II SA/Go 323/15

WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2015-09-17

Skład orzekający: Grażyna Staniszewska, Marek Szumilas, Adam Jutrzenka - Trzebiatowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, mimo zarzutów dotyczących naruszenia przepisów o udziale społeczeństwa w postępowaniu?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nieprawidłowo rozpoznało sprawę w drugiej instancji. Organ odwoławczy ograniczył się do sprawozdawczej oceny decyzji organu pierwszej instancji, lakonicznie odnosząc się do stanu faktycznego, prawnego oraz zarzutów odwołania, co narusza zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Ponadto, sąd wskazał, że naruszenie przepisów dotyczących ochrony środowiska, w tym przepisów o udziale społeczeństwa, może skutkować nieważnością decyzji na podstawie art. 11 Prawa ochrony środowiska (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji), nawet jeśli naruszenie nie jest rażące, a jedynie istotne z punktu widzenia ochrony środowiska.
Stan faktyczny
Stowarzyszenie wniosło o stwierdzenie nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia budowy zakładu dróg. Zarzucono naruszenie przepisów Prawa ochrony środowiska, w szczególności dotyczących udziału społeczeństwa w postępowaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji, uznając zarzuty za nieuzasadnione lub niekwalifikujące się do stwierdzenia nieważności. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję SKO, wskazując na naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania przez organ odwoławczy.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 434,02 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Marek Szumilas (spr.) Sędzia WSA Adam Jutrzenka - Trzebiatowski Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2015 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej Stowarzyszenia [...] kwotę 434,02 (czterysta trzydzieści cztery 02/100) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z [...] listopada 2014 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu sprawy z wniosku Stowarzyszenia [...] o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie zakładu budowy dróg wraz z otaczarnią i przyłączami na działkach nr [...], odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza z [...] kwietnia 2008 r. nr [...]. W uzasadnieniu decyzji Kolegium podało, że wnioskiem z [...] lipca 2010 r. Stowarzyszenie [...] zwróciło się o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza z [...] kwietnia 2008 r. nr [...]. Wniosek został złożony na podstawie art. 31 § 1 oraz art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. w związku z art. 11 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. Wnioskodawca zarzucił, że w postępowaniu w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, Burmistrz naruszył warunki prowadzenia tego procesu albowiem udział społeczeństwa został zablokowany. W konsekwencji doszło do naruszenia przepisów: art. 19 ust. 2 pkt 3a, 4a, 5, 7 w związku z ust. 7, 7a, art. 31, art. 32, art. 33 w związku z art. 53, art. 56 ust. 1 pkt 1b, art. 56 ust. 8 i art. 47 ustawy Prawo ochrony środowiska. Wnosząc o wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dotyczącej podmiotu powodującego uciążliwości dla środowiska o znacznym zasięgu, Stowarzyszenie występuje w interesie społecznym, co polega na dbałości o ład przestrzenny i ochronie przed negatywnym wpływem przedsięwzięć realizowanych na obszarze gminy. Decyzja organu I instancji, która została wydana z naruszeniem przepisów Prawa ochrony środowiska, może negatywnie wpłynąć na stan dobra publicznego, jakim jest środowisko, oddziałując tym samym na ogół członków społeczeństwa. Na skutek prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z 30 stycznia 2014 r. sygn. akt II SA/Go 1017/13, Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z [...] lipca 2014 r. wszczęło z urzędu postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach z [...] kwietnia 2008 r. Kolegium wskazało, że Stowarzyszenie zarzuciło organowi I instancji naruszenie szeregu przepisów ustawy Prawo ochrony środowiska bez bliższego uzasadnienia na czym naruszenia te miałyby polegać i bez wskazania stopnia tych naruszeń, który miałby skutkować stwierdzeniem nieważności. W ocenie Kolegium przepis art. 11 ustawy Prawo ochrony środowiska nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadku jakiegokolwiek naruszenia przepisów, a jedynie naruszenia kwalifikowanego. Stowarzyszenie zarzuciło naruszenie między innymi art. 19 ust. 2 pkt 3a, 4a, 5, 7 w związku z ust. 7, 7a p.o.ś. tekst jednolity z 2008 r. Kolegium uznało za gołosłowny i nieuzasadniony zarzut naruszenia przytoczonych przepisów p.o.ś. tekst jednolity z 2008 r. Kolegium podało, że z akt sprawy wynika, iż organ I instancji dokonywał obwieszczeń i zawiadomień w formie przewidzianej prawem. Kolegium wskazało, że zebranie założycielskie Stowarzyszenia [...] odbyło się [...] marca 2009 r., to jest niemal rok po dacie wydania zaskarżonej decyzji. Nie można przyjąć, jak wobec Stowarzyszenia nieistniejącego w dniu wydawania decyzji organ I instancji mógłby dopuścić się naruszenia art. 33 p.o.ś. tekst jednolity z 2008 r. Stowarzyszenie zarzuciło też naruszenie przepisów: art. 53; art. 56 ust. 1b; ust. 8; art. 47 p.o.ś. Kolegium nie znalazło podstaw do uwzględnienia zarzutów naruszenia przywołanych przepisów, organ I instancji podał bowiem do publicznej wiadomości informację o wszczęciu postępowania z wniosku E S.A. Dał tym samym możliwość wzięcia udziału w prowadzonym przez siebie postępowaniu. Kolegium podało, że w zawiadomieniu wskazano na "osoby mające interes prawny", podczas gdy z przepisów prawa o ochronie środowiska wynika, że każdy ma prawo składania uwag i wniosków w postępowaniu prowadzonym z udziałem społeczeństwa. Jednak było to w ocenie organu uchybienie, które nie mogło mieć wpływu na wynik postępowania, a w szczególności nie było to uchybienie mogące skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji. Co do braku uzasadnienia w zakresie analizy porealizacyjnej tj. wymogu wynikającego z art. 56 ust. 8 p.o.ś. tekst jednolity z 2008 r., Kolegium stwierdziło, że art. 56 ust. 4 dawał możliwość odstąpienia od nałożenia obowiązku przedstawienia analizy porealizacyjnej i organ nie nałożył takiego obowiązku na stronę, a co za tym idzie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie odniesiono się do tej analizy. Wobec nie stwierdzenia w sprawie oczywistości naruszenia prawa nie było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji. Od powyższej decyzji wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wniosło Stowarzyszenie [...]. Strona podała, że organ opublikował na stronie internetowej urzędu w terminie od 23 listopada 2007r. do 14 grudnia 2007 r., obwieszczenie o wszczęcie postępowania w sprawie. Okoliczność wywieszenia zawiadomienia na tablicy ogłoszeń w siedzibie Urzędu Miejskiego nie została przez organ I instancji udowodniona. Podstawę prawną wiadomości stanowił art. 49 i art. 61 § 4 k.p.a. oraz art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska w brzmieniu ówcześnie obowiązującym. Organ wskazał, że przedmiotem wszczętego postępowania administracyjnego jest określenie oddziaływania przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko naturalne ze szczególnym uwzględnieniem wpływu na poszczególne elementy środowiska: gospodarka odpadami, wpływ na powierzchnię ziemi itd. Poinformował osoby mające interes prawny o możliwości zapoznania się ze złożonym wnioskiem oraz możliwości złożenia dodatkowych uwag i wniosków w terminie 21 dni od daty udostępnienia informacji do publicznej wiadomości. Postanowieniem z [...] stycznia 2008r. znak: [...] Burmistrz nałożył na inwestora obowiązek sporządzenia raportu o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko. Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko inwestor dostarczył do urzędu 7 lutego 2008 r., uzupełniany przy pismach z [...] marca 2008 r., [...] marca 2008r., [...] kwietnia 2008r., [...] kwietnia 2008r. Starosta postanowieniem z [...] kwietnia 2008r. nr [...] uzgodnił środowiskowa uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia, a Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny postanowieniem z [...] kwietnia 2008r. nr [...]. W ocenie odwołującego się Burmistrz nie zrealizował w żaden sposób obowiązku zapewnienia udziału społeczeństwa w toczącym się postępowaniu, wymagającym tego udziału. W toku całego postępowania Burmistrz wydał tylko jedno obwieszczenie z [...] listopada 2007 r. o wszczęciu postępowania niejednoznacznie określonego, skierowanego niewątpliwie do stron postępowania. Treść obwieszczenia w pełni odpowiada przepisom wyrażonym w k.p.a. dotyczącym udziału stron postępowania, niż przepisom ustawy o udziale społeczeństwa. Obwieszczenie zostało ogłoszone zanim na wnioskodawcę został nałożony obowiązek sporządzenia raportu. Tym samym Burmistrz nie umożliwił społeczeństwu uczestnictwa w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, wymagającym tego udziału. Po złożeniu przez wnioskodawcę raportu organ nie podał do publicznej wiadomości informacji o zamieszczeniu w publicznie dostępnym wykazie danych o wniosku o wydanie decyzji wraz z raportem oraz o możliwości składania przez każdego uwag i wniosków, wskazując jednocześnie miejsce i 21-dniowy termin ich składania. Wnioskodawca wskazuje też, że doszło do naruszenia szeregu innych przepisów ustawy, które wzmocniły wagę wskazanych wyżej rażących uchybień oraz doprowadziły do wydania katastrofalnie wadliwej decyzji. Burmistrz nie wykonał art. 32 ust. 2 ustawy, poprzez podanie do publicznej wiadomości informacji o zamieszczeniu w publicznie dostępnym wykazie danych o decyzjach wymagających udziału społeczeństwa. Organ I instancji nie umożliwił stosownie do art. 33 ustawy organizacjom ekologicznym uczestnictwa w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa. Burmistrz, w myśl art. 19 ust.2 pkt 3a, 4, 4a, 5, 7, nie, udostępnił w publicznie dostępnym wykazie danych w prowadzonym Biuletynie Informacji Publicznej organu właściwego w sprawie wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, postanowieniach organów opiniujących w sprawie potrzeby sporządzenia raportu i jego zakresu, postanowieniu organu prowadzącego postępowanie o obowiązku sporządzenia raportu, raporcie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Organ i instancji dopuścił się do naruszenia przepisów ustawy: art. 32 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 19; art. 32 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 19 w zw. z art. 53 oraz 10; art. 33 ust. 1 w zw. z art. 53; art. 19 ust. 2 pkt 3a, 4, 4a, 5, 7 zw. z 46 ust. 1. Naruszenia w pełni wyczerpują przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 oraz art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. w zw. z art. 11 ustawy. Decyzją z dnia [...] marca 2015r. ([...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 39 ust. 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r. poz. 594, z późn. zm.), art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 856, z późn. zm.), art. 127 § 3, art. 138 § 1 pkt 1, art. 157 § 1 i art. 158 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 11 ustawy z dnia z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r., Nr 25, poz. 150), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium podzieliło stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zgodnie z którym, przepis art. 11 ustawy nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadku jakiegokolwiek naruszenia przepisów, a jedynie w przypadku naruszenia kwalifikowanego. W dalszej części uzasadnienia Kolegium wskazało na przepisy, które według Stowarzyszenia zostały naruszone decyzją Burmistrza z dnia [...] kwietnia 2008r. nr [...], odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 19, 46 i art. 33 ust. 1 w zw. z art. 53 ustawy p.o.ś. Kolegium stwierdziło, iż żadna organizacja ekologiczna nie zgłosiła chęci udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, pomimo dokonania przez Burmistrza obwieszczeń i zawiadomień w formie przewidzianej prawem, tj. obwieszczenie oraz zawiadomienie o wszczęciu postępowania z [...] listopada 2007 r., z których wynika, że informację opublikowano na stronie internetowej urzędu oraz wywieszono na tablicy ogłoszeń w siedzibie Urzędu Miejskiego w terminie od 23 listopada 2007 r. do 14 grudnia 2007 r. (21 dni). Organ stwierdził więc, że zapewniona została więc możliwość udziału społeczeństwa w tym postępowaniu. Pomimo, że w zawiadomieniu i obwieszczeniu wskazano na "osoby mające interes prawny", podczas gdy z przepisów prawa o ochronie środowiska wynika, że każdy ma prawo składania uwag i wniosków w postępowaniu prowadzonym z udziałem społeczeństwa, nie było to jednak uchybienie, które miało wpływu na wynik postępowania, a w szczególności nie było to uchybienie mogące skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji. Zarzut, iż fakt wywieszenia zawiadomienia na tablicy ogłoszeń w siedzibie Urzędu Miejskiego nie został przez organ I instancji udowodniony jest nieuzasadniony. Zdaniem Kolegium zarzut naruszenia art. 32 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 19 ustawy należy uznać za uzasadniony ponieważ, jak wynika z akt sprawy, przed wydaniem decyzji z [...] kwietnia 2008 r. Burmistrz nie dopełnił wymogu podania do publicznej widomości informacji, o których mowa w tym przepisie oraz o możliwości składania uwag i wniosków. Jednak w ocenie Kolegium uchybienia tego, wobec braku udziału społeczeństwa, organizacji ekologicznych, nie można uznać za rażące naruszenie prawa, gdyż nie miało ono wpływu na wynik sprawy, a rozstrzygnięcie zawarte w decyzji jest możliwe do zaakceptowania z punktu widzenia zasad praworządności. Skargę na powyższą decyzję złożyło Stowarzyszenie [...], przytaczając argumentacje zawartą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny kontroluje zaskarżoną decyzję w aspekcie jej zgodności z prawem, nie podlega natomiast kontroli i ocenie tego sądu to, czy także w kryteriach słuszności, celowości bądź sprawiedliwości społecznej rozstrzygnięcie organu administracji jest właściwe. Na wstępie podkreślić należy, że zgodnie z art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r. , poz. 267 ze zm.) – dalej jako "k.p.a.", postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Cechą dwuinstancyjności tego postępowania jest to, że organ drugiej instancji ponownie rozpatruje i rozstrzyga sprawę rozpoznaną i rozstrzygniętą przez organ I instancji. Powyższe nie oznacza, że organ II instancji powtarza całe postępowanie wyjaśniające, ale to, że opierając się na materiale dowodowym zasadniczo zebranym w toku postępowania przez organ I instancji, organ odwoławczy ponownie ocenia ten materiał, przy czym czyni to między innymi w kontekście zarzutów odwołania, a w uzasadnieniu swojej decyzji wyjaśnia, w zależności od wyniku tej oceny, podstawy faktyczne i prawne swojego rozstrzygnięcia, a tym samym podzielenia stanowiska organu I instancji lub przyznania racji odwołującej się stronie. Nie ulega wątpliwości, że skoro istota dwuinstancyjności postępowania administracyjnego zasadniczo sprowadza się do dwukrotnego rozpatrzenia sprawy administracyjnej przez dwa organy, to organ odwoławczy nie może ograniczyć się w rozpoznaniu sprawy wyłącznie do oceny zasadności odwołania, czy też poprawności decyzji pierwszoinstancyjnej bez własnej analizy, wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego, oceny zgromadzonych dowodów i subsumcji stosownych norm prawa materialnego (art. 7, art. 77 § 1 k.p.a.). Uzasadnienie decyzji organu odwoławczego także musi odpowiadać wszystkim wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., nadto odnosić się do kwestii spornych i kwestionowanych w danej sprawie przez stronę odwołującą się. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego prowadzi do wniosku, że organ ten nie uczynił zadość wymogom tak rozumianej zasadzie dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż Kolegium ograniczyło się do poddania kontroli decyzji organ I instancji, przy czym uczyniło to w sposób sprawozdawczy oraz w sposób lakoniczny odniosło się do stanu faktycznego jak i prawnego oraz przede wszystkim zarzutów odwołania. Zaznaczyć trzeba, iż w świetle obowiązujących w dacie orzekania w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na planowaną inwestycję przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tj. Dz.U. z 2008 r., nr 25, poz. 150 ze zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz.U. nr 257, poz. 2573 ze zm.) inwestycja polegająca na budowie zakładu budowy dróg z otaczarnią i przyłączami dopuszczalna była po uzyskaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. Procedura podjęcia tej decyzji przewidziana jest w rozdziale 2 zatytułowanym "Postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanych przedsięwzięć". We wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza z dnia [...] kwietnia 2008r. nr [...], jako podstawę wskazano art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. w związku z art. 11 ustawy Prawo ochrony środowiska. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. decyzja jest nieważna jeżeli zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Art. 11 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz. U. nr 129 z 2006 r. poz. 902 ze zm.). w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania decyzji podlegającej badaniu stanowił, iż decyzja wydana z naruszeniem przepisów dotyczących ochrony środowiska jest nieważna. Zapis art. 11 Prawa ochrony środowiska o nieważności decyzji wydanej z naruszeniem przepisów dotyczących ochrony środowiska niewątpliwie przewidywał nieważność wydanej decyzji z mocy prawa i wskazywany jest w doktrynie jako typowy przykład uregulowania o jakim jest mowa w art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. Przepis ten utracił moc w dniu 15 listopada 2008 r., wobec jego uchylenia ustawą z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227 ze zm.). Fakt uchylenia tego przepisu, nie wyłączał jego zastosowania w niniejszej sprawie. Podlegająca badaniu decyzja została wydana w dniu [...] kwietnia 2008 r., a więc w czasie obowiązywania normy art. 11 Prawa ochrony środowiska, przewidującej nieważność decyzji w mocy prawa. Badanie prawidłowości decyzji w postępowaniu o stwierdzenie nieważności w trybie art. 156 k.p.a. następuje w odniesieniu do stanu prawnego obowiązującego w dacie wydawania decyzji podlegającej badaniu. Jeżeli wydana decyzja dotknięta jest sankcją nieważności z uwagi na sprzeczność z prawem obowiązującym w dacie jej wydania, decyzja ta pozostaje decyzją nieważną, mimo zmiany stanu prawnego. Jest ona decyzją skuteczną i pozostaje w obrocie prawnym, do czasu stwierdzenia jej nieważności, a ewentualne stwierdzenie nieważności decyzji wywołuje skutki ex tunc, czyli od daty wydania kontrolowanego orzeczenia. Norma art. 11 Prawa ochrony środowiska, mimo jej uchylenia, znajduje zatem zastosowanie do oceny ważności decyzji wydanych pod jej rządami. Ustawodawca w art. 11 ustawy przewidział, iż sankcją nieważności skutkuje naruszenie przepisów dotyczących ochrony środowiska, nie precyzując wagi tego naruszenia. Zdaniem Sądu, interpretacja tego przepisu przemawia za przyjęciem, iż sankcja ta ma zastosowanie do takiego naruszenia prawa, które może być uznane za istotne z punktu widzenia przepisów dotyczących ochrony środowiska, naruszenie to nie musi mieć natomiast charakteru rażącego. Brak jest podstaw do przyjęcia, by sankcją nieważności skutkowało jedynie naruszenie prawa o charakterze rażącym. Z treści przepisu nie wynika takie ograniczenie. Przyjąć należy, iż celem działania ustawodawcy ustanawiającego sankcję nieważności decyzji w art. 11 ustawy było zwiększenie ciężaru wady decyzji i wzmocnienie jej skutków, ze względu na ochronę dóbr lub wartości, których dotyczy to uregulowanie. Przepisy ustawy - Prawo ochrony środowiska wprowadzają szereg szczególnych uregulowań prawnych dotyczących postępowania, których celem jest zapewnienie ochrony środowiska – w tym unormowania dotyczące udziału społeczeństwa w tym postępowaniu. Szczególne uregulowania procesowe, odrębne od przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego, wprowadzone zostały w związku ze specyfiką przedmiotu ochrony jakim jest środowisko i w określonym celu. Naruszenie przepisów procesowych, w tym zakresie, może zatem stanowić podstawę stwierdzenia nieważności decyzji. (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lutego 2009 r., sygn. II OSK 62/08 Lex Nr 516231). Podkreślić trzeba, że udział społeczeństwa oraz składane uwagi i wnioski nie muszą sprowadzać się do ochrony interesu poszczególnych osób, lecz w istocie mają na celu zwrócenie uwagi na różne aspekty ochrony środowiska, jakim zagraża realizowana inwestycja, które winny być przez organ rozpatrzone. Uzasadnione jest zatem stwierdzenie, że w sytuacji braku ogłoszeń czy też ich wadliwości, zawsze dochodzi do sytuacji, w której szereg osób pozbawiono możliwości udziału w postępowaniu, a organ nie dokonywał rozważenia takich uwag i wniosków, które mogły wpłynąć na treść rozstrzygnięcia. Ustawodawca przewidział udział społeczeństwa w określonym celu. Nie sprowadza się on do uzyskania przez społeczeństwo wiedzy o postępowaniu i zajęcia stanowiska w sprawie, lecz istotą tego udziału jest zapewnienie możliwości wpływu społeczeństwa na ochronę środowiska, przez składanie uwag i wniosków. Uznać zatem należy, iż to właśnie ich rozpatrzenie przez organ stanowi istotę udziału społeczeństwa w postępowaniu, a odstąpienie od niego podważa sens udziału społeczeństwa w prowadzonym postępowaniu. Procedura udziału społeczeństwa ma zastosowania tylko w sytuacjach, gdy wymagane jest sporządzenie raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Stąd też dopiero od daty stwierdzenia w drodze postanowienia obowiązku sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko organ powinien był zapewnić udział społeczeństwa w niniejszym postępowaniu, czego w kontrolowanym postępowaniu zabrakło. Ze wskazanych powyżej powodów Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 15 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić przy tym trzeba, że skoro sprawa nie została należycie merytorycznie rozpatrzona przez organ drugiej instancji, to przedwczesne byłoby czynienie przez Sąd jakichkolwiek wskazówek materialnoprawnych co do jej rozstrzygnięcia, gdyż sprawa musi być jeszcze raz rozpatrzona przez administracyjną instancję odwoławczą. Przy ponownym rozpatrzeniu niniejszej sprawy organ odwoławczy zobligowany będzie do wyeliminowania wskazanych powyżej uchybień, dając temu wyraz w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu decyzji. Organ odwoławczy w szczególności winien ocenić prawidłowość zastosowania w okolicznościach niniejszej sprawy powołanych przepisów i odnieść się do zarzutów odwołania. Z tych przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w punkcie 1 sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 cyt. ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło