II SA/Łd 424/15

Dnia 29 lipca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Sekunda – Lenczewska Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.) Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Orzechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lipca 2015 roku przy udziale --- sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego - uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy R. z dnia [...], nr [...]. LS Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. po rozpatrzeniu odwołania M. P. od decyzji Wójta Gminy R. z dnia [...] r. Nr [...] orzekającej o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad matką, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Z akt sprawy wynika, że organ I instancji odmówił M. P. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad matką - S. L.. Rozpatrując złożony w dniu 23 marca 2015 r. wniosek o ustalenie prawa do przedmiotowego świadczenia organ ustalił, że skarżąca nie pracuje zawodowo, ponieważ opiekuje się niepełnosprawną matką, zaś S. L. (matka) zaliczona jest do znacznego stopnia niepełnosprawności (orzeczenie znak [...] z dnia 23.02.2015 r. - pierwsze orzeczenie), według którego ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 29.01.2015 r., natomiast nie da się ustalić, od kiedy istnieje niepełnosprawność). Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na niespełnienie przesłanki art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. ustalony znaczny stopień niepełnosprawności matki powstał po 25 roku życia (w wieku 81 lat). Od tej decyzji M. P. złożyła odwołanie. Skarżąca wskazała, że orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w P. znak [...] z dnia [...] jej matka została uznana za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym - niepełnosprawność ma charakter trwały i orzeczenie zostało wydane na stałe. Mimo zdolności i gotowości do pracy skarżąca nie podejmuje zatrudnienia, ponieważ opiekuje się niepełnosprawną matką, która wymaga stałej i całodobowej opieki - jest całkowicie zależna od jej pomocy. Strona uważa za krzywdzący przepis ustawy o świadczeniach rodzinnych, który rozgranicza prawo do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na wiek powstania niepełnosprawności, co potwierdza stanowisko Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21.10.2014 r. Skarżąca ponadto stwierdziła, że matka stała się osobą niepełnosprawną w wieku poprodukcyjnym. Wspomnianą na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie organu I instancji. Kolegium na podstawie akt sprawy ustaliło, że S. L. - matka skarżącej, w związku z opieką, nad którą ubiega się o przedmiotowe świadczenie, orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w P. z dnia [...] znak [...] została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności (nie da się ustalić daty powstania niepełnosprawności, natomiast ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 29.01.2015 r., orzeczenie zostało wydane na stałe). Z kolei skarżąca - M. P. nie pracuje zarobkowo, nie jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy, co potwierdza oświadczenie z dnia 23.03.2015 r. oraz świadectwa pracy potwierdzające zatrudnienie od 1.09.1976 r. do 15 grudnia 2003 r. W ocenie Kolegium organ I instancji prawidłowo stwierdził, że na gruncie niniejszej sprawy nie została spełniona pozytywna przesłanka konieczna do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a wynikająca z art. 17 ust. 1 b ustawy. Nie można bowiem przyjąć w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego, że niepełnosprawność matki skarżącej powstała przed ukończeniem 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. W orzeczeniu dotyczącym niepełnosprawności matki skarżącej wskazano, że nie da się ustalić daty powstania niepełnosprawności. SKO podkreśliło, że orzeczenie lekarskie o niepełnosprawności, wydane w trybie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 ze zm.), jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 2 K.p.a., a więc jest dowodem tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Nie podlega ono weryfikacji