I OZ 1645/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 września 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 1714/15 o pozostawieniu wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania w sprawie ze skargi J. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] marca 2015 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia: oddalić zażalenie. J. K. w skardze na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] marca 2015 r. znak: [...] zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W piśmie z dnia 17 czerwca 2015 r. skarżącego wezwano do uzupełniania braku wniosku poprzez wypełnienie urzędowego formularza PPF w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W dniu 29 czerwca 2015 r. J. K. złożył do Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, zaznaczając, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Ponieważ złożony przez skarżącego wniosek zawierał braki uniemożliwiające nadanie mu prawidłowego biegu, to jest nie był podpisany przez osobę wnoszącą żądanie (rubryka nr 15 formularza wniosku), a także zawierał niewypełnione rubryki (w szczególności: rubryka nr 10 – dochody, rubryka nr 7.2 – posiadane zasoby, rubryka nr 8 – stan majątkowy osób pozostających ze skarżącym w gospodarstwie domowym), w piśmie z dnia 7 sierpnia 2015 r. wezwano J. K. do uzupełniania tych braków w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Jednocześnie wezwano stronę do nadesłania dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń dotyczących jej dochodów i stanu majątkowego. Do wezwania, które doręczono skarżącemu w dniu 11 sierpnia 2015 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru znajduje się na karcie nr 27 akt sprawy), dołączono złożony przez niego wniosek. W dniu 18 marca 2015 r. (data stempla pocztowego – karta nr 26 akt sprawy) skarżący zwrócił przesłany przy piśmie z dnia 7 sierpnia 2015 r. wniosek, uzupełniając wyłącznie rubrykę nr 5 (uzasadnienie) formularza. Skarżący nie podpisał wniosku, ani nie uzupełnił niewypełnionych rubryk oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach. Referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 24 sierpnia 2015 r. pozostawił wniosek J. K. o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Zarządzenie doręczono stronie w dniu 4 września 2015 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru znajduje się na karcie nr 33 akt sprawy). W dniu 11 września 2015 r. (data stempla pocztowego) skarżący wniósł sprzeciw od zarządzenia referendarza sądowego, rozszerzając zakres żądania o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. J. K. stwierdził, że zarządzenie z dnia 24 sierpnia 2015 r. narusza art. 257 i art. 258 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podniósł, że "braku formalnego nie stanowią oświadczenia strony zawarte we wniosku, które uniemożliwiają ustalenie jej rzeczywistej sytuacji finansowej". Zdaniem skarżącego Sąd nie powinien był pozostawiać jego wniosku bez rozpoznania, tylko poinformować, że pomimo uzupełnienia wniosku nadal wstępują konkretne braki i wskazać te braki oraz wyznaczyć nowy termin do ich uzupełnienia. J. K. zakwestionował też zasadność wezwania go do nadesłania dokumentów źródłowych. W konkluzji stwierdził, że przesłał wypełniony druk wniosku o przyznanie prawa pomocy, z istotnymi danymi, a niewypełnienie niektórych rubryk nie powinno skutkować "odrzuceniem" jego prośby. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym postanowieniem pozostawił wniosek bez rozpoznania. Od tego postanowienia skarżący złożył zażalenie, podnosząc dotychczas wskazywane argumenty. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, w brzemieniu obowiązującym do dnia 14 sierpnia 2015 r., które ma zastosowanie w przedmiotowe sprawie, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przedmiotem postępowania po złożeniu sprzeciwu nie jest więc ocena zarządzenia wydanego przez referendarza sądowego, lecz ponowna ocena złożonego przez stronę wniosku o przyznanie prawa pomocy - w pierwszej kolejności ocena warunków formalnych tego wniosku. Stosownie do treści art. 252 § 2 ppsa wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się do wojewódzkiego sądu administracyjnego na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania (art. 257 ppsa). Sankcja w postaci pozostawienia złożonego na urzędowym formularzu wniosku bez rozpoznania ("którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie") ma miejsce, gdy pomimo wezwania strony do uzupełnienia tego formularza, w dalszym ciągu posiada on takie braki formalne, które uniemożliwiają mu nadanie prawidłowego biegu. Do tego typu braków niewątpliwie należy brak podpisu osoby wnoszącej wniosek (rubryka nr 15 formularza wniosku), a także pozostawienie niewypełnionych rubryk dotyczących dochodów gospodarstwa domowego (rubryka nr 10 formularza wniosku), czy stanu majątkowego osób pozostających z wnioskodawcą w gospodarstwie domowym (rubryka nr 8 formularza wniosku). Jakkolwiek niewypełnienie poszczególnych (niektórych) rubryk formularza wniosku nie zawsze (automatycznie) stanowi brak uniemożliwiający nadanie mu dalszego biegu, to niewątpliwie jest tak w sytuacji, gdy informacje o źródłach i wielkości dochodów (rubryka nr 10 formularza wniosku) oraz o majątku (rubryki nr 7 i 8 formularza wniosku) strony i osób pozostających z nią w gospodarstwie domowym, nie są wskazane w innych rubrykach wniosku lub nie wynikają jednoznacznie z dokumentów źródłowych, które znajdują się w aktach sprawy. J. K., pomimo upływu terminu wyznaczonego w wezwaniu z dnia 7 sierpnia 2015 r., ani nie podpisał wniosku o przyznanie prawa pomocy, ani nie uzupełnił niewypełnionych rubryk oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach. Wskazanych braków nie uzupełnił również, wnosząc sprzeciw od zarządzenia referendarza sądowego, w którego uzasadnianiu wyjaśniono mu, jakich braków wniosku nie uzupełnił i jakie są tego konsekwencje. Dlatego też sąd zasadnie pozostawił jego wniosek bez rozpoznania. Wskazać należy skarżącemu, że powoływane przez niego orzeczenie NSA z 25 września 2013 r., II OZ 806/12 dotyczy innej sytuacji, niż ta, która ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. W sprawie niniejszej skarżący nie uzupełnił podstawowych elementów wniosku o przyznanie prawa pomocy – zarówno podpisu, jak i danych stanowiących podstawę do oceny jego sytuacji majątkowej, będących przesłanką zwolnienia od kosztów sądowych. Brak tych elementów wniosku uniemożliwia dalsze nad nim procedowanie. W sprawie zakończonej powoływanym przez skarżącego orzeczeniem chodziło natomiast o to, że sąd uznał informacje wynikające z wniosku za niewystarczające i na podstawie art. 255 zażądał dodatkowych dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, rodzinnego lub dochodów strony. Są to zatem dwie osobne sytuacje. W związku z tym powoływany przez skarżącego fragment tego orzeczenia ("braku formalnego nie stanowią oświadczenia strony zawarte we wniosku, które uniemożliwiają ustalenie jej rzeczywistej sytuacji finansowej") nie znajduje zastosowania w rozpoznawanej obecnie sprawie. Dalsza argumentacja skarżącego również odnosi się do konieczności przedłożenia dodatkowych dokumentów źródłowych. Skarżący jednak traci z pola widzenia tę istotną okoliczność, że przede wszystkim jego wniosek pomimo wezwania nadal nie został przez niego podpisany. Jest to natomiast podstawowy warunek rozpoznania jakiegokolwiek pisma kierowanego do sądu. Ponadto, wniosek pomimo wezwania nie zawiera informacji o sytuacji majątkowej skarżącego. Ocena tej sytuacji jest natomiast podstawą do przyznania skarżącemu prawa pomocy. Jeżeli skarżący nie przedstawi informacji na temat swojej sytuacji majątkowej i osobistej, to sąd nie dysponuje niezbędnymi danymi, które pozwalają mu na przyznanie prawa pomocy. Ponadto, sąd nie jest upoważniony do wielokrotnego wzywania strony do uzupełnienia braku formalnego, w sytuacji kiedy skarżący nie uzupełnił tych braków pomimo wezwania. Ponowne zwrócenie się sądu do skarżącego byłoby usprawiedliwione tylko wtedy, gdyby sąd potrzebował dodatkowych dokumentów lub oświadczeń strony, o które wcześniej nie wzywał. Mając powyższe okoliczności na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.