II OSK 2730/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Włodzimierz Ryms po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 sierpnia 2015 r., sygn. akt IIV SA/Po 395/15 w sprawie ze skargi M. S. na uchwałę Rady Miejskiej w Chodzieży z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę M. S. na uchwałę Rady Miejskiej w Chodzieży z dnia [...] lutego 2015 r. w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), ponieważ skarżący nie wykazał naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia, o których mowa w art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. W sprawach administracyjnych do reprezentowania interesu ogółu właścicieli odrębnych lokali tworzących wspólnotę mieszkaniową co do zasady jest uprawniona wspólnota mieszkaniowa, a nie poszczególni jej członkowie. Członek wspólnoty mieszkaniowej może samodzielnie, niezależnie od wspólnoty, wystąpić jako strona postępowania tylko w wyjątkowych sytuacjach, gdy wykaże swój indywidualny interes prawny. W tej sprawie skarżący nie wykazał swojego własnego, indywidualnego interesu w zaskarżeniu uchwały Rady Miejskiej w Chodzieży w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Chodzież przy ul. S. Skarżący w istocie kwestionuje w swojej skardze ustalenia planu dotyczące działki nr [...], stanowiącej własność członków wspólnoty mieszkaniowej przy ul. S nr [...], wskazując, że realizacja tych uprawnień spowoduje negatywne skutki dla nieruchomości obejmującej działkę sąsiednią nr [...], stanowiącą własność członków Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. S nr [...], do której należy skarżący. Podnoszone przez skarżącego okoliczności dotyczące uciążliwości planowanej inwestycji (nadmiernego zbliżenia projektowanej inwestycji do granicy z działką nr [...], ograniczenie dopływu światła, hałas, wzmożony ruch pojazdów) w istocie dotyczą oddziaływania planowanej inwestycji na nieruchomość wspólną członków Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. S nr [...]. Skarżący nie wskazuje okoliczności, które świadczyłyby o naruszenie jego indywidualnej sfery prawnej. W skardze kasacyjnej skarżący zarzucił naruszenie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2013 r., poz. 594 ze zm.). Skarżący podniósł, że jest członkiem Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. S. [...] i właścicielem lokalu nr [...]. Zaskarżona uchwała pozwalająca na rozbudowę budynku na działce nr [...] ograniczy uprawnienia właścicielskie skarżącego. Przebudowa tego budynku będzie skutkowała ograniczeniem dostępu światła do pomieszczeń należących do niego. Skarżący podniósł także, że nowa część budynku spowoduje dodatkowe skupienie wód opadowych i dalsze podmakanie budynku od strony nieruchomości skarżącego. Skarżący zarzucił także, że utrudnione zostanie korzystanie z miejsc parkingowych oraz, że konieczne będzie ustanowienie służebności przechodu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna podlega oddalenia, albowiem nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zarzuty skargi kasacyjnej sprowadzają się do tego, że skarżący kwestionuje stanowisko Sądu pierwszej instancji, że nie wykazał, iż doszło do naruszenia jego interesu prawnego w wyniku uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Chodzież przy ul. S. Skarżący podniósł w skardze kasacyjnej, że zaskarżona uchwała wkracza w sferę jego uprawnień wynikających z prawa własności do jego lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość. W odróżnieniu od postępowania prowadzonego na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w którym zgodnie z art. 28 K.p.a. stroną może być każdy, czyjego interesu prawnego lub uprawnienia dotyczy postępowanie, stroną w postępowaniu toczącym się na podstawie przepisu art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym może być jedynie podmiot, którego interes prawny lub uprawnienie zostało naruszone zaskarżoną uchwałą. Legitymacja skargowa opiera się zatem na twierdzeniu danego podmiotu, że uchwała narusza jego interes prawny lub uprawnienie i to stanowi podstawę zaskarżenia danej uchwały podjętej przez organ samorządu gminnego. Kwestia, czy plan miejscowy narusza interes prawny lub uprawnienie określonego podmiotu, w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, wymaga w każdej sprawie oceny, która powinna uwzględnić skutki uchwalenia planu miejscowego, w szczególności w jaki sposób oddziałuje na sytuację prawną tego podmiotu, przy uwzględnieniu zarzutów podnoszonych w wezwaniu do usunięcia naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia. O tym, czy plan miejscowy narusza interes prawny lub uprawnienie określonego podmiotu można mówić wówczas, gdy z przepisów prawa, zwłaszcza przepisów prawa administracyjnego wynika, że ustalenia tego planu dotyczą ściśle określonego obowiązku prawnego lub uprawnienia. Od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, który sprowadza się do tego, że określony podmiot jest bezpośrednio zainteresowany przyjętymi w planie miejscowym ustaleniami, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego mającymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu. Tym samym ocena, czy doszło do naruszenia interesu prawnego skarżącego wymaga dokonania analizy ustaleń przyjętych w zaskarżonej uchwale. Zaskarżony miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego miasta Chodzież przy ul. S. zmienia dotychczas obowiązującą dla tego obszaru uchwałę Rady Miejskiej w Chodzieży z dnia [...] maja 2006 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Chodzież w ten sposób, że dla obszaru istniejącej zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej (MW) dopuszcza się możliwość zmiany formy budynków poprzez przebudowę partii wejściowej do budynków oraz rozbudowę w granicach nieprzekraczalnej linii zabudowy oznaczonej na mapie planu. W praktyce zmiana ta oznacza możliwość rozbudowy budynku znajdującego się na działce nr [...] (budynku przy ul. S. [...]) w kierunku południowo-wschodnim. Budynek ten posiada ścianę wspólną z budynkiem na działce nr [...]. Skarżący, któremu przysługuje prawo do własności lokalu nr [...] w budynku Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. S. [...], usytuowanym na działce nr [...] kwestionuje prawidłowość zaskarżonej uchwały. Należy przede wszystkim zwrócić uwagę, że to wspólnota mieszkaniowa lokali ma zapewnić władanie nieruchomością wspólną w zgodzie z interesem właścicieli lokali. Przepis art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz.U. z 2000 r., Nr 80. poz. 903 ze zm.) stanowi, iż wspólnota, którą tworzy ogół mieszkańców, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości, może nabywać prawa, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana. Wspólnota mimo, że nie posiada osobowości prawnej może być podmiotem praw i obowiązków. W świetle art. 6 ustawy o własności lokali wspólnota mieszkaniowa ma zdolność do udziału w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym na prawach strony. Sprawami wspólnoty kieruje zarząd i reprezentuje ją na zewnątrz (art. 21 ustawy o własności lokali). W judykaturze ukształtował się pogląd, że w pewnych przypadkach możliwe jest odstępstwo od ogólnych zasad reprezentowania w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym podmiotów o charakterze zbiorowym takich jak wspólnota mieszkaniowa. Nie we wszystkich przypadkach za członka wspólnoty działa zarząd wspólnoty. Jeżeli członek wspólnoty wykaże swój indywidualny interes prawny, to istnieje podstawa, by występował jako strona postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie, w której może także występować wspólnota. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie wskazał ani w wezwaniu rady do usunięcia naruszenia prawa, ani w skardze, w jaki sposób rozbudowa budynku znajdującego się na działce nr [...] w kierunku południowo-wschodnim wpłynie na sposób wykonywania jego prawa do własności lokalu nr [...]. Skarżący w wezwaniu do usunięcia naruszenia interesu prawnego przez miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego miasta Chodzież przy ul. S. oraz w skardze na ten plan podniósł, że uchwała ta godzi w interes zbiorowy właścicieli nieruchomości sąsiednich, ponieważ pozwala na rozbudowę budynku w odległości zaledwie 1,5 m od granicy nieruchomości sąsiedniej, przez co ograniczy dopływ światła do nieruchomości sąsiedniej, co stanowi naruszenie przepisów o warunkach technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Ponadto dopuszczony w planie miejscowym sposób rozbudowy budynku nie zapewnia wystarczającej liczby miejsc postojowych oraz narusza zasady ochrony środowiska poprzez brak odpowiedniego miejsca na gromadzenie odpadów stałych i brak urządzonych terenów zieleni. Należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, że podnoszone przez skarżącego argumenty nie świadczą o naruszeniu jego indywidualnego interesu prawnego, lecz dotyczą negatywnego oddziaływania planowanej rozbudowy na nieruchomość wspólną przy ul. S. [...] i wiążą się z naruszeniem interesu prawnego Wspólnoty Mieszkaniowej. Za indywidualny, odrębny od interesu wspólnoty mieszkaniowej interes prawny w rozumieniu art. 101 ustawy o samorządzie gminnym nie mogą bowiem zostać uznane argumenty o wpływie inwestycji na nieruchomość wspólną, w szczególności wiążące się z koniecznością ustanowienia służebności gruntowej. W sprawach dotyczących nieruchomości wspólnej interes właściciela lokalu, jako członka wspólnoty mieszkaniowej, jest chroniony przez wspólnotę mieszkaniową, działającą poprzez zarząd lub zarządcę ustanowionego w trybie art. 18 ust. 1 lub art. 18 ust. 3 ustawy o własności lokali. Skarżący ani w wezwaniu ani w skardze nie wskazywał natomiast, żadnych okoliczności związanych z naruszeniem uprawnień wynikających z jego prawa własności lokalu nr [...]. Skarżący dopiero w skardze kasacyjnej próbuje powiązać wskazywane przez niego wcześniej okoliczności z naruszeniem jego uprawnień jako właściciela lokalu mieszkalnego. Przy czym w istocie nie wskazuje, w jaki konkretny sposób przyjęta w planie miejscowym możliwość rozbudowy budynku przy ul. S. [...] w kierunku południowo-wschodnim (w kierunku przeciwnym do budynku przy ul. S. [...]) może spowodować utrudnienia w korzystaniu z lokalu należącego do skarżącego. Formułując zarzuty skargi kasacyjnej skarżący oprócz powołania się na przepisy dotyczące norm nasłonecznienia pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi, nie wskazuje na konkretne okoliczności odnoszące się do jego lokalu mieszkalnego. Ponadto należy podkreślić, że naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia należy wskazać już w wezwaniu do usunięcia tego naruszenia, albowiem art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym stanowi, iż skargę na uchwałę podjętą przez organ gminy można wnieść po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego. Warunkiem wniesienia skargi na uchwałę rady gminy jest uprzednie, bezskuteczne wezwanie rady gminy do usunięcia tego naruszenia. Mając powyższe względy na uwadze należy uznać, że w zakresie dokonanej przez Sąd pierwszej instancji oceny wykazania przez skarżącego naruszenia jego interesu prawnego lub uprawnienia zaskarżone postanowienie nie narusza art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Ocena ta oparta jest na założeniu, że nie można mówić o naruszeniu interesu prawnego skarżącego, jeżeli uwzględni się, że skarżący zarówno w wezwaniu, jak i w skardze powołuje się na argumenty dotyczące negatywnego oddziaływania możliwej rozbudowy na nieruchomość wspólną należącą do członków Wspólnoty Mieszkaniowej. Taka ocena jakiej dokonał Sąd pierwszej instancji mogła stanowić podstawę do stwierdzenia, iż naruszenie interesu skarżącego nie zostało wykazane, a wobec tego odrzucenie skargi nie stanowiło naruszenia art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Przepis ten wniesienie skargi wiąże z naruszeniem interesu prawnego lub uprawnienia uchwałą organu gminy, co oznacza wykazanie przez skarżącego nie tylko określonego interesu prawnego, którego dotyka uchwała, ale także, że interes ten został naruszony. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.