II SA/Sz 427/15
WyrokWSA w Szczecinie2015-08-27
Skład orzekający: Arkadiusz Windak, Renata Bukowiecka-Kleczaj, Katarzyna Sokołowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o cofnięciu rejestracji automatu do gier o niskich wygranych może zostać wydana na podstawie opinii jednostki badającej, która utraciła upoważnienie do przeprowadzania badań technicznych automatów i urządzeń do gier z mocy prawa?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ administracji publicznej nie zweryfikował prawidłowo statusu jednostki badającej, która wydała opinię stanowiącą podstawę cofnięcia rejestracji automatu. Kluczowe było ustalenie, czy jednostka ta posiadała aktualne upoważnienie do przeprowadzania badań, co stanowiło istotne naruszenie przepisów postępowania, uniemożliwiające prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy.Stan faktyczny
Spółka A. zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. o cofnięciu rejestracji automatu do gier o niskich wygranych. Decyzja została wydana na podstawie opinii Izby Celnej w P. (Wydziału Laboratorium Celne), która stwierdziła, że automat nie spełnia wymogów prawnych, w tym dotyczących stawki za udział w grze i braku systemu trwałej rejestracji danych. Skarżąca podniosła zarzuty dotyczące m.in. wygaśnięcia upoważnienia Izby Celnej w P. do przeprowadzania badań z mocy prawa po wejściu w życie nowelizacji ustawy o grach hazardowych oraz braku notyfikacji przepisu technicznego.Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi Spółka A. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu o niskich wygranych I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w S. na rzecz Spółki A. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w S. cofnął rejestrację automatu do gier o niskich wygranych [...]. Wydanie decyzji poprzedziło przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, wszczętego na skutek kontroli w zakresie urządzania i prowadzenia gier na automatach o niskich wygranych przeprowadzonej w punkcie gier na automatach o niskich wygranych w Hotelu [...] przy ul. [...] w K. Właścicielem automatu do gier jest Spółka A. W wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych ustalono, że wartość stwierdzonej stawki za udział w jednej grze jest wyższa niż 0,50 zł tj. wyższa niż określona w art. 129 ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (dalej u.g.h.) i wynosi 20 zł. W związku z ustaleniami kontroli Naczelnik Urzędu Celnego w S. postanowieniem z dnia [...] r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie cofnięcia rejestracji opisanego wyżej automatu do gier. Postanowieniem z dnia [....] r. Naczelnik Urzędu Celnego w S. zawiesił postępowanie do czasu wydania opinii z badania sprawdzającego przez jednostkę badającą upoważnioną do przeprowadzania badań przez Ministra Finansów, zlecając jednocześnie przeprowadzenie badań Izbie Celnej w P. Wydziałowi Laboratorium Celne. Postępowanie zostało podjęte postanowieniem z dnia [...] r. w związku ze sporządzeniem opinii z badań sprawdzających. Opinia została sporządzona przez Izbę Celną w P. Wydział Laboratorium Celne z powołaniem się na wydane przez Ministra Finansów upoważnienie o numerze [...], wydane w dniu [...] r. Z treści opinii wynika, że automat do gier o niskich wygranych nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 129 ust. 3 u.g.h. w związku z przekroczeniem maksymalnej stawki za udział w jednej grze, art. 18 ust. 1 u.g.h. w zakresie wygranej niżej od wpłaconej stawki. Nadto stwierdzono, że automat nie został wyposażony w system trwałej rejestracji i zapamiętywania danych, w związku z czym istnieje możliwość wykasowania stanu liczników z księgowości elektronicznej z poziomu opcji serwisowych, bez naruszenia plomb jednostki badającej oraz możliwość zmiany wskazań liczników elektromechanicznych bez ingerencji w płytę główną i obudowę liczników oraz bez naruszania plomb jednostki badającej. Z poczynionych w opinii ustaleń wynika również, że automat nie został wyposażony w widoczne dla grających informacje, umieszczone w sposób uniemożliwiający ich usunięcie bez uszkodzenia lub zniszczenia automatu. Kopia opinii została doręczona skarżącej.
Pismem z dnia 8 września 2014 r. pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów protokołów przesłuchania świadka A. C. przed Dyrektorem Izby Celnej w B. i Naczelnikiem Urzędu Celnego w Ł., protokołów z rozprawy głównej przed Sądem Rejonowym w M. w sprawie sygn. akt II K 686/12 z dnia 21 czerwca 2013 r. i 5 lutego 2014 r., wyroków: WSA w Białymstoku z dnia 26 lipca 2011 r. wydanego w sprawie II SA/Bk 143/11, Sądu Rejonowego w Słubicach z dnia 3 kwietnia 2013 r. wydanego w sprawie II K 1178/12, WSA w Warszawie z dnia 13 marca 2013 r. wydanego w sprawie VI SA/Wa 3331/13 oraz postanowienia Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] i pisma Izby Celnej w P. z dnia [...] r. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik skarżącej wskazał, że jednostka badająca błędnie zinterpretowała pojęcie "stawki za udział w jednej grze". Powołując się na załączone do pisma dowody skarżąca wskazała na istotną różnicę pomiędzy pojęciem "stawka za udział w jednej grze" i "stawka w grze" wywodząc, że stawką za udział w jednej grze jest wnoszona przez gracza z własnych środków opłata, która umożliwia mu uruchomienie automatu i udział w grze. W ocenie skarżącej inne aniżeli opłata za udział w grze stawki należy traktować jak "stawki
w grze", których wysokość może być wyższa aniżeli określona w art. 129 ust. 3 kwota 0,50 zł. Skarżąca zakwestionowała również ustalenia opinii dotyczące minimalnej wygranej. Kwestionując poczynione w opinii sporządzonej przez jednostkę badającą ustalenia Skarżąca podniosła, iż nie posiada ona upoważnienia Ministra Finansów do przeprowadzenia badań automatów do gier, bowiem udzielone jej upoważnienie wygasło z mocy prawa w związku z wejściem w życie przepisów ustawy z dnia
26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych i niektórych innych ustaw
(Dz. U. z 2011 r. nr 134 poz. 779). Skarżąca wskazała, że Izba Celna w P. Wydział Laboratorium Celne nie posiada akredytacji do wykonywania badań technicznych automatów i urządzeń do gier, nie ubiegała się o udzielenie takiej akredytacji, jak również nie przedstawiła Ministrowi Finansów właściwego certyfikatu akredytacji, co na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 maja 2011 r. stanowiło podstawę do wygaśnięcia udzielonego wcześniej upoważnienia z mocy prawa. Skarżąca na poparcie tej tezy przedłożyła kopię pisma Dyrektora Izby Celnej
w P. z dnia [...] r. stanowiące odpowiedź na wniosek Spółki B o udzielenie informacji publicznej, z treści którego wynika, że Wydział Laboratorium Izby Celnej w P. wyraził gotowość do objęcia akredytacją metod wykorzystywanych przy badaniu automatów i urządzeń do gier, jednak nie złożono stosownego wniosku do Polskiego Centrum Akredytacji. Po przeprowadzeniu analizy kosztowej procedury uzyskiwania akredytacji i możliwości wykorzystania akredytacji w dalszej działalności Laboratorium Celnego nie podejmowano jakichkolwiek innych działań zmierzających do wszczęcia procedury akredytacji. W ocenie Skarżącej Izba Celna nie posiada fachowych kompetencji do wykonywania badań automatów i urządzeń do gier, co znalazło odzwierciedlenie w opinii.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w S. cofnął rejestrację automatu do gier o niskich wygranych [...]. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że z dniem 1 stycznia 2010 r. zmienił się stan prawny w zakresie ustawowej regulacji warunków urządzania i prowadzenia działalności w zakresie gier losowych, zakładów wzajemnych i gier na automatach, w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.
Organ – powołując się na ustalenia opinii sporządzonej przez jednostkę badającą – Izbę Celną w P. Wydział Laboratorium Celne – uznał za udowodniony fakt, iż automat o gier hazardowych [...] nie spełnia warunków określonych przepisami ustawy, co stanowiło podstawę cofnięcia rejestracji automatu przed jej wygaśnięciem. W uzasadnieniu decyzji Naczelnik Urzędu Celnego w S., podejmując polemikę z zarzutem braku upoważnienia do przeprowadzania badań podniósł, że Izba Celna w P. Wydział Laboratorium Celne znajduje się na sporządzonym przez Ministra Finansów i opublikowanym na stronie internetowej ministerstwa wykazie jednostek badających, upoważnionych do badań technicznych automatów i urządzeń do gier. Przed udzieleniem upoważnienia Minister Finansów bada spełnienie przez jednostkę badającą warunków, o których mowa w art. 23 f ustawy o grach hazardowych, w szczególności dotyczących zapewnienia odpowiedniego standardu badań, dysponowanie odpowiednim zapleczem technicznym oraz personelem posiadającym odpowiednie kwalifikacje i wykształcenie. Nie stwierdzono aby Minister Finansów podjął w stosunku do jednostki badającej działania polegające na cofnięciu upoważnienia, co w ocenie organu jest wystarczającą przesłanką do uznania, że upoważnienie posiadane przez jednostkę badającą jest aktualne.
Skarżąca złożyła odwołanie od decyzji zarzucając jej naruszenie:
1) art. 23f pkt 1 u.g.h. w związku z art. 129 ust. 3 u.g.h. w związku z art. 15 ust. 2 pkt 3 i art. 16 ust. 2 pkt 5 ustawy o systemie zgodności oraz
art. 5 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 756/2008 z dnia 9 lipca 2008 r. poprzez przyjęcie, iż podmiot posiadający status jednostki badającej przed dniem 14 lipca 2012 r. mógł zachować status jednostki badającej przedkładając Ministrowi Finansów jakikolwiek certyfikat;
2) naruszenie art. 129 ust. 3 u.g.h. w zw. Z art. 1 pkt 3, 4 i 11 oraz
art. 8 ust. 1 dyrektywy nr 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia
22 czerwca 1998 r. poprzez bezpodstawne zastosowanie art. 129 ust. 3 u.g.h. mimo tego, iż przepis nie został notyfikowany pomimo, iż wymagał notyfikacji;
3) rażące naruszenie art. 23b ust. 3 u.g.h. w związku z § 7 ust. 2
pkt 5 i § 22 zarządzenia Ministra Finansów z dnia 28 czerwca 2013 r. w sprawie nadania statutów izbom celnym i urzędom celnym w związku z § 1
ust. 2 i § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 października
2009 r. w sprawie nadania statutów izbom celnym i urzędom celnym w związku z art. 58 § 1 kodeksu cywilnego i art. 7 Konstytucji RP, poprzez przyjęcie że Izba Celna w P. jest jednostką badającą, w sytuacji, gdy przepisy obowiązujące w dacie udzielenia upoważnienia nie pozwalały tej jednostce na prowadzenie badań automatów i urządzeń do gier.
W uzasadnieniu odwołania skarżąca wskazała, że upoważnienie udzielone Izbie Celnej w P. Wydziałowi Laboratorium Celne w P. wygasło z mocy prawa w związku z wejściem w życie przepisów ustawy z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych i niektórych innych ustaw. Nadto skarżąca podniosła, że przepis art. 129 ust. 3 u.g.h. ogranicza możliwość eksploatacji poza kasynami znacznej ilości automatów do gier, co w konsekwencji oznacza, że jest to przepis techniczny, który powinien zostać notyfikowany. W ocenie skarżącej brak notyfikacji powoduje brak możliwości jego stosowania.
Skarżąca pismem z dnia 8 grudnia 2014 r. ponownie wniosła o przeprowadzenie dowodu z protokołów przesłuchania A. C. składanych przed organami celnymi i sądami na okoliczności związane z działaniem przebadanych przez niego automatów do gier oraz dokumentów potwierdzających brak akredytacji wydanej dla Izby Celnej w P., obejmującej swoim zakresem prowadzenie badań automatów i urządzeń do gier. Skarżąca wniosła również o przeprowadzenie dowodu z zeznań M. C. – pracownika Izby Celnej w P., na okoliczności związane z przeprowadzeniem badań automatu do gry, w szczególności zastosowanych metod badawczych. Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Celnej w S. odmówił przeprowadzenia objętych wnioskiem dowodów.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w S. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w S. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że podstawą cofnięcia rejestracji automatu było stwierdzenie przez jednostkę badającą, że nie spełnia on warunków, o których mowa w art. 129 ust. 3 ustawy o grach hazardowych. Okoliczność ta została wstępnie stwierdzona podczas kontroli, a następnie potwierdzona przez jednostkę badającą w opinii z dnia [...] r. Dyrektor Izby Celnej w S. nie podzielił stanowiska skarżącej w przedmiocie braku uprawnień Izby Celnej w P. do przeprowadzenia badań, bowiem instytucja znajduje się na prowadzonej przez Ministra Finansów i opublikowanym na stronach internetowych ministerstwa wykazie jednostek upoważnionych do przeprowadzania badań automatów i gier na automatach o niskich wygranych. Zgodnie z przepisami prawa zarówno dopuszczenie automatu do eksploatacji i użytkowania, jak i cofnięcie rejestracji wymaga przeprowadzenia przez jednostkę badającą odpowiednio badania poprzedzającego rejestrację i badania kontrolnego, a podstawą rozstrzygnięcia organu w obu tych przypadkach może być wyłącznie dowód w postaci opinii jednostki badającej. Jedynie bowiem jednostka badająca jako podmiot profesjonalny daje gwarancję przeprowadzenia badań w sposób obiektywny, rzetelny i fachowy. Dowód z badań kontrolnych automatu jest więc koniecznym, jedynym dowodem w postępowaniu w przedmiocie cofnięcia rejestracji, który stwierdza jego niezgodność lub zgodność z prawem. Badanie sprawdzające przeprowadza na zlecenie naczelnika urzędu celnego jednostka badająca upoważniona przez Ministra Finansów do badań technicznych automatów i urządzeń do gier. W ramach prowadzonego postępowania organ nie jest uprawniony do badania prawidłowości udzielenia jednostce badającej upoważnienia do badań technicznych automatów i urządzeń do gier. Izba Celna w P. Wydział Laboratorium Celne, zgodnie z przedłożonym certyfikatem Polskiego Centrum Akredytacji Nr [...] spełnia wymagania normy PN-EN ISO/IEC 17025:2005 "Ogólne wymagania dotyczące kompetencji laboratoriów badawczych i wiarygodności uzyskiwanych wyników badań, jak również jest gwarancją uznawania sprawozdań z tych badań w świecie. Dyrektor Izby Celnej w S. podkreślił także, że wobec faktu, iż ustawodawca w art. 23 f ust. 1 u.g.h. nie określił rodzaju akredytacji, ale wskazał jedynie na konieczność jej posiadania, to kompetencji do przeprowadzenia badań nie można wywodzić jedynie z zakresu akredytacji, ale należy brać pod uwagę pozostałe warunki określone w ustawie, które musi spełnić podmiot ubiegający się o uzyskanie upoważnienia do przeprowadzania badań automatów i urządzeń do gier. Odnosząc się do zarzutu naruszenia naruszenie art. 129 ust. 3 u.g.h. w zw. z art. 1
pkt 3, 4 i 11 oraz art. 8 ust. 1 dyrektywy nr 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. organ II instancji podniósł, że materialnoprawną podstawę decyzji stanowi art. 23 a ust. 7 u.g.h., który nie narusza prawa unijnego w zakresie procedury udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych,
tj. dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 2008 r. (Dz.U.UE.L.1998.204.37), bowiem projekt ustawy zmieniającej ustawę o grach hazardowych, zawierającej między innymi ten przepis został notyfikowany do komisji Europejskiej w dniu 16 września 2010 r. pod nr [...]. Z definicji gry na automacie o niskich wygranych określonej w art. 129 ust. 3 u.g.h. nie wynikają warunki uniemożliwiające prowadzenie gier na automatach poza kasynami i salonami gier albo mogące wpływać na sprzedaż takich automatów, czyli przepis ten nie może zostać uznany za "techniczny’ w rozumieniu powyższych przepisów unijnych i wyroku TSUE z dnia 19 lipca 2012 r. w połączonych sprawach C-213/11, C-214/11 i C-217/11. W ocenie Dyrektora Izby Celnej w S. nieuprawnione jest rozciąganie skutków braku notyfikacji na całą ustawę o grach hazardowych, gdyż takiego wniosku nie można wyprowadzić ani z dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 22 czerwca 2008 r., ani z orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r.
Spółka A złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. zarzucając jej:
1) naruszenie prawa materialnego – art. 23f ust. 1 i ust. 2 pkt 1 oraz ust. 3 i ust. 5 oraz ust. 6 i art. 129 ust. 3, art. 2 ust. 3 i ust. 5 u.g.h. w związku z art. 12 ust. 2
i ust. 3 ustawy z dnia 25 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych
i niektórych innych ustaw, w związku z art. 2 pkt 3, art. 15ust. 2 pkt 3, art. 15
ust. 6, art. 16 ust. 2 pkt 5, ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.
o systemie oceny zgodności, art. 5 ust. 1 i ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 765/2008 z dnia 9 lipca 2008 r. ustanawiające wymagania w zakresie akredytacji i nadzoru rynku odnoszące się do warunków wprowadzania produktów do obrotu, polegające na przyjęciu, że Izba Celna w P. pomimo nie przedstawienia w terminie określonym w ustawie z dnia 25 maja 2011 r. certyfikatu akredytacji łączącego się tematycznie z badaniami urządzeń mechanicznych zachowała status jednostki badającej;
2) naruszenie prawa materialnego – art. 129 ust. 3 u.g.h. w związku z art. 23 a
ust. 7 u.g.h. i art. 23 b ust. 1 u.g.h. w związku z art. 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 8
ust. 1 Dyrektywy nr 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia
22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego, polegającą na błędnym przyjęciu, że art. 129 ust. 3 nie jest przepisem technicznym;
3) naruszenie prawa materialnego – art. 129 ust. 3 w związku z art. 18 ust. 1 u.g.h. w związku z art. 22 i art. 2 Konstytucji RP poprzez błędną interpretację pojęcia "stawka za udział w jednej grze";
4) naruszenie przepisów postępowania – art. 187 § 1 i art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej i oparcie rozstrzygnięcia na opinii jednostki nie mającej potwierdzonych akredytacją wiadomości specjalnych z zakresu badań urządzeń mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych
5) naruszenie art. 188 Ordynacji podatkowej polegające na odmowie przeprowadzenia dowodów z dokumentów i zeznań świadka M. C.
Skarżąca domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w S. wniósł o oddalenie skargi
i potrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje:
Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków Sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.
W sytuacji, kiedy skarga zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Do kontroli subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonej decyzji został ustalony z uwzględnieniem wymaganych przepisów postępowania, przez co ustalenie to nie było wadliwe albo nie zostało skutecznie podważone. Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów należy uznać, że skarga jest zasadna.
W pierwszej kolejności zbadania wymagała podnoszona przez skarżącą kwestia posiadanego przez Laboratorium Izby Celnej w P. jako jednostkę badającą upoważnienia do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, którego to upoważnienia Minister Finansów udziela na podstawie art. 23f ust. 1 u.g.h. Skarżąca wywodzi bowiem, że upoważnienie, na które powołuje się Izba Celna w P. Laboratorium Celne wygasło z mocy prawa w związku z wejściem w życie przepisów ustawy z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 r. Nr 134, poz. 779). Na podstawie art. 23 b ust. 1 u.g.h. na pisemne żądanie naczelnika urzędu celnego, w przypadku uzasadnionego podejrzenia, że zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie, podmiot eksploatujący ten automat lub urządzenie jest obowiązany poddać automat lub urządzenie badaniu sprawdzającemu. Badanie sprawdzające przeprowadza, na zlecenie naczelnika urzędu celnego, jednostka badająca upoważniona do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, w terminie nie dłuższym niż 60 dni od dnia otrzymania zlecenia. Stosownie do art. 23 f ust. 1 u.g.h. upoważniania do badań technicznych automatów i urządzeń do gier udziela minister właściwy do spraw finansów publicznych jednostce badającej, która spełnia następujące warunki:
1) posiada akredytację Polskiego Centrum Akredytacji lub jednostki akredytującej państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, będącej sygnatariuszem Wielostronnego Porozumienia EA (European cooperation for Accreditation Multilateral Agreement);
2) zapewnia odpowiedni standard przeprowadzanych badań, w tym przeprowadzanie ich przez osoby o odpowiedniej wiedzy technicznej w zakresie automatów i urządzeń do gier, oraz dysponuje odpowiednim wyposażeniem technicznym;
3) osoby zarządzające tą jednostką oraz osoby przeprowadzające badania automatów i urządzeń do gier posiadają nienaganną opinię, w szczególności nie są osobami skazanymi za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe;
4) posiada autonomiczność względem podmiotów prowadzących działalność w zakresie gier hazardowych oraz ich organizacji i stowarzyszeń, w szczególności osoby wymienione w pkt 3 nie pozostają z podmiotami prowadzącymi działalność w zakresie gier hazardowych w stosunkach, które mogą wywoływać uzasadnione zastrzeżenia do ich bezstronności.
Art. 23 f ust. 2 u.g.h. stanowi, że upoważnienie do badań technicznych automatów i urządzeń do gier jest udzielane na wniosek jednostki badającej, do którego dołącza się dokumenty potwierdzające spełnienie warunków określonych w ust. 1, w szczególności:
1) certyfikat akredytacji;
2) certyfikaty lub inne dokumenty określające standard przeprowadzanych badań;
3) aktualne zaświadczenia, że osoby wymienione w ust. 1 pkt 3 nie były skazane za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe;
4) oświadczenia złożone, pod rygorem odpowiedzialności karnej, przez osoby wymienione w ust. 1 pkt 3, że nie pozostają z podmiotem prowadzącym działalność w zakresie gier hazardowych ani z osobami:
a) zarządzającymi takim podmiotem lub go reprezentującymi,
b) będącymi akcjonariuszami (wspólnikami) takiego podmiotu lub jego pracownikami
- w stosunku prawnym lub faktycznym, który może wywoływać uzasadnione zastrzeżenia do ich bezstronności.
Art. 12 ustawy nowelizującej ustawę o grach hazardowych zawierał zapisy regulujące status jednostek badających, które w dniu wejścia w życie ustawy tj. 14 lipca 2011 r. posiadały upoważnienie wydane przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych do wydawania opinii będących podstawą dopuszczenia do eksploatacji
i użytkowania automatów i urządzeń do gier. Na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 2011 r. jednostki te zostały uznane za jednostki badające upoważnione do badań technicznych automatów i urządzeń do gier zgodnie z przepisami art. 23 f ustawy o grach hazardowych. Warunkiem zachowania upoważnienia do wykonywania badań technicznych automatów i urządzeń do gier było złożenie ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych, w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, dokumentu określonego w art. 23f ust. 2 pkt 1 u.g.h. oraz w terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, dokumentów określonych w art. 23f ust. 2 pkt 2-4 u.g.h. Ustawodawca w ust. 3 art. 12 ustawy z dnia 26 maja 2011 r. przewidział sankcję za niezłożenie dokumentów, o których mowa w ust. 2, polegającą na wygaśnięciu upoważnienia do badań technicznych automatów i urządzeń do gier. Upoważnienie, na które powołuje się Izba Celna w P. Wydział Laboratorium Celne o numerze [...], zostało wydane w dniu [...] r. - przed wejściem w życie przepisów ustawy z dnia 26 maja 2011 r. Obowiązkiem Izby Celnej
w P. było zatem przedłożenie dokumentu, o którym mowa w art. 23 f ust. 2 pkt 1 tj. certyfikatu akredytacji w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia przepisów nowelizujących ustawę o grach hazardowych i dokumentów, o których mowa w art.23 f ust. 2 pkt 2-4 w terminie 3 miesięcy od daty wejścia w życie tych przepisów.
W przypadku zaniechania tego obowiązku upoważnienie udzielone w dniu 8 kwietnia 2011 r. wygasło z mocy prawa, a w konsekwencji Izba Celna w P. Wydział Laboratorium Celne utraciło uprawnienie do wykonywania badań automatów
i urządzeń do gier. W aktach sprawy brak jest dokumentu upoważnienia,
co uniemożliwia stwierdzenie jakiej treści upoważnienie zostało udzielone Izbie Celnej w P. Brak jest również informacji w przedmiocie tego, czy pomimo wielokrotnie podnoszonych przez skarżącą zarzutów dotyczących wygaśnięcia upoważnienia, popartych kopiami dokumentów, które powyższą okoliczność uprawdopodabniają (kopia pisma Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] r. znak [...], z którego to pisma wprost wynika, że Laboratorium Celne Izby Celnej w P. nie podejmowało działań zmierzających do wszczęcia procedury akredytacji) organ poczynił starania, aby ten fakt zweryfikować. Dyrektor Izby Celnej w S. konsekwentnie podtrzymuje stanowisko, z którego wynika, że nie posiada uprawnień do weryfikacji procesu udzielenia upoważnienia i w tym zakresie należy się zgodzić z organem. Nie zmienia to jednak faktu, iż na etapie postępowania, którego istotą jest ustalenie, czy urządzenie spełnia wymogi, o których mowa w ustawie o grach hazardowych, a kluczowym dowodem w sprawie jest opinia upoważnionej jednostki badającej, obowiązkiem organu jest powierzenie przeprowadzenia badań podmiotowi uprawnionemu. Oznacza to, że organ ma prawo i obowiązek weryfikacji, czy jednostka badająca posiada aktualne upoważnienie, zwłaszcza jeżeli okoliczność ta jest przedmiotem uzasadnionych wątpliwości. Tymczasem organ uznał, że skoro nie posiada informacji o cofnięciu upoważnienia udzielonego Izbie Celnej w P. i znajduje się ona na liście opublikowanej na stronie Ministerstwa Finansów, to jest to równoznaczne z posiadaniem aktualnego upoważnienia. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, o tym, czy dany podmiot posiada status jednostki badającej, nie decyduje lista publikowana na stronie internetowej urzędu obsługującego Ministra, lecz wskazane wyżej uregulowanie prawne. Skoro samo upoważnienie Ministra Finansów stanowi czynność materialno-techniczną, na podstawie którego dokonuje on wyboru jednostek umocowanych do prowadzenia odpowiednich badań, to umieszczenie na stronie internetowej wykazu jednostek badających, upoważnionych do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, stanowi jedynie akt wewnętrzny, dotyczący sposobu poinformowania zainteresowanych o tym, jakie jednostki uzyskały status jednostki badającej. Źródło uprawnienia jednostek badających tkwi bowiem
w upoważnieniu, a nie w publikacji wykazu na stronie internetowej. Lista, o której mowa kreuje co najwyżej możliwe do obalenia domniemanie faktyczne, że jednostka na niej widniejąca posiada status jednostki badającej.
W ocenie Sądu organ dopuścił się przede wszystkim naruszenia art. 122 i art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa, obligujących organy do przeprowadzenia wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wydania rozstrzygnięcia, w oparciu o niebudzący wątpliwości stan faktyczny sprawy. Naruszeniem zasad prowadzenia postępowania wyjaśniającego było wydanie decyzji
o cofnięciu rejestracji automatu do gier o niskich wygranych [...] o numerze fabrycznym [...], należącego do skarżącej spółki w sytuacji, gdy nie
w pełni wyjaśniona pozostała kluczowa dla sprawy kwestia prawidłowości badań laboratoryjnych dotyczących ww. automatu. Pomimo zgłaszanych przez skarżącą wątpliwości, co do braku akredytacji jednostki badającej - Wydziału Laboratorium Celne Izby Celnej w P., a także wskazywanej możliwości wygaśnięcia upoważnienia i braku kompetencji merytorycznych pracowników przeprowadzających badania, organ oparł się na wynikach badań tego laboratorium.
W oparciu o przepis art. 197 Ordynacji podatkowej należałoby przyjąć, że wyniki badań laboratoriów celnych mają charakter opinii biegłego. W orzecznictwie i doktrynie panuje niekwestionowany pogląd, że opinia biegłego w postępowaniu administracyjnym jest tylko jednym z dowodów, nie mającym szczególnej mocy dowodowej i podlegającym wszechstronnej analizie przez organ podobnie, jak pozostałe dowody. W szczególności, w razie istnienia uzasadnionych wątpliwości co do prawidłowości opinii, dotyczących na przykład kompetencji i uprawnień do przeprowadzenia badań organ powinien dążyć do wyjaśnienia wszelkich istniejących wątpliwości, czy to poprzez zlecenie opinii uzupełniającej, czy przez zwrócenie się do innego biegłego (jednostki badającej) o kolejną opinię, celem porównania wyników badań specjalistycznych zwłaszcza, że istnieje możliwość skorzystania z usług innego podmiotu posiadającego ważne upoważnienie Ministra Finansów.
Mając zatem na względzie istotne wady, którymi obarczone było postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organy celne w przedmiotowej sprawie Sąd uznał, że bez ich usunięcia i bez przeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób zupełny, nie jest możliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy. W tym stanie rzeczy ustosunkowywanie się przez Sąd do pozostałych argumentów skargi, mających charakter merytoryczny byłoby na obecnym etapie postępowania przedwczesne.
Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę powyższe rozważania Sądu i wyda stosowne rozstrzygnięcie. Z tych względów, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. c oraz art. 200 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło