II FSK 1031/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jacek Brolik, Sędzia NSA Krzysztof Winiarski (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Cezary Koziński, Protokolant Justyna Bluszko-Biernacka, po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 grudnia 2015 r. sygn. akt I SA/Gd 621/15 w sprawie ze skargi M.K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 11 lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od M.K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 9 grudnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę M.K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 11 lutego 2015 r. w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl). Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. W dniu 19 grudnia 2014 r. organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. wydał postanowienie, w którym odmówił uznania zarzutów skarżącego w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 27 października 2014 r. nr [...]. Z akt sprawy wynika, że w związku z niemożnością doręczenia skarżącemu adresowanej do niego przesyłki pocztowej zawierającej przedmiotowe postanowienie, w dniu 29 grudnia 2014 r. pracownik Poczty pozostawił zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w urzędzie pocztowym w terminie siedmiu dni licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia. Powtórne zawiadomienie pozostawiono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata w dniu 7 stycznia 2015 r. W związku z treścią art. 44 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.) przesyłkę pocztową zawierającą postanowienie z dnia 19 grudnia 2014 r. organ uznał za doręczoną w dniu 12 stycznia 2015 r.. tj. z upływem 14 dni licząc od dnia pozostawienia pierwszego zawiadomienia o możliwościowi odbioru przesyłki, czyli od dnia 29 grudnia 2014 r. Organ wskazał, że stosownie do przepisu art. 17 § 1 u.p.e.a. oraz pouczenia zawartego w zaskarżonym postanowieniu, termin do wniesienia zażalenia wynosi 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. Zatem w sprawie termin ten upłynął w dniu 19 stycznia 2015 r. Po rozpoznaniu zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej w Gdańsku postanowieniem z dnia 11 lutego 2015 r. wyjaśnił, że Poczta przesyłkę zawierającą postanowienie organu egzekucyjnego wydała w dniu 13 stycznia 2015 r., jednak fakt ten nie wywarł skutku procesowego w postaci rozpoczęcia biegu terminu do złożenia zażalenia. Postanowienie to zostało bowiem uznane za doręczone w dniu 12 stycznia 2015 r. zgodnie z treścią art. 44 K.p.a i od tego właśnie dnia rozpoczął się bieg 7-dniowego terminu do złożenia zażalenia na w/w postanowienie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżący stwierdził, że to organ egzekucyjny ponosi odpowiedzialność za sposób doręczania pism i odpowiedzialności tej nie powinien przerzucać na zobowiązanego. Wskazał przy tym, że w niniejszej sprawie nie powinien ponosić negatywnych konsekwencji działania wybranego przez organ egzekucyjny doręczyciela utrzymując, że zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego wniósł w terminie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalając skargę wskazał, że z przedstawionego przez organ zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, iż było ono dwukrotnie awizowane w dniach: 29 grudnia 2014 r. i 7 stycznia 2015 r. Zatem prawidłowo organy przyjęły na podstawie art. 44 § 4 K.p.a., że dokonano skutecznego doręczenia postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego tzw. zastępczego w dniu 12 stycznia 2015 r. W ocenie Sądu pierwszej instancji fakt odbioru postanowienia przez domownika strony w dniu 13 stycznia 2015r., tj. po terminie doręczenia zastępczego, nie powoduje przesunięcia biegu terminu do złożenia zażalenia na przedmiotowe postanowienie. W sytuacji, o której mowa w art. 150 O.p. adresat pisma ma obowiązek odbioru pisma złożonego w placówce pocztowej, o czym jest dwukrotnie zawiadamiany, w terminie 14 dni liczonych od dnia złożenia pisma w urzędzie pocztowym. Z upływem tego terminu przyjmuje się fikcję doręczenia pisma stronie. Odebranie pisma przez adresata po tym terminie nie wywołuje żadnych skutków prawnych. Doręczenie pisma w toku postępowania administracyjnego może nastąpić tylko raz, zważywszy, że skutki procesowe ustawa łączy z doręczeniem w formie prawem przepisanej, a nie z faktycznym otrzymaniem tego pisma przez pełnomocnika strony. WSA wskazał, że skoro za datę skutecznego doręczenia zastępczego uznać należy dzień 12 stycznia 2015r., to zakreślony przepisem art. 17 § 1 u.p.e.a. siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia upłynął bezskutecznie w dniu 19 stycznia 2015 r. Od powyższego wyroku pełnomocnik skarżącego wniósł skargę kasacyjną, w której zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia (tj. podstawę skargi kasacyjnej określona na kanwie art. 174 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), które obejmowało: - naruszenie przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 c w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 44 § 4 w zw. z art. 44 § 2 w zw. z art. 44 § 3 w zw. z art. 8 k.p.a. polegające na: a) zaniechaniu przeprowadzenia przez Sad I instancji z urzędu uzupełniającego dowodu z dokumentu w postaci pierwszego awiza z Poczty Polskiej adresowanego do Skarżącego, (zawierającego zawiadomienie o pozostawieniu do odbioru w placówce pocztowej przesyłki pocztowej zawierającej Postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 19 grudnia 2014 r., który to brak uzupełniającego przeprowadzenia przez Sąd I instancji z urzędu dowodu z przedmiotowego awiza mającego status dokumentu urzędowego skutkował uznaniem przez Sąd I instancji prawidłowości wyrażonej w postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 11 lutego 2015 r. oceny, iż ostateczny upływ terminu do odbioru przez Skarżącego przesyłki pocztowej zawierającej postanowienie Naczelnika Izby Skarbowej w B. z dnia 19 grudnia 2015 r. upływał w dniu 12 stycznia 2015 r. tj. z upływem 14 dni od daty pierwszego awizowania, za którą to datę Dyrektor Izby Skarbowej w Gdańsku uznał dzień 29 grudnia 2014 r.), a finalnie uznanie przez Sad I instancji w efekcie rozciągłości prawidłowości rozstrzygnięcia wyrażonego w postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 11 lutego 2015 r.,iż Skarżący uchybił terminowi do wniesienia zażalenia na Postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia 19 grudnia 2014 r.; - naruszenie instancji art. 145 § 1 pkt 1c w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 44 § 4 w zw. z art. 44 § 3 w zw. z art. 8 k.p.a polegające na zaniechaniu ustalenia przez Sad I instancji w granicach dopuszczalnej kognicji sadowo-administracyjnej, czy in casu przedmiotowej sprawy zaistniały wszelkie niezbędne elementy warunkujące statuowaną na kanwie art. 44 § 4 k.p.a. instytucję domniemania skuteczności doręczenia zastępczego, w szczególności czy spełniony został zasadniczy warunek uznania domniemania skutecznego doręczenia zastępczego w postaci zawarcia w powtórnym zawiadomieniu o odbiorze przesyłki pocztowej doręczonym Skarżącemu w dniu 7 stycznia 2015 r. pouczenia o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż 14 dni od daty pierwszego awizowania. W konsekwencji Sąd I instancji przyjął a priori, iż zostały spełnione wszystkie niezbędne przesłanki warunkujące uznanie domniemania skuteczności doręczenia zastępczego Skarżącemu przesyłki pocztowej zawierającej Postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia 19 grudnia 2014 r. w dacie 12 stycznia 2015 r., a finalnie, iż prawidłowe było stanowisko zawarte w Postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 11 Sutego 2015 r. w warunkach zaniechania oceny, czy w świetle okoliczności wydania Skarżącemu przesyłki pocztowej nie ziścił się skutek w postaci skutecznego doręczenia przesyłki Skarżącemu w dacie 14 stycznia 2015 r., a tym samym, czy nie doszło do obalenia domniemania skuteczności doręczenia zastępczego w dacie 12 stycznia 2015 r. Mając powyższe na uwadze autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie w całości objętego zaskarżeniem wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gdańsku - i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznaniu temu sądowi oraz o zasadzenie od Organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego, wywołanego złożeniem niniejszej skargi kasacyjnej w tym kosztów zastępstwa adwokackiego w niniejszym postępowaniu wedle norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej Autor podnosi m.in., że rzeczywistą datą, w której Skarżący otrzymał zawiadomienie o odbiorze przesyłki z placówki pocztowej, był dzień 30 grudnia 2014 r., wskazany explicite w treści awiza, a nie jak uważa Sąd pierwszej instancji, że datą tą był 29 grudnia 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, nie zasługuje na uwzględnienie. Sedno sporu sprowadza się do ustalenia, w jakiej dacie dostało doręczone stronie postanowienie NUS w B. z dnia 19 grudnia 2014 r., którym organ ten odmówił uznania zarzutów M.K. w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Rozstrzygnięcie tej kwestii rzutuje na możliwość stwierdzenia od jakiej daty rozpoczął bieg terminu 14-dniowego, z upływem którego przesyłkę należy uznać za doręczoną. Od tego bowiem dnia liczony jest 7-dniowy termin do wniesienia zażalenia od wydanego przez organ postanowienia. Rysuje się w tym miejscu pytanie, czy na podstawie zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego można ustalić, że datą pierwszego awizowania spornej przesyłki był dzień 29 grudnia 2014 r. (stanowisko organu oraz Sądu pierwszej instancji), czy też 30 grudnia 2014 r. (zapatrywanie strony). Skoro z upływem 14-dniowego terminu przyjmuje się tzw. fikcję doręczenia zastępczego, w zależności od daty pierwszego awiza (29 czy 30 grudnia 2014 r.), doręczenie to nastąpiło bądź w dniu 12 stycznia (poniedziałek), bądź 13 stycznia 2015 r. (wtorek). Dopiero bowiem w konsekwencji rozsądzenia ww. spornej kwestii możliwe jest potwierdzenie, że w pierwszym przypadku termin do wniesienia zażalenia upływał 19 stycznia 2015 r., a w drugim – 20 stycznia 2015. Nie jest natomiast sporne, że podatnik wniósł zażalenie w dniu 20 stycznia 2015 r. W prowadzonym przez organy postępowaniu egzekucyjnym, m.in. w zakresie obowiązków dowodowych oraz doręczenia pism procesowych (w tym rozstrzygnięć administracyjnych), odpowiednie zastosowanie znajdowały przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Wynika to wprost z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym "Jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego". Art. 42 § 1 K.p.a. wyraża zasadę, w myśl której "Pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy". Z kolei, w myśl art. 43 § 1 zd. 1 K.p.a. "W przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi". Z kolei w art. 44 § 1 K.p.a. uregulowana została sytuacja "W razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43...". Otóż w przypadku doręczania pisma poprzez operatora pocztowego (jak w rozpatrywanym przypadku), tenże operator przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej (art. 44 § 1 pkt 1 K.p.a.). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 44 § 4). Bez zatem ustalenia daty pierwszego awizowania przesyłki nie sposób ustalić dnia, z którym doręczenie uważa się za dokonane. Przystępując do oceny tej kwestii, w kontekście zgromadzonego przez organy materiału dowodowego (przyjętego przez Sąd pierwszej instancji za podstawę orzekania) oraz dokonanej jego oceny, w punkcie wyjścia wypada przypomnieć, że z art. 183 § 1 p.p.s.a. wynika związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej, które polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego określa zakres kontroli sądu drugiej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny bada bowiem jedynie legalność wyroku Sądu pierwszej instancji w zakresie zakwestionowanym przez autora skargi kasacyjnej, a nie rozpoznaje sprawy ponownie w jej całokształcie (por. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2018 r., sygn. akt II GSK 2987/17). Podkreślić też należy, że w sprawie nie zachodzi nieważność postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. Zauważyć zatem należy, że w podstawach skargi kasacyjnej nie zostały sformułowane zarzuty naruszenia art. 7 i 77 § 1 K.p.a. Przepis art. 7 k.p.a. wyraża zasadę prawdy obiektywnej, która oznacza, że na organ administracji publicznej nałożony jest obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością. Uzupełnieniem tej regulacji jest art. 77 § 1 K.p.a., według którego organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Brak w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przytoczonych regulacji (w powiązaniu z odpowiednimi unormowaniami p.p.s.a.) nie pozwala podważyć konstatacji Sądu pierwszej instancji (aprobującego stanowisko organów), że do pierwszego awizowania przesyłki doszło w dniu 29 grudnia 2014 r., a nie w dniu następnym. Poprzez sformułowane zarzuty Strona nie podważa bowiem ani kompletności, ani sposobu oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Niezależnie od tego Naczelny Sąd Administracyjny potwierdza, że w aktach administracyjnych sprawy znajduje się "pocztowe potwierdzenie odbioru" (k. 24 akt sądowych), na którym odnotowano m.in. datę pierwszego awizowania, tj. 29 grudnia 2014 r. Czternastodniowy termin do złożenia środka zaskarżenia upływał wobec tego w dniu 12 stycznia 2015 r. Rację przyznać należy Sądowi pierwszej instancji, że fakt odbioru w urzędzie pocztowym postanowienia przez domownika strony w dniu 13 stycznia 2015r., tj. po terminie doręczenia zastępczego, nie powoduje przesunięcia biegu terminu do złożenia zażalenia. Doręczenie pisma w toku postępowania administracyjnego może nastąpić tylko raz, zważywszy, że skutki procesowe ustawa łączy z doręczeniem w formie prawem przepisanej, a nie z faktycznym otrzymaniem tego pisma przez pełnomocnika strony. Tym samym Sąd pierwszej instancji nie naruszył art. 145 § 1 pkt 1c w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 44 § 4 w zw. z art. 44 § 3 K.p.a., a zarazem zasady zaufania do organów państwa wyrażonej w art. 8 K.p.a. Wobec braku usprawiedliwionych podstaw Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 205 § 2 w zw. z art. 209 i art. 204 pkt 1 P.p.s.a.