II SA/Bd 558/15
WyrokWSA w Bydgoszczy2015-07-21
Skład orzekający: Renata Owczarzak, Wojciech Jarzembski, Anna Klotz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy o utworzeniu ośrodka kultury, która w praktyce prowadzi do likwidacji gminnej biblioteki publicznej, może zostać podjęta bez przeprowadzenia wymaganej procedury określonej w ustawie o bibliotekach i ustawie o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej?Ratio decidendi
Uchwała rady gminy o utworzeniu ośrodka kultury, która skutkuje likwidacją gminnej biblioteki publicznej, jest nieważna, jeśli nie przeprowadzono wymaganej procedury określonej w ustawie o bibliotekach (w tym zasięgnięcia opinii i uzyskania zgody właściwych organów) oraz nie uwzględniono przepisów ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej dotyczących likwidacji instytucji kultury. Gmina ma obowiązek prowadzić co najmniej jedną gminną bibliotekę publiczną.Stan faktyczny
Rada Gminy podjęła uchwałę o utworzeniu Gminnego Ośrodka Kultury i nadaniu mu statutu. Wojewoda zaskarżył tę uchwałę, zarzucając, że w wyniku jej podjęcia zlikwidowano Gminną Bibliotekę Publiczną z naruszeniem przepisów ustawy o bibliotekach, które nakładają na gminy obowiązek prowadzenia co najmniej jednej takiej biblioteki. Podniesiono również zarzut połączenia biblioteki z ośrodkiem kultury bez wymaganych zgód i opinii.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały i stwierdził, że nie podlega ona wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Wojciech Jarzembski sędzia WSA Anna Klotz Protokolant asystent sędziego Jacek Grzegorzewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lipca 2015 r. sprawy ze skargi Wojewody [...] na uchwałę Rady Gminy R. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie utworzenia Gminnego Ośrodka Kultury w C. 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały, 2. stwierdza, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu.
II SA/Bd 558/15
Uzasadnienie
Na podstawie art. 7 ust. 1pkt 9, art. 9 ust. 1, art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. h i art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r., poz. 594 z późn. zm.) oraz art. 9, art. 11 i art. 13 ustawy z dnia 25 września 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz. U. z 2012 r., poz. 506 z późn. zm.). Rada Gminy [...] 28 marca 2013 r. podjęła uchwałę Nr XVII/177/2013 r. na mocy której utworzyła ośrodek kultury pod nazwą "Gminny Ośrodek Kultury w [...]" oraz nadała Statut tej instytucji kultury stanowiący załącznik nr 1 do uchwały.
Wojewoda [...] wystąpiła ze skargą na powyższą uchwałę, wnosząc o stwierdzenie jej nieważności, gdyż w wyniku uchwały zlikwidowano instytucję kultury – Gminną Bibliotekę Publiczną z naruszeniem obowiązujących przepisów, a każda gmina na podstawie art. 19 ust. 2 ustawy z 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach ma obowiązek prowadzić przynajmniej jedną gminną bibliotekę publiczną. Fakt likwidacji biblioteki publicznej wynika z treści przepisu § 7 przedmiotowej uchwały.
Podniesiony został również zarzut, że w wyniku uchwały połączono bibliotekę z ośrodkiem kultury bez wymaganej zgody Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, opinii Krajowej Rady Bibliotecznej i właściwej wojewódzkiej biblioteki publicznej, co stanowi naruszenie przepisów ustawy o bibliotekach.
W odpowiedzi na skargę nie zakwestionowano jej zasadności i poinformowano, że rada zamierza podjąć uchwałę w sprawie uchylenia kwestionowanej uchwały.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
W świetle przepisu art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach (Dz. U. z 2012 r., poz. 642 z późn. zm.) organizator może dokonać połączenia, podziału lub likwidacji biblioteki. Połączenie, podział lub likwidacja biblioteki wchodzącej w skład ogólnokrajowej sieci bibliotecznej następuje po zasięgnięciu przez organizatora opinii jednostki sprawującej nadzór merytoryczny nad działalnością biblioteki (art. 13 ust. 4). Jednocześnie stosownie do art. 19 ust. 2 ustawy o bibliotekach gmina organizuje i prowadzi co najmniej jedną gminną bibliotekę publiczną, wraz z odpowiednią liczbą filii i oddziałów oraz punktów bibliotecznych. W myśl zaś art. 13 ust. 7 biblioteki mogą być, z zastrzeżeniem art. 19, łączone z innymi instytucjami kultury, jeżeli połączenie nie spowoduje uszczerbku w wykonywaniu dotychczasowych zadań.
Połączenie, o którym mowa w ust. 7 wymaga zasięgnięcia opinii Rady i właściwej wojewódzkiej biblioteki publicznej oraz wydania zgody przez ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego (art. 13 ust. 8 ).
Przepis art. 2 ustawy o bibliotekach odsyła w sprawach nieuregulowanych tą ustawą do ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej. Na podstawie art. 22 ustawy z 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz. U. z 2012 r., poz. 406 z późn. zm.) tylko w szczególnie uzasadnionych przypadkach organizator może zlikwidować instytucję kultury.
Wojewoda [...] wystąpiła do Przewodniczącego Rady Gminy [...] o przedłożenie opinii Rady i Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej Książnicy [...] w T. oraz zgody Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na połączenie Gminnej Biblioteki Publicznej w [...] z Gminnym Ośrodkiem Kultury w [...].
W odpowiedzi Rada Gminy [...] poinformowała, że władze samorządowe Gminy [...] nie kierowały wystąpienia do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, a w szczególności nie występowały o zgodę na połączenie Gminnej Biblioteki Publicznej w [...] z Gminnym Ośrodkiem Kultury, ponieważ charakter czynności prawnych nie prowadził do likwidacji Gminnej Biblioteki Publicznej w[...]. Jednocześnie Przewodniczący Rady Gminy [...] poinformował, że na sesji we wrześniu 2014 r. zostanie podjęta uchwała w sprawie zmiany nazwy Gminnego Ośrodka Kultury na Centrum Biblioteczno-Kulturalne, która będzie obowiązywała od 1 stycznia 2015 r.
Pomimo złożonej obietnicy nie podjęto stosownej uchwały.
W tych okolicznościach, zasadnie Wojewoda przy zastosowaniu przepisu art. 93 ust. 1 i art. 94 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym zarzuciła naruszenie przepisu art. 13 i art. 19 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach oraz przepisu art. 9, art. 11, art. 13 i art. 22 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej co uzasadnia żądanie stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały.
Postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez Wojewodę [...] jako organ nadzoru wykazało, że Gmina [...] przed podjęciem przez Radę kwestionowanej uchwały nie przeprowadziła wymaganej procedury określonej wskazanymi wyżej przepisami, pomijając tryb wskazany przepisami art. 13 ust. 2, ust. 4 ust. 7 i ust. 8 ustawy o bibliotekach. Nie uwzględniła także treści przepisu art. 22 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej.
Brak przeprowadzenia przez organizatora wymaganej przepisami art. 13 ustawy o bibliotekach procedury przed podjęciem kwestionowanej uchwały i naruszenie przepisu art. 19 tej ustawy a ponadto nie uwzględnienie przepisu art. 22 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, uzasadnia uznanie uchwały za nieważną w całości.
W tych okolicznościach Sąd na podstawie art. 147 § 1 ppsa orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło