IV SA/Gl 1186/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2015 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia studiów niestacjonarnych trzeciego stopnia w zakresie nauk humanistycznych oddala skargę. Orzeczeniem Komisji Dyscyplinarnej dla Studentów Uniwersytetu [...] w K. z dnia [...] doktorantowi J. R. wymierzono karę dyscyplinarną wydalenia z uczelni. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy prawomocnym orzeczeniem Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej dla Doktorantów Uniwersytetu [...] w K. z dnia [...]. Skarga obwinionego na to orzeczenie została oddalona prawomocnym wyrokiem tut. Sądu z dnia 3 lutego 2011 r., sygn. akt IV SA/Gl 474/10. W piśmie z dnia 2 czerwca 2014 r. J. R. zwrócił się do Kierownika Studiów Doktoranckich Wydziału [...] Uniwersytetu [...] o zgodę na wznowienie przez niego studiów doktoranckich, wnosząc jednocześnie o przywrócenie terminu w tym zakresie. Decyzją z dnia [...] Kierownik Studiów Doktoranckich nie wyraził żądanej zgody. W podstawie prawnej decyzji powołano § 7 ust. 5 Regulaminu studiów doktoranckich z 2007 r., w zw. z art. 196 ust. 6 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.). Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ orzekający przywołał okoliczności, które skutkowały uruchomieniem postępowania dyscyplinarnego, a także wydaniem wobec wnioskodawcy wyroku karnego. Wskazał nadto, że w sprawie ma zastosowanie wymieniony Regulamin Studiów Doktoranckich z 2007 r., gdyż wnioskodawca odbywał studia doktoranckie od roku akademickiego 2006/2007 do dnia 18.01. 2010 r. Według § 7 ust. 5 tego Regulaminu na studiach doktoranckich nie jest możliwa reaktywacja. Tak więc zarówno brak podstaw prawnych, jak i okoliczności faktyczne dotyczące dopuszczenia się przez wnioskodawcę czynów uchybiających godności doktoranta, skłoniły organ do podjęcia negatywnej decyzji w przedmiocie wznowienia studiów. W odwołaniu wnioskodawca zarzucił, że fakt ukarania go w przeszłości nie może wyłączyć możliwości wznowienia studiów doktoranckich. Natomiast z przedstawionej przez niego w toku postępowania opinii formalnoprawnej wynika, że reaktywacja winna być rozstrzygana na gruncie Regulaminu z 2010 lub 2012 r., a o przywróceniu terminu do złożenia wniosku w tym przedmiocie należy orzec stosownie do art. 207 Prawa o szkolnictwie wyższym, w zw. z art. 58 k.p.a. Zaskarżoną decyzją Rektor Uniwersytetu [...] w trybie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. W motywach decyzji organ odwoławczy co prawda odniósł się do różnych kwestii podnoszonych w odwołaniu, jednakowoż samo rozstrzygnięcie sprawy oparł na podzieleniu stanowiska I instancji, że należy zastosować § 7 ust. 5 Regulaminu Studiów Doktoranckich z 2007 r., wykluczający możliwość reaktywacji. Zdaniem Rektora wynika to z § 21 Regulaminu Studiów Doktoranckich z 2012 r., zgodnie z którym "studia doktoranckie rozpoczęte przed dniem 1 października 2012 r. prowadzi się zgodnie z dotychczasowymi przepisami do czasu ich zakończenia według programu tych studiów". W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. R. zakwestionował stanowisko organów uczelnianych i domagał się wydania orzeczenia nakazującego przyjęcie go na semestr siódmy studiów doktoranckich, albo na semestr pierwszy tych studiów, ale z zaliczeniem wszystkich uprzednio zaliczonych przedmiotów i zajęć. Podobnie jak w odwołaniu skarżący zarzucił, że nałożenie na niego kar w przeszłości nie może przekreślać i blokować dokończenia studiów doktoranckich. Podniósł przy tym, iż wyrok karny wydany przez asesora sądowego jest nieważny z mocy prawa, co wynika z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego. Ponieważ zaś postępowanie dyscyplinarne bazowało w głównej mierze na tym nieważnym wyroku, to wydalenie go z uczelni również było nieważne. W każdym jednak razie nie ma podstaw do karania go w dwójnasób. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej odrzucenie argumentując, że jej żądania nie odnoszą się do zaskarżonej decyzji. Z ostrożności procesowej podtrzymał pogląd o braku możliwości reaktywacji na studiach doktoranckich według Regulaminu z 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy odnieść się do wniosku organu o odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. Wniosku tego nie można zaakceptować. Organ odwoławczy przyznaje, że skarżący wskazuje zaskarżoną decyzję, a jedynie wnioski skargi odbiegają od tej decyzji. Tymczasem zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, a nie ma żadnych wątpliwości, że skarga kwestionuje legalność właśnie zaskarżonej decyzji. Z kolei poza sporem pozostawało między stronami, iż decyzja w przedmiocie odmowy reaktywacji (wznowienia) studiów doktoranckich objęta jest normą art. 207 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym, a zatem kognicja sądu administracyjnego jest w tym względzie dopuszczona. Do tego stanowiska należy się przychylić, bowiem kwestia nabycia (choćby powtórnie) statusu doktoranta wykracza poza wewnątrzzakładowe sprawy uczelni i dotyczy stosunku administracyjnoprawnego sensu stricto. Stąd też należało przystąpić do merytorycznego rozpoznania skargi. Okazała się ona jednak bezzasadna, gdyż w ostatecznym wyniku zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Zgromadzony materiał dowodowy, uzyskany w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym, pozwala bowiem na konstatację, że żądanie skarżącego nie mogło być uwzględnione z przyczyn materialnprawnych, aczkolwiek odmiennych niż wskazane w zaskarżonej decyzji. Otóż co prawda organy uczelniane słusznie nie dopatrzyły się możliwości reaktywacji według Regulaminu z 2007 r., z uwagi na treść jego § 7 ust. 5, jednak Regulamin ten nie ma w sprawie zastosowania. W tym zakresie organy błędnie powołują się na § 21 ust. 1 Regulaminu z 2012 r. Ten przepis intertemporalny nie odnosi się w ogóle do problemu wznowienia studiów doktoranckich, lecz do prowadzenia studiów będących w toku, a rozpoczętych przed dniem 1.10.2012 r. Natomiast skreślenie ze studiów (w tym przypadku na skutek orzeczenia kary dyscyplinarnej wydalenia z uczelni) powoduje zakończenie stosunku prawnego łączącego doktoranta z uczelnią, w tym i w zakresie podlegania przez niego postanowieniom regulaminowym. Sprawa o wznowienie studiów nie dotyczy więc prowadzenia studiów w rozumieniu powołanego § 21 ust. 1 nowego Regulaminu, lecz jest nową sprawą o uzyskanie (odzyskanie) statusu doktoranta. W tym przedmiocie Regulamin z 2012 r. się nie wypowiada, w związku z czym obowiązuje norma odsyłająca z § 21 ust. 6 tego Regulaminu, nakazująca odpowiednie stosowanie Regulaminu Studiów w Uniwersytecie [...]. Sytuację prawną skarżącego kształtuje zatem § 27 ust. 6 tego ostatnio wymienionego Regulaminu, stanowiącego, że osoba skreślona z listy studentów wskutek prawomocnego orzeczenia komisji dyscyplinarnej, może ubiegać się o wznowienie studiów na określonym kierunku i roku studiów w okresie do roku od momentu, gdy kara została jej darowana lub uległa zatarciu. Fakt ukarania dyscyplinarnego w postaci wydalenia z uczelni jest bezsporny. Prawidłowość orzeczeń dyscyplinarnych została poddana sądowej kontroli w odrębnym postępowaniu o sygnaturze akt IV SA/Gl 474/10 i ich ważność nie może być skutecznie podważona w ramach niniejszej sprawy. Ponieważ z akt osobowych skarżącego nie wynika, by ubiegał się o darowanie lub zatarcie kary dyscyplinarnej, zastosowanie ma przepis art. 222 ust. 1, w zw. z art. 226 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym, zgodnie z którym zatarcie kary dyscyplinarnej następuje z mocy prawa po upływie trzech lat od uprawomocnienia się orzeczenia o ukaraniu. Pojęcie prawomocności należy przy tym rozumieć według przepisów tego prawa dotyczących postępowania dyscyplinarnego, do którego nie stosuje się procedury administracyjnej (por. art. 223 cyt. Prawa). Art. 211 omawianego Prawa stanowi, że skarga do sądu służy od prawomocnego orzeczenia odwoławczej komisji dyscyplinarnej. Tak więc prawomocność orzeczenia o ukaraniu, w razie uruchomienia trybu odwoławczego, następuje w dniu wydania orzeczenia przez odwoławczą komisję dyscyplinarną, co w rozpatrywanym przypadku nastąpiło 22 kwietnia 2010 r. Od dnia następnego zaczął biec termin trzech lat do zatarcia kary dyscyplinarnej, do którego doszło zatem 23 kwietnia 2013 r., po czym rozpoczął się roczny termin z § 27 ust. 6 Regulaminu studiów do ubiegania się o ich wznowienie. Upłynął on w dniu 24 kwietnia 2014 r., gdy tymczasem wniosek skarżącego o wznowienie studiów został złożony dopiero w dniu 2 czerwca 2014 r., czyli wówczas, gdy prawo do ubiegania się o wznowienie studiów już wygasło. Wbrew bowiem stanowisku skarżącego i powoływanej przez niego opinii termin z omawianego postanowienia regulaminowego nie ma charakteru procesowego, umożliwiającego jego przywrócenie na podstawie art. 58 k.p.a., w zw. z art. 207 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym, lecz jest to termin prawa materialnego, wyznaczony w regulacji uczelnianej na dokonanie stosownej czynności prawnej. Dokonanie jej po upływie tego terminu pozbawione jest skutków prawnych w wyniku prekluzji. Trafnie zauważa skarżący we wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, iż mogą być wyjątki od zasady nieprzywracalności terminów materialnoprawnych. Ugruntowane orzecznictwo dopuszcza jednak taką możliwość tylko wówczas, gdy przewidują to przepisy określające dany termin (por. uchwała NSA z 14.10.1996 r., sygn. akt OPK 19/96, ONSA 1997/2/56, a ostatnio np. wyroki NSA o sygn.: II GSK 1517/12, I OSK 1438/13, II OSK 379/14, dostępne w internecie). Regulamin studiów nie zawiera postanowienia o przywracaniu terminu do ubiegania się o wznowienie studiów, w związku z czym upływ tego terminu oznacza wygaśnięcie prawa osoby skreślonej z listy studentów (doktorantów). W tym stanie rzeczy odmowa zgody na wznowienie studiów doktoranckich przez skarżącego była w pełni zasadna, a błędne zinterpretowanie przez organy prawa materialnego nie miało wpływu na wynik sprawy, zwłaszcza że wszystkie istotne okoliczności faktyczne wynikają wprost z materiału zawartego w aktach administracyjnych oraz wcześniejszego wyroku o sygn. IV SA/Gl 474/10. Dodać można, że Sąd kontrolował decyzję organu odwoławczego w granicach sprawy wyznaczonych tą decyzją. Z tego też względu nie mógł, oddalając skargę, jednocześnie uwzględnić wniosków skargi wykraczających poza te granice. Mając powyższe na uwadze z mocy art. 151 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.