IV SA/Gl 1227/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2015 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u J.C. choroby zawodowej w postaci pylicy krzemowej płuc, wymienionej w pozycji 3/1 wykazu stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (j.t. Dz. U. z 2013 r, poz. 1367). Rozstrzygnięcie to oparto na ustaleniu, że wymieniony pracownik co prawda podczas zatrudnienia na stanowisku stolarza był narażony na pyły, jednak dwie uprawnione do diagnostyki chorób zawodowych placówki medyczne nie rozpoznały u niego przedmiotowej choroby. W odwołaniu pracownik nie zgodził się z wydanym rozstrzygnięciem z uwagi na długoletni okres pracy w zapyleniu oraz występujące problemy płucne i oddechowe, potwierdzone na dużym zdjęciu, wykazującym oddziaływanie na płuca pyłów, zawierających wolną, krystaliczną krzemionkę. Zaskarżoną decyzją [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w trybie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję I instancji, całkowicie podzielając jej ustalenia i wnioski. Po przedstawieniu stanu prawnego i faktycznego sprawy organ odwoławczy szczegółowo przedstawił i ocenił orzeczenia lekarskie obu placówek diagnostycznych konkludując, że według obowiązujących kryteriów diagnostyczno-orzeczniczych lekarze specjaliści nie znaleźli podstaw do rozpoznania u strony pylicy krzemowej. Organ zwrócił uwagę na charakter powoływanej w orzeczeniach lekarskich klasyfikacji radiologicznej pylic Międzynarodowego Biura Pracy, która nie stanowi wiążących reguł, ale umożliwia systematyczny i porównywalny opis radiologicznych zmian w obrębie narządów klatki piersiowej, wywołanych wdychaniem pyłów zwłókniających i jest przeznaczona do oceny radiogramów tylno-przednich klatki piersiowej. W przypadku skarżącego nie stwierdzono zmian radiologicznych upoważniających bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem do rozpoznania pylicy płuc. Organ nie znalazł więc podstaw do zakwestionowania wskazanych orzeczeń lekarskich. Wyjaśnił także charakter procesu pylicznego, który przebiega powoli i może być diagnozowany nawet długo po ustaniu narażenia zawodowego. Nie jest więc wykluczone wszczęcie ponownego postępowania w razie późniejszego rozpoznania tej choroby. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J.C. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzucił jej obrazę art. 6 i 7 kpa, obrazę art. 77 k.p.a. przez pominięcie historii choroby obejmującej leczenie w specjalistycznej jednostce pulmonologicznej, która wykryła u skarżącego pylicę, obrazę art. 84 kpa przez oparcie się na orzeczeniach lekarskich powołujących się na klasyfikację Międzynarodowego Biura Pracy i niewystąpienie do lekarzy orzeczników o uzupełnienie tych orzeczeń. Zarzucił również naruszenie prawa materialnego, a to art. 237 § 1 pkt 6 kodeksu pracy przez posługiwanie się powyższą klasyfikacją, podczas gdy jedynym podmiotem uprawnionym do wskazywania podstaw diagnostyczno-orzeczniczych oraz kryteriów rozpoznawania chorób zawodowych jest minister zdrowia. W motywach skargi podniesiono, że fakt choroby skarżącego jest bezsporny, podobnie jak długoletnie narażenie zawodowe. Skarżący nie zgodził się z przedstawioną w orzeczeniach lekarskich oceną jego stanu zdrowia. Przede wszystkim z tego powodu, iż przepisy Kodeksu pracy nie pozwalają na korzystanie z klasyfikacji Międzynarodowego Biura Pracy jako podstawy do stwierdzenia choroby zawodowej, gdyż nie jest to klasyfikacja obowiązująca w Polsce. Organ odwoławczy co prawda wypowiedział się na ten temat, ale nie podjął działań w celu doprecyzowania orzeczeń lekarskich. Skarżący przywołał w tym względzie fragmenty uzasadnień trzech wyroków sądów administracyjnych. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy postulował jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna, bowiem zaskarżona decyzja spełnia wymogi legalności, w kryteriach której sprawowana jest sądowa kontrola działalności administracji publicznej (art. 1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych - j.t. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647). Pojęcie choroby zawodowej zdefiniowane jest w art. 2351 kodeksu pracy. Może nią być tylko choroba wymieniona w wykazie chorób zawodowych. Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 k.p. Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869), zwane dalej rozporządzeniem. Uregulowania tego rozporządzenia stały się podstawą rozstrzygnięć organów. W § 2 rozporządzenie stanowi, że wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, określa załącznik do rozporządzenia. Uznać należy, że postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej jest specyficznym postępowaniem administracyjnym, zaś regulacje procesowe zawarte w rozporządzeniu z 2009 r. w sprawie chorób zawodowych stanowią lex specialis wobec przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. I tak zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, a w szczególności kieruje pracownika, którego podejrzenie dotyczy, na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, do jednostki orzeczniczej, o której mowa w § 5 ust. 2. Następnie lekarz tej jednostki na podstawie przeprowadzonych badań, dokumentacji medycznej, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania (§ 6 ust. 1 rozporządzenia). Co istotne, jeżeli zakres informacji zawartych w wymienionej dokumentacji jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego, lekarz występuje o ich uzupełnienie do pracodawcy, lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, państwowego powiatowego inspektora sanitarnego lub pracownika (§ 6 ust. 5 rozporządzenia). Pracownik badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika (§ 8 ust. 1 rozp.). Zgodnie z treścią § 8 ust 2 rozporządzenia, w razie uznania, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, to inspektor sanitarny decyduje o wyborze sposobu uzupełnienia materiału dowodowego poprzez podjęcie jednej lub kilku wymienionych w nim czynności. Warunkiem uznania choroby za chorobę zawodową musi być uwzględnienie aspektu formalnego, materialnego i kompetencyjnego. Elementem formalnym jest określony przez ustawodawcę wykaz chorób zawodowych - tylko choroba zawarta w wykazie może być uznana za chorobę zawodową, element materialny polega na ustaleniu związku przyczynowego między działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, a wystąpieniem choroby, element kompetencyjny jest równoznaczny z dyrektywą, że właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest wyłącznie lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2004 r., nr 125, poz. 1317 ze zm.), zatrudniony w uprawnionej jednostce medycznej. Wskazane przesłanki muszą wystąpić łącznie. Powyższe oznacza, jak to miało miejsce w przypadku skarżącego, że sam fakt występowania czynników szkodliwych na stanowisku pracy nie jest równoznaczny z wystąpieniem choroby zawodowej u pracownika narażonego na dany czynnik. Do stwierdzenia choroby zawodowej nie jest wystarczające wykazanie ekspozycji zawodowej na czynnik wywołujący chorobę, lecz konieczne jest również rozpoznanie choroby zawodowej, zgodnie z regułami zawartymi w rozporządzeniu przez lekarza spełniającego wymagania kwalifikacyjne, zatrudnionego w jednej z uprawnionych jednostek orzeczniczych. Lekarze orzecznicy, jako specjaliści medycyny pracy, posiadają kwalifikacje i kompetencje do oceny wpływu czynników chemicznych na organizm ludzki. Przy rozpoznawaniu chorób zawodowych posiłkują się ściśle określonymi kryteriami diagnostyczno-orzeczniczymi: wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej, dostępnymi metodami i środkami rozpoznawania chorób, zgodnie z zasadami etyki zawodowej oraz z należytą starannością (art. 4 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty, Dz. U. z 2011 r., nr 277, poz. 1634 ze zm.). Tymczasem odmowa stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącego wynikała właśnie z tego powodu, że nie rozpoznały jej jednostki orzecznicze w toku dwustopniowego postępowania diagnostycznego. Orzeczenia tych jednostek jednoznacznie wskazały, że pylica płuc charakteryzuje się zmianami ogniskowymi w płucach, które to zmiany nie występują u skarżącego. Orzeczenie jednostki II stopnia dokładniej określiło, o jakie zmiany ogniskowe chodzi i stwierdziło, że dotychczas wykonane radiogramy nie wykazały zmian uzasadniających rozpoznanie pylicy płuc. Orzeczenie to zostało przy tym poprzedzone pobytem szpitalnym, w trakcie którego skarżący był poddany badaniom, a na ich podstawie rozpoznano u niego przewlekłą obturacyjną chorobę płuc i inne schorzenia, nie wymienione w wykazie chorób zawodowych. Okoliczności te wynikają ze znajdującej się w aktach karty wypisowej. Tak więc zgodne i jednoznaczne orzeczenia lekarskie nie dawały organom sanitarnym powodu do uzupełnienia materiału w trybie § 8 ust. 2 rozporządzenia. Organ odwoławczy słusznie przy tym wyjaśnił, że wskazanej w orzeczeniach klasyfikacji Międzynarodowego Biura Pracy nie należy traktować w kategoriach normatywnych, gdyż jest ona używana w procedurze diagnostycznej pomocniczo dla porównawczej oceny badań radiologicznych. Postawione w tym zakresie zarzuty skargi nie mogą być więc podzielone. Gołosłowne są nadto jej twierdzenia, jakoby w innej "specjalistycznej jednostce pulmonologicznej" wykryto u skarżącego pylicę. Na tą okoliczność nie powoływał się on w toku postępowania administracyjnego. W wywiadzie podczas pobytu w [...] Instytucie podał jedynie, że od [...] r. leczy się w poradni chorób płuc. Od takiej poradni pochodzi skierowanie skarżącego na badania w związku z podejrzeniem choroby zawodowej, co nie jest równoznaczne z rozpoznaniem pylicy. Można dodać, że nawet gdyby placówka nie wymieniona w rozporządzeniu zdiagnozowała schorzenie ujęte w wykazie chorób zawodowych, to nie mogłoby to stanowić podstawy do stwierdzenia choroby zawodowej przez organ administracji sanitarnej. Ewentualnie wymagałoby to jedynie ustosunkowania się przez kompetentną jednostkę orzeczniczą w treści uzasadnienia orzeczenia lekarskiego, co wskazuje przytoczone w skardze orzecznictwo. Zostało ono jednak wydane na tle odmiennych stanów faktycznych, gdyż w niniejszej sprawie materiał akt administracyjnych nie zawiera innych niż opisane w przedmiotowym orzeczeniu wyników badań. Podnoszenie tej kwestii dopiero w skardze jest zatem spóźnione, zwłaszcza że Sąd wyrokuje na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym i ma możliwość przeprowadzenia tylko dowodów uzupełniających z dokumentów, których skarżący jednak nie zaoferował do chwili zamknięcia rozprawy. Mając powyższe względy na uwadze, z mocy art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzeczono, jak w sentencji. sw