części dotyczącej zdolności do służby wojskowej z powodu naruszenia przepisów o wyłączeniu członków CWKL, którzy brali udział w wydaniu orzeczenia RWKL, a w pozostałym zakresie odrzucił skargę.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone orzeczenie w części dotyczącej rozpoznania oraz określenia kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej, stwierdził, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu w tej części, a w pozostałym zakresie odrzucił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej (spr.) Sędziowie WSA Ewa Pisula – Dąbrowska Janusz Walawski Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Duszyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lipca 2015 r. sprawy ze skargi M. L. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej 1. uchyla zaskarżone orzeczenie w części dotyczącej rozpoznania oraz określenia kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej; 2. stwierdza, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu ww. części; 3. odrzuca skargę w pozostałym zakresie.
M. L. pełnił zawodową służbę wojskową w korpusie szeregowych zawodowych od dnia 25 stycznia 2008 r., ostatnio w [...] batalionie powietrzno-desantowym w [...] (JW [...]) na stanowisku: celowniczy.
W czasie pełnienia zawodowej służby wojskowej uczestniczył trzykrotnie w składach Polskiego Kontyngentu Wojskowego [...] w [...].
Dowódca JW [...] w [...] skierował M. L. do Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] celem wydania orzeczenia o jego zdolności do zawodowej służby wojskowej – po zakończeniu pełnienia służby poza granicami państwa.
Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...], w oparciu o przeprowadzone wyniki konsultacji i kart informacyjnych szpitala, orzekła o potrzebie udzielenia żołnierzowi urlopu zdrowotnego w wymiarze 2 miesięcy. Po zakończeniu urlopu zdrowotnego Dowódca JW [...][...] skierował żołnierza ponownie do RWKL w [...] – celem orzeczenia o zdolności do zawodowej służby wojskowej.
RWKL w [...] po przeprowadzeniu konsultacji lekarskich oraz uwzględnieniu dokumentów orzeczniczo - lekarskich w dniu 25 czerwca 2013 r. wydała - na podstawie art. 5 ust. 1, 6 i 7 ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.) oraz § 16, 21 ust. 1 i 2 i § 24 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2010 r. Nr 15, poz. 80 ze zm.) oraz § 5 i 7 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. z 2012 r., poz. 1013) - orzeczenie nr [...], w którym stwierdziła: schorzenie powodujące niezdolność do służby wojskowej w postaci niedoczynności przysadki mózgowej na tle zespołu częściowego pustego siodła z czynnościową hiperprolaktynemią i otyłością upośledzającą sprawność ustroju – § 54 pkt 6, a także – jako schorzenia współistniejące – dyskopatię szyjną C3C4 z wtórnymi zmianami zwyrodnieniowymi w okresie początkowym – § 34 pkt 5 oraz zawroty głowy – § 63 pkt 1.
RWKL orzekła, że orzekany jest trwale niezdolny do zawodowej służby wojskowej – kat. N zał. 1 grupa II, zaliczyła orzekanego do III grupy inwalidzkiej z ogólnego stanu zdrowia, a także nie zaliczyła orzekanego do żadnej grupy inwalidztwa w związku ze służbą wojskową. RWKL w [...] stwierdziła, że rozpoznane schorzenia nie pozostają w związku ze służbą wojskową,
Od powyższego orzeczenia żołnierz wniósł odwołanie do Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej, w części dotyczącej rozpoznanych u niego schorzeń, ich związku ze służbą wojskową, a także określeniem kategorii inwalidztwa. Zanegował zakwalifikowanie go do III grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia oraz stwierdził, że stwierdzone choroby oraz inwalidztwo powinno zostać uznane za pozostające w związku ze służbą wojskową.
Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w wyniku rozpatrzenia odwołania, w dniu 5 marca 2014 r., działając na podstawie § 11 ust. 1 oraz § 13 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. z 2012 r., poz. 1013), a także § 12 pkt 2 oraz § 27 ust. 2 i 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 10 stycznia 2006 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych, a także właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2006 r. Nr 12, poz. 75 ze zm.) - wydała orzeczenie nr [...], którym utrzymała w mocy orzeczenie RWKL w [...] z [...] czerwca 2013 r. nr [...].
CWKL stwierdziła, że rejonowa komisja właściwie rozpoznała schorzenia ad 1 do ad 3 oraz uznała orzekanego za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej (Kat. N, Zał. nr 1 Gr. II). Komisja orzekła o inwalidztwie III grupy z ogólnego stanu zdrowia ze względu na schorzenie – niedoczynność przysadki mózgowej na tle zespołu częściowego pustego siodła z czynnościową hyperprolaktynemią i otyłością upośledzającą sprawność ustroju – § 54 pkt 6. Zaznaczono przy tym, że rozpoznanie zostało oparte na przeprowadzonej konsultacji endokrynologicznej oraz poprzedzone hospitalizacją w Klinicznym Oddziale Endokrynologii 5 WSK w [...]. W trakcie hospitalizacji wykonano MRI przysadki mózgowej, w którym stwierdzono zespół częściowego pustego siodła oraz w badaniach hormonalnych stwierdzono hiperprolaktynemię czynnościową. W epikryzie wypisowej zalecono pacjentowi dietę redukcyjną z uwagi na otyłość, oszczędzający tryb życia z unikaniem stresów, stałą kontrolę w Poradni Endokrynologicznej i okresową kontrolę hormonów zależnych od gruczołu przysadkowego. Jednocześnie wskazano, że rozpoznane u niego schorzenie nie występuje w załączniku nr 1 ani załączniku nr 2 do rozporządzenia MON z 31 marca 2003 r. (Dz. U. z 2003 r. Nr 62, poz. 567 ze zm.), które dotyczy wykazu chorób w związku ze szczególnymi właściwościami służby wojskowej. Ponadto w dokumentacji służbowej od Dowódcy macierzystej JW nie stwierdzono warunków o szczególnych właściwościach na zajmowanym stanowisku. CWKL nie stwierdziła podstaw do uchylenia zaskarżonego orzeczenia.
M. L. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe orzeczenie CWKL w [...], ponownie kwestionując niezakwalifikowanie go do II grupy inwalidztwa i równocześnie zakwalifikowanie inwalidztwa jako niezwiązanego ze służbą wojskową. Podkreślił, że w trakcie służby w [...], po jednym z ostrzałów jego bazy, doznał silnych zawrotów głowy, z którymi zwrócił się do lekarza wojskowego, który jednak postawił błędną diagnozę. Po powrocie do kraju został skierowany na urlop zdrowotny, co pogorszyło jego stan zdrowia. Zaznaczył też, że nie został objęty opieką przysługującą żołnierzom powracającym ze służby w [...].
Postanowieniem z 17 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd pierwszej instancji stwierdził, między innymi, że kwestia orzeczeń wojskowych komisji lekarskich była przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w uzasadnieniu wyroku z 9 marca 2005 r. (sygn. akt OSK 1203/04), gdzie wskazano, że komisje te orzekają w dwóch reżimach prawnych, a ich orzeczenia dzielą się na dwie grupy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że od orzeczeń wojskowych komisji lekarskich w zakresie dotyczącym ustalenia schorzeń danej osoby oraz ich związku ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych, rentowych lub zaopatrzenia emerytalnego, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że M. L. przedmiotem swojej skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uczynił orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z [...] marca 2014 r. nr [...]. Jednakże jego zarzuty nie dotyczyły ustalenia jego zdolności do służby w armii. Sąd uznał, że skarga dotyczy powstałych schorzeń, zakwalifikowania do konkretnej grupy inwalidztwa, a przede wszystkim stwierdzenia braku związku pomiędzy wystąpieniem chorób i inwalidztwa ze służbą wojskową. Tego typu zarzuty nie mogą być rozpoznawane przez sądy administracyjne, albowiem nie są one władne, aby rozstrzygać kwestie medyczne.
M. L. wniósł skargę kasacyjną od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i wniósł o:
1. uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie – w całości;
2. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych;
3. skierowanie sprawy na rozprawę.
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2015 r. sygn. akt I OSK 855/15 uchylił zaskarżone postanowienie uznając, że skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że zdaniem Sądu I instancji zarzuty skargi nie dotyczyły ustalenia zdolności skarżącego do służby w armii, ale kwestii dotyczących powstałych schorzeń, zakwalifikowania do konkretnej grupy inwalidztwa, a przede wszystkim stwierdzenia braku związku pomiędzy wystąpieniem chorób i inwalidztwa ze służbą wojskową – a tego typu zarzuty nie mogą być rozpoznawane przez sądy administracyjne, ponieważ nie są one władne, aby rozstrzygać kwestie medyczne.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego pominięty został fakt, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd administracyjny nie jest związany zarzutami skargi.
Orzeczenie RWKL w [...] z [...] czerwca 2013 r. zostało bowiem wydane "w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej", na podstawie, między innymi, art. 5 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (w brzmieniu: "Zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej ustala wojskowa komisja lekarska, która wydaje w tej sprawie orzeczenie. Orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej jest decyzją."). Zawarto w nim szereg punktów, w tym określenie kategorii zdolności do służby wojskowej i określenie trwałej niezdolności do zawodowej służby wojskowej. Zostało następnie utrzymane w mocy orzeczeniem z CWKL w [...] z dnia [...] marca 2014 r. W związku z tym zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, od orzeczenia CWKL w [...] z [...] marca 2014 r. przysługuje – we właściwym zakresie – skarga do sądu administracyjnego.
Zaskarżone rozstrzygnięcie należy bowiem – w zakresie orzeczenia o zdolności do służby wojskowej – do tej grupy orzeczeń wydawanych przez wojskowe komisje lekarskie, która obejmuje kwestię zaliczenia danej osoby do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej, jak i samej zdolności do służby wojskowej. Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach są wiążące dla organów rozstrzygających o powołaniu danej osoby do służby wojskowej lub o zwolnieniu z tej służby. Od takich orzeczeń służy skarga do sądu administracyjnego, gdyż orzeczenia te mają charakter decyzji rozstrzygających istotę sprawy – zdolność do służby wojskowej.
Skargę taką wniósł M. L. W tej sytuacji, w kontekście art. 134 § 1 ppsa, dokładna treść zarzutów skargi miała drugorzędne znaczenie. Ze skargi nie wynika zaś, aby zakresem zaskarżenia objęto tylko część orzeczenia z 5 marca 2014r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Jednocześnie w myśl art. 190 zdanie 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
W niniejszej sprawie, M. L. zaskarżył orzeczenie CWKL w [...] w całości, a zatem w zakresie dotyczącym określenia grupy inwalidztwa, ustalenia związku schorzenia ze służbą wojskową oraz w części dotyczącej określenia zdolności do pełnienia służby wojskowej.
Skarga na orzeczenie CWKL w [...] z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w części dotyczącej związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową oraz określenia grupy inwalidztwa jest niedopuszczalna i jako taka podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ppsa, bowiem sprawa będąca przedmiotem zaskarżenia w tym zakresie nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
W ślad za wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2005 r., sygn. akt I OSK 1203/04 (publ.: https://orzeczenia.nsa.gov.pl) stwierdzić należy, że wojskowe komisje lekarskie orzekają w dwóch reżimach prawnych, stąd orzeczenia tych komisji dzielą się na dwie grupy. Pierwsza grupa orzeczeń wojskowych komisji lekarskich obejmuje kwestię zaliczenia danej osoby do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej, jak i samej zdolności do służby wojskowej. Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach są wiążące dla organów rozstrzygających o powołaniu danej osoby do służby wojskowej lub o zwolnieniu z tej służby. Od takich orzeczeń służy skarga do sądu administracyjnego, gdyż orzeczenia te mają charakter decyzji rozstrzygających istotę sprawy - zdolność do służby wojskowej.
Natomiast drugą grupę orzeczeń wojskowych komisji lekarskich stanowią orzeczenia ustalające schorzenia danej osoby, określające ich związek ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych lub rentowych albo zaopatrzenia emerytalnego i w konsekwencji zakwalifikowanie do danej grupy inwalidztwa.
Podstawę takich orzeczeń stanowią - w obecnym stanie prawnym - przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1414 ze zm.), ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2010 r. Nr 101, poz. 648 ze zm.), ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz. U. z 2014 r., poz. 213 ze zm.), czy ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (Dz. U. z 2015, poz. 330 ze zm.). Te orzeczenia poddawane są kontroli przez sądy powszechne w ramach rozpoznawanych odwołań od decyzji o świadczeniach odszkodowawczych, rentowych lub z zaopatrzenia emerytalnego.
Biorąc zatem pod uwagę te dwa reżimy prawne wskazać należy, iż od orzeczeń wojskowych komisji lekarskich w zakresie dotyczącym ustalenia schorzeń danej osoby oraz ich związku ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych, rentowych lub zaopatrzenia emerytalnego, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje.
Potwierdzeniem powyższego stanowiska jest utrwalony w orzecznictwie administracyjnym pogląd, że sąd administracyjny nie jest właściwy w sprawie skargi na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie związku choroby ze służbą wojskową (por. uchwała składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 27 października 1999 r., sygn. akt III ZP 9/99 publ. OSNP 2000/5/167). Takie stanowisko zajął również Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 6 listopada 2000 r., sygn. akt OSA 1/100 (publ. ONSA 2001/2/47) w odniesieniu do orzeczenia w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia żołnierza i związku ze służbą wojskową stwierdzonych schorzeń m.in. dla celów zaopatrzenia emerytalnego stwierdzając, że w tych sprawach skarga nie przysługuje.
Dopuszczalna jest natomiast skarga M. L. na orzeczenie CWKL w [...] z dnia [...] marca 2014 r. nr [...], w części dotyczącej określenia zdolności do pełnienia służby wojskowej.
Skarga w zakreślonej powyżej części zasługuje na uwzględnienie, ponieważ w postępowaniu przed CWKL w [...] doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t. j. Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.), zdolność i fizyczną i psychiczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej ustala wojskowa komisja lekarska. Komisja ta jest traktowana jako organ administracji publicznej, a więc wydane przez nią orzeczenia są uznawane za decyzje administracyjne, do których posiłkowo można stosować przepisy kpa.
Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2010 r., Nr 15, poz. 80 ze zm.) nie zawiera wprawdzie norm odsyłających do stosowania przepisów kpa, ale należy zauważyć, że orzeczenia tych komisji załatwiają indywidualne sprawy administracyjne, a art. 1 pkt 1 kpa wskazuje, że Kodeks postępowania administracyjnego normuje postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej. Wojskowe komisje lekarskie uznawane są za organy administracji publicznej, tym samym do postępowania przed nimi powinno się stosować posiłkowo przepisy kpa.
Postępowanie administracyjne prowadzone przez wojskowe komisje lekarskie winno być zatem prowadzone w zgodzie z wyrażoną w art. 7 kpa zasadą prawdy obiektywnej oraz z unormowaną w art. 9 kpa zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwowych. Realizacji tych dwóch zasad służy m.in. instytucja wyłączenia pracownika, której ustawodawca poświęcił rozdział 5 Kodeksu postępowania administracyjnego (przepisy art. 24 – 27 kpa).
Z akt administracyjnych wynika natomiast, iż CWKL w [...] dopuściła się naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 kpa, a w konsekwencji całe postępowanie odwoławcze dotknięte zostało kwalifikowaną wadą prawną. Stosownie bowiem do art. 24 § 1 pkt 5 kpa, pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Natomiast w myśl art. 26 § 1 kpa, w przypadku wyłączenia pracownika (art. 24 kpa) jego bezpośredni przełożony wyznacza innego pracownika do prowadzenia sprawy, przy czym, jak stanowi z kolei przepis art. 24 § 4 kpa, wyłączony pracownik powinien podejmować tylko czynności niecierpiące zwłoki ze względu na interes społeczny lub ważny interes stron. Wolą ustawodawcy wyrażoną w przepisie art. 27 § 1 kpa, w przypadkach określonych w art. 24 § 1 kpa, wyłączeniu podlega również członek organu kolegialnego. Wyłączenie pracownika, jako czynność procesowa rozstrzygająca o udziale konkretnego pracownika w postępowaniu w indywidualnie oznaczonej sprawie, następuje w formie postanowienia (art. 123 § 1 i § 2 kpa). Taką też formę procesową ma postanowienie o wyznaczeniu innego pracownika do prowadzenia sprawy. Obydwa postanowienia wydawane są kolejno po sobie (por. J. Borkowski (w:) J. Borkowski, B. Adamiak "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Wyd. C.H. Beck, 12. wyd., s.146, teza 16.).
Odnosząc treść powołanego przepisu do skontrolowanych przez Sąd działań orzekających w sprawie organów administracji należy w sposób jednoznaczny stwierdzić, że w postępowaniu prowadzonym przez organ II instancji - CWKL w [...] brało udział dwóch pracowników tego organu, którzy uprzednio brali udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia organu I instancji, tzn. orzeczenia RWKL w [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...]. Osobami tymi byli członkowie CWKL w [...] w osobach R. C. i W. J.
Wymienieni pracownicy brali udział w postępowania prowadzonym przez organ I instancji, RWKL w [...], w ramach instytucji uregulowanej w § 26 powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r.
Zgodnie z treścią § 26 ust. 1 rozporządzenia MON z dnia 8 stycznia 2010 r., projekt orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej ustalającego: 1) trwałą lub czasową niezdolność do pełnienia zawodowej służby wojskowej oraz związek lub brak związku choroby lub ułomności z taką służbą, 2) związek lub brak związku śmierci z zawodową służbą wojskową - przewodniczący wojskowej komisji lekarskiej przesyła wraz z pozostałą dokumentacją do wojskowej komisji lekarskiej wyższego stopnia. Wedle treści § 26 ust. 2, wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia zajmuje stanowisko na podstawie otrzymanej dokumentacji. W razie potrzeby wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną, a także przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dokumentów. Następnie przepis ten reguluje dalsze postępowania w sprawie przed komisją lekarską I instancji, uzależniając sposób prowadzenia tego postępowania i możliwy kierunek jego rozstrzygnięcia od stanowiska zajętego przez wojskową komisję lekarską wyższego stopnia.
W przypadku zatwierdzenia projektu orzeczenia przez wojskową komisję lekarską wyższego stopnia, wojskowa komisja lekarska wydaje orzeczenie w brzmieniu zatwierdzonego projektu (§ 26 ust. 3 rozporządzenia). Natomiast w przypadku niezatwierdzenia projektu orzeczenia przez wojskową komisję lekarską wyższego stopnia komisja ta nakazuje ponowne rozpatrzenie sprawy i wydanie orzeczenia uwzględniającego jej stanowisko. W takim przypadku wojskowa komisja lekarska wydaje orzeczenie zgodne ze stanowiskiem wojskowej komisji lekarskiej wyższego stopnia (§ 26 ust. 4 rozporządzenia).
Analiza powyższego unormowania prowadzi do wniosku, że przepisem § 26 rozporządzenia prawodawca wprowadził do postępowania prowadzonego przez wojskowe komisje lekarskie szczególny rodzaj współdziałania organów – podobnego do instytucji przyjętej na gruncie przepisu art. 106 kpa. Nie jest to jednak współdziałanie tożsame ze współdziałaniem uregulowanym w art. 106 kpa, gdyż art. 106 kpa nie dotyczy organów powiązanych ze sobą zależnością służbową, pozostających w stosunku nadrzędności i podporządkowania organizacyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 września 2007 r., sygn. akt II OSK 776/07, LEX nr 360131).
Istotną cechą współdziałania określonego w § 26 rozporządzenia jest okoliczność, że w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez organ I instancji bierze także udział organ wyższego stopnia, a udział ten wyraża się w formie zatwierdzenia lub odmowy zatwierdzenia projektu orzeczenia organu I instancji. Jest to zatem współdecydowanie, w określonych prawem przypadkach, o treści rozstrzygnięcia.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, tego rodzaju współdziałanie podlega ograniczeniom przewidzianym w art. 24 kpa, a członkowie wojskowej komisji lekarskiej wyższego stopnia, którzy brali udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej poprzez tę szczególną postać współdziałania (zarówno w przypadku zatwierdzenia, jak i niezatwierdzenia projektu orzeczenia), podlegają wyłączeniu od udziału w postępowaniu odwoławczym.
W rozpoznanej sprawie bezspornym jest, że R. C. i W. J. brali udział, w ramach opisanej instytucji współdziałania, w postępowaniu w pierwszej instancji. To bowiem ci właśnie lekarze byli członkami CWKL w [...] i brali udział w posiedzeniu zespołu orzeczniczego CWKL w [...] w dniu [...] listopada 2013 r., podczas którego zatwierdzono projekt orzeczenia organu I instancji - RWKL w [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...].
Stwierdzone naruszenie prawa stanowi zatem podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 3 kpa, a jak wynika z treści przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wystąpienie naruszenie prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego zobowiązuje sąd administracyjny do uwzględnienie skargi i uchylenia zaskarżonego orzeczenia bez konieczności badania, czy naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. także T. Woś (w:) "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", pod red. T. Wosia, wyd. 4., Warszawa 2011, str. 665, teza 19.).
Toteż, z powodu stwierdzonego kwalifikowanego naruszenie prawa procesowego, rozpatrywanie pozostałych sformułowanych w skardze zarzutów naruszenia prawa byłoby przedwczesne.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ II instancji zobowiązany będzie do podjęcia czynności procesowych, o których mowa w art. 26 § 1 w zw. z art. 24 § 1 pkt 5 kpa.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 145 § 1 pkt 3 kpa, w części dotyczącej zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku.
W oparciu o art. 152 powołanej ustawy Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w części.
Na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd odrzucił skargę w pozostałym zakresie - jak w pkt 3 sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło