II OSK 3008/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-08-07
Skład orzekający: Wojciech Mazur, Andrzej Gliniecki, Leszek Kiermaszek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy właściciel nieruchomości, która nie jest bezpośrednio narażona na negatywne oddziaływania planowanej inwestycji (np. elektrowni wiatrowych) przekraczające przeciętną miarę, posiada interes prawny do udziału w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że interes prawny do udziału w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, w tym do wznowienia postępowania, może być wywodzony z przepisów prawa cywilnego (art. 140 i 144 k.c.), ale wymaga on konkretnego i realnego związku z planowaną inwestycją. Nie każde oddziaływanie na sąsiednią nieruchomość uzasadnia przyznanie statusu strony; ochrona prawna obejmuje jedynie te interesy, które przekraczają przeciętną miarę oddziaływania wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych. W sytuacji, gdy nieruchomość skarżącego znajduje się poza zakresem oddziaływania akustycznego i innych negatywnych oddziaływań planowanej inwestycji, brak jest podstaw do przyznania mu statusu strony.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu, która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy Ch. odmawiającą uchylenia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla budowy zespołu 5 elektrowni wiatrowych. M. J. wnioskował o wznowienie postępowania, twierdząc, że jego nieruchomość znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił decyzje organów, uznając, że organy błędnie ograniczyły ocenę oddziaływania do poziomu ponadnormatywnego i nie zbadały wystarczająco, czy nieruchomość skarżącego znajduje się w obszarze potencjalnego oddziaływania. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, uznając, że skarżący nie wykazał konkretnego i realnego interesu prawnego, gdyż jego nieruchomość znajdowała się poza zakresem oddziaływania inwestycji.Rozstrzygnięcie
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy i oddalił skargę M. J. Zasądził od M. J. na rzecz W. sp. z o.o. zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Mazur (spr.) sędzia NSA Andrzej Gliniecki sędzia del. NSA Leszek Kiermaszek Protokolant starszy inspektor sądowy Anna Połoczańska po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. sp. z o.o. z siedzibą w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 9 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Bd 499/13 w sprawie ze skargi M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. zasądza od M. J. na rzecz W. sp. z o.o. z siedzibą w G. kwotę 237 ( dwieście trzydzieści siedem ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 9 lipca 2013 r. sygn. II SA/Bd 499/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, w wyniku rozpoznania skargi M. J., uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] marca 2013 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Ch. z dnia [...] stycznia 2013 r. w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia.
Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
W związku z wnioskiem M. J. z dnia 19 marca 2012 r. o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Wójta Gminy Ch. z dnia [...] czerwca 2011 r., którą na wniosek [...] Spółka z o.o. z siedzibą w G. zostały określone środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie zespołu 5 elektrowni wiatrowych o maksymalnej wysokości 190 m oraz mocy znamionowej do 3 MW każda, zlokalizowanych w miejscowości Z. na terenie działki nr [...], gmina Ch., Wójt Gminy Ch. postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r., na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 i pkt 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2013 r., poz. 267), dalej: k.p.a., wznowił postępowanie zakończone ww. decyzją ostateczną, a następnie po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a., orzekł o odmowie uchylenia decyzji Wójta Gminy Ch. z dnia [...] czerwca 2011 r. W uzasadnieniu decyzji organ przyjął, że zasadnicze znaczenie miało w sprawie ustalenie, czy skarżący posiadał status strony w postępowaniu o określenie środowiskowych uwarunkowań dla zamierzonego przedsięwzięcia, w którym - co jest bezsporne - nie brał udziału jako strona. Według zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji realizowane przedsięwzięcie miałoby być oddalone od działki stanowiącej własność wnioskodawcy (działka nr [...]) o ok. 800 m. W polskim ustawodawstwie w zakresie procedur związanych z lokalizacją elektrowni wiatrowych – jak wyjaśnił organ - nie posłużono się parametrem odległościowym, albowiem podstawowym wymogiem, który powinien zostać uwzględniony przy lokalizacji elektrowni wiatrowych, jest kryterium maksymalnego dopuszczalnego hałasu generowanego przez turbiny, określonego rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz.U. Nr 120, poz. 826). Z przedłożonego w sprawie raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko wynika, że nieruchomość stanowiąca własność strony leży poza zakresem oddziaływania akustycznego przedsięwzięcia. Zgodnie z przeprowadzoną analizą propagacji hałasu ponadnormatywne oddziaływanie elektrowni wiatrowych zamyka się bowiem w odległości ok. 450 m od osi każdej z elektrowni. W raporcie o oddziaływaniu na środowisko zostały przeanalizowane również pozostałe oddziaływania elektrowni, nawet te, które nie podlegają normowaniu, ale żadne z możliwych oddziaływań planowanej inwestycji nie sięga 800 m od wieży elektrowni, co kazało uznać – jak wskazał organ - że składający wniosek nie posiada interesu prawnego uzasadniającego wznowienie postępowania w sprawie wydania decyzji środowiskowej.
W wyniku rozpoznania odwołania M. J. decyzją z dnia [...] marca 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podtrzymał w całości stanowisko organu I instancji co do tego, że skarżący nie posiada statusu strony w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną określającą środowiskowe uwarunkowania dla planowanego przedsięwzięcia. Postępowanie to nie dotyczy jego interesu prawnego, brak było bowiem normy prawa materialnego, z której można by taki interes prawny wyprowadzić.
Uchylając zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] marca 2013 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Ch. z dnia [...] stycznia 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wskazał, że legitymacja do zainicjowania postępowania wznowieniowego przysługuje wyłącznie organowi oraz stronom postępowania administracyjnego. W wypadku gdy wznowienie ma nastąpić z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., organ, rozpatrując dopuszczalność wznowienia, nie bada, czy podmiot wnoszący podanie istotnie ma przymiot strony w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją, gdyż kwestia ta staje się przedmiotem oceny i ustaleń w postępowaniu prowadzonym dopiero po wydaniu postanowienia, o jakim mowa w art. 149 § 2 k.p.a. Stwierdzenie, że z wnioskiem wystąpił podmiot niebędący w rzeczywistości stroną albo że nie zaistniały przesłanki wznowienia lub termin z art. 148 k.p.a. nie został zachowany, skutkuje - zgodnie z art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. - odmową uchylenia decyzji dotychczasowej. W takiej sytuacji, skoro z wnioskiem o wznowienie postępowania wystąpił podmiot niebędący stroną (nieposiadający legitymacji w tym zakresie), organ w ogóle nie przeprowadza postępowania co do istoty sprawy. Mając na uwadze przedmiot i zakres zaskarżonego orzeczenia, poza zakresem niniejszej sprawy sądowoadministracyjnej pozostawały zatem te wszystkie zarzuty zgłoszone w skardze dotyczące prawidłowości decyzji Wójta Gminy Ch. z dnia [...] czerwca 2011 r. o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia.
Sąd I instancji zauważył, że dla ustalenia stron postępowania w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, innych niż wnioskodawca, konieczne jest prawidłowe ustalenie terenu objętego oddziaływaniem planowanego przedsięwzięcia na środowisko. Z przywołanych przepisów art. 72 ust. 2 pkt 1, art. 74 ust. 1 pkt 1 i art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227 ze zm.), dalej: ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku, wynika, że chodzi o każde oddziaływanie, a nie tylko takie, które przekracza określone normy. Normy i ich ewentualne przekroczenia mają znaczenie dla treści decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a nie dla posiadania przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Według Sądu, przyjęta przez organy ocena statusu skarżącego w kontrolowanym postępowaniu oparta została na błędnym stanowisku, według którego należało badać wyłącznie ponadnormatywne przekroczenia wartości emitowanych szkodliwych oddziaływań (głównie hałasu) powodowanych według raportu znajdującego się w aktach sprawy na obszarze wykraczającym poza teren działki objętej planowanym przedsięwzięciem. Tymczasem, oceniając występowanie po stronie odwołującego się interesu prawnego, należało ustalić, czy planowane przedsięwzięcie będzie oddziaływać na teren nieruchomości skarżącego, niezależnie od tego, czy oddziaływanie to mieści się w standardach jakości środowiska lub standardach emisyjnych. W ramach tego oddziaływania nie można pomijać wszelkiego rodzaju szkodliwych dla środowiska oraz uciążliwych dla właścicieli sąsiednich nieruchomości oddziaływań wywoływanych funkcjonowaniem planowanej farmy wiatrowej (por. wyrok NSA z dnia 18 września 2012 r. sygn. II OSK 1459/12; wyrok NSA z dnia 15 maja 2013 r. sygn. akt II OSK 109/12). Podstawę orzekania w sprawie dotyczącej środowiskowych uwarunkowań powinna stanowić przede wszystkim skala zjawiska oraz możliwy zakres środków służących ograniczeniu tej uciążliwości, przy czym na organie spoczywa obowiązek weryfikacji ustaleń sporządzonego raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Jest on bowiem dokumentem, który podlega ocenie, a sporządzenie go nie zwalnia organu od czynienia własnych ustaleń zmierzających do weryfikacji przedstawionych danych. W ocenie Sądu I instancji, w rozstrzyganej sprawie organy nie rozważyły szczegółowo kwestii uciążliwości oddziaływań zarówno normowanych, jak i innych wykraczających swym zasięgiem poza obszar inwestycji w aspekcie raportu oddziaływania inwestycji na środowisko. W szczególności nie zakwestionowały niedopuszczalnego ograniczenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wyłącznie do oddziaływania ponadnormatywnego. Zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważkie dla niej okoliczności, jak również uproszczona ocena zebranego materiału dowodowego jest wadą postępowania uzasadniającą uchylenie decyzji administracyjnej.
Sąd podkreślił, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, wobec istoty sporu, zasadnicze znaczenie miało ustalenie rzeczywistej odległości pomiędzy planowanym usytuowaniem spornego przedsięwzięcia, należącego do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, od granic nieruchomości skarżącego, a także sposobu jej zagospodarowania i użytkowania. Organ pierwszej instancji w decyzji z dnia [...] stycznia 2013 r. ustalił, że działka nr [...], na której realizowane jest przedsięwzięcie, jest oddalona od działki stanowiącej własność skarżącego o około 800 m, co stanowi znaczną odległość. W odwołaniu od tej decyzji skarżący stwierdził, że podanie odległości 800 m od nieruchomości skarżącego jest nie tylko wątpliwe, ale także niezgodne ze stanem faktycznym, elektrownia ma być bowiem usytuowana w odległości około 400 m od nieruchomości skarżącego. Tak znaczna różnica w określeniu tego istotnego parametru powinna zostać wnikliwie wyjaśniona i ustalona na etapie postępowania odwoławczego. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jak i z analizy akt sprawy nie wynika, by organ odwoławczy podejmował dodatkowe czynności wyjaśniające w tym zakresie. Kolegium powołując się na bliżej nieokreślone mapy i dokumenty znajdujące się w aktach sprawy ustaliło, że działka skarżącego oddalona jest od najbliższej planowanej elektrowni wiatrowej o około 750 – 800 m. Rozpoznające sprawę wznowienia postępowania zakończonego sporną decyzją środowiskową organy administracji nie wskazały jednoznacznie na podstawie jakich dowodów (dokumentów) ustaliły sporną odległość. Z tej przyczyny nie jest możliwe dokonanie pełnej sądowej kontroli prawidłowości tych ustaleń. Sąd podkreślił jednocześnie, że organy oraz skarżący, odnosząc się do kryterium odległości, w zasadzie posługują się odmiennych kategoriami pojęciowymi. Inna bowiem będzie odległość pomiędzy granicami nieruchomości, na której realizowane ma być planowane zamierzenie od granicy nieruchomości skarżącego, inna (większa) będzie odległość od miejsca zlokalizowania poszczególnych elektrowni wiatrowych na terenie działki nr [...]. Wymaga to doprecyzowania, mając na uwadze charakter i zakres oddziaływań przedsięwzięcia, warunki terenowe, zagospodarowania, ukształtowania, ewentualnie rozprzestrzeniania się poszczególnych immisji.
Zdaniem Sądu, zgromadzony materiał dowodowy, w tym raport oddziaływania na środowisko w zakresie obszaru oddziaływania i uciążliwości przedsięwzięcia, wymaga uzupełnienia w zakresie umożliwiającym rzetelne ustalenie, czy nieruchomość skarżącego znajduje się w obszarze, na który oddziaływać może potencjalnie planowane zamierzenie. Mając na uwadze wzajemne usytuowanie nieruchomości, na której planowane jest zamierzenie oraz nieruchomości stanowiącego własność skarżącego, nie można wykluczyć potencjalnego szkodliwego oddziaływania przedsięwzięcia chociażby pod względem akustycznym. Izofona obrazująca poziom hałasu 40,00 dB, jak wskazał Sąd, niemal graniczy z terenem obejmującym zwartą zabudowę prawdopodobnie mieszkaniową, w której znajduje się również nieruchomość skarżącego. Ponadto uwzględniając zasady logiki i reguły matematyczne, nie można nie dostrzec, że zobrazowana odległość pomiędzy poszczególnymi liniami odpowiadającymi poziomowi hałasu (co 5 dB) pozwala na przyjęcie, że nieruchomość skarżącego może znajdować się w obszarze oddziaływania planowanego zamierzenia (uciążliwości akustycznych na poziomie około 30 – 35 dB).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła [...] Spółka z o.o. z siedzibą w G., zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylnie.
Zaskarżonemu wyrokowi spółka zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 140 i art. 144 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r., poz. 121), a także naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 28 k.p.a. wskutek uznania, że należąca do skarżącego nieruchomość może być położona w obszarze oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia, które tym samym może mieć wpływ na wykonywanie przysługującego skarżącemu prawa własności tejże nieruchomości.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca spółka wskazała na wadliwość stanowiska Sądu I instancji w zakresie, w jakim przyjmuje ono, że wpływ na sposób wykonywania prawa własności może mieć każde, jakiekolwiek oddziaływanie na nieruchomość stanowiącą przedmiot własności. Pozostaje ono w sprzeczności z należytą wykładnią przepisów art. 140 i art. 144 k.c. definiujących prawo własności. Prawo własności nieruchomości znajdujących się w sąsiedztwie nieruchomości należącej do skarżącego w kontekście przepisu art. 144 k.c. a contrario może być wykonywane w granicach, w jakich nie wpływa na nieruchomość należącą do skarżącego w sposób nadmierny, wykraczający poza "przeciętną miarę". Oddziaływania mieszczące się w granicach owej "przeciętnej miary" - jako dozwolone w świetle tego przepisu, stanowią ustawowe ograniczenie przysługującego skarżącemu prawa własności - nie mogą zatem być kwalifikowane jako "kształtujące stosunki na nieruchomości" należącej do niego, bo to nie owe oddziaływania, lecz dozwalające je przepisy (art. 140 w zw. z art. 144 k.c. a contrario) owe stosunki kształtują, a dozwolone tymi przepisami oddziaływania są jedynie realizacją tych przepisów. Wbrew stanowisku zajętemu przez Sąd w zaskarżonym wyroku, zakres (natężenie) oddziaływania posiada fundamentalne znaczenie dla oceny, czy właścicielowi nieruchomości potencjalnie narażonej na oddziaływania przysługuje status strony w postępowaniach poprzedzających realizację inwestycji w sąsiedztwie jego nieruchomości. Nie można się tym samym zgodzić z interpretacją sformułowaną przez Sąd w zaskarżonym wyroku, wedle której "chodzi o każde oddziaływanie, a nie tylko takie które przekracza określone normy".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Zważywszy, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.
W niniejszej sprawie podstawy, na których oparta została skarga kasacyjna, należy uznać za usprawiedliwione.
Zgodnie z przepisem art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. W przypadku skargi o wznowienie postępowania opartej o przesłankę wznowieniową, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., przedmiot prowadzonego postępowania wyznaczony jest obowiązkiem określenia przez organ, czy podmiot występujący z wnioskiem posiada interes prawny do udziału w postępowaniu zmierzającym do ponownego rozpoznania sprawy co do istoty, albowiem przyjęcie przez organ, że podmiot pominięty prawidłowo nie został uznany za stronę nakazuje wydanie decyzji odmawiającej uchylenia ostatecznej decyzji wydanej w trybie zwykłym (art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.). Określenie takich ram przedmiotowych postępowania w przedmiocie wznowienia sprawia, że w kontrolowanym przez Sąd I instancji postępowaniu prowadzonym przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. oraz Wójta Gminy Ch. zasadniczym zadaniem organów administracji było wyłącznie ustalenie istnienia interesu prawnego skarżącego do bycia stroną postępowania zakończonego decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia, a nie ocena legalności tejże decyzji.
Należy w pełni zgodzić się z zapatrywaniem Sądu I instancji, w zakresie w jakim w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd stwierdził, że w postępowaniu dotyczącym wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia krąg stron ustala się na ogólnych zasadach (art. 28 k.p.a.), przy uwzględnieniu uregulowań ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Trafnie Wojewódzki Sąd Administracyjny wywiódł, że interes prawny, na którym oparta jest legitymacja do udziału w sprawie, można wywodzić nie tylko z prawa administracyjnego, ale również z innych gałęzi prawa, w tym przepisów prawa cywilnego. W postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach podstawowym kryterium decydującym o uznaniu za stronę właściciela nieruchomości zlokalizowanej w pobliżu planowanej inwestycji jest stwierdzenie, że na daną nieruchomość rozciąga się oddziaływanie zamierzonego przedsięwzięcia. W każdym przypadku organ prowadzący postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach powinien zatem ustalić obszar oddziaływania planowanego przedsięwzięcia, biorąc pod uwagę m.in. dane wynikające z karty informacyjnej oraz z mapy ewidencyjnej załączonej przez inwestora do wniosku o wydanie decyzji, jak również z ustaleń raportu oddziaływania przedmiotowej inwestycji na środowisko, jeżeli w danym postępowaniu został wykonany. Interes prawny do bycia stroną w takim postępowaniu Sąd trafnie powiązał zatem z tym, czy nieruchomość skarżącego jest położona w zasięgu negatywnego oddziaływania danego przedsięwzięcia. Nadawanie takiej wykładni wskazanym wyżej przepisom należy uznać za ugruntowane w dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyrok NSA z 1 lipca 2014 r. sygn. II OSK 3067/13).
Akceptacja dla wyżej formułowanych przez Sąd I instancji twierdzeń nie oznacza jednak, że zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stanowisko odnośnie do istnienia interesu prawnego przysługującego skarżącemu powinno zostać zaaprobowane. Ocena ta ma związek z uznaniem przez Naczelny Sąd Administracyjny, że – wbrew poglądowi Sądu I instancji – w kontrolowanym postępowaniu ustalony stan faktyczny sprawy nie wskazuje, by określenie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie zespołu elektrowni wiatrowych mogło dotyczyć bezpośrednio sfery prawnej skarżącego. Rację ma bowiem wnoszący skargę kasacyjną wskazując, że przyjęte w tym zakresie przez Sąd stanowisko interpretacyjne pozostaje w sprzeczności z art. 140 i art. 144 k.c., a więc przepisami mającymi stanowić, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, materialnoprawne źródło interesu prawnego strony skarżącej. Interes prawny podmiotu żądającego dopuszczenia do udziału w postępowaniu jako strona, ewentualnie wnoszącego o wznowienie postępowania, w którym podmiot ten miał nie brać udziału, powinien być konkretny i realny. Wprawdzie zgodzić się należy z prezentowany w orzecznictwie stanowiskiem, zgodnie z którym o istnieniu interesu prawnego nie przesądza stwierdzenie wyłącznie oddziaływania o charakterze ponadnormatywnym na sąsiednią nieruchomość (por. wyrok NSA z 1 lipca 2014 r. sygn. II OSK 219/13), niemniej podlegać ochronie na podstawie przepisów kodeksu cywilnego w zw. z treścią art. 28 k.p.a. mogą tylko te interesy właściciela nieruchomości, które są w świetle przepisów prawnie chronione. Uwzględnić w tym zakresie zaś należy, że – jak trafnie wskazał wnoszący skargę kasacyjną – sferę prawnie chronioną w odniesieniu do skarżącego wyznacza ustalenie, że oddziaływanie spornej inwestycji na jego nieruchomość przekracza przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych. Oddziaływania akustyczne muszą przekraczać określony minimalny poziom negatywnego wpływu na nieruchomość sąsiednią, albowiem inaczej każde minimalne zakłócenie dźwiękowe, jakie wywiera działalność właściciela nieruchomości na nieruchomość sąsiednią i inne nieruchomości należałoby traktować jako uzasadnienie przypisania interesom faktycznym właściciela nieruchomości sąsiedniej równolegle charakteru prawnego uzasadniającego jego udziału w postępowaniu dotyczącym sposobu korzystania z nieruchomości sąsiedniej. Takiej szerokiej wykładni art. 28 k.p.a. w zw. z art. 140 i art. 144 k.c. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie jednakże nie podziela. Zauważyć należy, że nieruchomość skarżącego w świetle raportu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko ma znajdować się poza zakresem oddziaływania akustycznego przedsięwzięcia. Nie odnosi się to jedynie do hałasu ponadnormatywnego (powyżej 45 dB), albowiem oddziaływanie elektrowni w tym zakresie zamyka się w odległości ok. 450 m od osi każdej z elektrowni, ale również do norm obniżonych (40 dB). Także pozostałe możliwe inne oddziaływania elektrowni mają nie sięgać odległości 750-800 m od wieży elektrowni. Uchylenia zaskarżonej decyzji nie uzasadniało zatem oparcie się przez organy na stanowisku, według którego należało uwzględnić wyłącznie ponadnormatywne przekroczenia wartości emitowanych szkodliwych oddziaływań, albowiem ze stanu faktycznego sprawy wynikało, że nieruchomość skarżącego nie jest objęta jakimkolwiek oddziaływaniem planowanego przedsięwzięcia, które zakłócałoby korzystanie z niej. Do przyznania interesu prawnego skarżącemu nie jest wystarczające kwestionowanie przez stronę treści raportu oddziaływania na środowisko, jeżeli nie towarzyszy temu wykazanie, w jaki konkretny sposób planowana inwestycja będzie oddziaływała szkodliwie na nieruchomość skarżącego. W zaskarżonym wyroku Sąd I instancji uznał, iż konieczne jest uzupełnienie raportu oddziaływania na środowisko, niemniej ocena ta w zakresie, w jakim wiąże się z potrzebą dokonania analizy oddziaływań innych niż ponadnormatywne nie jest uzasadniona. W toku przeprowadzonego postępowania co do przyczyn wznowienia opierając się na niepodważonej analizie akustycznej przedsięwzięcia nie stwierdzono bowiem, by eksploatacja zespołu elektrowni wiatrowej wpływała na zmianę sposobu lub kierunku zagospodarowania nieruchomości skarżącego albo w jakikolwiek sposób utrudniała dotychczasowe i przyszłe użytkowanie tejże nieruchomości. Wielkość oddziaływań emisyjnych dotyczących hałasu odnosząca się do działki nr [...] powoduje bowiem, że osoby zamieszkujące na tej działce nie zostaną narażone na niepożądane oddziaływanie ze strony elektrowni wiatrowej. Podniesiona w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku kwestia braku określenia przez organy orzekające w sprawie w sposób jednoznaczny, na jakim dokumencie została oparta ocena odległości dzielącej działkę skarżącego od nieruchomości, na której ma być usytuowane planowane przedsięwzięcie (750-800 m), nie mogła stanowić argumentu prowadzącego do uchylenia zaskarżonego wyroku, jeżeli uwzględnić, że prawidłowość przyjętych przez organy ustaleń w powyższym zakresie (odległości) nie została w postępowaniu sądowym w żaden sposób podważona.
Uchylając zaskarżony wyrok Sądu I instancji jako wydany z naruszeniem przepisów prawa materialnego, Naczelny Sąd Administracyjny za zasadne uznał rozpoznanie w niniejszej sprawie wniesionej przez skarżącego skargi. Pozwalają, bowiem na to warunki określone art. 188 p.p.s.a. W tym zakresie podzielić należało stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji, zgodnie z którym postępowanie wyjaśniające przeprowadzone co do przyczyn wznowienia nie wykazało, by skarżącemu przysługiwał interes prawny w sprawie dotyczącej określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie zespołu 5 elektrowni wiatrowych zlokalizowanych w miejscowości Z. na terenie działki nr [...], gmina Ch., wobec czego brak jego udziału w tym postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z dnia [...] czerwca 2011 r. mógł być traktowany jako spełnienie przesłanki wznowieniowej, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
W tym stanie sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 151 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonego wyroku i oddaleniu skargi. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na mocy art. 203 pkt 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło