II GSK 3565/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-10-06
Skład orzekający: Małgorzata Rysz, Maria Jagielska, Joanna Zabłocka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił przyznania płatności rolnośrodowiskowej z powodu niespełnienia wymogu minimalnej obsady drzew i krzewów, pomimo podnoszenia przez rolnika okoliczności niezawinionych szkód w uprawach?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że organy administracji prawidłowo odmówiły przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Kluczowe było stwierdzenie niespełnienia wymogu minimalnej obsady drzew i krzewów oraz ich jakości, co wynikało z kontroli przeprowadzonej w dacie wnioskowania o płatność. Okoliczności niezawinionych szkód, takie jak żerowanie zwierząt czy mroźna zima, nie mogły wpłynąć na odmowę, gdyż beneficjent nie zgłosił ich w wymaganym terminie jako siły wyższej, a dla przyznania płatności istotny jest faktyczny stan produkcji rolnej w dacie kontroli.Stan faktyczny
Rolnik A. W. złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013. Kontrola wykazała, że zgłoszona powierzchnia sadu nie spełniała wymogów dotyczących materiału szkółkarskiego oraz minimalnej obsady drzew i krzewów. Organy administracji odmówiły przyznania płatności. Rolnik podnosił, że szkody w drzewostanie wynikły z przyczyn od niego niezależnych (zwierzęta łowne, mroźna zima) i że nowe drzewka mogą być dosadzone jesienią. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę rolnika, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną A. W. Zasądzono od A. W. na rzecz Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu 180 zł tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Maria Jagielska (spr.) Sędzia NSA Joanna Zabłocka Protokolant Anna Sobińska po rozpoznaniu w dniu 6 października 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 września 2015 r. sygn. akt III SA/Po 892/14 w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. W. na rzecz Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 4 września 2015 r.
o sygn. akt III SA/Po 892/14 oddalił skargę A. W. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu (dalej: Dyrektor OR ARiMR) z dnia [...] maja 2014 r. w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013.
Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. decyzją z [...] lutego 2014 r. odmówił A. W. (dalej: rolnik lub skarżący) przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013. Podstawą odmowy były wyniki przeprowadzonej w dniu 20 sierpnia 2013 r. kontroli gospodarstwa, w toku której ustalono, że w ramach Pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne Wariant 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe rolnik zgłosił do płatności powierzchnię 7,52 ha, na której stwierdzono materiał szkółkarski niespełniający wymogów z § 9 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia MRiRW z 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego PROW na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm.) w skrócie: rozporządzenie PRŚ z 2009 r., a także stwierdzono, że nie jest utrzymywana minimalna obsada drzew i krzewów.
W odwołaniu od decyzji rolnik podniósł, że sporne drzewka spełniały wymagania w zakresie materiału szkółkarskiego, a nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew wynikało z przyczyn od niego niezależnych, gdyż jego powodem było intensywne żerowanie zwierząt łownych zasiedlających pobliskie kompleksy leśne, przed czym nie chronią osłonki otulające młode drzewka. Ponadto na działce [...] wypadanie drzew
w okresie wegetacji było skutkiem mroźnej zimy. Strona nie zgłaszała tych faktów do organu, podała, że nowe drzewka mogą być dosadzone dopiero jesienią.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2014 r. Dyrektor OR ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, podzielając jego ustalenia faktyczne i rozważania prawne. Organ wskazał, że minimalna obsada drzew jabłoni winna wynosić 125 sztuk/1 ha, natomiast na działkach [...] ustalono mniejszą ilość drzewek w przeliczeniu na 1 ha oraz stwierdzono obecność drzewek obumarłych, złamanych czy o wysokości poniżej 80 cm.
W skardze rolnik wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzucając im naruszenie art. 6, art. 7, art. 8 i art. 10 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267) w skrócie: k.p.a. Skarżący wniósł o zwrócenie się do [A.] sp. z o. o. w K. o nadesłanie wyników kontroli dokonywanych w jego gospodarstwie na okoliczność spełniania kryteriów do przyznania wnioskowanych płatności. Skarżący podał, że uzupełnił ilość drzewek w 2014 r.
Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
WSA, objętym skargą kasacyjną wyrokiem, oddalił skargę rolnika na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) w skrócie: p.p.s.a., uznając zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem. W ocenie Sądu, zgromadzone w sprawie dowody potwierdzają, że organy obu instancji trafnie odmówiły przyznania stronie wnioskowanej płatności, bowiem jak wykazała kontrola, rolnik nie spełniał precyzyjnych i jednoznacznych wymagań ustanowionych przez przepisy wspólnotowe i krajowe, tj. § 2 ust. 1 i § 9 ust. 2 wraz z załącznikiem nr 4 do rozporządzenia PRŚ z 2009 r. stanowiących przesłanki przyznania płatności rolnośrodowiskowej.
Sąd podzielił ustalenia organu, z których wynika, że minimalna obada drzew jabłoni winna wynosić 125 sztuk/1 ha. W trakcie kontroli ustalono na działce [...], o powierzchni 2,58 ha, 170 sztuk drzewek (minimalna ilość dla tego obszaru to 306 szt.), natomiast na działce [...], o powierzchni 4,95 ha, odnotowano 32 drzewka (min. wymagana ilość to 588 drzewek). Nadto stwierdzono obecność drzewek obumarłych, złamanych czy o wysokości poniżej 80 cm. WSA przypomniał, że skarżący nie negował tych okoliczności faktycznych, które były podstawą odmowy przyznania płatności. W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że dokonywana kontrola dotyczyła okresu objętego wnioskiem rolnika o przyznanie płatności, wobec czego w dacie kontroli gospodarstwo skarżącego winno spełniać wszystkie kryteria wskazane w przepisach rozporządzenia PRŚ z 2009 r., skoro zaś nie utrzymano minimalnej obsady drzew i krzewów w wariancie 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe, to wysokość zmniejszenia wyniosła 100%, co było zgodne z treścią załącznika nr 7 powołanego rozporządzenia. WSA wskazał, że wprawdzie rozporządzenie PRŚ z 2009 r. utraciło moc prawną z dniem 15 marca 2013 r. i zostało zastąpione rozporządzeniem MRiRW z 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego PROW na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013, poz. 361), jednak w rozpoznawanej sprawie, na mocy § 50 nowego rozporządzenia, który stanowi, że rolnik, który podjął zobowiązanie rolnośrodowiskowe na podstawie rozporządzenia PRŚ z 2009 r., w zakresie wariantu 9, 10, 11 lub 12 pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne, może kontynuować realizację tego zobowiązania zgodnie z wymogami określonymi dla tych wariantów w przepisach rozporządzenia PRŚ z 2009 r., zastosowanie miały przepisy uchylonego rozporządzenia z 2009 r. Z tego powodu, zgodnie z § 50 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia PRŚ z 2013 r., zdaniem Sądu I instancji prawidłowo organ zastosował zmniejszenie płatności o 100%, co w konsekwencji oznaczało odmowę przyznania wnioskowanej płatności.
Jako pozostające bez znaczenia dla przyznania lub nieprzyznania płatności były w ocenie Sądu okoliczności dotyczące przyczyn powstałych szkód (aktywność zwierząt, niekorzystny klimat). Dla organu istotny jest bowiem faktyczny stan produkcji rolnej w dacie dokonywanej kontroli. Za niewiążące dla organu uznał Sąd I instancji wyniki kontroli gospodarstwa dokonywane przez [A.] sp. z o. o. w K., albowiem w niniejszej sprawie istotne były jedynie wyniki kontroli dokonywanej przez uprawnionych pracowników organu w zakresie istnienia lub nie ściśle określonych przesłanek do otrzymania wnioskowanej przez rolnika płatności.
W ocenie WSA brak zawiadomienia strony w trybie art. 10 § 1 k.p.a. nie wpłynął na wynik postępowania. Skarżący bowiem był obecny podczas kontroli, nie wniósł uwag do raportu z czynności kontrolnych, zaś zaskarżone rozstrzygnięcie znajduje potwierdzenie w ustalonym, w oparciu o wyniki raportu, stanie faktycznym.
Skargą kasacyjną A. W. domagał się uchylenia wyroku WSA w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucił naruszenie:
1. art. 51 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) [Dz.U.UE. z 21 października 2005 r. L 277 poz. 1; dalej: rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005] przez błędną jego wykładnię, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. poprzez brak podjęcia czynności mających na celu wyjaśnienie, czy stwierdzone w czasie kontroli nieprawidłowości są wynikiem działania lub zaniechania, które można bezpośrednio przypisać beneficjentowi;
2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 141 § 4 zd. 1 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku bez dołożenia należytej staranności, w sposób niedbały i chaotyczny, niespełniający wymogów określonych w ww. przepisie;
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na oddaleniu skargi w sytuacji, gdy decyzja organów obu instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, albowiem w oparciu o szczątkowy materiał dowodowy, co niewątpliwie miało istotny wpływ na wynik sprawy, przez co organ naruszył zasadę uwzględniania słusznego interesu obywateli oraz pogłębiania ich zaufania do organów państwa.
W ocenie skarżącego stanowisko Sądu zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku jest lakoniczne, a przedstawiony stan sprawy, odpowiedź na zarzuty podniesione w skardze, podstawa prawna rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie na stosunkowo wysokim poziomie ogólności. Skarżący zarzucił ponadto, że w toku całego postępowania organy nie wzięły pod uwagę podnoszonych przez stronę okoliczności wyjaśniających przyczyny takiego stanu upraw, jaki miał miejsce w dacie przeprowadzonej kontroli.
Dyrektor OR ARiMR w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Na wstępie podkreślenia wymaga, iż stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny zostały wymienione w § 2 powołanego artykułu. W niniejszej sprawie nie występuje żadna z okoliczności stanowiących o nieważności postępowania prowadzonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu.
W pierwszej kolejności należy rozpoznać zasadność zarzutu najdalej idącego, mianowicie naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis ten wskazuje na podstawowe elementy konstrukcyjne, które musi zawierać prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku sądu administracyjnego, tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Naruszenie tego przepisu może zatem mieć miejsce wtedy, gdy uzasadnienie nie zawiera tych elementów, a także wówczas, gdy uzasadnienie nie zawiera stanowiska odnośnie do przyjętego stanu faktycznego, a także gdy zaskarżony wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej z powodu wadliwości sporządzonego uzasadnienia (zob. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2010 r. o sygn. akt II FPS 8/09, publ. CBOSA). Zarzutu tego nie można natomiast łączyć z ocenami i stanowiskiem, jakie prezentuje Sąd I instancji uzasadniając swoje rozstrzygnięcie.
Uzasadniając ten zarzut autor skargi kasacyjnej zarzuca Sądowi I instancji, że "w zakresie odnoszącym się do podstaw faktycznych wydania decyzji organów obu instancji, Sąd ograniczył się do zrelacjonowania przebiegu postępowania administracyjnego w bardzo ogólnej formie oraz nie przedstawił istotnych okoliczności faktycznych w rozpoznawanej sprawie i to ani w części sprawozdawczej, ani też w części analitycznej uzasadnienia, w której powinny być, zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a., przedstawione rozważania faktyczne oraz rozważania prawne, tj. okoliczności stanu faktycznego sprawy przyjęte przez sąd za podstawę wyrokowania oraz podstawa prawna rozstrzygnięcia wraz z jej wyjaśnieniem". Autor skargi kasacyjnej nie wskazuje jednak, ani w treści zarzutu, ani w jego uzasadnieniu, jakie to istotne dla rozpoznawanej sprawy okoliczności faktyczne WSA w Poznaniu pominął. Za całkowicie nietrafny należy uznać zarzut niewskazania przez Sąd podstawy prawnej rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienia, bowiem WSA wyraźnie wskazał, które przepisy stanowiły podstawę wydania zaskarżonego orzeczenia i wyjaśnił – w sposób zwięzły i jasny – dlaczego podzielił ustalenia organów uznając zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem. Nie ma również racji autor skargi kasacyjnej podnosząc, że Sąd I instancji nie odniósł się do twierdzeń skarżącego odnośnie ubytków w drzewostanie zaistniałych z przyczyn przez niego niezawinionych, a związanych z żerowaniem zwierząt leśnych oraz mroźną zimą. WSA odniósł się do tych kwestii (str. 5 uzasadnienia) wskazując, że podstawą odmowy przyznania płatności były przede wszystkim stwierdzone w toku kontroli uchybienia w postaci niespełnienia wymogu minimalnej obsady drzew na deklarowanych do płatności działkach oraz fakt, iż drzewka te nie spełniały wymogów "jakościowych", w zakresie wysokości i średnicy pnia, zdarzały się wśród nich drzewa obumarłe, złamane.
Reasumując, zawarty w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wywód w sposób logiczny i jasny przedstawia stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Niezgoda skarżącego na ocenę prawną dokonaną przez Sąd I instancji nie umożliwia skutecznego zakwestionowania wyroku z perspektywy naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał podniesiony zarzut za niezasadny.
Drugi z zarzutów kasacyjnych podniesionych w ramach podstawy z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. obejmuje naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W ocenie autora skargi kasacyjnej decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, albowiem w oparciu o szczątkowy materiał dowodowy, co niewątpliwie miało istotny wpływ na wynik sprawy, przez co organ naruszył zasadę uwzględniania słusznego interesu obywateli oraz pogłębiania ich zaufania do organów państwa. Również i ten zarzut należy uznać za nieuzasadniony. Analiza akt sprawy i uzasadnienia Sądu pierwszej instancji prowadzi do wniosku, że Sąd poprawnie dokonał kontroli zaskarżonej decyzji i prawidłowo odniósł się do twierdzeń skarżącego związanych z ustaleniami kontroli oraz jego oświadczeń i wyjaśnień składanych w dalszym toku postępowania.
Nie można zgodzić się z argumentacją strony, że zaskarżony wyrok zapadł w niewyjaśnionym stanie faktycznym, zwłaszcza na skutek błędnych ustaleń kontroli, a przede wszystkim wobec odmówienia przez organ wartości podnoszonym przez skarżącego dowodom i oświadczeniom. Skarżący kilkukrotnie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazuje na "deficyt faktów przyjętych za podstawę wyrokowania", jednak nie wyjaśnia, o jakie to okoliczności chodzi, które jego zdaniem zostały pominięte lub nieustalone. Naczelny Sąd Administracyjny akceptuje i podziela pogląd wyrażony w zaskarżonym wyroku, zgodnie z którym organy poprawnie ustaliły ilość drzewek na działkach deklarowanych do płatności z uwzględnieniem wymogów stawianych przez przepisy rozporządzenia PRŚ z 2009 r. Skarżący nie podważył skutecznie ustalenia, że liczba drzew spełniających wymogi nie osiągnęła niezbędnego minimum, a wręcz była dalece od niego niższa, co wynika z prawidłowo zgromadzonego materiału dowodowego, trafnie ocenionego przez organy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i zaaprobowanego przez Sąd I instancji. WSA podkreślił, że powyższe okoliczności nie były przez skarżącego w toku kontroli negowane, skarżący miał świadomość, że – upraszczając – drzewek jest za mało i nie spełniają wymogów określonych w § 9 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia PRŚ z 2009 r. oraz załączniku nr 7 powołanego rozporządzenia. Skarżący dopiero na etapie odwołania starał się usprawiedliwić niespełnienie tych wymogów powołując się na szkody wynikające z żerowania zwierząt, mroźnej zimy, wreszcie wnosząc o przeprowadzenie dowodu na okoliczność korzystania z certyfikowanego materiału szkółkarskiego. Powyższe okoliczności nie mogły mieć jednak wpływu na podstawową kwestię, jaką było niespełnienie wymagań koniecznych do przyznania wnioskowanej przez skarżącego płatności. Jak trafnie zauważył Sąd I instancji, decyzje wydawane przez jednostkę zewnętrzną (certyfikującą) nie mogą stanowić podstawy ustalenia płatności rolnośrodowiskowej, bo dla tego rodzaju pomocy ustawodawca przewidział inny tryb weryfikacji danych stanowiących podstawę udzielenia pomocy.
W orzecznictwie nie ma wątpliwości, że w zakresie postępowań prowadzonych w ramach ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 173) przepisy k.p.a. mają zastosowanie, ale z modyfikacjami wynikającymi z art. 21 ust. 2 ustawy. W odniesieniu do postępowania wyjaśniającego obowiązuje reguła, że organy ARiMR mają w sposób wyczerpujący rozpatrzeć cały materiał dowodowy, jednak ze względu na treść art. 21 ust. 3 cyt. ustawy, to na stronie ciąży obowiązek przedstawiania dowodów oraz wyjaśnień co do okoliczności istotnych dla sprawy, a ciężar udowodnienia faktów spoczywa na osobie, która wywodzi z tego skutki prawne.
Skarżący kasacyjnie nie przeciwstawił skutecznych środków dowodowych ustaleniem poczynionym przez organ, tym, które sam zaakceptował, czego dowodem jest protokół z kontroli. To z jego treści wynikają istotne dla sprawy okoliczności dotyczące działek, na których realizowany był program rolnośrodowiskowy w ramach pakietu 2.9. Z tego więc powodu nie można zasadnie twierdzić, że organy ARiMR naruszyły podnoszone w zarzucie przepisy k.p.a. i w ten sposób doszło do naruszenia praw strony poprzez niewłaściwe zebranie i ocenę materiału dowodowego.
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy brak jest również podstaw do przyjęcia, że ocena zgromadzonego materiału dowodowego przeprowadzona przez organ i zaakceptowana przez Sąd I instancji narusza art. 80 k.p.a. formułujący jedną z podstawowych zasad postępowania dowodowego – zasadę swobodnej oceny dowodów. Organ administracji publicznej w ocenie materiału dowodowego nie jest skrępowany żadnymi regułami dowodowymi, a ustaleń faktycznych dokonuje według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnie rozważonego materiału dowodowego. Rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych, powinno być zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Te reguły zostały zachowane w rozpoznawanej sprawie.
Niezasadny jest także zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 51 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 przez błędną jego wykładnię, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. poprzez brak podjęcia czynności mających na celu wyjaśnienie, czy stwierdzone w czasie kontroli nieprawidłowości są wynikiem działania lub zaniechania, które można bezpośrednio przypisać beneficjentowi.
Zarzut ten jest merytorycznie nietrafny i formalnie wadliwy. Analiza treści tego zarzutu wskazuje bowiem, że skarżący kasacyjnie łączy go z ustaleniami faktycznymi.
Przypomnieć jedynie wypada, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia, albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu opisanemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu – dlaczego powinien być zastosowany. Precyzyjne określenie sposobu naruszenia określonego przepisu prawa czy to materialnego, czy procesowego jest niezbędne z uwagi na treść art. 183 § 1 p.p.s.a. i wynikającą z tego przepisu zasadę związania Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej, która oznacza niedopuszczalność formułowania przez ten Sąd ocen na innej, niż wskazana w kasacji, podstawie.
Autor skargi kasacyjnej zarzuca naruszenie art. 51 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 poprzez jego błędną wykładnię, w sytuacji, gdy ani Sąd I instancji, ani organy przepisu tego nie wykładały. Zarzut ten jest merytorycznie nietrafny również z tego powodu, że przepis ten ma zastosowanie przy kontroli wzajemnej zgodności. W rozpoznawanej sprawie organy w dniu 20 sierpnia 2013 r. przeprowadziły kontrolę na miejscu – w zakresie kwalifikowalności, a więc zastosowanie miały przepisy rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1689/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwojów obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25 z 28 stycznia 2011 r., str. 8).
Analiza uzasadnienia tego zarzutu prowadzi również do wniosku, że autor skargi kasacyjnej naruszenia tego przepisu upatruje w istocie w jego niezastosowaniu, gdyż podnosi, że obowiązkiem organów ARiMR – z urzędu – było wyjaśnienie "przyczyny takiego stanu upraw, jaki miał miejsce w dacie przeprowadzonej kontroli". W ocenie skarżącego, w świetle przywołanego przepisu, "organy były zobowiązane z urzędu zbadać, czy stwierdzone w czasie kontroli nieprawidłowości są wynikiem działania lub zaniechania, które można bezpośrednio przypisać beneficjentowi". Jak wynika z powyższego, autor skargi kasacyjnej zarzuca organom niezastosowanie tego przepisu i niezbadanie okoliczności, będącej – zdaniem strony – przypadkiem siły wyższej. Wypada więc przypomnieć, że organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (str. 6) wyraźnie wskazał, że w odniesieniu do okoliczności wystąpienia szkód poczynionych przez zwierzęta leśne oraz będących następstwem warunków atmosferycznych powodujących obumieranie sadzonek, zastosowanie ma art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. L 368 z 23.12.2006, str. 15), zgodnie z którym przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności. Z akt sprawy wynika, że skarżący we wskazanym terminie nie poinformował organu o wystąpieniu siły wyższej. Należy jednak raz jeszcze podkreślić, że okoliczność powyższa nie mogła mieć i nie miała wpływu na odmowę przyznania wnioskowanej płatności w ramach pakietu 2.9.
Z tych wszystkich powodów oraz ze względu na treść art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 1 sentencji wyroku.
O kosztach postępowania kasacyjnego (punkt 2 sentencji wyroku) orzeczono stosownie do art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) i § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło