II GZ 182/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zabłocka Sędzia NSA Anna Robotowska (spr.) Sędzia NSA Gabriela Jyż Protokolant Marcin Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej zażalenia Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Usługowo-Handlowgo "K." Spółki jawnej, K. K., K. J. z siedzibą w R. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 11 września 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 1151/15 w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Usługowo-Handlowgo "K." Spółki jawnej, K. K., K. J. z siedzibą w R. G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2015 r., .nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia postanawia: uchyla zaskarżone postanowienie Postanowieniem z 11 września 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 1151/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił skargę PPHU K. Sp. j. K. K., K. J. w R. G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] lutego 2015 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, a także zwrócił spółce uiszczony wpis od skargi. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy: PPHU K. Sp. j. K. K., K. J. w R. G. złożyła skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] lutego 2015 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Zarządzeniami z dnia 27 kwietnia 2015 r. skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi oraz usunięcia braków formalnych skargi przez złożenie oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem przez notariusza kopii odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego bądź wydruku komputerowego pobranego w oparciu o art. 4 ust. 4aa ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2013 r., poz. 1203 ze zm.) potwierdzającego sposób reprezentacji oraz osoby uprawnione do reprezentowania skarżącej pod rygorem odrzucenia złożonej skargi. Wezwania zostały doręczone spółce w dniu 26 maja 2015 r. WSA w W. odrzucił skargę na powyższą decyzję na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 oraz § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718; dalej p.p.s.a.). Mając na uwadze art. 28 § 1 p.p.s.a., art. 29 i art. 49 § 1 p.p.s.a, Sąd stwierdził, że skarżąca nie uzupełniła braku formalnego skargi w postaci wykazania sposobu reprezentacji spółki poprzez przesłanie odpisu z KRS. Wezwanie do uzupełnienia powyższego braku formalnego zostało doręczone spółce w dniu 26 maja 2015 r., więc termin do dokonania tej czynności upłynął w dniu 2 czerwca 2015 r., a brak formalny nie został usunięty przez skarżącą do dnia wydania postanowienia. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Zarzuciła naruszenie: przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: - art. 7 p.p.s.a. poprzez uznanie, że niezałączenie odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego stanowi brak formalny skargi, a tym samym przedłużenie postępowania uniemożliwiające szybkie załatwienie sprawy, - art. 29 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na uznaniu, że obowiązek wyrażony w tym przepisie odnosi się także do sytuacji, gdy skargę w imieniu spółki jawnej wniósł wspólnik tej spółki, którego umocowanie wynika z aktualnego wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym, dostępnego za pośrednictwem Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego w ogólnodostępnych sieciach teleinformatycznych oraz pominięciu, że przepis ten może mieć zastosowanie jedynie w przypadkach, gdy zweryfikowanie prawidłowego umocowania osoby wnoszącej skargę możliwe jest jedynie na podstawie dokumentu, którego treść nie znajduje odzwierciedlenia w Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego, a także przyjęciu (niezależnie od powyższego), że skutkiem niezałączenia dokumentu, wskazanego w przepisie jest odrzucenie skargi po bezskutecznym wezwaniu strony do uzupełnienia braków formalnych, - art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na uznaniu, że niezałączenie odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego stanowi przyczynę odrzucenia skargi, z powodu nieuzupełnienia braków formalnych skargi w terminie, podczas gdy brak dokumentu potwierdzającego umocowanie wspólnika spółki do jej reprezentowania nie budzi wątpliwości, skoro wynika z wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego, którego treść (odpowiadająca odpisowi aktualnemu) dostępna jest za pośrednictwem Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego, a brak dokumentu w postaci odpisu z KRS nie stanowi braku formalnego, uzasadniającego, - art. 31 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy stanowi on uregulowanie szczególne w odniesieniu do ogólnej reguły wzywania stron do uzupełnienia braków, zawartej w art. 49 p.p.s.a., czego konsekwencją było niedopuszczenie, w przypadku powzięcia wątpliwości co do należytego umocowania, chociażby tymczasowo wspólnika J. K. do określonych czynności w postępowaniu, - art. 49 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na uznaniu, że brak dokumentu w postaci odpisu z KRS stanowi brak formalny, którego uzupełnienie powinno nastąpić w trybie określonym w tym przepisie, naruszenie prawa materialnego, a mianowicie przepisu art. 8 ustawy o KRS poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy możliwe było potwierdzenie umocowania wspólnika spółki J. K. za pomocą ogólnodostępnej Centralnej Informacji Krajowego Rejestru. W uzasadnieniu przedstawiono argumenty na poparcie zarzutów. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej odrzucenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie z 11 września 2015 r. zostało wydane w postępowaniu wszczętym przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658; zwanej dalej ustawą nowelizującą z 2015 r.), tj. przed dniem 15 sierpnia 2015 r. Wymaga więc przede wszystkim wyjaśnienia, czy na postanowienie o odrzuceniu skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi, przysługuje skarga kasacyjna, czy zażalenie. Stosownie do art. 194 § 1 pkt 1a p.p.s.a., który został dodany ustawą nowelizującą z 2015 r., na postanowienie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., przysługuje zażalenie. Przepis art. 194 § 1 pkt 1a p.p.s.a., stosuje się również do postępowań wszczętych przed wejściem w życie ustawy nowelizującej z 2015 r. (art. 2 ustawy nowelizującej z 2015 r.) Przepis ten pozostaje w związku z art. 173 p.p.s.a. w brzmieniu dotychczasowym, ponieważ zmiana § 1 art. 173 p.p.s.a. wprowadzona ustawą nowelizującą z 2015 r. nie stosuje się do postępowań wszczętych przed dniem 15 sierpnia 2015 r. Art. 173 § 1 p.p.s.a w brzmieniu dotychczasowym stanowi, że od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny postanowienia kończącego postępowanie w sprawie przysługuje skarga kasacyjna, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zastrzeżenie "chyba że przepis szczególny stanowi inaczej" oznacza, że przepis szczególny ustawy wyłącza wnoszenie skargi kasacyjnej na postanowienie kończące postępowanie, ponieważ przewiduje inny środek zaskarżenia na takie postanowienie. Takim przepisem szczególnym, który ma zastosowanie w postępowaniu wszczętym przed 15 sierpnia 2015 r. jest art. 194 § 1 pkt 1a p.p.s.a., który stanowi, że na postanowienie o odrzuceniu skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. przysługuje zażalenie. Oznacza to, że skoro zaskarżone postanowienie zostało wydane po 15 sierpnia 2015 r. w postępowaniu wszczętym przed 15 sierpnia 2015 r., to na takie postanowienie, stosownie do art. 194 § 1 pkt 1a p.p.s.a, który stosuje się w tym postępowaniu, w związku z art. 173 § 1 p.p.s.a. w dotychczasowym brzmieniu, przysługuje zażalenie, a nie skarga kasacyjna. O tym, jaki środek odwoławczy przysługuje od orzeczenia wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny decyduje stan prawny obowiązujący w dacie wydania orzeczenia. Nie ma natomiast przesądzającego znaczenia to, jak strona nazwała wniesiony środek odwoławczy, ani nawet to, jakie pouczenie co do przysługującego środka odwoławczego przedstawił Sąd pierwszej instancji. W tym stanie rzeczy środek odwoławczy nazwany przez skarżącą skargą kasacyjną podlega rozpoznaniu jako zażalenie, ponieważ na zaskarżone postanowienie przysługuje zażalenie, a nie skarga kasacyjna. Problem w tej sprawie polega na tym, że zmieniony § 1 w art. 173 p.p.s.a., który nie stosuje się do postępowań wszczętych przed 15 sierpnia 2015 r. wprowadza w błąd, ponieważ ten przepis wyraźnie stanowi, że w przypadkach, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4, art. 161 § 1 oraz art. 220 § 3 p.p.s.a., na postanowienie kończące postępowanie w sprawie, skarga kasacyjna nie przysługuje. Mogło to być rozumiane, że skoro przepis wyłączający skargę kasacyjną na takie postanowienia nie stosuje się do postępowań wszczętych przed wejściem w życie ustawy nowelizującej z 2015 r., to na takie postanowienie przysługuje skarga kasacyjna. Konsekwencje takiego unormowania nie mogą obciążać strony, zwłaszcza w sytuacji, gdy Sąd pierwszej instancji przyjął stanowisko, że na postanowienie o odrzuceniu skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., wydane po 15 sierpnia 2015 r. w postępowaniu wszczętym przed wejściem w życie ustawy nowelizującej z 2015 r., przysługuje skarga kasacyjna, a nie zażalenie. Z tego względu zażalenie skarżącej nie może być odrzucone wyłącznie z tego powodu, że wniosła je w terminie przewidzianym dla skargi kasacyjnej, a nie w terminie przewidzianym dla zażalenia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w okolicznościach niniejszej sprawy nie sposób uznać, że wystąpiła przesłanka uzasadniająca odrzucenie skargi. Z akt sprawy wynika, że spółka została wezwana do złożenia oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem przez notariusza kopii odpisu z KRS celem wykazania osób oraz sposobu reprezentacji spółki. NSA stwierdza jednak, że powyższe wezwanie było niecelowe i nieproporcjonalne. Umknęło bowiem uwadze Sądu I instancji, że w aktach administracyjnych sprawy znajduje się odpis z KRS spółki, czyli na kilka miesięcy przed złożeniem skargi, z którego wynika, że J. K. jest wspólnikiem spółki upoważnionym do jej reprezentowania. Tezę o aktualności tego wpisu potwierdza również fakt, że J. K. jest wymieniony w firmie spółki jawnej. Jak wynika z art. 24 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1030 ze zm.; dalej k.s.h.) firma spółki jawnej musi zawierać imiona i nazwiska jej wspólników. Zgodnie zaś z art. 29 § 1-3 tej ustawy każdy wspólnik spółki jawnej ma prawo reprezentować spółkę we wszystkich czynnościach sądowych i pozasądowych. Prawa tego nie można ograniczyć ze skutkiem wobec osób trzecich. Skoro więc upoważnienie J. K. do reprezentowania spółki wynika zarówno ze znajdującego się w aktach sprawy nadal aktualnego odpisu z KRS oraz z brzmienia art. 29 § 1 i 3 k.s.h., to Sąd I instancji w razie podjęcia wątpliwości, czy skarga została złożona przez podmiot do tego upoważniony powinien był sprawdzić to w Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego, prowadzonej na podstawie art. 4 ustawy o KRS, nie wzywać do złożenia odpisu lub wydruku z KRS. Brak ten nie miał wpływu na bieg sprawy, ponieważ upoważnienie J. K. wynika z dokumentów w aktach administracyjnych sprawy oraz z mocy samego prawa. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie. Zawarty w skardze kasacyjnej wniosek o zasądzenie kosztów postępowania nie mógł zostać uwzględniony, ponieważ jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07, przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie, do której to kategorii należy postanowienie Sądu I instancji o odrzuceniu skargi.