IV SA/Wa 1041/15
WyrokWSA w Warszawie2015-09-07
Skład orzekający: Łukasz Krzycki, Alina Balicka, Aneta Dąbrowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo odmówiło Stowarzyszeniu dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony, uznając, że nie wykazało ono interesu społecznego?Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło przepisy postępowania administracyjnego, w tym zasadę dwuinstancyjności i zasadę przekonywania, poprzez nierzetelne rozpatrzenie wniosku Stowarzyszenia o dopuszczenie do udziału w postępowaniu. Organ odwoławczy nie dokonał ponownego, dogłębnego rozpoznania sprawy, ograniczając się do stwierdzenia braku interesu społecznego bez wszechstronnej analizy argumentów Stowarzyszenia i kontekstu sprawy, w tym kwestii ochrony miejskiej funkcji regeneracji i wymiany powietrza.Stan faktyczny
Stowarzyszenie "Z." wniosło o dopuszczenie do udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanej inwestycji, powołując się na swoje cele statutowe dotyczące ochrony środowiska i interes społeczny związany z ochroną miejskiej funkcji regeneracji i wymiany powietrza. Prezydent m.st. Warszawy odmówił dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu, uznając, że nie wykazało ono interesu społecznego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Stowarzyszenie zaskarżyło postanowienie SKO do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2015 r. oraz zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz Stowarzyszenia "Z." w W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), Protokolant sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2015 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia " Z." w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału na prawach strony w postępowaniu administracyjnym 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącego Stowarzyszenia "Z." w W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z [...] lutego 2015r. – zaskarżonym skargą przez Stowarzyszenie [...] z siedzibą w W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta m. W. z [...] września 2014 r. odmawiające wymienionemu skarżącemu udziału na prawach strony w postępowaniu administracyjnym w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na realizacji garażu i parkingów samochodowych wraz z towarzyszącą im infrastrukturą o powierzchni użytkowej nie mniejszej niż [...] ha w ramach budowy budynku biurowo - usługowego z parkingami na działce ew. nr [...] przy ul. [...] w Dzielnicy O. w W. Stan sprawy przedstawia się następująco: [...] Sp. z o. o. Z siedzibą w W. wniosło o wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia wyżej opisanego. Stowarzyszenie [...]:
1) w piśmie, które wpłynęło do organu [...] marca 2014 r. wraz z załącznikami, podało że działa w interesie publicznym, na rzecz ochrony środowiska i zdrowia ludzi; w zasięgu lokalizacji przedmiotowej inwestycji zbiegają się dwa korytarze regeneracji i wymiany powietrza, jest to teren "wrażliwy", odpowiedzialny za kształtowanie cech miejskiego bioklimatu; szczególnie ostrożnie należy podejść do kwestii intensywności planowanej zabudowy i mieć na względzie pozostawienie możliwie jak najwięcej otwartego charakteru działki. Zasadnym jest wnioskowanie aby planowana zabudowa wysoka była skoncentrowana przy samej ul. [...]. Natomiast w głębi działki wolnostojące budynki niskie wraz z co najmniej [...] % udziałem zieleni niskiej. Planowana wysoka intensywna zabudowa sprzyjać będzie generacji nowej bariery termicznej i mechanicznej dla przepływu mas powietrza. Obecnie na terenie tym występuje zabudowa wolnostojąca niska z dużym udziałem zieleni;
2) we wniosku, który wpłynął do organu [...] sierpnia 2014 r. wraz z załącznikami, podało że zgłasza swój udział w sprawie w myśli "z art. 31 KPA". Uzasadnia go realizacją celów statutowych (ochrona środowiska i zdrowia ludzi) oraz interesem społecznym (ochrona środowiska w inwestowaniu, monitorowanie jakości dokumentacji środowiskowej oraz wiedza uzupełniająca zmierzająca do optymalizacji oceny wpływu inwestycji na środowisko i zdrowie ludzi). Postuluje o wzięciem pod uwagę dążenia do lepszego wyjaśnienia faktów, aspektów sprawy, korzystnego gromadzenia materiału dowodowego, tak aby działanie w interesie publicznym przyczyniło się do lepszego załatwienia sprawy, lepszego wypełnienia celów postępowania administracyjnego, z powołaniem się na wyroki: NSA w sprawie o sygn. II OSK 1038/08, w sprawie o sygn. II OSK 851/11 i WSA w sprawie o sygn. IV SA/WA 1905/09. Wskazuje, że przedmiotowe postępowanie dotyczy środowiskowych uwarunkowań realizacji inwestycji, czyli bada i ocenia kolizje danej inwestycji ze specyficznymi uwarunkowaniami ekologicznymi występującymi w danej lokalizacji oraz ustala czy w świetle wymogów prawnych i merytorycznych dopuszczalna jest realizacja danego projektu. Taką właśnie specyfiką jest w tym przypadku kolizja zaproponowanego przez inwestora projektu z miejską funkcją ochronną regeneracji i wymiany powietrza (o czym była mowa w piśmie z [...] marca 2014 r.). I udział wnioskującego w postępowaniu jest zasadny właśnie ze względu na społeczne dobro w postaci ochrony ww funkcji ochronno – regeneracyjnej i wymiany powietrza. Celem ochrony jest utrzymanie w mieście prawidłowych warunków ekologicznych i zdrowotnych, co bezpośrednio służy dobru mieszkańców W. W tym względzie Stowarzyszenie także wnosiło o wzięcie pod uwagę argumentów podanych w pierwszym wniosku z [...] marca 2014 r. Jednocześnie Stowarzyszenie wskazało, że z formalnego punktu widzenia dla inwestycji niezbędne wydaje się przeprowadzenie pełnej oceny oddziaływania na środowisko z udziałem społecznym m. in. ze względu na: "kryterium lokalizacyjne (rejon "wrażliwy" ze względu na miejską funkcję ochronną regeneracji i wymiany powietrza), występowanie stanu permanentnego ponadnormatywnego skażenia powietrza w rejonie inwestycji [...], wysoką gęstość zaludnienia i dużą skalę inwestycji [...].". Prezydent m. W. postanowieniem z [...] września 2014 r. odmówił Stowarzyszeniu [...] udziału na prawach strony w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym. Zdaniem organu I instancji wnioskodawca nie wykazał interesu społecznego, jako że w swoim wniosku powołał się tylko na ochronę miejskiej funkcji regeneracji i wymiany powietrza. Tymczasem przedmiotowe przedsięwzięcie jest usytuowane na obszarze, na którym nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego mogący m. in. ustalać zasięg korytarza wymiany powietrza. Ponadto według Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego m. W., jako dokumentu kreującego politykę przestrzenną i wiążącego organ przy sporządzaniu miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, teren, na którym planuje się realizację przedmiotowego przedsięwzięcia, nie znajduje się w granicach obszarów wyróżnionych w Systemie Przyrodniczym W. jako korytarze wymiany powietrza. W związku z powyższym powołanie się przez Stowarzyszenie na interes społeczny rozumiany jako ochrona "miejskiej funkcji ochronnej regeneracji i wymiany powietrza" wydaje się być niezasadne. Na powyższe postanowienie Stowarzyszenie [...] wniosło zażalenie, w którym podniosło, że winno być dopuszczone do udziału w postępowaniu z uwagi na charakter prowadzonej działalności i postrzegane w roli rzecznika interesu społecznego polegającego na ochronie miejskiej funkcji regeneracji i wymiany powietrza. Ochrona ww funkcji regeneracji i wymiany powietrza mieści się w kategorii spraw istotnych nie tylko dla lokalnej społeczności, ale dla społeczności W. Nadto organ I instancji nie odniósł się do pierwszego pisma Stowarzyszenia, a mianowicie pisma z [...] marca 2014 r., w którym zwrócono uwagę na lokalizację inwestycji w kontekście miejskiej funkcji regeneracji i wymiany powietrza i powoływano się na stosowane dokumenty. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z [...] lutego 2015 r. utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta m. W. z [...] września 2014 r. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium stwierdziło, że we wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu Stowarzyszenie wskazało, iż działa w interesie publicznym/społecznym - ochrona środowiska w inwestowaniu, monitorowanie jakości dokumentacji środowiskowej oraz wiedza uzupełniająca zmierzająca do optymalizacji oceny wpływu inwestycji na środowisko. W ocenie organu odwoławczego argumentacja Stowarzyszenia przedstawiona we wniosku, jak również w zażaleniu, nie uzasadnia dopuszczenia jego do udziału w postępowaniu administracyjnym. Stowarzyszenie w sposób ogólny powołuje się na zasady ochrony środowiska, wskazując na konieczność ochrony dobra społecznego w postaci ochrony regeneracji i wymiany powietrza, które służy dobru mieszkańców Warszawy. Stowarzyszenie nie wskazuje jaki interes społeczny, mógłby podlegać ochronie w tym postępowaniu, jak również, w jaki sposób planowana inwestycja mogłaby negatywnie wpłynąć na środowisko. Z przepisu art. 31 § 1 K.p.a. wynika, że żądania organizacji społecznej, o których mowa w pkt 1 i 2 tego przepisu, muszą być uzasadnione celami statutowymi tej organizacji. Organ I instancji w skarżonym postępowaniu ustalił, że cele określone w statucie [...] mogą uzasadniać jej udział w postępowaniu w sprawie dotyczącej innej osoby, ale uczestnictwo organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym na prawach strony musi być jeszcze uzasadnione interesem społecznym. Interes ten musi mieć związek z toczącym się postępowaniem w takim znaczeniu, by z racji jego ochrony, niezbędne było dopuszczenie do udziału w tym postępowaniu organizacji społecznej jako rzecznika tego interesu. Stowarzyszenie w sposób ogólny powołuje się na zasady ochrony środowiska, wskazując na konieczność ochrony środowiska (ochrona miejskiej strefy regeneracji i wymiany powietrza), jednakże w żadnym razie nie wskazuje jaki interes społeczny mógłby podlegać ochronie w tym postępowaniu, jak również, w jaki sposób planowana inwestycja mogłaby negatywnie wpłynąć na środowisko. Powyższe oznacza brak spełnienia wymogów określonych przepisem art. 31 § 1 K.p.a. przemawiających za dopuszczeniem Stowarzyszenia [...] do udziału w toczącym się postępowaniu na prawach strony. Dopuszczenie organizacji społecznej musi uzasadniać potrzeba ochrony obiektywnie istniejącego interesu społecznego. Powołanie się na takie ogólnikowe wartości jak ochrona strefy regeneracji i wymiany powietrza nie daje podstaw do wyprowadzenia interesu społecznego. Stowarzyszenie istnienia takiego interesu nie wykazało. Organ przy rozpatrywaniu wniosku Stowarzyszenia o dopuszczenie do udziału w postępowaniu oceniał argumenty i dowody przedstawione w piśmie Stowarzyszenia z dnia [...] marca 2014 r. Z dokumentów przedstawionych przez Stowarzyszenie nie można wyprowadzić wprost zagrożeń dotyczących kwestii napowietrzania miasta W. w sytuacji budowy przedmiotowej inwestycji biorąc pod uwagę jej lokalizację. Oznacza to, że Stowarzyszenie nie wykazało, że za jego dopuszczeniem do udziału w postępowaniu administracyjnym przemawia interes społeczny. Nie można wywodzić, iż wystarczającym uzasadnieniem dla dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu jest wykazywana "ochrona środowiska" a w konsekwencji zamiar monitorowania prowadzonych postępowań administracyjnych aby, jak wskazało Stowarzyszenie, zapewnić jak najlepszy ich wynik, zgodny z interesem mieszkańców W.
Stowarzyszenie [...] z siedzibą w W. w skardze na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] lutego 2015 r. wniosło o uchylenie zaskarżonego postanowienia i utrzymanego nim w mocy postanowienia Prezydenta m. W. z [...] września 2014 r. oraz zasądzenia poniesionych w sprawie kosztów postępowania sądowego. Według skarżącego w sprawie istnieją główne kryteria istnienia interesu społecznego przemawiającego za jego udziałem w postępowaniu, czyli wartości istotne i ważne ze społecznego punktu widzenia, podlegające ochronie w danym postępowaniu administracyjnym, a m. in. ochrona zdrowia i przyrody, co szczegółowo został opisane w pismach Stowarzyszenia złożonych w postępowaniu administracyjnym wraz z innymi dokumentami. W piśmie znak [...] szczegółowo omówiono lokalizację inwestycji w kontekście miejskiej funkcji regeneracji i wymiany powietrza, z powołaniem się na stosowne dokumenty. Stowarzyszenie nie zgadza się więc z zarzutem, że nie wykazało istnienia interesu społecznego w tym przypadku. W skarżonym postanowieniu poprzestano jedynie na pouczeniu Stowarzyszenia, że ww wartości istotne i ważne ze społecznego punktu widzenia, podlegające ochronie w danym postępowaniu administracyjnym, a m. in. ochrona zdrowia, przyrody mogłyby stanowić przesłanki istnienia interesu społecznego. Przedmiotowej sprawie towarzyszy tzw. nadrzędny interes publiczny w postaci ochrony najcenniejszych dla Miasta enklaw przyrodniczo - klimatycznych odpowiedzialnych za utrzymanie w W. prawidłowych warunków aerosanitarnych. Z treści postanowienia nie wynika, aby Kolegium badało postępowanie środowiskowe pod tym kątem. Stowarzyszenie od wielu lat wskazuje na zagrożenia bezpieczeństwa ekologicznego związanego ze zubażaniem stołecznych enklaw przyrodniczo – klimatycznych odpowiedzialnych za utrzymanie w W. prawidłowych warunków aerosanitarnych, w tym tolerowanie od wielu lat stanu zagrożenia mieszkańców W. związanego z przekraczaniem wspólnotowych standardów jakości powietrza. Nadto jest i inne ważne kryterium, na które Stowarzyszenie zwróciło uwagę w zażaleniu i które pominięto w postępowaniu, mianowicie przyczynianie się przez organizację do lepszego wyjaśnienia faktów, aspektów sprawy, do bardziej korzystnego gromadzenia materiału dowodowego, w efekcie załatwienia sprawy. Wszystko to jest ważne zwłaszcza w zakresie konieczności przeprowadzenia właściwej oceny wpływu inwestycji na pełnioną przez teren lokalizacji - funkcję regeneracji i wymiany powietrza. Sprawa uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym nie została również rozpatrzona w kontekście prawa Wspólnotowego (dyrektywa OOŚ) oraz w kontekście Konwencji z Aarhus. Skarżące Stowarzyszenie zwraca uwagę, że Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 28 września 2009r. (II GZ 55/09), wyroku z 16 marca 2010 r. (II OSK 540/09), wyroku z 20 stycznia 2010 r. (II OSK 139/09) i wyroku z 31 sierpnia 2012 r. (II OSK 851/11) nie podchodzi aż tak rygorystycznie w kwestii przesłanek ubiegania się Stowarzyszenia o udział w postępowaniu z art. 31 K.p.a., jak to czyni organ. Podobne podejście jest prezentowane w Konwencji z Aarhus i Dyrektywie OOŚ (dyr. 85/337/WE, a obecnie dyr. 2011/92/EU), gdzie gwarantuje się stosowanie wykładni rozszerzającej przy dopuszczaniu organizacji, które posiadają w świetle tych aktów prawnych status szczególny. Trybunał ETS wskazywał wielokrotnie, że zakres stosowania dyr. OOŚ jest szeroki, a jej cel dalekosiężny. Wykładnia stosowana odnośnie art. 31 K.p.a. w stosunku do organizacji ekologicznych musi być spójna z wykładnią prawa międzynarodowego (Konwencją i Dyrektywą). Tymczasem cały wywód przeprowadzony przez organ ogranicza się do wykładni art. 31 K.p.a. stosowanej do dowolnej organizacji społecznej ubiegającej się o udział na prawach strony w dowolnym postępowaniu. W niniejszej sprawie zachodzi przypadek szczególny, jest to kwestia ubiegania się o udział w postępowaniu środowiskowym przez organizację ekologiczną, która jest szczególnie uprzywilejowana przez wyżej wymienione regulacje prawa międzynarodowego. Powołanie się na wyrok NSA wydany w sprawie o sygn. II OSK 122/11 w kontekście niniejszej sprawy jest nietrafne. Wyrok ten został wydany w odmiennych okolicznościach faktycznych i prawnych, dotyczy organizacji społecznej zgłaszającej swój udział w postępowaniu nie toczącym się na podstawie przepisów ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku. Zaś w tym przypadku sprawa dotyczy uczestnictwa organizacji ekologicznej w postępowaniu środowiskowym prowadzonym na podstawie Kodeksu postępowania administracyjnego w ścisłym związku z ww ustawą z dnia 3 października 2008 r. Dalej skarżące Stowarzyszenie wskazało, że Kolegium nie odniosło się do przywołanych przez Stowarzyszenie wyroków, mimo, że fakt ten dostrzegło (str. 3 postanowienia). Zdaniem skarżącego Kolegium oczekuje od Stowarzyszenia ubiegającego się o włączenie do postępowania, aby wykazało konkretne zagrożenia w związku z realizacją inwestycji albo przeprowadziło konfrontację z optymistyczną oceną wpływu inwestycji na środowisko dokonaną przez organy (str. 4 postanowienia). Takie podejście jest nieprawidłowe w świetle orzecznictwa NSA, nie można bowiem uzależniać zasadności przystąpienia do postępowania środowiskowego od wykazania przez Stowarzyszenie wiedzy właściwej w końcowej fazie wydawania decyzji. W świetle orzecznictwa sądowoadministracyjnego wystarczy, że Stowarzyszenie poda przesłanki wskazujące na okoliczności uprawdopodobniające możliwość wystąpienia specyficznych dla danej inwestycji zagrożeń czy uciążliwości (wyroki NSA wydane w sprawach o sygn. II OSK 985/13, II OSK 540/09). Zarzut ogólnikowości argumentacji przedstawionej przez Stowarzyszenie na poparcie wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu administracyjnym postawiony przez Kolegium, według skarżącego jest wysoce krzywdzący, gdyż wiele konkretnych problemów dot. ww inwestycji i samego postępowania środowiskowego wskazało Stowarzyszenie w zażaleniu i ww pismach wraz z powołanymi tam dokumentami. Stowarzyszenie chciałoby zostać zakwalifikowane jako "Zainteresowana społeczność", o której mowa w Konwencji z Aarhus i dyrektywie OOŚ, albowiem przez taką kwalifikację Stowarzyszenie otrzymuje specjalne uprawnienia (interes prawny) do udziału w postępowaniu jako strona w rozumieniu art. 28 i art. 29 K.p.a.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze – w odpowiedzi na skargę – wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014, poz. 1647) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze.) – dalej w skrócie: P.p.s.a.], sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonego postanowienia w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany – stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, uwzględnił skargę. W konsekwencji uznał, że postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] lutego 2015 r. narusza prawo w stopniu kwalifikującym je do wyeliminowania z obrotu prawnego. Tym samym – w wyniku analizy akt sprawy i treści wyżej wymienionej decyzji – stwierdzono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 138 § 1 pkt 1 i art. 15, art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 11 K.p.a. ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego [(t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267) – dalej w skrócie: "K.p.a."] w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z żądaniem wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu lub dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w toczącym się postępowaniu na podstawie art. 31 § 1 K.p.a., organizacja społeczna może wystąpić, jeżeli spełnione są jednocześnie trzy warunki, co wynika z brzmienia tego przepisu. Po pierwsze, postępowanie to musi dotyczyć sprawy innej osoby, czyli nie może dotyczyć własnego interesu organizacji społecznej. Po drugie, żądanie organizacji społecznej musi być uzasadnione jej celami statutowymi. I po trzecie, za wszczęciem postępowania administracyjnego z urzędu lub za dopuszczeniem organizacji społecznej do udziału w toczącym się postępowaniu, musi przemawiać interes społeczny. Wykazanie, że postępowanie dotyczy sprawy innej osoby, podobnie jak to, że żądanie organizacji społecznej jest uzasadnione celami statutowymi tej organizacji, zazwyczaj nie jest źródłem sporu, gdyż te okoliczności wynikają z dokumentów będących w posiadaniu organu, ewentualnie przedstawionych na wezwanie organu przez organizację społeczną. Spór na linii organizacja społeczna a organ zazwyczaj toczy się wokół trzeciej z wymienionych przesłanek dopuszczalności organizacji społecznej do udziału w danej sprawie w postępowaniu administracyjnym, mianowicie związanej z wykazaniem przez organizację społeczną, że za żądaniami jej opartymi na art. 31 § 1 K.p.a., przemawia interes społeczny. Argumentacja świadcząca o tym, że za wszczęciem postępowania z urzędu lub dopuszczeniem organizacji społecznej do udziału w postępowaniu przemawia interes społeczny, powinna wynikać z pisma (podania, wniosku) złożonego przez organizację społeczną, w tym przypadku Stowarzyszenie. Przy czym zauważyć należy, że nie ma stałego wzorca ani reguły jak powinna organizacja społeczna wykazać organowi administracji publicznej, do którego skierowała żądanie, że za jej inicjatywą w przedmiocie wszczęcia postępowania z urzędu lub dopuszczeniem do udziału w postępowaniu na prawach strony przemawia interes społeczny. W każdym przypadku należy tę kwestię wiec rozpatrywać indywidualnie (np. wyrok NSA z 19 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 663/11, publ. Lex 1217445). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 czerwca 2009 r. (sygn. akt II OSK 1038/08) także podkreślił, że otrzymując wniosek organizacji społecznej o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu administracyjnym organ administracyjny musi ocenić, czy poszerzenie kręgu uczestników postępowania administracyjnego jest korzystne dla gromadzenia materiału dowodowego i dla wyjaśnienia istotnych faktów bądź aspektów sprawy, ryzykując nawet ewentualnym wydłużeniem czasu załatwienia sprawy, czy zwiększeniem nakładu pracy koniecznego do przygotowania decyzji. Dopuszczenie do postępowania administracyjnego organizacji społecznej, której cele statutowe są zbieżne z celami (przedmiotem) konkretnego postępowania administracyjnego, można postrzegać jako zwiększenie prawdopodobieństwa lepszego wyjaśnienia okoliczności faktycznych kluczowych dla sprawy. W ocenie Sądu, Kolegium nie rozważyło w dostateczny sposób spełnienia przez Stowarzyszenie trzeciego z wymienionych warunków dopuszczalności Stowarzyszenia na zasadzie art. 31 § 1 K.p.a., czyli - czy za jego udziałem w sprawie przemawia interes społeczny. W zasadzie Kolegium jedynie wskazało, że: Stowarzyszenie nie wykazało istnienia interesu społecznego i w tym względzie w pełni podziela stanowisko organu I instancji, a nadto pogląd zawarty w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 kwietnia 2012 r. (sygn. akt II OSK 122/11); dokument, na który powołuje się Stowarzyszenie - pismo z 18 marca 2014 r., był analizowany przez Prezydenta. Organ przy rozpatrywaniu wniosku o dopuszczenie oceniał argumenty i dowody przedstawione przy wymienionym piśmie. Z dokumentów tych nie można wyprowadzić zagrożeń dotyczących kwestii napowietrzania miasta W. w sytuacji budowy przedmiotowej inwestycji biorąc pod uwagę jej lokalizację. Nadto w postanowieniu z 3 lutego 2015 r. zostało również wskazane, że "w zaskarżonym postanowieniu organ (czyli postanowieniu z 23 września 2014 r.) zasadnie wywiódł, że udział Stowarzyszenia [...] w postępowaniu administracyjnym [...] nie jest uzasadniony interesem społecznym. Powoływanie się na takie ogólnikowe wartości jak ochrona strefy regeneracji i wymiany powietrza nie daje podstaw do wyprowadzenia interesu". Nadto nie ustosunkowało się do twierdzenia organu I instancji, że "Przedmiotowe przedsięwzięcie jest usytuowane na obszarze, na którym nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego mogący m. in. ustalać zasięg korytarza wymiany powietrza. Ponadto według Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego m. W., jako dokumentu kreującego politykę przestrzenną i wiążącego organ przy sporządzaniu miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, teren, na którym planuje się realizację przedmiotowego przedsięwzięcia, nie znajduje się w granicach obszarów wyróżnionych w Systemie Przyrodniczym W. jako korytarze wymiany powietrza". Tymczasem ustosunkowanie się do tej argumentacji organu I instancji, w sytuacji, gdy odnosiła się do korytarza regeneracji i wymiany powietrza, w tym i wnioskowanego udziału Stowarzyszenia w postępowaniu ze względu na potrzebę ochrony "miejskiej funkcji ochronnej regeneracji i wymiany powietrza" było niezbędne do przekonywującego i wszechstronnego wyjaśnienia sprawy.
W ocenie Sądu, powyższe oznacza, że Kolegium bez dokładnego wyjaśnienia stanu prawnego i faktycznego uznało, że Stowarzyszenie nie powinno brać udziału w postępowaniu. Tymczasem Samorządowe Kolegium Odwoławcze, rozpoznając i rozstrzygając sprawę w postępowaniu zażaleniowym, przede wszystkim winno zadośćuczynić jednej z zasad ogólnych postępowania administracyjnego, tj. zasadzie dwuinstancyjności unormowanej w art. 15 K.p.a. Dokonać ponownego rozpoznania sprawy w jej całokształcie. W ramach postępowania zażaleniowego przeprowadzić rzetelnie postępowanie wyjaśniające (art. 7 w zw. art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.) i uzasadnić wydane postanowienie w sposób odpowiadający wymogom wynikającym z art. 124 w zw. z art. 107 § 3 i art. 11 oraz art. 126 K.p.a. Uzasadnienie jest bowiem tym elementem postanowienia, w którym organ ma przekonać strony postępowania do jednego z elementów postanowienia, mianowicie do rozstrzygnięcia. To właśnie realizując zasadę przekonywania organ ma obowiązek wyjaśnić stronom zasadność przesłanek, jakimi kierował się przy załatwieniu sprawy (art. 11 K.p.a.). Motywy winny wyjaśnić tok rozumowania organu. Nadto, zasada przekonywania łączy się ściśle z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 K.p.a.). Strony (w tym strona żaląca się) winny poznać argumenty i przesłanki podejmowanego aktu. Nie można mówić o zrealizowaniu powyższych zasad postępowania administracyjnego, wówczas gdy organ nie rozpoznaje sprawy na nowo, w sposób dogłębny i wszechstronny. W świetle powyższego organ odwoławczy, ponownie rozpoznając sprawę, będzie miał na względzie powyższe wywody, w efekcie w ramach art. 138 w zw. z art. 144 K.p.a. wyda rozstrzygnięcie zgodne z prawem. Dokona szczegółowej analizy, omówienia i oceny wniosku skarżącego z 6 sierpnia 2014 r. wraz z załącznikami, pisma z 18 marca 2014 r. wraz z załącznikami i zażalenia, w tym w zakresie argumentacji skarżącego naświetlonej w stanie sprawy – w konsekwencji prowadzących do wykazania spełniania bądź niespełniania przesłanek z art. 31 § 1 K.p.a. dających Stowarzyszeniu uprawnienie udziału w postępowaniu administracyjnym w przedmiotowej sprawie. W tym stanie rzeczy Sąd – wobec naruszenia wyżej powołanych przepisów postępowania, mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy – na mocy art. 145 § 1 pkt 1 c i art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a. - orzekł jak sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło