I OSK 612/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 12 sierpnia 2015 r., sygn. akt II SA/Lu 490/15 odrzucającego skargę G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem 12 sierpnia 2015 r., sygn. akt II SA/Lu 490/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu wskazano, że skarżąca wniosła skargę, w której zwróciła się o "wnikliwe i pozytywne rozpatrzenie jej prośby o umorzenie kwoty nienależnie pobranych świadczeń od MOPR w Lublinie". Przekazując Sądowi powyższą skargę wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy Kolegium przyjęło, że przedmiotem skargi jest jego decyzja ostateczna z dnia [...] maja 2015 r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję nr [...], wydaną w dniu [...] stycznia 2014 r., z upoważnienia Prezydenta Miasta Lublin, odmawiającą umorzenia skarżącej nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego. Mając jednakże na względzie to, że skarga nie zawierała oznaczenia ani numeru, ani też daty wydania zaskarżonego aktu, Sąd wezwaniem z dnia 10 lipca 2015 r. zobowiązał skarżącą do uzupełnienia w terminie 7 dni wskazanych braków formalnych skargi, pod rygorem jej odrzucenia. Jednocześnie wezwano skarżącą do podpisania skargi w terminie 7 dni, albowiem skarżąca złożyła ją w formie nieuwierzytelnionej kserokopii, która nie zawierała jej własnoręcznego podpisu. Wezwanie do dokonania powyższych czynności doręczono skarżącej prawidłowo w dniu 16 lipca 2015 r. (potwierdzenie odbioru – k. 15 akt sądowych). W odpowiedzi na wezwanie skarżąca w dniu 18 lipca 2015 r. (data nadania – k. 17 akt sądowych), złożyła własnoręcznie sporządzony i podpisany egzemplarz skargi. Pomimo zaś upływu zakreślonego terminu, skarżąca dotychczas nie uzupełniła braków formalnych skargi w zakresie oznaczenia daty wydania i numeru zaskarżonego aktu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wskazał, że zgodnie z art. 57 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej jako "p.p.s.a."), skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności. W doktrynie przyjmuje się, że wymóg określony w powyższym przepisie jest spełniony, jeżeli skarżący (w skardze) poda informacje, które pozwolą ustalić, o jaki akt lub czynność chodzi (zob. J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie 5, Warszawa 2012, str. 206). W istocie wymóg ten sprowadza się zatem do konieczności oznaczenia w skardze przynajmniej numeru i daty wydania zaskarżonego aktu. Ponieważ skarga złożona przez G. K. nie zawierała tych danych, Sąd w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. wezwał ją do uzupełnienia w terminie 7 dni wskazanych braków formalnych, pouczając ją przy tym, że niewykonanie tego obowiązku w wyznaczonym terminie będzie skutkować odrzuceniem skargi. Pomimo prawidłowego doręczenia skarżącej w dniu 16 lipca 2015 r. wezwania w tym zakresie, skarżąca nie uzupełniła dotychczas braków formalnych skargi odnośnie oznaczenia numeru i daty zaskarżonego aktu (uzupełniła jedynie brak w zakresie podpisania skargi), a zatem termin do wykonania tego obowiązku upłynął w dniu 23 lipca 2015 r. bezskutecznie. Zgodnie natomiast z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., Sąd I instancji odrzucił skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia wniosła skarżąca i zaskarżając je w całości wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazano, że skarżąca wykonała punkt 1 wezwania Sądu do uzupełnienia braków formalnych pisma przedstawiając oryginał podpisanej skargi we wskazanym terminie. Natomiast nie uzupełniła braków formalnych przez wskazanie numeru i daty zaskarżonego aktu nie ze swojej winy. 81 –letnia skarżąca ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności z powodu licznych chorób. W tej sytuacji dokonanie czynności nie było możliwe i nie można też oczekiwać od strony by zachowała zakreślony 7-dniowy termin i samodzielnie udzieliła odpowiedzi. W piśmie skierowanym do SKO w dniu 16.12.2014 r. skarżąca wskazywała, że "traci orientację", prosi o pomoc, ponieważ nie stać jej na prawnika. Skarżąca dołożyła należytej staranności człowieka przejawiającego dbałość o swe sprawy, składając oryginał podpisanej skargi, tym samym brak było winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Skarżąca starała się udzielić odpowiedzi informując SKO, że przedmiotem skargi jest odmowa umorzenia nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego. Nie potrafiła wskazać skarżonej decyzji, którą utrzymano w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Lublin. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Naczelny Sąd Administracyjny badając skargę kasacyjną związany jest jej zarzutami, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania (art. 183 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej ppsa). W niniejszej sprawie nie zaistniały jednak przesłanki nieważności, określone w art. 183 § 2 ppsa. Wniesiona skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, choć nie z powodów podniesionych przez skarżącą kasacyjnie. Argumentacja skargi kasacyjnej stanowi uzasadnienie dla wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków wezwania sądu, nie wykazuje nieprawidłowości w działaniu Sądu I instancji odrzucającego skargę, a takie miały miejsce w rozpoznawanej sprawie. W niniejszej sprawie Sąd I instancji przyjął, że skarżąca nie uzupełniła braków formalnych skargi, bowiem nie wskazała numeru i daty zaskarżonego aktu (decyzji, postanowienia i innego aktu) lub zaskarżonej czynności, co powoduje odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Z takim stanowiskiem Sądu I instancji nie sposób się zgodzić. Wskazać bowiem należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych funkcjonuje pogląd, zgodnie z którym nie można uznać, że każde nieuzupełnienie braków formalnych pisma będzie prowadziło do sytuacji pozostawienia go bez rozpoznania, bądź odrzucenia. Podstawą takiego rozstrzygnięcia może być tylko brak istotny, tzn. taki, którego nieusunięcie uniemożliwia nadanie pismu dalszego biegu (por. postanowienie NSA z 20 września 2012 r., I OSK 1946/12). W niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z taką sytuacją. Należy uznać, że z odpowiedzi na skargę oraz akt administracyjnych wynika jakiego aktu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie dotyczy wniesiona skarga. A zatem stwierdzić trzeba, że w niniejszej sprawie nie było podstaw do odrzucenia skargi. Podkreślić także należy, że nieprawidłowe wykonanie wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi nie powinno powodować automatycznie odrzucenia skargi. Odmienna interpretacja - taka jak zastosowana przez Sąd I instancji - jest w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zbyt rygorystyczna. Oznacza ona zamknięcie stronie prawa do sądu, co w tym przypadku stanowiłoby naruszenie zasady zapisanej w art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji RP. Nadmiernie rygorystyczne stanowisko jakie zajął Sąd I instancji, sprzeczne z prokonstytucyjną wykładnią przepisów procesowych, naruszyłoby podstawowe zasady oraz swobody obywatelskie (por. postanowienie NSA z 4 grudnia 2015 r., I OZ 1584/15). Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.