I OZ 1736/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi M.M. o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 sierpnia 2015 r. sygn. akt I OZ 1000/15 oddalającym zażalenie M.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 czerwca 2015 r. sygn. akt II SAB/Wa 213/15 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi M.M. na bezczynność Dyrektora Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 5 maja 2014 r. dotyczącego K.C. postanawia odrzucić skargę o wznowienie postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2015 r. sygn. akt I OZ 1000/15 oddalił zażalenie M.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 czerwca 2015 r. sygn. akt II SAB/Wa 213/15 o odmowie przyznania mu prawa pomocy w sprawie z jego skargi na bezczynność Dyrektora Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 5 maja 2014 r. dotyczącego K.C. Postanowienie z dnia 27 sierpnia 2015 r. zostało doręczone skarżącemu w dniu 14 września 2015 r. M.M. pismem z dnia 17 listopada 2015 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie osobiście sporządzoną i podpisaną skargę o wznowienie postępowania w sprawie zwolnienia go od kosztów w sprawie o sygn. akt II SAB/Wa 213/14. W uzasadnieniu skargi wskazał, że wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne, nieznane Sądowi w chwili orzekania o odmowie przyznania prawa pomocy. Do pisma załączył kserokopię zaświadczenia z dnia 14 października 2015 r., w którym podana została kwota zaległych opłat na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej [...] na dzień 30 września 2015 r. Z uwagi na to, że zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 czerwca 2015 r. sygn. akt II SAB/Wa 213/14 zostało rozpoznane przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2015 r. sygn. akt I OZ 1000/15, pismo skarżącego z dnia 17 listopada 2015 r. zostało przekazane do Naczelnego Sądu Administracyjnego i potraktowane jako wniosek o wznowienie postępowania zakończonego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.), w przypadkach przewidzianych w dziale VII tej ustawy, dotyczącym wznowienia postępowania, można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Podkreślić należy, że przepis ten dotyczy prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie sądowoadministracyjnej w rozumieniu art. 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. Żądanie wznowienia jest zatem dopuszczalne wówczas, gdy istnieje związek przyczynowy między treścią postanowienia niekończącego postępowania a treścią orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie sądowoadministracyjnej. Nie można przyjąć, że przepis art. 270 p.p.s.a. obejmuje możliwość wznowienia także postępowania incydentalnego – wpadkowego, tj. zakończonego prawomocnym postanowieniem niekończącym postępowania w sprawie sądowoadministracyjnej. Do wzruszenia prawomocnego postanowienia niekończącego postępowania w sprawie sądowoadministracyjnej musi bowiem istnieć samodzielna podstawa ustawowa. Taką podstawą jest art. 165 p.p.s.a., według którego prawomocne postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy. Jednakże chodzi tu, po pierwsze, o zmianę podstawy faktycznej wydanego rozstrzygnięcia, po drugie zaś, możliwość ta istnieje tylko w toku postępowania w sprawie sądowoadministacyjnej, dopóki nie zostanie ona prawomocnie zakończona. W przepisach art. 270 – 285 p.p.s.a. brak jest bezpośredniej podstawy prawnej do wzruszenia, w trybie wznowienia postępowania, postanowienia niekończącego postępowania w sprawie, a tym samym także podstawy prawnej do wznowienia prawomocnie zakończonej sprawy wskutek wzruszenia postanowienia niekończącego postępowania w tej sprawie. Dopuszczalność wznowienia postępowania przed sądem administracyjnym w aspekcie przedmiotowym obejmuje orzeczenia tego sądu kończące sprawę sądowoadministracyjną. Z punktu widzenia art. 270 p.p.s.a. skarga o wznowienie postępowania nie obejmuje zatem orzeczeń wpadkowych (incydentalnych), czyli takich, które nie kończą postępowania w sprawie, a takim właśnie rodzajem rozstrzygnięcia jest postanowienie w przedmiocie prawa pomocy, którego dotyczy skarga o wznowienie. Wydane przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowienie z dnia 27 sierpnia 2015 r. nie kończy postępowania w sprawie sądowoadministracyjnej. Postanowienie to rozstrzyga jedynie zagadnienie o charakterze incydentalnym jakim jest przyznanie stronie prawa pomocy, a zatem wniosek o wznowienie takiego postępowania jest niedopuszczalny. Ponadto wskazać należy, że zgodnie z art. 276 p.p.s.a., do skargi o wznowienie postępowania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, jeżeli przepisy niniejszego działu nie stanowią inaczej. Jednakże, gdy do wznowienia postępowania właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny, stosuje się odpowiednio przepisy art. 175. Odesłanie to oznacza, że skargę o wznowienie może sporządzić wyłącznie adwokat lub radca prawny, zaś w sprawach podatkowych również doradca podatkowy, a w sprawach własności przemysłowej również rzecznik patentowy (art. 175 § 1 i 3 p.p.s.a.). Ograniczeń tych nie stosuje się, gdy skargę o wznowienie sporządza sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem oraz w przypadku prokuratora oraz Rzecznika Praw Obywatelskich lub Rzecznika Praw Dziecka (art. 175 § 2 p.p.s.a.). Oznacza to, że skarga powinna być sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika, pod rygorem jej odrzucenia. W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że niedopełnienie tego obowiązku jest brakiem nieusuwalnym skargi o wznowienie postępowania, który powoduje odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 193 i 276 p.p.s.a. (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2015, s. 1121, Teza 6 do art. 276 i powołane tam orzecznictwo). W niniejszej sprawie skarga o wznowienie postępowania została sporządzona osobiście przez M.M. Nie spełnia ona zatem kryterium określonego w art. 175 p.p.s.a., bowiem nie została sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika, a skarżący nie wykazał, że należy do kręgu podmiotów wymienionych w art. 175 § 2 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 w związku z art. 193 i art. 276 p.p.s.a. oraz art. 280 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.