II OSK 2742/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dnia 18 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. B. – L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 sierpnia 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 1304/15 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi D. B. – L. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2015r., znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2015 r., sygn. VII SA/Wa 1304/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę D. B. – L. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2015r., znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji (pkt 1) oraz zwrócił D. B. – L. ze Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpis sądowy w kwocie 200 zł (pkt 2). Sąd w uzasadnieniu postanowienia podał, że w dniu [...] maja 2015 r. (data stempla urzędu pocztowego) D. B. – L. wniosła skargę na powyższą decyzję. Zarządzeniami przewodniczącego wydziału z dnia [...] czerwca 2015 r. skarżąca została wezwana do nadesłania trzech odpisów skargi oraz do uiszczenia wpisu w kwocie 200 zł w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Skarżąca odebrała wezwanie w dniu 6 lipca 2015 r. i w zakreślonym terminie uiściła wpis oraz nadesłała dwa odpisy skargi. Sąd, przytaczając art. 47 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a., podkreślił że w niniejszej sprawie skarżąca została wezwana do nadesłania trzech odpisów skargi, jednak nadesłała tylko dwa odpisy. Wobec powyższego Sąd odrzucił skargę. W skardze kasacyjnej D. B. – L., reprezentowana przez adw. R. G., zaskarżyła powyższe postanowienie w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: 1. art. 47 §1 p.p.s.a. przez uznanie, że skarżąca nie usunęła braków formalnych skargi przez niezłożenie trzech odpisów skargi, w sytuacji gdy skarżąca wywiązała z takiego ciężaru procesowego; 2. art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. przez odrzucenie skargi jako skargi, której braków formalnych nie uzupełniono w wyznaczonym terminie, w sytuacji gdy niedołączenie jednego odpisu skargi nie jest brakiem istotnym, który uniemożliwiałby nadanie skardze dalszego biegu i nie uzasadnia odrzucenia skargi. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że usunęła braki formalne skargi w całości, albowiem w następstwie wezwania z dnia 23 czerwca 2015 r. uiściła całość wpisu i złożyła wymagane 3 odpisy skargi, nadając je przesyłką pocztową na adres WSA w Warszawie, czym uczyniła zadość obowiązkom wynikającym z art. 47 § 1 p.p.s.a. A zatem, nie można przypisać skarżącej uchybienia wymogom formalnym skargi, skoro lege artis wywiązała się z nałożonego na nią ciężaru procesowego. Skarżąca podkreśliła, że nie jest zrozumiałe dlaczego jeden z odpisów skargi został przez organ procesowy przeoczony. Nie doszło do uchybienia art. 47 § 1 p.p.s.a., a więc skarga nie podlegała odrzuceniu. Na wypadek gdyby Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarżąca nie uzupełniła braku formalnego skargi przez nadesłanie jednego z trzech odpisów skarżąca podniosła, że w piśmiennictwie i orzecznictwie przyjmuje się, że nieuzupełnionym brakiem formalnym, o którym mowa w art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., który uzasadnia odrzucenie skargi jest brak istotny, tj. taki, który uniemożliwia nadanie sprawie dalszego biegu (zob. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, Komentarz do art. 58. Nb 4, w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. M. Wierzbowski, Warszawa 2015; A. Kabat, w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, red. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Warszawa 2009, s. 192; J. P. Tarno, Postępowanie przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2008, s. 203; wyrok NSA z dnia 9 lutego 2005r., GSK 1337/04, MoP 2005, nr 6, s. 277). Jako braku takiego nie kwalifikuje się natomiast braku skargi polegającego na nienadesłaniu jej jednego odpisu, bowiem brak taki nie uniemożliwia nadania sprawie sądowoadministracyjnej biegu, w szczególności gdy organ miał możliwość ustosunkowania się do skargi i zapoznał się z jej treścią, bądź gdy istnieje możliwość wykonania kserokopii skargi przez sam organ postępowania. Skarżąca podniosła nadto, że dopuszczenie możliwości odrzucenia skargi w sytuacji niezłożenia jednego z kilku odpisów skargi przez stronę niereprezentowaną przez pełnomocnika stanowiłoby przejaw skrajnego formalizmu kolidującego z prawem do sądu gwarantowanego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz w art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji RP. Na taką okoliczność zwrócono również uwagę w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego na gruncie zbliżonego stanu faktycznego, gdzie zauważono, że nadmiernie rygorystyczne stanowisko w przedmiocie usuwania braków formalnych skargi w postaci niezłożenia jej odpisu, sprzeczne z prokonstytucyjną wykładnią przepisów procesowych, stanowiłoby zamknięcie drogi sądowej, a co za tym idzie, naruszałoby podstawowe zasady i swobody obywatelskie (postanowienie NSA z dnia 5 grudnia 2012 r., II OSK 2852/12, LEX nr 1325614). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 47 § 1 p.p.s.a. do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika. Przepis art. 49 § 1 p.p.s.a. stanowi zaś, iż w wypadku gdy pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek nie zachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba, że ustawa stanowi inaczej. Przepisem szczególnym w stosunku do art. 49 § 1 p.p.s.a. jest art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., który w przypadku nieuzupełnienia przez skarżącego w terminie braków formalnych skargi wprowadza sankcję w postaci jej odrzucenia. Z uwagi na argumenty zawarte w skardze kasacyjnej należy przywołać uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 13/13, w której stwierdzono, że "niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi, zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 p.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd" (por. ONSAiWSA z 2014r. nr 3, poz. 39). W niniejszej sprawie bezspornym jest, że na mocy zarządzenia z dnia 23 czerwca 2015 r. skarżąca została zobowiązana do nadesłania trzech egzemplarzy odpisów skargi, w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia. Przesyłka zawierająca odpisy skargi wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 13 lipca 2015 r. Zdaniem Sądu pierwszej instancji przesyła ta zawierała dwa odpisy skargi, a wobec braku jednego odpisu Sąd odrzucił skargę z powodu nieuzupełnienia jej braków formalnych. Takie stanowisko Sądu pierwszej instancji jest zasadne. W aktach sprawy (k. 15) widnieje adnotacja Biura Podawczego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, że w w/w przesyłce brak jest pisma przewodniego. Jednocześnie z prezentaty Biura Podawczego wynika, że w przedmiotowej przesyłce nadanej do Sądu listem poleconym R-1125 były trzy załączniki, w tym dowód wpłaty - pokwitowanie uiszczenia wpisu od skargi. Powyższa przesyłka zawierała jedynie dwa odpisy skargi. W tej sytuacji uznać należy, że odrzucenie skargi w rozpoznawanej sprawie z powodu nieuzupełnienia jej braków formalnych było zasadne. Stosownie bowiem do art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Podkreślić należy, iż żądanie odpisu skargi następuje w celu jej doręczenia pozostałym uczestnikom postępowania. Wymóg złożenia odpisu skargi wiąże się z prawem drugiej strony oraz innych uczestników postępowania sądowoadministracyjnego do zaznajomienia się z pismem i z prawem do udzielenia na nie odpowiedzi, a więc umożliwieniem pozostałym stronom postępowania zajęcia własnego stanowiska odnośnie twierdzeń i wniosków oraz żądań, wynikających ze złożonej skargi, np. w postaci odpowiedzi na skargę. Wynika to wprost z art. 47 § 1 p.p.s.a. Obowiązek dołączenia odpisów wiąże się zatem z naczelną zasadą postępowania sądowoadministracyjnego, czyli zasadą równości stron i kontradyktoryjności postępowania. Niedołączenie przez stronę skarżącą odpisu skargi w sposób oczywisty wywiera wpływ na sytuację procesową pozostałych stron postępowania, jest brakiem, który uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu. Powołane w skardze kasacyjnej orzeczenia zapadły przed przytoczoną wyżej uchwałą składu siedmiu sędziów NSA, a nadto dotyczą innego stanu faktycznego sprawy. A mianowicie, w judykaturze i doktrynie przyjmuje się, że w związku ze specyfiką postępowania sądowoadministracyjnego tj. wnoszeniem skargi za pośrednictwem organu, w przypadku, gdy organ zapoznał się z treścią skargi, nadesłał odpowiedź na skargę, a w sprawie nie występują, poza organem i skarżącym, inni uczestnicy postępowania, to wówczas brak odpisu skargi dla organu nie stanowi przeszkody do nadania skardze dalszego biegu (por. postanowienie NSA z dnia 15 czerwca 2005 r., sygn. akt FSK 2583/04, publ. ONSAiWSA 2006, nr 2, poz. 42 oraz wyrok NSA z dnia 22 września 2005r., sygn. akt II GSK 117/05, Lex nr 195035). W niniejszej sprawie poza organem i skarżącą występują inni uczestnicy postępowania. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 182 § 1 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.