I SA/Łd 829/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk Drozda Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Janicki (spr.) Sędzia WSA Joanna Tarno Protokolant: Asystent Sędziego Tomasz Furmanek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2015 r. sprawy ze skargi J. W. na interpretację Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. działającego z upoważnienia Ministra Finansów z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przepisów prawa podatkowego w sprawie podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżoną interpretację; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. działającego z upoważnienia Ministra Finansów na rzecz strony skarżącej kwotę 457,- (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia 22 lutego 2012 r., uzupełnionym 10 maja 2012 r. J.W. zwrócił się o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie prawa do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktury za dodatkowe wynagrodzenie pełnomocnika. We wniosku przedstawił zaistniały stan faktyczny, tj., że prowadzi działalność gospodarczą. W 2004 r. zostało rozpoczęte postępowanie kontrolne w zakresie rzetelności deklarowanej podstawy opodatkowania oraz prawidłowości obliczenia i wpłacania podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. określił wysokość zobowiązania podatkowego w drodze oszacowania podstawy opodatkowania. Od decyzji wniesione zostało odwołanie, postępowanie kontrolne prowadzone było kilka lat, a w międzyczasie wydanych zostało kilka decyzji określających zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 rok. W maju 2011 r. został zwrócony pobrany przez Urząd Skarbowy podatek dochodowy za 2001 rok wraz z odsetkami. Natomiast [...] grudnia 2011 r. została wydana decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. o umorzeniu postępowania kontrolnego w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. wszczętego postanowieniem z dnia 14 stycznia 2004 r. Po uprawomocnieniu się owej decyzji pełnomocnik wystawił fakturę na wnioskodawcę za "wynagrodzenie dodatkowe za zastępstwo w postępowaniu dotyczącym podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 rok". Składniki wynagrodzenia pełnomocnika to: - wynagrodzenie podstawowe na etapie przyjmowania spraw, - koszty zastępstwa w związku z reprezentowaniem wnioskodawcy przed sądem administracyjnym, - wynagrodzenie dodatkowe - za efekt, liczony procentowo od kwoty zwrotu należności przez urząd skarbowy. "Wynagrodzenie dodatkowe" przysługiwało pełnomocnikowi, w przypadku zwrotu przez urząd skarbowy pobranego podatku wraz z odsetkami. Wnioskodawca jest zarejestrowany jako czynny podatnik podatku od towarów i usług. Podstawowym przedmiotem jego działalności jest produkcja i sprzedaż betoniarek. W ramach prowadzonej działalności wykonuje wyłącznie czynności opodatkowane podatkiem od towarów i usług (podatek VAT 23%). Poniesione koszty za udział pełnomocnika w prowadzonym postępowaniu były związane z czynnościami opodatkowanymi podatkiem VAT wykonywanymi przez wnioskodawcę. Wnioskodawca wykonuje wyłącznie czynności opodatkowane podatkiem VAT, w związku z czym nie wylicza proporcji, o której mowa w art. 90 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. Dz. U. Nr 177, poz. 1054 ze zm.), powoływanej dalej jako ustawa o VAT. W związku z powyższym zadano następujące pytanie: Czy przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego od faktury za wynagrodzenie radcy prawnego (pełnomocnika)? Zdaniem wnioskodawcy, prawo do odliczenia podatku naliczonego od faktury za wynagrodzenie radcy prawnego (pełnomocnika) przysługuje, ponieważ prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego od należnego przysługuje podatnikowi, jeżeli nabyte towary lub usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. W przedstawionym stanie faktycznym, udokumentowana fakturą VAT została usługa radcy prawnego obejmująca wynagrodzenie dodatkowe za zastępstwo w postępowaniu dotyczącym podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. W związku z powyższym wnioskodawca, jako nabywca w/w usługi, w sytuacji udokumentowania jej stosowną fakturą VAT, będzie miał prawo do odliczenia podatku naliczonego, gdyż nie wystąpi tu przesłanka braku prawa do odliczenia zawarta w art. 88 ust. 3a pkt 2 ustawy o VAT, czyli udokumentowania fakturą transakcji nie podlegającej opodatkowaniu lub zwolnionej od podatku od towarów i usług. Prawo to przysługuje ponieważ z uwagi na fakt, iż zakup tej usługi ma związek z wykonywaniem czynności opodatkowanych zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, a otrzymana faktura dokumentuje wykonanie czynności opodatkowanej podatkiem od towarów i usług oraz nie zachodzą szczególne okoliczności wytaczające możliwość odliczenia podatku naliczonego. Minister Finansów reprezentowany przez Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. zaskarżoną interpretacją z dnia [...] uznał stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe. Organ powołując się na treść art. 86 ust. 1, art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a oraz art. 88 ust. 4 ustawy o VAT wskazał, że warunkiem umożliwiającym podatnikowi skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego jest bezpośredni lub pośredni związek zakupów z wykonanymi czynnościami opodatkowanymi podatkiem VAT. Dodał, że z przedstawionego stanu faktycznego wynika, że wnioskodawca korzystał z usług radcy prawnego w związku z mającym miejsce sporem pomiędzy zainteresowanym a urzędem kontroli skarbowej. Jednocześnie z wniosku nie wynika, iż w związku z wypłatą dodatkowego wynagrodzenia wystąpił bądź wystąpi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy wynagrodzeniem dla pełnomocnika a powstaniem obrotu u wnioskodawcy. Dodatkowe wynagrodzenie było bowiem należne tylko w sytuacji, gdy wnioskodawca wygra spór z organem kontroli podatkowej i otrzyma zwrot pobranego przez urząd skarbowy podatku wraz z odsetkami, a więc nie dotyczyło ono jakichkolwiek czynności pełnomocnika, których celem byłoby zwiększenie u wnioskodawcy sprzedaży podlegającej opodatkowanej. Jak wskazał wnioskodawca za obsługę prawną związaną z postępowaniem kontrolnym, zgodnie z umową, pełnomocnikowi przysługiwało wynagrodzenie podstawowe na etapie przyjmowania spraw, koszty zastępstwa w związku z reprezentowaniem wnioskodawcy przed sądem administracyjnym oraz wynagrodzenie dodatkowe za efekt, liczony procentowo od kwoty zwrotu należności przez urząd skarbowy. Wobec powyższego, dodatkowego wynagrodzenia (za efekt), stanowiącego określony udział w kwocie otrzymanej ze Skarbu Państwa, nie można uznać za wydatki stanowiące część ogólnych kosztów spółki, które spełniałyby wymogi określone w art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, bowiem nie występuje tutaj związek pośredni polegający na tym, że środki wypłacone pełnomocnikowi w postaci dodatkowego wynagrodzenia posłużą do zwiększenia sprzedaży podlegającej opodatkowaniu. W konkluzji organ podkreślił, że z okoliczności sprawy przedstawionych we wniosku nie wynika, że poniesione wydatki, jako dodatkowe wynagrodzenie dla pełnomocnika generujące podatek naliczony, wpłynęły rzeczywiście cenotwórczo, w tym przypadku na wielkość cen oferowanych do sprzedaży betoniarek, umożliwiające prawo do odliczenia podatku. W konsekwencji wnioskodawcy nie przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktury wystawionej przez pełnomocnika dotyczącej wynagrodzenia dodatkowego. W skardze na powyższą interpretację, złożonej po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa J. W. wniósł o jej uchylenie, podtrzymując stanowisko wyrażone we wniosku. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał również dotychczasowe stanowisko wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, gdyż zaskarżona interpretacja nie odpowiada prawu. W rozpoznawanej sprawie osią sporu między stronami jest rozumienie pojęcia związku podatku naliczonego z wykonywanymi przez wnioskodawcę (podatnika) czynnościami opodatkowanymi. W myśl art. 86 ust. 1 ustawy o VAT w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Tak więc warunkiem odliczenia podatku naliczonego jest istnienie związku pomiędzy zakupami towarów lub usług i zawartym w ich cenie podatkiem naliczonym, a wykonywanymi przez podatnika czynnościami opodatkowanymi. W rozpoznawanej sprawie ze stanu faktycznego przedstawionego przez stronę skarżąca wprost wynika, że nabyte usługi prawnicze były przeznaczone na potrzeby prowadzonej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej, a ściśle rzecz ujmując czynności wchodzących w zakres opodatkowania podatkiem VAT. Istniał więc związek między zakupem usług prawniczych a sprzedażą wyrobów produkowanych przez wnioskodawcę. Związek zakupu usług prawniczych z czynnościami opodatkowanymi występuje poprzez ich wpływ na ogólne funkcjonowanie przedsiębiorstwa skarżącego, prawo do obrony swych racji prawnych i gospodarczych związane ze swobodą działalności gospodarczej i dbałość o kondycję finansową firmy. Jednocześnie pozbawiona znaczenia jest okoliczność, którą niezasadnie akcentował organ interpretacyjny, że spór dotyczył tzw. dodatkowego wynagrodzenia profesjonalnego prawnika (za efekt), przy którym, w ocenie organu, nie występuje związek przyczynowo-skutkowy, między wynagrodzeniem pełnomocnika a powstaniem obrotu u wnioskodawcy. Związek podatku naliczonego wynikającego z kosztu obsługi prawnej podatnika podatku VAT jest niewątpliwy i służy wykonywanym przez tego podatnika czynnościom opodatkowanym. Nie ma przy tym znaczenia, czy podatek ten wynika z bieżącej obsługi prawnej tegoż podatnika, czy też z ustanowienia pełnomocnika do reprezentowania podatnika w konkretnej sprawie związanej z wykonywaną działalnością gospodarczą. Uznać zatem należy, że podatek naliczony, wynikający z dodatkowego wynagrodzenia, wypłacanego na warunkach uzgodnionych przez obie strony umowy pełnomocnictwa stanowi element zakupionej usługi prawniczej i podlega odliczeniu w trybie art. 86 ust.1 cytowanej ustawy o VAT. Powyższej oceny nie mogą zmienić cytowane w zaskarżonej interpretacji wyroki ETS. Pierwszy z nich, w sprawie C-98/98 z dnia 8 czerwca 2000 r. dotyczył możliwości odliczenia podatku naliczonego wynikającego z zakupu usług niezwiązanych z czynnościami opodatkowanymi. Drugi, zapadły w sprawie C-437/06 z dnia 13 marca 2008 r. odnosił się z kolei do wydatków poniesionych na poczet czynności niepodlegających opodatkowaniu. Oba cytowane wyżej wyroki zapadły zatem w stanach faktycznych zasadniczo odmiennych od przedstawionego w zaskarżonej interpretacji, gdzie poniesione wydatki dotyczyły wyłącznie czynności opodatkowanych, bo tylko takimi zajmuje się wnioskodawca, wobec czego nie mogły wykładnia przepisów w nich przyjęta nie mogła znaleźć zastosowania w rozpoznawanej sprawie. W tej sytuacji za zasadny uznać należy zawarty w skardze zarzut naruszenia przez organ interpretacyjny art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, poprzez niezasadne przyjęcie, że nie występuje związek między zakupem usług prawniczych a zwiększeniem sprzedaży opodatkowanej. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności na podstawie 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji. W toku ponowionego postępowania w przedmiocie wydania interpretacji organ uwzględni powyższe wywody. Zwrot kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej zasądzono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. k.ż.