II FZ 709/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Zborzyński, , , po rozpoznaniu w dniu 10 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 lipca 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 417/15 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 25 marca 2015 r., nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2015 r. postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił S. K. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 25 marca 2015 r. w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2015 r. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał, że mieszka w wyjątkowo trudnych warunkach, w domu, który pochodzi z lat 30 ubiegłego wieku i wymaga generalnego remontu, m.in. z uwagi na brak tynków wewnętrznych. Stałe miesięczne koszty utrzymania skarżącego, na które składają się: rata kredytu – 330,06 zł; alimenty – 380 zł; odsetki na ROR – w zależności od zadłużenia; spłata zakupu ratalnego – 54,30 zł; zakup butli gazowej – 60 zł; koszty energii elektrycznej – 32,60 zł; należność za wodę i odprowadzenie ścieków – 40 zł, a także koszty wyżywienia, zakupu odzieży, obuwia, zdrowia, spraw sądowych i adwokatów, wynoszą łącznie 2.700 zł. Ponadto wskazał, że udziela pomocy synowi oraz dokonuje darowizn na budowę Świątyni Opatrzności Bożej w Warszawie, saldo jego wpłat z tego tytułu wynosi aktualnie ponad 5.000 zł. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z synem. Na jego majątek składa się dom o powierzchni 65 m² oraz działki rolne o powierzchni 0,5, 0,69 i 0,23 ha. Uzyskuje świadczenie emerytalne w wysokości 3.274,83 zł netto miesięcznie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, oddalając wniosek na podstawie art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.), stwierdził, że z nadesłanej przez wnioskodawcę dokumentacji nie wynika, aby jego sytuacja materialna nie pozwoliła mu na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Argumentował, że skarżący posiada stały miesięczny dochód z tytułu świadczenia emerytalnego, a ponadto – wbrew informacjom wynikającym z oświadczenia – uzyskuje także inne dochody, na co wskazuje wpłata gotówkowa z dnia 29 kwietnia 2015 r. na kwotę 2.700 zł oraz zeznanie PIT-38, w którym wykazał dochód z tytułu sprzedaży akcji. Odnosząc się z do miesięcznych wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem gospodarstwa domowego, wskazano, że chociaż wnioskodawca określił je na kwotę 2.700 zł to analiza transakcji dokonanych w granicach rachunku bankowego skarżącego w ocenie Sądu pierwszej instancji nie potwierdza wszystkich wskazanych przez niego wartości. Ponadto wydatki na budowę Świątyni Opatrzności Bożej w Warszawie w ocenie WSA wykraczają poza sferę utrzymania koniecznego wnioskującego. Zwrócono uwagę, że skarżący uiszcza opłaty sądowe w innych postępowaniach, toczących się przed sądami powszechnymi. W zażaleniu na wskazane postanowienie skarżący argumentował, że mieszka w domu, który ze względu na zły stan techniczny wymaga remontu. Kwota wydatkowana na opłatę sądową prowadzi do opóźnienia prac remontowych, co bezpośrednio przekłada się na pogorszenie warunków mieszkaniowych i może stwarzać bezpośrednie zagrożenie utraty zdrowia, a nawet życia. Ponadto podał, że aktualnie jest stroną czterech spraw sądowych, w dwóch spośród których opłaty sądowe wynoszą 1.000 zł. W dalszej części zażalenia przedstawił argumentację przemawiającą – jego zdaniem – za zasadnością skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do przepisu art. 245 § 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym osobie fizycznej jest wykazanie przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Zgodnie z jednolitą linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 4 stycznia 2011 r., II FZ 681/10) z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. wynika, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 252 § 1 P.p.s.a, wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Warunkiem przyznania omawianego uprawnienia procesowego jest przedstawienie przez wnioskodawcę w sposób niebudzący wątpliwości swej sytuacji rodzinnej i majątkowej, na podstawie której Sąd będzie mógł dokonać oceny zaistnienia w konkretnej sprawie przesłanek przyznania prawa pomocy. Mając na względzie powyższe okoliczności oraz stan faktyczny niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Przyznanie uprawnienia procesowego we wnioskowanym zakresie mogło nastąpić jedynie w sytuacji zaistnienia przesłanek wskazanych w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Dokonana przez WSA w Gliwicach analiza sytuacji rodzinnej i majątkowej wnioskodawcy wykazała w sposób jednoznaczny, że opłacenie przez skarżącego kosztów postępowania w niniejszej sprawie nie spowoduje negatywnych skutków w odniesieniu do sytuacji bytowej strony. Skarżący bowiem, co wynika z przedłożonych przez niego dokumentów, uzyskuje stały miesięczny dochód w wysokości 3.274,83 zł netto, a także inne dochody, m.in. wykazany w zeznaniu podatkowym PIT-38 za 2014 r. dochód z odpłatnego zbycia papierów wartościowych w wysokości 24.677,66. Dysponuje ponadto nieruchomościami. Co więcej, skoro skarżący jest w stanie wygospodarować odpowiednie kwoty pieniężne na obsługę zobowiązań kredytowych o charakterze cywilnoprawnym oraz środki na dokonanie darowizn na rzecz budowy Świątyni Opatrzności Bożej w Warszawie, nie sposób uznać jednocześnie, że nadmiernym obciążeniem będzie dla niego poniesienie kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Odnosząc się do argumentacji przedstawionej w zażaleniu dotyczącej konieczności ponoszenia kosztów sądowych także w innych sprawach, Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji o niemożności preferencyjnego traktowania innych procesów sądowych. Porównując zatem sytuację majątkową skarżącego z wysokością wpisu od skargi (100 zł) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach doszedł do słusznego wniosku, że w sprawie nie zostało wykazane, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W tej sytuacji Sąd pierwszej instancji zobligowany był oddalić wniosek skarżącego, co też uczynił, stosownie do przepisów obowiązującego prawa. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a.