III SA/Wr 1032/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia NSA Tomasz Świetlikowski (sprawozdawca), Sędzia WSA Anna Moskała, Katarzyna Borońska, Protokolant Aneta Szmyt, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi J. P., L.P., M. K., J. T., W. A., D. K., A. M., J.D., K. C., J. K., A. K.l, M. .H., N.R., L. H., J. S. na uchwałę Rady Powiatu S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odrzucenia wniosku mieszkańców o przeprowadzenie referendum lokalnego I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały; II. zasądza od Powiatu S. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przystępując do rozstrzygania, Sąd przyjął stan faktyczny i prawny sprawy jn. W dniu [...] lipca 2016 r. - działając na podstawie art. 12 pkt 11 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 814 - dalej: u.s.p.) i art. 18 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 400 - dalej: u.r.l.) - Rada Powiatu S. (dalej: Rada Powiatu) podjęła uchwałę nr [...] "w sprawie odrzucenia wniosku mieszkańców o przeprowadzenie na wniosek mieszkańców referendum lokalnego dotyczącego dalszego funkcjonowania szpitala w S.". Odrzucenie dotyczyło wniosku z [...] czerwca 2016 r. o przeprowadzenie referendum poprzez zadanie pytania "Czy chcesz aby w S. nadal funkcjonował szpital o niezmniejszonym zakresie usług medycznych?" i nastąpiło z powodu nie spełnienia wymogów formalnych z u.r.l. Poinformowano, że szczegółowe uzasadnienie przyczyn odrzucenia wniosku zawarte jest w opinii Komisji Doraźnej. W uzasadnieniu uchwały wskazano, że Komisja Doraźna stwierdziła, że ww. wniosek mieszkańców nie spełnia wymagań ustawy w zakresie ilości prawidłowo złożonych podpisów osób popierających wniosek, określonej w art. 4 pkt 1 u.r.l. Mianowicie, ustalona ilość prawidłowo złożonych podpisów osób popierających wniosek wynosi [...] szt. (7,6% uprawnionych), przy wymaganych ustawowo dla Powiatu S. [...] szt. (10% uprawnionych zgodnie z pismem Komisarza Wyborczego z dnia [...] kwietnia 2016 r.). Z opinii Komisji Doraźnej z [...] lipca 2016 r. wynika, że: liczba głosów brakujących do wymaganej ustawą ilości minimalnej wynosi [...] szt. (ilość mieszkańców uprawnionych do głosowania - [...] osób; wymagane 10% popierających inicjatywę referendum - [...] osób; ilość przedłożonych głosów poparcia - [...] szt.; ilość głosów odrzuconych - [...]szt.; ilość głosów pozostała po odrzuceniu głosów błędnych - [...]szt., co stanowi 7,6% uprawnionych; dopuszczalna ilość nieprawidłowych głosów poparcia - [...] szt.). W skardze wywiedzionej na podstawie art. 20 ust. 1 u.r.l. - reprezentowani przez pełnomocnika - inicjatorzy referendum (dalej: strona, skarżący) zarzucili naruszenie art. 14 ust. 4 u.r.l. przez dokonanie błędnej i sprzecznej z Konstytucją RP jego interpretacji, która w konsekwencji skutkowała odrzuceniem wniosku o przeprowadzenie referendum lokalnego. Tak stawiając zarzuty, strona wniosła o uchylenie uchwały i zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Uzasadniając, skarżący pierwotnie omówili dotychczasowy przebieg procedury związanej z inicjatywą referendalną. Podnieśli, że art. 14 ust. 4 u.r.l., który reguluje kwestię głosów mieszkańców w sprawie referendum lokalnego, nie wskazuje sankcji związanej z nieumieszczeniem na karcie poparcia inicjatywy referendalnej wszystkich danych osobowych, o których mowa w tym przepisie. Stwierdzili, że dokonując - w tym zakresie - wykładni tego przepisu należy mieć na względzie art. 170 Konstytucji RP, który przyznaje członkom wspólnoty samorządowej prawo do decydowania, w drodze referendum, o sprawach dotyczących tej wspólnoty samorządowej. Dowodzili, że ww. przepis nakłada na ustawodawcę obowiązek działań legislacyjnych, tj. określania w drodze ustawy zasad i trybu przeprowadzania referendum, jak również obowiązek powstrzymywania się od takich działań, które naruszałyby istotę prawa do wyrażania w referendum woli przez każdego uprawnionego członka wspólnoty samorządowej. Argumentowali, że norma konstytucyjna wymaga, aby - regulujące tę materię - przepisy ustawy zwykłej interpretować z pominięciem zbyt nadmiernego formalizmu (tak: WSA w Gdańsku w uzasadnieniu wyroku z 24 marca 2016 r., III SA/Gd 183/16). Skarżący odwołali się do stanowiska Sądu Najwyższego, zawartego w postanowieniu z 31 sierpnia 2011 r. (III SW 10/11), który to Sąd - dokonując interpretacji przepisów Kodeksu wyborczego, w zakresie, w jakim dotyczą one sposobu zbierania podpisów popierających komitety wyborcze - stwierdził m.in., że: weryfikacja prawdziwości danych osobowych obywatela, który podpisał się na wykazie, następuje przez ich porównanie z danymi wynikającymi z podanego przez obywatela numeru PESEL; zasadniczym celem tego sprawdzenia danych jest ustalenie, czy ten, kto wpisał się do wykazu poparcia, jest w rzeczywistości uprawnionym wyborcą, na którego wskazuje numer PESEL zamieszczony w rejestrze wyborców; dla osiągnięcia tego celu zbędne jest wymaganie pełnej czytelności danych osobowych dodanych przez wyborcę w wykazie poparcia, może ono bowiem ograniczyć konstytucyjne prawa wyborcze obywatela niemającego czytelnego pisma ręcznego; wpis danych osobowych do wykazu poparcia jest wadliwy wtedy, gdy z podanego imienia, nazwiska i adresu zamieszkania jednoznacznie wynika, iż nie dotyczy on wyborcy oznaczonego numerem PESEL podanym w wykazie poparcia. Strona uznała: że: 1) wpisanie danych osobowych na liście osób popierających inicjatywę referendalną służyć ma możliwości zweryfikowania, czy podpisy tych osób są autentyczne i pochodzą od osób uprawnionych; 2) proces weryfikacji powinien doprowadzić do wyeliminowania ewentualnych oszustw oraz sytuacji, w których za skuteczne poparcie inicjatywy referendalnej uznano by podpisy osób nieuprawnionych; 3) za bezwzględnie konieczne trzeba uznać czytelne i bezbłędne wskazanie przez osobę składającą podpis na liście poparcia inicjatywy referendalnej numeru PESEL oraz podanie imienia i nazwiska w sposób umożliwiający identyfikację podpisującego; 4) niepełne podanie na karcie poparcia miejsca zamieszkania osoby popierającej inicjatywę referendalną (tj. wpisanie skrótowo lub nieczytelnie miejscowości zamieszkania bądź wskazanie niepełnego adresu np. bez nr posesji, czy mieszkania) albo wpisanie miejsca zamieszkania niezgodnie z adresem zameldowania (uwidocznionym w ewidencji ludności) - w sytuacji, gdy na podstawie innych danych można zidentyfikować tę osobę, jako uprawnioną - nie może niweczyć jej prawa do skutecznego poparcia dla lokalnej inicjatywy referendalnej; 5) wykładnia art. 14 ust. 4 u.r.l. nie może prowadzić do zbytniego formalizmu, który miałby utrudniać korzystanie z konstytucyjnie zagwarantowanych praw obywateli do wyrażania woli politycznej w drodze referendum lokalnego - art. 170 w zw. z art. 62 Konstytucji RP (w tym zakresie strona odwołała się do orzeczeń sądów administracyjnych i Sądu Najwyższego). Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy skarżący stwierdzili, że Rada Powiatu wadliwie za nieważne uznała 882 głosy, które zawierały nieścisłości w adresie. Za błędne uznali poza tym odrzucenie głosów zawierających: nieczytelne nazwisko, nieczytelny numer PESEL, niepełną datę poparcia. Zaznaczyli, że wszystkie te dane organ mógł z łatwością ustalić na podstawie posiadanych przez siebie informacji, ewentualnie na podstawie innych okoliczności (niepełna data poparcia). Skarżący podsumowali, że głosy uznane niezgodnie z prawem za nieprawidłowe łącznie z głosami uznanymi za ważne tworzą wymaganą ustawą liczbę pozwalającą przeprowadzić referendum lokalne. W odpowiedzi na skargę - reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika (radcę prawnego) - Rada Powiatu wniosła o oddalenie skargi. Uzasadniając, Rada Powiatu stwierdziła, że prezentowana w skardze wykładnia przepisów u.r.l., w tym art. 14 ust. 4 tej ustawy, jest nieprawidłowa gdyż prowadzi do wniosku o zbędności części przepisów analizowanej ustawy. Uznała, że reguły wykładni przepisów prawa nie dopuszczają przyjęcia takiej interpretacji, która eliminowałaby jakikolwiek fragment zapisu przepisu prawa i powodowała, że przepis w jakimkolwiek zakresie byłby martwy. Przywołując treść art. 14 ust. 1-4 u.r.l., Rada Powiatu zauważyła, że zapisy tam zawarte regulują zasady zbierania podpisów poparcia dla inicjatywy referendalnej (całą procedurę "udzielenia poparcia" dla tej inicjatywy). Wskazała, że - jak wynika z ust. 4 art. 14 - mieszkaniec społeczności lokalnej nie udziela poparcia poprzez samo złożenie podpisu, bądź złożenie podpisu wraz z dowolnymi danymi, które są wystarczające dla identyfikacji osoby go składającej. Wywiodła, że udzielenie poparcia polega na wpisaniu do karty poparcia danych osobowych enumeratywnie wymienionych w ust. 4, opatrzenie ich datą oraz potwierdzenie ich własnoręcznym podpisem. Rada Powiatu dowodziła, że karty poparcia wraz z wnioskiem o przeprowadzenie referendum podlegają dalszej procedurze, ustanowionej m.in. w art. 15-17 u.r.l., które to przepisy regulują procedurę weryfikacji wniosku o przeprowadzenie referendum. Zauważyła, że w procedurze tej przewidziana została możliwość uzupełnienia braków formalnych - uchybień wniosku. Podkreśliła, że art. 16 ust. 6 u.r.l. wprost jednak stanowi, że nie jest usuwalne uchybienie polegające na "zebraniu niewystarczającej ilości prawidłowo złożonych podpisów", chyba, że nie upłynął jeszcze 60-dniowy termin przewidziany ustawą na zbieranie podpisów. Dalej Rada Powiatu wyłożyła, że w art. 16 ust. 6 u.r.l. ustawodawca posłużył się pojęciem "prawidłowo złożonych podpisów". W jej ocenie, intencją ustawodawcy było powiązanie pojęcia "prawidłowo złożonych podpisów" z procedurą składania podpisów zawartą w art. 14 ust. 4 u.r.l. Według niej, gdyby zamiarem ustawodawcy było ujęcie w art. 16 ust. 6 u.r.l. podpisów sensus tricto, bez powiązania z danymi osobowymi i datą, zamiast zwrotu "prawidłowo złożone podpisy", użyto by sformułowania "podpisy". Rada Powiatu zauważyła, że art. 17 ust. 1 u.r.l. stanowi, że organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego podejmuje uchwałę w sprawie przeprowadzenia referendum, jeżeli wniosek mieszkańców spełnia wymogi ustawy. Kontynuowała, że skoro wymogi wniosku określa art. 14 u.r.l., stanowiący, że podpis ma zostać złożony na karcie poparcia wniosku oraz ma potwierdzać enumeratywnie wymienione tam dane osobowe a także ma zostać opatrzony datą, to nie sposób przyjąć za prawidłowe takie interpretowanie przepisów, które prowadzi do konstatacji, że wniosek spełnia wymogi u.r.l. nawet wtedy, gdy karty poparcia nie zawierają wszystkich elementów określonych w art. 14 ust. 4 u.r.l. Tym bardziej, że - zgodnie z treścią ww. przepisu - zamieszczenie tych danych jest obligatoryjne, o czym świadczy przyjęta przez ustawodawcę forma zapisu "mieszkaniec ... podaje na karcie ...". Rada Powiatu zastrzegła, że powyższa interpretacja znajduje oparcie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (wyroki NSA: z 25 listopada 2008 r., II OSK 1544/08; z 13 września 2006 r., II OSK 1044/06; z 20 marca 2012 r., II OSK 281/ 12). W ocenie Rady Powiatu, tylko wyżej przedstawiona wykładnia stanowi pełne, spójne i nie stojące w sprzeczności z art. 170 Konstytucji RP odkodowanie norm prawnych wynikających z ww. przepisów. Według Rady Powiatu, prezentowany przez skarżących pogląd w zakresie wykładni art. 14 ust. 4 u.r.l. ma w istocie wymiar intencjonalny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), kontrola sądowoadministracyjna sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 1 w zw. § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej: u.p.p.s.a.), zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawie skarg na akty prawa miejscowego jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej oraz inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu uwzględniającemu skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 u.p.p.s.a., stwierdzenie nieważności tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdzenie, że zostały one wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 u.p.p.s.a.). Zgodnie z treścią art. 134 § 1 u.p.p.s.a., rozstrzygając w granicach danej sprawy, sąd nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną w niej podstawą prawną. Podkreślenia wymaga, że art. 133 § 1 u.p.p.s.a. stanowi, iż sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy /.../. W sprawie należało ocenić, czy wydając skarżoną uchwałę w sprawie odrzucenia wniosku mieszkańców o przeprowadzenie referendum lokalnego, dotyczącego dalszego funkcjonowania szpitala w S., Rada Powiatu nie naruszyła prawa. Po dokonaniu kontroli zaskarżonej uchwały Sąd stwierdził, że narusza ona prawo w stopniu nakazującym stwierdzenie jej nieważności. Zasady i tryb przeprowadzania referendum lokalnego określa ustawa (u.r.l.). Zgodnie z art. 15 ust. 1 u.r.l., inicjator referendum przekazuje w terminie określonym w art. 14 ust. 1 pisemny wniosek o przeprowadzenie referendum przewodniczącemu zarządu jednostki samorządu terytorialnego, a w gminie wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta). Przewodniczący zarządu jednostki samorządu terytorialnego, a w gminie wójt (burmistrz, prezydent miasta), niezwłocznie potwierdza na piśmie otrzymanie wniosku. Wniosek o przeprowadzenie referendum powinien zawierać pytanie lub pytania referendum albo warianty zaproponowane do wyboru, a jeżeli wniosek dotyczy referendum w sprawie samoopodatkowania - cel lub cele oraz zasady samoopodatkowania (ust. 2). Przepis art. 16 ust. 1 u.r.l. stanowi, że przewodniczący zarządu jednostki samorządu terytorialnego, a w gminie wójt (burmistrz, prezydent miasta), przekazuje niezwłocznie wniosek, o którym mowa w art. 15, przewodniczącemu organu stanowiącego tej jednostki. Organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego powołuje ze swego składu komisję do sprawdzenia, czy wniosek mieszkańców o przeprowadzenie referendum odpowiada przepisom ustawy (ust. 2). Do udziału w pracach komisji w charakterze obserwatora zaprasza się inicjatora referendum lub jego pełnomocnika. Inicjator referendum lub jego pełnomocnik może w razie potrzeby, w tym z własnej inicjatywy, składać komisji dodatkowe wyjaśnienia i przedstawiać dowody. Komisja może również żądać od inicjatora referendum lub jego pełnomocnika złożenia takich wyjaśnień i przedstawienia dowodów (ust. 3). Wniosek o przeprowadzenie referendum niespełniający warunków, o których mowa w art. 15, komisja zwraca inicjatorowi referendum, wyznaczając czternastodniowy termin do usunięcia uchybień (ust. 4). Jeżeli komisja stwierdzi, że wniosek o przeprowadzenie referendum zawiera uchybienia, których nie można usunąć, przekazuje wniosek organowi stanowiącemu jednostki samorządu terytorialnego wraz ze swoją opinią (ust. 5). Przepisu ust. 4 nie stosuje się w przypadku, gdy uchybienia wniosku polegają na zebraniu niewystarczającej ilości prawidłowo złożonych podpisów osób popierających wniosek, chyba że nie upłynął jeszcze termin, o którym mowa w art. 14 ust. 1 (ust. 6). Podkreślenia wymaga, że - stosownie do art. 17 ust. 1 u.r.l. - organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego podejmuje uchwałę w sprawie przeprowadzenia referendum, jeżeli wniosek mieszkańców spełnia wymogi ustawy oraz nie prowadzi do rozstrzygnięć sprzecznych z prawem (organ stanowiący jest związany treścią wniosku). Zauważyć trzeba, że - w myśl art. 14 ust. 4 u.r.l. - mieszkaniec jednostki samorządu terytorialnego popierający wniosek o przeprowadzenie referendum podaje na karcie nazwisko, imię, adres zamieszkania, numer ewidencyjny PESEL i datę udzielenia poparcia. Dane te potwierdza własnoręcznym podpisem. Wycofanie udzielonego poparcia jest bezskuteczne. W analizowanym przypadku, Rada Powiatu nie podjęła uchwały w sprawie przeprowadzenia referendum lokalnego, z uwagi na nie spełnienie przez wniosek mieszkańców wymogów formalnych określonych w u.r.l. Stwierdziła mianowicie, że inicjatywę przeprowadzenia referendum poparło mniej niż 10% (7,6%) uprawnionych do głosowania mieszkańców Powiatu (wymóg ustawowy przewidziany w art. 4 pkt 1 u.r.l.). Powyższe było wynikiem zakwestionowania (odrzucenia) części wpisów (głosów) - 1.088 szt. - poparcia na wniosku o przeprowadzenie referendum, jako nie czyniących zadość regulacji art. 14 ust. 4 u.r.l. (nie zawierających wszystkich wymienionych tam danych). To zaś spowodowało, że z ilości przedłożonych głosów poparcia (3.809 szt.), pozostało 2.721 szt. ważnych głosów, co stanowi 7,6% uprawnionych (dopuszczalna ilość nieprawidłowych głosów poparcia to 232 głosy). Odpowiedź na pytanie, czy wniosek mieszkańców z dnia [...] czerwca 2016 r. o przeprowadzenie referendum lokalnego czynił zadość wymaganiom formalnym, ustanowionym w u.r.l., co nakazywałoby Radzie Powiatu podjąć uchwałę w sprawie przeprowadzenia referendum (art. 17 ust. 1 u.r.l.), wymaga rozstrzygnięcia, czy spełniał on wymóg formalny z art. 14 ust. 4 u.r.l. (wypełnienie przez inicjatorów referendum pozostałych wymogów ustawowych nie było w sprawie kwestionowane). Stwierdzając brak wypełnienia tego wymogu, skarżona uchwała odwołuje się do opinii Komisji Doraźnej, powołanej do oceny ww. wniosku. Orzekając na podstawie przesłanych przez Radę Powiatu akt, obejmujących m.in. opinię Komisji Doraźnej, protokół z posiedzenia tej Komisji (dwa załączniki do protokołu), jak i listy osób popierających wniosek o przeprowadzenie referendum, Sąd stwierdza, że niemożliwa jest ocena prawidłowości zakwestionowania poszczególnych pozycji z list poparcia. Mianowicie, wskazując poszczególne zakwestionowane głosy poparcia (konkretne pozycje z list), Komisja Doraźna (a za nią Rada Powiatu) nie podała, z jakich przyczyn zakwestionowano tę właśnie pozycję. I o ile Sąd we własnym zakresie był w stanie ustalić np. brak podpisu (9 przypadków), brak praw wyborczych (adres zamieszkania poza terenem powiatu - 47 przypadków), brak numeru PESEL (95 przypadków), brak wypełnienia rubryki adresu (22 przypadki), brak daty poparcia/ niepełna data (107 przypadków), czy brak imienia/nazwiska (25 przypadków), to już niemożliwym było ustalenie sytuacji przejawiającej się nieczytelnością lub niepełnym nazwiskiem (20 przypadków), niepełnym/nieczytelnym adresem (882 przypadki), błędnym/nieczytelnym nr PESEL (107 przypadków). Dotyczy to przede wszystkim owej "nieczytelności" (jak rozumiano ten termin) a także błędu adresu, błędnego nr PESEL, niepełnego nazwiska. Podobnie jak kwestia niepełnego adresu (czy dotyczyło to braku nazwy miejscowości, braku nazwy ulicy, braku numeru posesji...). Wątpliwości tych nie był także w stanie wyjaśnić obecny na rozprawie pełnomocnik Rady Powiatu, który poproszony o wyjaśnienie przyczyn zakwestionowania niektórych pozycji (np. poz. nr 9 z listy nr 277, poz. nr 42, 43 i 44 z listy nr 247) oświadczył, że nie otrzymał od mocodawcy informacji i dokumentów, które pozwoliłyby mu odpowiedzieć na zadane przez Sąd pytania (fakt ten potwierdza treść protokołu rozprawy z 24 sierpnia 2016 r.). Pełnomocnik nie był w stanie także wskazać, dlaczego np. w poz. nr 1 i 258 załącznika do protokołu Komisji Doraźnej dwukrotnie odrzucono ten sam głos poparcia na liście. Powyższe niemożliwym czyniło ocenę, czy inicjatorzy referendum spełnili wymóg ustawowy, przewidziany w art. 4 pkt 1 u.r.l. i czy faktycznie 1.088 (ile z tej puli i z jakich przyczyn) wpisów na listach poparcia inicjatywy referendum nie czyniło zadość regulacji art. 14 ust. 4 u.r.l. Już tylko ww. nieprawidłowości pozwalały na stwierdzenie nieważności skarżonej uchwały, jako naruszającej obowiązujące przepisy prawa, tj. art. 14 ust. 4 w zw. z art. 4 pkt 1 i art. 17 ust. 1 u.r.l. Niezależnie od powyższego, przede wszystkim biorąc wzgląd na konieczność eliminacji tego rodzaju błędów przez organ stanowiący Powiatu w przyszłości - Sąd zauważa, że dokonując wykładni spornego w sprawie art. 14 ust. 4 u.r.l. trzeba unikać zbytniego formalizmu i przyznać pierwszeństwo wykładni celowościowej (także funkcjonalnej i systemowej) kosztem wykładni literalnej. Punkt wyjścia dla wykładni przepisów u.r.l. winien stanowić art. 170 Konstytucji RP, który normuje, że "Członkowie wspólnoty samorządowej mogą decydować, w drodze referendum, o sprawach dotyczących tej wspólnoty, w tym o odwołaniu pochodzącego z wyborów bezpośrednich organu samorządu terytorialnego. Zasady i tryb przeprowadzania referendum lokalnego określa ustawa". Z powyższego wynika, że inicjując referendum lokalne członkowie jednostki samorządu terytorialnego korzystają z gwarantowanego konstytucyjnie prawa do przeprowadzenia głosowania w ramach referendum lokalnego. Cennych wskazań odnośnie interpretacji przepisów traktujących o wpisie obywatela do wykazu osób udzielających poparcia utworzeniu komitetu wyborczego wyborców, które - według Sądu - trzeba przyjmować jako mające zastosowanie do wykazu osób popierających inicjatywę referendum lokalnego, dostarcza powołane w skardze postanowienie Sądu Najwyższego z 31 sierpnia 2011 r. (III SW 10/11, publ: OSNP 2012/11-12/15, LEX nr 1165782). Orzeczenie Sądu Najwyższego stanowi, że wpis obywatela do wykazu osób udzielających poparcia utworzeniu komitetu wyborczego wyborców jest wadliwy wtedy, gdy z podanego imienia, nazwiska i adresu zamieszkania jednoznacznie wynika, że nie dotyczy on obywatela oznaczonego numerem PESEL podanym w tym wykazie. Przy wykładni przepisów u.r.l. należy zatem przyjmować m.in., że: 1) błędne jest wymaganie pełnej czytelności danych osobowych podanych w wykazie poparcia gdyż może to ograniczyć konstytucyjne prawa członka wspólnoty samorządowej mającego nieczytelne pismo ręczne; 2) co do nieczytelności wpisów, to jest to sprawa w dużej mierze indywidualnych możliwości (percepcji) osób sprawdzających; 3) rozważając kwestię czytelności wpisów, przede wszystkim trzeba mieć na uwadze cel i funkcje wykazu osób popierających inicjatywę referendum (także warunki, w jakich zbierane są często wpisy, tj. np. na ulicy); 4) złożenie podpisu na takim wykazie stanowi element obywatelskiego prawa decydowania w drodze referendum; 5) konstytucyjne prawa obywatela nie mogą być ograniczane przez nadmiernie restrykcyjną metodę oceny prawidłowości wpisów w wykazie osób popierających inicjatywę referendum; 6) weryfikacja prawdziwości danych osobowych osoby, która podpisała się na wykazie, następuje przez ich porównanie z danymi wynikającymi z podanego przez tę osobę numeru PESEL, gdyż PESEL każdego wyborcy będącego obywatelem polskim oraz pozostałe dane (imię, nazwisko i adres zamieszkania) znajdują się w spisie wyborców (art. 18 § 7 Kodeksu wyborczego); 7) nie chodzi o to, aby osoba odczytująca odręczne wpisy w wykazie poznała wyłącznie na ich podstawie imię, nazwisko i adres wyborcy udzielającego poparcia, lecz o to, aby mogła ona sprawdzić, czy nie ma istotnych sprzeczności między danymi wynikającymi z rejestru wyborców a danymi wskazanymi we wpisie do wykazu poparcia; 8) zasadniczym celem tego sprawdzenia danych jest ustalenie, czy ten, kto wpisał się do wykazu poparcia, jest w rzeczywistości uprawnionym wyborcą, na którego wskazuje numer PESEL zamieszczony w rejestrze wyborców i w ten sposób ograniczenie możliwości popełnienia oszustw. Reasumując, konstytucyjna ranga prawa członka wspólnoty samorządowej do udziału w referendum lokalnym wymaga, aby przepisy - regulującej tę materię - ustawy zwykłej interpretować w taki sposób, by nadmiernym i zbytecznym formalizmem nie utrudniać korzystania przez obywatela z tego uprawnienia - także w takim zakresie, w jakim uprawnienie to obejmuje prawo do poparcia inicjatywy referendalnej, jak to ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, Sąd stwierdza, że - co do zasady - Rada Powiatu (Komisja Doraźna) błędnie (a przynajmniej przedwcześnie), tj. przyjmując zbyt restrykcyjną wykładnię art. 14 ust. 4 u.r.l., a przez to naruszając ten przepis, zakwestionowała poszczególne pozycje z list poparcia, w sytuacji, gdy np. dysponując numerem PESEL (prawidłowo podanym na liście poparcia) kwestionowała wpis poparcia z uwagi na niepełny, czy też nie do końca czytelny adres (inne "nieczytelności" danych, brak pełnych danych). Także w kwestii niepełnej daty poparcia, nazbyt restrykcyjne jest kwestionowanie wpisu poparcia tylko z tego powodu, że datę poparcia wpisano z pominięciem roku (np. 16.06.), w sytuacji, kiedy wiadomym jest, że termin dla zebrania podpisów jest ściśle określony w art. 14 ust. 1 u.r.l. Reasumując, działając na podstawie art. 147 § 1 u.p.p.s.a., Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 u.p.p.s.a.