przez organ administracji publicznej w prowadzonym przez niego postępowaniu o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W myśl przepisu § 13 ust. 2 pkt 11 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. Nr 139, póz. 1328 ze zm.) określenie daty lub okresu powstania niepełnosprawności jest obligatoryjnym elementem orzeczenia o niepełnosprawności. W sytuacji, gdy okoliczności tej nie da się ustalić, to w myśl § 14 ust. 4 powołanego rozporządzenia, zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności zobowiązany jest zamieścić w treści swego orzeczenia sformułowanie: "nie da się ustalić". W oparciu o powyższe organ odwoławczy stwierdził, iż znajdujące się w aktach niniejszej sprawy orzeczenie o niepełnosprawności matki skarżącej przesądza nie tylko kwestię jej stopnia niepełnosprawności, lecz także fakt, iż daty powstania tej niepełnosprawności nie można ustalić. Okoliczności te wiążą z kolei rozstrzygające niniejszą sprawę organy. Orzeczenie zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności nie może być zastąpione żadnym innym dowodem. Może być ono jednak kwestionowane we właściwym trybie odwoławczym. W rozpoznawanej sprawie z trybu takiego strona nie skorzystała, godząc się z treścią i skutkami zapadłego orzeczenia. Kolegium zauważyło również, że przepis art. 17 ust. 1 b ustawy został poddany kontroli Trybunału Konstytucyjnego. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 (Dz. U. z 2014 r., poz. 1443) stwierdził, że można odmiennie kształtować reguły wypłacania świadczeń dla tych osób, które sprawują opiekę nad niepełnosprawnymi dziećmi. Wskazał, że ustawodawca wprowadzając ww. przepis miał na celu takie ukształtowanie przesłanek przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, aby przysługiwało ono rodzicom dzieci niepełnosprawnych, którzy rzeczywiście sprawują nad nimi opiekę. Powołując się na stanowisko ustawodawcy Trybunał Konstytucyjny podniósł jednak, że może on przyjąć odmienne zasady przyznawania świadczeń opiekuńczych względem opiekunów niepełnosprawnych dzieci, ale takie rozstrzygnięcie powinno być konsekwentne. W dłuższej perspektywie czasowej nie można dopuszczać do nieuzasadnionego zróżnicowania sytuacji prawnej w obrębie opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych. Z tych przyczyn w przywołanym wyroku orzeczono, że art. 17 ust. 1 b ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Trybunał podkreślił, że istotnym kryterium przyznania świadczeń powinna być w każdym wypadku ocena faktycznej sytuacji finansowej ich potencjalnych beneficjentów i uznał, że wykonanie wyroku wymaga podjęcia działań ustawodawczych, które doprowadzą do przywrócenia równego traktowania opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych pozostawiając ustawodawcy w tej kwestii pewien margines swobody. Zaznaczono przy tym, że skutkiem wejścia w życie niniejszego wyroku nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie "prawa" do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. Trybunał Konstytucyjny orzekł ostatecznie o niekonstytucyjności jedynie części normy wynikającej z art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych, zalecając ustawodawcy jedynie poprawienie stanu prawnego. W świetle powyższego wyrok Trybunału Konstytucyjnego, pomimo stwierdzenia niekonstytucyjności przepisu art. 17 ust.1 b ustawy, nie skutkuje powstaniem prawa żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność nie powstała w okresie dzieciństwa. Kolegium stanęło na stanowisku, że organ I instancji prawidłowo odmówił przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką. Kwestia przyznawania świadczeń opiekuńczych została ściśle określona w powyżej wskazanych przepisach prawa i pozostaje poza uznaniem administracyjnym, lecz uzależnione jest od spełnienia warunków określonych ustawą o świadczeniach rodzinnych i nie jest możliwe przyznanie świadczenia, gdy warunki te nie są spełnione. Powyższą decyzję zaskarżyła M. P., która podtrzymała dotychczasowe stanowisko. Skarżąca zaznaczyła, że jej matka cierpi na chorobę alzheimera. Jest to choroba nieuleczalna i postępująca. Posiadane schorzenie powoduje u niej zaburzenia funkcji organizmu oraz ograniczenia w wykonywaniu czynności życiowych i aktywności społecznej. Wymaga ona stałej i całodobowej opieki w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Nie może sama przebywać w domu, trudno się z nią porozumieć. Z tego powodu skarżąca nie może podjąć zatrudnienia. Matka skarżącej stała się osobą niepełnosprawną w wieku poprodukcyjnym, lecz orzeczenie o niepełnosprawności na charakter trwały i zostało wydane na stałe. Skarżąca wyraziła dezaprobatę dla treści przepisu ustawy o świadczeniach rodzinnych, który rozgranicza prawo do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na wiek powstania niepełnosprawności. Strona uznała ten przepis za krzywdzący, co – jej zdaniem - potwierdza stanowisko Trybunału Konstytucyjnego poparte wyrokiem z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. Strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że powołany w skardze wyrok Trybunału Konstytucyjnego, pomimo stwierdzenia niekonstytucyjności przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie skutkuje powstaniem prawa żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność nie powstała w okresie, o którym mowa w tym przepisie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 tej ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Przystępując do oceny legalności zaskarżonych decyzji sąd bada czy zaskarżona decyzja nie narusza prawa oraz czy zostały wydane w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu. | W rozpoznawanej sprawie odmowa przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego została oparta o dokonane przez organy obu | |instancji ustalenie, że przedłożone przez skarżącą orzeczenie o stopniu niepełnosprawności jej matki, nie zawiera informacji dotyczącej| |daty powstania niepełnosprawności, a z orzeczenia tego wynika jedynie, że nie można ustalić daty powstania niepełnosprawności, | |natomiast znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od 29 stycznia 2015 r., co oznacza, że nie został spełniony jeden z niezbędnych| |warunków ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, tj. iż niepełnosprawność powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia | |lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Warunek ten wynika z przepisu | |art. 17 ust. 1b u.ś.r., który stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki | |powstała: nie później niż do ukończenia 18. roku życia (ust. 1) lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później | |niż do ukończenia 25. roku życia (ust. 2). Niewątpliwie organy obu instancji prawidłowo uznały, iż nie są uprawnione do samodzielnego | |ustalenia daty powstania niepełnosprawności. Z końcowej bowiem części przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. jednoznacznie wynika, iż | |stwierdzenie niepełnosprawności ( w tym również jej daty ) powinno być zawarte w orzeczeniu wydanym w innym postępowaniu, | |poprzedzającym postępowanie w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Ustalenie takie, zawarte w stosownym orzeczeniu | |właściwego organu jest konieczne do ubiegania się o przyznanie wnioskowanego prawa. W konsekwencji zatem organy rozpoznające wniosek o | |przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, nie są kompetentne do ustalenia we własnym zakresie daty powstania niepełnosprawności,| |ponieważ związane są – co do daty powstania niepełnosprawności i co do jej stopnia, orzeczeniem wydanym przez uprawnioną do tego | |jednostkę (zob. m.in. uzasadnienia wyroków WSA w Gorzowie z dnia 10.12.2014 r., sygn. akt II SA/Go 821/14 i II SA/Go 818/14 oraz wyroku| |WSA w Warszawie z dnia 16 października 2014 r., sygn.. akt: VIII SA/Wa 4/14 ). | |Kwestia ta nie była jednak sporna, a istotnym dla sprawy problemem było sporne zagadnienie, czy przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. miał | |zastosowanie w sprawie, w świetle treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, w którym | |orzeczono, że w zakresie, w jakim powyższy przepis różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą | |niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest | |niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Organy dokonując oceny, że przepis ten nie ma w sprawie zastosowania, powołały się na treść | |uzasadnienia tego wyroku, w którym to uzasadnieniu stwierdzono, iż konsekwencją tego wyroku, nie jest uchylenie art. 17 ust. 1b u.ś.r.,| |ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie prawa do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób | |niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. W ocenie organów, z uzasadnienie tego | |wynika, że przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r nie utracił mocy obowiązującej w sytuacji, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała| |w okresie dzieciństwa. Tym samym zdaniem organu odwoławczego, skoro Trybunał w swoim orzeczeniu (zakresowym) wyraźnie zakomunikował, że| |skutkiem wyroku nie jest utrata mocy wiążącej art. 17 ust. 1b u.ś.r., - to należało przy weryfikacji prawa skarżącej do świadczenia | |pielęgnacyjnego uwzględniać omawiany przepis. | |Przedstawione powyżej zagadnienie było już przedmiotem rozważań wojewódzkich sądów administracyjnych, ostatnio WSA w Bydgoszczy w | |uzasadnieniu wyroku z dnia 3.06.2015 r., sygn.akt II SA/Bd 406/15 ( dostępne na www.cbois. nsa.gov.pl ). WSA w Łodzi w składzie | |rozpoznającym niniejszą skargę w pełni podziela stanowisko tego sądu. | |W uzasadnieniu powołanego wyroku wyraźnie wskazano, że rozważając skutki orzeczenia TK dla stanu prawnego mającego zastosowanie w | |kontrolowanej przez Sąd sprawie, w szczególności ze względu na typ wyroku oraz argumenty podane w jego uzasadnieniu, konieczne jest | |poczynienie pewnych uwag ogólnych dotyczących charakterystyki tzw. wyroku zakresowego oraz funkcji sądownictwa administracyjnego. Wyrok| |zakresowy to takie rozstrzygnięcie, w którym Trybunał Konstytucyjny stwierdza zgodność albo niezgodność z Konstytucją przepisu prawnego| |w określonym (podmiotowym, przedmiotowym lub czasowym) zakresie jego zastosowania. W konsekwencji atrybut konstytucyjności albo | |niekonstytucyjności nie jest przypisywany całemu aktowi prawnemu albo jego jednostce redakcyjnej (przepisowi), lecz jego fragmentowi, a| |ściślej rzecz biorąc jakiejś normie (normom) wywiedzionej z tego przepisu. WSA opowiedział się za poglądem, że wyroków zakresowych nie | |należy utożsamiać z tzw. wyrokami interpretacyjnymi. Pomijając złożoną problematykę dopuszczalności wydawania wyroków interpretacyjnych| |i towarzyszące temu zagadnieniu spory, wymaga podkreślenia, że wyrok interpretacyjny ma na celu rozstrzygnięcie, czy możliwe jest | |określone rozumienie poddanego kontroli przepisu, przy którym dany przepis będzie zgodny z Konstytucją. Wyrok zakresowy zaś rozstrzyga | |o przepisie, którego rozumienie nie jest sporne, lecz zarzut niekonstytucyjności odnosi się do wyraźnego zakresu zastosowania tego | |przepisu (por. M. Florczak-Wątor, Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego i ich skutki prawne, Poznań 2006, s. 104). | |Dalej WSA w Bydgoszczy stwierdził, że wyrok zakresowy wydany w sprawie sygn.. akt K 38/13 odnosi się do negatywnego zakresu przepisu | |art. 17 ust. 1b u.ś.r., na co wskazuje użycie zwrotu "w zakresie, w jakim różnicuje". Istotą tego rozstrzygnięcia jest bowiem uznanie | |za niezgodne z konstytucyjną zasadą równości pominięcie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego innych osób, niż wskazanych w tym | |przepisie, przy czym niekonstytucyjności takiego ograniczenia Trybunał upatruje w zróżnicowaniu prawa podmiotowego opiekunów osób | |niepełnosprawnych ze względu na wiek powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Wyrok ten należy uznać za tzw. wyrok | |zakresowy sensu stricte, gdyż jego skutkiem jest zmiana zakresu zastosowania przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie treści w nim | |ujętej, będącego przepisem szczególnym w odniesieniu do art. 17 ust. 1 u.ś.r., który określa ogólne przesłanki prawa do świadczenia | |pielęgnacyjnego. Zakresowe wyeliminowanie ograniczeń o (wieku powstania niepełnosprawności podopiecznych) nie powoduje | |dysfunkcjonalności ustawy. Możliwe jest odnalezienie w treści art. 17 u.ś.r. i przepisów z nim skorelowanych wszystkich elementów | |podmiotowych, przedmiotowych i czasowych koniecznych dla zrekonstruowania normy (norm) prawnej określającej prawo do świadczenia | |pielęgnacyjnego. Nie jest to zatem przypadek tzw. pominięcia prawodawczego, które polega na wskazaniu przez Trybunał braku pewnych | |treści normatywnych w kontrolowanym przepisie (por. A. Kustra, Wyroki zakresowe Trybunału Konstytucyjnego, Przegląd Sejmowy, nr 4/2011,| |s. 60). Tymczasem w sprawie K 38/13 Trybunał derogował fragment pełnego i jednoznacznego pod względem zakresowym przepisu, realizując | |tym samym klasyczną i nie budzącą kontrowersji funkcję "negatywnego prawodawcy" (por. S. Wronkowska, Kilka uwag o "prawodawcy | |negatywnym", PiP nr 10/2008). | |Podkreślić również należy, że derogując w powołanym wyżej zakresie przepis art. 17 ust.1 b u.ś.r. Trybunał nie skorzystał z | |przewidzianej w art. 190 ust. 3 Konstytucji możliwości odroczenia utraty jego mocy obowiązującej. Oznacza to, że bezpośrednim skutkiem | |orzeczenia jest utrata przez ten przepis (we wskazanym w wyroku zakresie) domniemania konstytucyjności. Kwestia ta jest tym bardziej | |istotna, skoro stwierdzona została niezgodność z Konstytucją danego przepisu. W konsekwencji Sąd nie może tej okoliczności nie brać pod| |uwagę. Uwagi te poczynione zostały w związku z pewnymi wątpliwościami, jakie wywołują niektóre fragmenty uzasadnienia w/w wyroku | |Trybunału. Po szczegółowym rozważeniu braku przesłanek do zróżnicowania sytuacji prawnej opiekunów osób niepełnosprawnych ze względu na| |czas (wiek) powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki (pkt 7, w szczególności 7.3) Trybunał rozważając skutki wyroku (pkt | |8) wskazał na to, że skutkiem wyroku jest stwierdzenie, że opiekunowie dorosłych osób niepełnosprawnych muszą być traktowani przez | |ustawodawcę jako podmioty należące do tej samej klasy. Stwierdzenie to, podobnie jak następne dwa akapity, odnosi się bezpośrednio do | |ustawodawcy (tzw. sygnalizacja). W akapicie czwartym punktu 8 znajdują się rozważania dotyczące skutku wyroku dla stanu prawnego i | |sytuacji prawnej adresatów przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. Jak konstatuje Trybunał "skutkiem wejścia w życie wyroku nie jest ani | |uchylenie art. 17 ust. 1b u.ś.r., ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie "prawa" do żądania świadczenia dla | |opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. Trybunał | |Konstytucyjny orzekł ostatecznie o niekonstytucyjności jedynie części normy wynikającej z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Poprawienie stanu | |prawnego w tym zakresie należy w ocenie Trybunału wyłącznie do ustawodawcy, który – biorąc pod uwagę skutki społeczne rozstrzygnięć | |podejmowanych w badanej materii – powinien dokonać tego bez zbędnej zwłoki". | |Przytoczony fragment potwierdza wyżej omówioną charakterystykę zakresowego typu wyroku. Jeśli zaś chodzi o fragmenty odnoszące się do | |"uchylenia decyzji przyznających świadczenia" oraz "wykreowanie prawa do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób | |niepełnosprawnych" to wskazać należy, że dosłownie pojmując treść tego zapisu, brak byłoby podstaw do stosowania przepisu art. 17 ust. | |1b u.ś.r. w zakresowo derogowanym brzmieniu, bez ingerencji ustawodawcy. Takie stwierdzenie przeczy sentencji wyroku i wyżej | |przedstawionej możliwości zrekonstruowania wszystkich konstytutywnych elementów prawa do świadczenia pielęgnacyjnego po wyłączeniu norm| |wynikających z derogowanego zakresu przepisu. Zapis zawarty w pkt 8 uzasadnienia wyroku w sprawie K 38/13 należy zatem potraktować jako| |wskazówkę interpretacyjną nie zaś element rozstrzygający o zakresie derogacji i jej skutku dla obowiązywania prawa. | |Skoro wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. odniósł bezpośredni skutek, to zadaniem sądu administracyjnego, | |realizującego ustrojową funkcję gwaranta praw i wolności obywatelskich jest ustalenie możliwości jego zastosowania zgodnie z wzorcem | |konstytucyjnym. Wskazano wyżej, że zawarta w sentencji wyroku Trybunału derogacja nie powoduje powstania luki konstrukcyjnej. W | |konsekwencji zmodyfikowany przepis art.17 ust. 1b u.ś.r. w dopełnieniu z ust. 1 tego artykułu może być stosowany. | |Zaznaczyć też trzeba, że wedle dominującego poglądu doktryny uzasadnienia orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego nie wiążą sądów (poza | |ewentualnie sądem pytającym w przypadku tzw. pytania prawnego). Brak jest bowiem przesłanek warunkujących uznanie takiej kompetencji ( | |por. J. Mikołajewicz, Zasady orzecznicze Trybunału Konstytucyjnego. Zagadnienia teoretyczne, Poznań 2008, s. 84). | |Za uznaniem bezpośredniego skutku wyroku dla sytuacji prawnej przedmiotowej sprawy przemawiają również istotne argumenty funkcjonalne. | |Nie budzi bowiem wątpliwości, że zróżnicowanie wprowadzone w art. 17 ust. 1b u.ś.r. godzi w normatywnie określoną zasadę równości (art.| |32 ust. 1 Konstytucji). Honorowanie przepisu w dotychczasowym brzmieniu byłoby nie do pogodzenia z funkcją i modelem ochrony praw | |jednostki realizowanej przez sądy administracyjne, którym przyznaje się kompetencję do bezpośredniego stosowania Konstytucji w | |przypadku usunięcia z porządku prawnego fragmentu przepisu (por. R. Hauser, J. Trzciński, Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału | |konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 2010, s. 46 i nast.). Drugi argument, choć prakseologiczny,| |jest bardzo istotny. Instytucja sygnalizacji ma bowiem charakter postulatywny, nie zaś normatywny. Jeśli sądy administracyjne, kierując| |się sugestią Trybunału Konstytucyjnego zawartą w pkt 8 uzasadnienia wyroku będą stosować przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. w | |dotychczasowym brzmieniu i ustawodawca nie wykona zaleceń Trybunału (listę wielu takich przypadków zawierają coroczne sprawozdania | |składane Sejmowi przez Prezesa Trybunału Konstytucyjnego) jednostki, których prawa zostały naruszone treścią tego przepisu zostaną | |pozbawione ochrony. Natomiast aktywność sądów administracyjnych może mieć decydujący wpływ na działania legislacyjne dopełniając w ten | |sposób zobowiązania wskazane dla ustawodawcy w pkt 7 i 8 uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego. | |Stanowisko sądów administracyjnych w analogicznych przypadkach jak w niniejszej sprawie jest w zasadzie jednolite (zob. m.in. | |uzasadnienia wyroków: WSA w Rzeszowie z dnia 21 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Rz 1507/14 WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 10 grudnia | |2014 r. sygn. akt II SA/Go 818/14, WSA w Poznaniu z 23 października 2014 r., sygn. akr IV SA/Po 969/14, WSA w Białymstoku z 2 grudnia | |2014 r., sygn. akt II SA/Bk 1022/14, WSA w Łodzi z 10 grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Łd 1034/14 i inne dostępne na www.cbois. | |nsa.gov.pl). | |Mając na uwadze powyższe argumenty należało skargę uwzględnić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b p.p.s.a. W ocenie Sądu, w | |niniejszej sprawie zaistniała podstawa do uchylenia decyzji organów obu instancji, ponieważ wyżej wskazanym wyrokiem Trybunał | |Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją RP przepisu art. 17 ust. 1 b u.ś.r. w zakresie, który stanowił podstawę orzekania w | |niniejszej sprawie. Skarżąca nie powinna być bowiem traktowana gorzej niż osoby sprawujące opiekę nad niepełnosprawnym dorosłym | |członkiem rodziny nie tylko wówczas, gdyby niepełnosprawność powstała w czasie, gdy osoba ta nie spełniała określonych w w/w przepisie | |warunków ale tym bardziej gdy – wobec treści orzeczenia o niepełnosprawności – nie da się ustalić kiedy ona powstała. | |Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy winny uwzględnić zaprezentowany powyżej pogląd prawny oraz wyjaśnić, czy skarżąca spełnia | |przesłankę rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, przewidzianą w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Jest to bowiem warunek niezbędny| |przyznania wnioskowanego świadczenia. | LS