II FSK 3651/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Anna Dumas po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej E. sp. z o.o. z siedzibą w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 18 września 2015 r., sygn. akt I SA/Bd 754/15 w sprawie ze skargi E. sp. z o.o. z siedzibą w B. na pismo Naczelnika K. Urzędu Skarbowego w B. z dnia 8 czerwca 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia dokumentacji i informacji postanawia: oddalić skargę kasacyjną. II FSK 3651/15 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 18 września 2015 r., sygn. akt I SA/Bd 754/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił skargę E. sp. z o.o. z siedzibą w B. na pismo Naczelnika K. Urzędu Skarbowego w B. z dnia 8 czerwca 2015 r. w przedmiocie odmowy udostępnienia dokumentacji i informacji. Z uzasadnienia postanowienia Sądu pierwszej instancji wynika, że pismem z dnia 13 maja 2015 r. spółka wezwała Naczelnika K. Urzędu Skarbowego w B. do usunięcia naruszenia prawa w postaci nieuzasadnionego wykreślenia M. sp. z o.o. w B. z rejestru przedsiębiorców podlegających podatkowi od wartości dodanej lub podatkowi o podobnym charakterze i przywrócenie ww. podatnikowi statusu podatnika VAT czynnego. Pismem z dnia 8 czerwca 2015 r. Naczelnik K. Urzędu Skarbowego w B. poinformował skarżącą, że nie dopatrzył się naruszenia prawa w przedmiocie wykreślenia z rejestru podatników ww. podmiotu. Pismem z dnia 13 lipca 2015 r. spółka wniosła skargę na ww. pismo Naczelnika K. Urzędu Skarbowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie. W zaskarżonym postanowieniu WSA w Bydgoszczy stwierdził, że treść art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a." nie obejmuje skarg na pisma informujące. Skargi tego rodzaju nie podlegają kognicji sądu administracyjnego. Brak jest także przepisów szczególnych, które przewidywałyby w tego rodzaju sprawach sądową kontrolę. W skardze kasacyjnej od ww. postanowienia spółka zaskarżyła je w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Bydgoszczy oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm prawem przepisanych, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to: - art. 141 § 4 p.p.s.a. – przez dokonanie błędnej oceny stanu faktycznego sprawy; - art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 3 § 2 i § 3 p.p.s.a. – poprzez odrzucenie skargi zasługującej na uwzględnienie ze względu na naruszenie przez organ przepisów prawa. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wyjaśnić trzeba sytuację, jaka ma miejsce w sprawie, uwagi czynione przez stronę przebiegają bowiem niejako dwutorowo, co może prowadzić do niezrozumienia istotnych dla rozstrzygnięcia kwestii. Nie jest kwestionowane w sprawie, że pismem z dnia 13 maja 2015 r. skarżąca spółka wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa. Strona deklarowała przy tym, że działa w trybie przewidzianym art. 52 § 3 p.p.s.a., tj. korzysta z nadzwyczajnego trybu zaskarżenia przewidzianego tą regulacją, znajdującym zastosowanie w sytuacji, gdy ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia. W takich przypadkach wezwanie, takie jak złożone przez skarżącą, uprzedza złożenie skargi do sądu, która to skarga służy możliwości poddania sądowej kontroli działalności organów administracji publicznej. Wezwanie daje również organowi administracji sposobność skorygowania zarzucanego mu naruszenia prawa. W nawiązaniu do ww. wezwania, organ wydał pismo informujące. Wynika z niego m.in., że organ nie dopatruje się w przedmiotowej sprawie naruszenia przepisów prawa. Zamierzając konsekwentnie korzystać z trybu art. 52 § 3 p.p.s.a. skarżąca winna była kolejno wnieść skargę, która związana byłaby z przedmiotem wezwania do usunięcia naruszenia prawa. I faktycznie, skarżąca wniosła kolejno pismo zatytułowane "skarga", jednak jego treść była niejednoznaczna. Z jednej strony (1.), strona wskazała, że chodzi jej o skargę na ww. pismo informujące. Strona zainicjowała tym samym nowe postępowanie, które miało służyć zaskarżeniu pisma informującego. Z drugiej strony (2.), pośrednio z pisma skarżącej wynika, że jest to skarga wniesiona w konsekwencji zastosowania art. 52 § 3 p.p.s.a. – nie dotyczy ona więc bezpośrednio pisma informującego (choć odnosi się do podniesionej tam argumentacji), a realizuje pierwotne uprawnienie wynikające z ww. przepisu (taki wniosek można wysnuć np. z drugiego i trzeciego akapitu na stronie czwartej skargi; karta nr 5 akt sądowych). WSA w Bydgoszczy przyjął pierwszy sposób i skargę odrzucił. W tym kontekście podnieść trzeba, że słusznie Sąd ten przyjął, iż pism informujących skarżyć nie można, a to dlatego, że nie są one objęte treścią art. 3 § 2 p.p.s.a. Pismo to zostało bowiem wystosowanie w konsekwencji wezwania do usunięcia naruszenia prawa, a jego sporządzanie nastąpiło w drodze czynności materialno-technicznej, która nie może być zaskarżona do sądu administracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2015 r., sygn. akt I OZ 1534/15, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl – zwana dalej: CBOSA). Podkreślić trzeba, że wezwanie stanowi wyłącznie warunek formalny dopuszczalności skargi do sądu, zaś udzielona odpowiedź organu, wydana choćby w formie pisma informującego, nie rozstrzyga o żadnych uprawnieniach lub obowiązkach osoby, która wystąpiła z wezwaniem, a zatem nie może być potraktowana jako decyzja, postanowienie, czy też inna czynność (lub akt) z zakresu administracji publicznej dotycząca uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Drugie możliwe podejście to przyjęcie, że wniesione do Sądu pismo było skargą w trybie art. 52 § 3 p.p.s.a. i dotyczyło pierwotnie rozpoznawanych kwestii, skupiających się wokół wykreślenia spółki M. sp. z o.o. z rejestru podatników podatku od towarów i usług (2.). W piśmie z dnia 13 lipca 2015 r. pełnomocnik spółki miejscami porusza argumenty dotyczące bezpośrednio tego zagadnienia (stanowią one w znacznej mierze dosłowne powtórzenie twierdzeń głoszonych w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa). Nie sposób stanowisko to utrzymać. Słusznie tym samym Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę przyjmując za podstawę stanowisko pierwsze. Wyjaśnić trzeba, że już sama treść skargi z dnia 13 lipca 2015 r. wskazuje, że w sprawie nie miała miejsca sytuacja druga. W piśmie tym strona wyraźnie podnosi: "wnoszę skargę na rozstrzygnięcie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. nr [...] z dnia 08.06.2015 r. (doręczone Spółce w dn. 12.06.2015 r.), w którym odmówiono Spółce E. udostępnienia dokumentacji i informacji zawartych w postępowaniu dotyczących wykreślenia M. Sp. z o.o. z rejestru podatników podatku od towarów i usług". Oczywiście, znane jest Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu stanowisko przytaczane w skardze kasacyjnej – choć w zupełnie innym kontekście – zgodnie z którym to treść pisma decyduje o jego charakterze. Nie oznacza to jednak, że ewentualna rozbieżność stanowiska podmiotu występującego w postępowaniu, która wynika z uzasadnienia pisma sądowego, winna być rozpatrywane niezależnie od skonstruowanych w jego petitum wniosków i wskazań. Zaś strona wyraźnie wnosiła o uchylenie rozstrzygnięcia Naczelnika K. Urzędu Skarbowego w B. (s. 2 uzasadnienia skargi, akta nr 3 akt sądowych). Spółka była też reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, co do którego należy oczekiwać, że jest świadom konstruowanych w piśmie wniosków i wskazań, ich znaczenia procesowego, czy – jeszcze dokładniej – tego, jaki akt albo jaką czynność chce poddać sądowej kontroli. Po drugie, także i ze skargi kasacyjnej nie wynika wprost, że pełnomocnikowi chodziło o poddanie kontroli pierwotnej kwestii (stanowisko 2). Brak w skardze kasacyjnej zarzutu niewłaściwego zakwalifikowania pisma. W przypadku kontroli kasacyjnej zaś przewiduje się szczególne obwarowania, służące sformalizowaniu postępowania, przejawiające się głównie związaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzutami skargi kasacyjnej, rozpatrywanymi w kontekście ich uzasadnienia. W istocie, dwutorowy charakter stanowiska wyrażanego przez pełnomocnika skarżącej jest widoczny w skardze, w skardze kasacyjnej przejawia się w dwuznacznościach konstruowanych wypowiedzi. W tym kontekście wskazać można na bardzo ogólnikowy charakter sformułowanych zarzutów. Tak np. zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. wymyka się kontroli – autor skargi kasacyjnej pisze o błędnej ocenie stanu faktycznego, jednak kolejno w ogóle nie precyzuje tego twierdzenia. W istocie zaś stwierdzić trzeba, że pełnomocnik nie kwestionuje oceny stanu faktycznego, argumentacja – w stopniu mogącym podważyć stanowisko WSA w Bydgoszczy – sprowadza się natomiast do przekonania, że w sprawie można było zaskarżyć pismo informujące z dnia 8 czerwca 2015 r. Jak wykazano wyżej – uprawnienie takie nie przysługuje. W związku z powyższym bezzasadne są pozostałe rozważania przedstawione we wniesionym środku odwoławczym. I tak, zagadnienia dotyczące prawidłowości wykreślenia spółki M. sp. z o.o. z rejestru podatników podatku od towarów i usług oraz stosowności skorzystania z instytucji skargi na bezczynność nie podlegają kontroli, bowiem obecnie bada się możliwość wniesienia skargi na ww. pismo informujące. Podobnie kwestia statusu strony w postępowaniu – mogłaby ona być badana gdyby przeprowadzać kontrolę zainicjowaną wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa (stanowisko 2). Nie ulega natomiast wątpliwości, że skarżąca jest stroną niniejszego postępowania sądowego. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną stosownie do art. 184 oraz art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego, ponieważ w art. 209 p.p.s.a. przyjęto unormowanie, że wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 p.p.s.a.) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Żaden z tych przepisów nie znajduje zastosowania w sytuacji, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego kończące postępowanie w sprawie (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r. sygn. akt I OPS 4/07, CBOSA).