II OSK 3029/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-08-31
Skład orzekający: Marzenna Linska-Wawrzon, Robert Sawuła, Jerzy Bortkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy doręczenie pisma wspólnocie mieszkaniowej, której zarząd nie posiada siedziby, a jedynie adresy zamieszkania członków zarządu, może być dokonane w trybie doręczenia zastępczego dorosłemu domownikowi członka zarządu, a także czy wystarczające jest doręczenie pisma jednemu z członków zarządu, gdy zarząd jest wieloosobowy?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w przypadku braku siedziby wspólnoty mieszkaniowej, doręczenie pisma może być dokonane w trybie doręczenia zastępczego dorosłemu domownikowi członka zarządu, zgodnie z art. 43 k.p.a. Ponadto, sąd stwierdził, że wystarczające jest doręczenie pisma jednemu z członków wieloosobowego zarządu wspólnoty mieszkaniowej, co zapewnia udział strony w postępowaniu i zgodność z zasadą szybkości postępowania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Łodzi, który stwierdził nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi o ustaleniu warunków zabudowy. WSA w Łodzi uznał decyzję SKO za nieważną z powodu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Wspólnota Mieszkaniowa zarzuciła w skardze kasacyjnej naruszenie przepisów postępowania dotyczących doręczeń pism.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 31 sierpnia 2017 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędziowie: sędzia NSA Robert Sawuła sędzia del. WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Maciej Stojek po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W.M. [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 23 września 2015 r. sygn. akt II SA/Łd 546/15 w sprawie ze skargi W.M. [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 20 kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji oddala skargę kasacyjną.
UZASADNIENIE:
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 23 września 2015 r., sygn. akt II SA/Łd 546/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, po rozpoznaniu skargi Wspólnoty Mieszkaniowej ul. [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 20 kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji, w pkt 1 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji; w pkt 2 zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi na rzecz strony skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej ul. [...] kwotę 757 zł., tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku przedstawił następujący stan faktyczny sprawy:
Decyzją z dnia 20 kwietnia 2015 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013r., poz. 267 ze zm.), dalej zwanej: "k.p.a." oraz art. 59 i art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 647 ze zm.), dalej zwanej: "ustawą", utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 14 października 2013r., [...], ustalającą warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku handlowo-usługowego (o powierzchni sprzedaży do 1000 m2, parkingu dla samochodów osobowych do 60 stanowisk), wewnętrznego układu drogowego, zjazdu z ulicy [...], totemu reklamowego oraz infrastruktury technicznej przewidzianej do realizacji w Łodzi przy ul. [...] 26/28 na terenie działki o numerze ewid. [...] oraz na fragmentach działek drogowych [...] w obrębie P-6.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że wnioskiem z dnia 27 lutego 2013r., "[...] " Sp. z o.o. z siedzibą w [...] wniosła o ustalenie warunków zabudowy dla ww. inwestycji.
Następnie organ II instancji wskazał, że odwołanie od wskazanej na wstępie decyzji organu I instancji złożyła Wspólnota Mieszkaniowa przy ulicy [...], zwana dalej: "Wspólnotą Mieszkaniową", wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Rozpatrując odwołanie Kolegium stwierdziło, że w rozpoznawanej sprawie ustalenie warunków zabudowy przeprowadzone zostało zgodnie z przepisami ustawy i rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003r. sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz.U. Nr 164, poz. 1588), zwanego dalej: "rozporządzeniem".
Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji dokonał prawidłowej oceny obszaru analizowanego w wyniku, której ustalił cechy zabudowy w tym obszarze w sposób pozwalający na określenie wymagań dotyczących projektowanej zabudowy. Organ I instancji prawidłowo ustalił, że z urbanistyczno-architektonicznego punktu widzenia, inwestycja ta jest możliwa do realizacji na terenie wskazanym przez stronę we wniosku o ustalenie warunków zabudowy. W ocenie organu II instancji planowana inwestycja spełnia wszystkie warunki wskazane przez ustawodawcę do pozytywnego rozpoznania i nie ma podstaw do wyeliminowania decyzji organu I instancji z obrotu prawnego.
Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi skargę do sądu administracyjnego złożyła Wspólnota Mieszkaniowa, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
- § 5, § 7 i § 8 rozporządzenia w zakresie warunków określonych w art. 61 ust. 1-5 ustawy w związku z art. 61 ust. 1 ustawy poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie polegające na przyjęciu wartości poszczególnych parametrów projektowanej inwestycji tylko na poziomie maksymalnym i tym samym naruszenie zasady "dobrego sąsiedztwa";
- art. 61 ust. 1 pkt 3 ustawy poprzez przyjęcie, że istniejące i planowanie uzbrojenie terenu jest wystarczające dla realizacji zamierzenia budowlanego, podczas gdy w dacie orzekania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi inwestor nie dysponował promesą dostawcy energii elektrycznej, z której wynikałoby, że zostanie zawarta umowa zapewniająca dostawę energii elektrycznej, a oświadczenie [...] S.A. o możliwości przyłączenia do Ciepła Systemowego nie jest gwarancją (promesą) gestora sieci;
- § 5 ust. 2 rozporządzenia poprzez jego zastosowanie i przyjęcie wskaźnika wielkości powierzchni nowej zabudowy w wysokości nieodpowiadającej średniemu wskaźnikowi tej wielkości dla obszaru analizowanego, w sytuacji gdy z analizy urbanistycznej nie wynikają żadne przesłanki uzasadniające odstępstwo od wyznaczenia wskaźnika wielkości powierzchni zabudowy według reguł § 5 ust. rozporządzenia;
- § 6 ust. 2 rozporządzenia poprzez jego zastosowanie i przyjęcie wskaźnika szerokości elewacji frontowej w wysokości nieodpowiadającej średniemu wskaźnikowi tej wielkości dla obszaru analizowanego, w sytuacji gdy z analizy urbanistycznej nie wynikają żadne przesłanki uzasadniające odstępstwo od wyznaczenia wskaźnika szerokości elewacji frontowej według reguł § 6 ust. 1 rozporządzenia.
Skarżąca zarzuciła także naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez bezkrytyczne przyjęcie, że parametry nowej zabudowy określone w analizie urbanistycznej odpowiadają wymogom prawa i tym samym zaniechanie rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz wszechstronnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego;
- art. 8 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi decyzji organu I instancji naruszającej przepisy rozporządzenia w zakresie opisanym w skardze w sytuacji, gdy takie same naruszenia były wielokrotnie podstawą uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, co w konsekwencji jest działaniem, które niweczy zaufanie strony do władzy publicznej;
- art. 15 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieodniesienie się przez organ II instancji do zarzutów i twierdzeń podnoszonych przez Wspólnotę Mieszkaniową w toku postępowania odwoławczego, w szczególności zarzutu nieprawidłowego określenia wartości parametrów nowej zabudowy,
- art. 10 § 1 k.p.a. poprzez pozbawienie strony możliwości zapoznania się z aktami postępowania przed wydaniem zaskarżonej decyzji i tym samym zgłaszania uwag oraz nowych wniosków;
- art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 61 ust. 1 ustawy poprzez bezzasadne przyjęcie, że zachodzą przesłanki do ustalenia warunków zabudowy dla zamierzenia inwestycyjnego zgłoszonego przez inwestora.
Na tej podstawie skarżąca wniosła o uchylenie w całości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 20 kwietnia 2015r. oraz poprzedzającej jej decyzji Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 14 października 2013r.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uwzględniając skargę, stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie stroną postępowania, poza inwestorem jest Wspólnota Mieszkaniowa reprezentowana przez zarząd. Wspólnota nie posiada lokalu swej siedziby (podany jej adres jest adresem nieruchomości), wskazała natomiast adresy zamieszkania członków zarządu, uprawnionych do jej reprezentowania w toczącym się postępowaniu (k.40 akt administracyjnych organu I instancji). W tej sytuacji organ obowiązany był dokonywać doręczeń do rąk uprawnionego członka zarządu. Wobec zaś niesprecyzowania przez zarząd adresu, pod który dokonywane być winny doręczenia dla Wspólnoty, mogły być one skutecznie kierowane do rąk któregokolwiek z członków zarządu. Jakkolwiek bowiem przepis art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994r. o własności lokali (Dz. U. z 2015 r., poz. 1892), dla skutecznego reprezentowania zarządu wieloosobowego wymaga współdziałania co najmniej dwóch jego członków, to jednak zdaniem Sądu I instancji, dotyczy to składanych oświadczeń woli w imieniu wspólnoty, nie zaś kierowania do zarządu korespondencji w toku postępowania administracyjnego, tym bardziej, że data doręczenia orzeczeń administracyjnych nie może bowiem być dla jednej strony alternatywna (taka zaś mogłaby być w przypadku doręczenia ich więcej niż jednemu członkowi zarządu). W ocenie tego Sądu, nie do zaakceptowania jest zatem pogląd, że termin ten mógłby otwierać się wielokrotnie lub też być "przedłużany" na skutek późniejszego doręczenia orzeczenia kolejnemu reprezentantowi strony.
Jak stwierdził Sąd I instancji, organ I instancji z niezrozumiałych przyczyn, korespondencję dla Wspólnoty Mieszkaniowej kierował osobno na adresy dwóch członków zarządu. Z rozdzielnika decyzji z dnia 14 października 2013 r. wynika, że tak uczyniono również w przypadku rozstrzygnięcia merytorycznego. Jednakże w aktach sprawy znajduje się wyłącznie dowód doręczenia decyzji członkowi zarządu A.D., zamieszkałemu na terenie wspólnoty. Doręczenie to dokonane zostało w dniu 18 października 2013r. w trybie art. 43 k.p.a. do rąk dorosłego domownika (k. 190 – 191 akt organu I instancji.). Jego prawidłowość nie budzi wątpliwości, nie była również kwestionowana przez stronę. Jak stwierdził Sąd, skoro bowiem członkiem zarządu, do rąk którego dokonywane jest doręczenie, jest osoba fizyczna, doręczenie to dokonywane jest w trybie doręczania pism osobom fizycznym, uregulowanym przepisami art. 42 – 44 k.p.a.
Sąd I instancji wskazał, ze w aktach sprawy brak jest dowodu doręczenia decyzji drugiemu spośród członków zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej, jednakże, okoliczność ta pozostaje dla oceny skuteczności doręczenia oraz daty tej czynności, bez znaczenia. Sąd ten stwierdził, że czternastodniowy termin do złożenia odwołania upływał Wspólnocie Mieszkaniowej z dniem 1 listopada 2013 r. Ponieważ był to dzień ustawowo wolny od pracy a kolejne dwa dni również nie były dniami powszednimi (sobota i niedziela), ostatnim dniem terminu, w którym możliwe było skuteczne wniesienie odwołania był 4 listopada 2013r. Wnosząc odwołanie w dniu 8 listopada 2013r. skarżąca uchybiła zatem ustawowemu terminowi do jego wniesienia.
Jak następnie wywiódł Sąd I instancji, wobec powyższego, organ nie mógł wydać decyzji z dnia 20 kwietnia 2015r., gdyż na skutek uchybienia terminowi do wniesienia odwołania doszło do uostatecznienia się decyzji z dnia 14 października 2013r. Podjęcie zatem zaskarżonej decyzji nastąpiło na skutek rażącego naruszenia art. 129 § 2 k.p.a., co skutkuje stwierdzeniem jej nieważności.
Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. nr 153, poz. 1270),zwanej dalej: "p.p.s.a.", w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Wspólnota Mieszkaniowa, wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi kosztów postępowania kasacyjnego według norm prawem przepisanych.
Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 43 k.p.a., poprzez błędne uznanie, że w przypadku niemożności doręczenia pisma bezpośrednio członkowi zarządu wspólnoty mieszkaniowej pod adresem wskazanym na kopercie, pismo to podlega doręczeniu zastępczemu w drodze doręczenia za pokwitowaniem dorosłemu domownikowi,
2) art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 4 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 29 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków wykonywania usług powszechnych przez operatora wyznaczonego (Dz.U. z 2013, poz.545) zwanego dalej: "rozporządzeniem w sprawie warunków wykonywania usług powszechnych przez operatora", poprzez jego niezastosowanie i uznanie za prawidłowo doręczoną Wspólnocie Mieszkaniowej przesyłkę, której zwrotne potwierdzenie odbioru nie zawiera adnotacji o dokumencie potwierdzającym uprawnienie D.D. do odbioru przesyłki kierowanej do Wspólnoty Mieszkaniowej,
3) art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 129 § 2 k.p.a., w zw. z art. 40 § 1 k.p.a., poprzez bezzasadne przyjęcie, iż doręczenie wspólnocie mieszkaniowej reprezentowanej przez dwuosobowy zarząd następuje z chwilą odbioru korespondencji przez pierwszego z członków zarządu tej wspólnoty, a nie z chwilą jej odbioru przez ostatniego z tych członków.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono, że w sprawie nie znajdują zastosowania przepisy art. 42 - 43 k.p.a., ponieważ co prawda, w imieniu Wspólnoty Mieszkaniowej działają osoby fizyczne wchodzące w skład zarządu, jednakże działają one w innym charakterze, a wszelkim podmiotom niebędącym osobami fizycznymi korespondencję należy doręczać w sposób określony w art. 45 k.p.a. i następnie, ewentualnie także w art. 44 k.p.a.
Powołano się na uchwałę 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 21 grudnia 2007 r. w sprawie III CZP 65/07, stwierdzającą, że wspólnota mieszkaniowa w ramach przyznanej jej zdolności prawnej, może nabywać prawa i obowiązki do własnego majątku, co oznacza, zdaniem autora skargi kasacyjnej, że wspólnota mieszkaniowa jest jednostką organizacyjną wyposażoną w zdolność prawną, a co za tym idzie jest osobą ustawową, do której znajdują odpowiednie zastosowanie przepisy o osobach prawnych (art. 33 Kodeksu cywilnego).
Wywodzono, że w odniesieniu do jednostek organizacyjnych dopuszcza się modyfikację zasady doręczeń przewidzianej w art. 44 - 45 k.p.a. w sytuacji, gdy w sposób wyraźny jednostki te wskażą inne miejsce doręczania im pism. Wówczas doręczenie winno odbywać się poprzez kierowanie pism na adres wyraźnie wskazany przez wspólnotę.
Podniesiono, że w związku z nieposiadaniem przez Wspólnotę Mieszkaniową swojej siedziby, pisma były kierowane na wskazane adresy członków jej zarządu, A.D. i K.J., co nie może oznaczać, że w przypadku doręczenia korespondencji osobie fizycznej, jako członkowi zarządu wspólnoty mieszkaniowej, znajduje zastosowanie tryb doręczeń osobie fizycznej, a w szczególności art. 43 k.p.a., ponieważ winien mieć zastosowanie art. 45 k.p.a. z modyfikacjami miejsca doręczenia bez zmiany natomiast podmiotu uprawnionego do odbioru korespondencji, co potwierdzają wyroki WSA w Poznaniu z dnia 19 grudnia 2013 r., o sygn. IV SA/Po 581/13 oraz WSA w Warszawie z dnia 26 sierpnia 2014 r. o sygn. VII SA/Wa 606/14.
Wywodzono, że w związku z nieobecnością A.D. w trakcie próby doręczenia decyzji organu I instancji w dniu 18 października 2013 r., pismo odebrała jego małżonka, D.D., nieupoważnionej do odbioru korespondencji Wspólnoty Mieszkaniowej, więc doręczenie to błędnie zostało uznane za skuteczne.
Wskazano, że powyższe znajduje potwierdzenie w zakresie wymogów technicznych dla doręczenia uregulowanych w rozporządzeniu w sprawie warunków wykonywania usług powszechnych przez operatora
Wywodzono, że w przypadku, kiedy za stronę działa dwoje przedstawicieli, którzy mogą działać wyłącznie wspólnie, termin do wniesienia odwołania należy liczyć od daty doręczenia decyzji ostatniemu z przedstawicieli co potwierdza wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 17 grudnia 2014 r, o sygn. II SA/Wr 736/14; jak też wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 sierpnia 2014 r., o sygn. VII SA/Wa 606/14.
Wskazano, że w aktach sprawy brak jest zwrotnego potwierdzenie odbioru decyzji organu I instancji przez drugiego z członków zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej, co oznacza brak możliwości określenia daty, od której rozpoczął bieg termin na złożenie odwołania.
Argumentowano, że w związku z brakiem zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji organu I instancji przez K.J., należy za datę doręczenia przyjąć najwcześniejszą datę, w której niewątpliwie wiadomo, że decyzja ta mogła ww. członkowi zarządu zostać doręczona, tj. datę 25 października 2013 r., kiedy to Wspólnota Mieszkaniowa udzieliła pełnomocnictwa adwokatowi M.N.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego, Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych, będąc związany granicami skargi kasacyjnej.
Oceniając zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał je za nieusprawiedliwione, bowiem Sąd I instancji nie naruszył przepisów wskazanych w podstawach kasacyjnych.
Okolicznością sporną w sprawie jest rozstrzygnięcie czy odwołanie od decyzji pierwszoinstancyjnej z dnia 14.10.2013 r., zostało złożone przez Wspólnotę Mieszkaniową z uchybieniem czternastodniowego terminu do jego wniesienia, jak przyjął to Sąd I instancji, czy też brak było podstaw do ustalenia takiej okoliczności, jak argumentuje skarżąca kasacyjnie Wspólnota Mieszkaniowa.
Dokonując takiej oceny należy mieć na uwadze, że stroną skarżącą w niniejszej sprawie jest wspólnota mieszkaniowa w rozumieniu art. 6 ustawy o własności lokali. Zgodnie z art. 21 ust. 1 tej ustawy zarząd kieruje sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentuje ją na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą a poszczególnymi właścicielami lokali. Zaliczenie wspólnoty mieszkaniowej do jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej skutkuje tym, że w postępowaniu administracyjnym pisma doręcza się takim jednostkom organizacyjnym w sposób określony w art. 45 k.p.a., mianowicie w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. Przepis art. 44 stosuje się odpowiednio. Na mocy art. 41 w zw. z art. 331 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2016, poz. 380 ze zm.) siedzibą jednostki organizacyjnej niebędącej osobą prawną jest miejscowość, w której ma siedzibę jej organ zarządzający, chyba że ustawa lub oparty na niej statut stanowi inaczej. Oczywiście zarząd wspólnoty mieszkaniowej nie ma ustawowego obowiązku posiadania siedziby (adresu), jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie. W takiej więc sytuacji, przyjąć należy, że zarząd - jego członkowie w ramach kompetencji do reprezentacji są uprawnieni do odbioru przesyłek kierowanych do wspólnoty mieszkaniowej. Trzeba zaznaczyć, że w przypadku, gdy organ wspólnoty mieszkaniowej uprawniony do jej reprezentacji jest organem kolegialnym, a jednocześnie nie wskazano adresu lokalu siedziby tego organu (ani wspólnoty mieszkaniowej) tylko adresy zamieszkania członków zarządu, organ administracji publicznej uprawniony jest do doręczenia pisma na adres zamieszkania członka zarządu z zastosowaniem przepisu art. 42 i art. 43 k.p.a. Nie można zgodzić się bowiem z wywodami skargi kasacyjnej, że wyłączony jest w takim przypadku tryb doręczenia określony w art. 43 k.p.a., wskazujący na doręczenie pisma dorosłemu domownikowi, w sytuacji nieobecności adresata. Skoro bowiem zarząd wspólnoty nie posiada lokalu swej siedziby, a co za tym idzie osób uprawnionych do odbioru pism, które doręcza się tym osobom w tymże lokalu (art. 45 k.p.a.), to brak jest prawnych przeszkód by przy doręczeniu korespondencji miał zastosowanie przepis art. 43 k.p.a. (por. wyrok NSA z 14.10.2016 r., sygn.. akt II OSK 3374/14). W konsekwencji niezasadnym okazał się zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 43 k.p.a. oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 4 rozporządzenia w sprawie warunków wykonywania usług powszechnych przez operatora. poprzez jego niezastosowanie. Ten ostatni przepis stanowi o tym, że jeżeli adresatem przesyłki rejestrowanej jest osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, pokwitowanie odbioru powinno zawierać czytelny podpis odbiorcy, datę odbioru i odcisk stempla firmowego, a w przypadku braku stempla firmowego - informację o dokumencie potwierdzającym uprawnienie do odbioru przesyłki. Skoro, zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej, co jest w sprawie bezsporne, nie miał lokalu siedziby i dlatego dokonano doręczenia z zastosowaniem art. 43 k.p.a. do rąk małżonki członka zarządu, D.D., to brak było warunków do zastosowania § 21 ust. 4 ww. rozporządzenia, który jest właściwy dla doręczenia dokonywanego w lokalu siedziby do rąk osoby uprawnionej do odbierania korespondencji, której zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej nie wyznaczył w konsekwencji braku tegoż lokalu.
Następnym spornym zagadnieniem w sprawie było rozstrzygnięcie, czy organ był zobowiązany do doręczania pism w prowadzonym postępowaniu wszystkim dwóm wskazanym przez Wspólnotę Mieszkaniową członkom zarządu, czy też wystarczającym było doręczenie decyzji pierwszoinstancyjnej jednemu członkowi zarządu. Należy podzielić stanowisko zajęte przez Sąd I instancji, że czym innym jest sposób reprezentacji wspólnoty mieszkaniowej - do czego wymagane jest, co do zasady, złożenie oświadczenia woli przynajmniej przez dwóch członków kilkuosobowego zarządu (art. 21 ust. 2 ustawy o własności lokali), a czym innym uprawnienie do odbioru pism kierowanych do wspólnoty mieszkaniowej, które to uprawnienie posiada każdy członek zarządu samodzielnie. Oznacza to, że dysponując danymi trzech członków zarządu wspólnoty mieszkaniowej, jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie, wystarczające było doręczenie pism, w tym odpisu decyzji, tylko jednemu z nich - wybranemu przez organ, jeśli wskazania takiego nie dokonała Wspólnota Mieszkaniowa. Przyjęcie takiej koncepcji doręczenia stanowi wystarczające zapewnienie stronie udziału w postępowaniu, nie narusza art. 45 k.p.a., a jednocześnie jest zgodne z zasadą szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 § 1 k.p.a. Nadto pozwala to uniknąć wątpliwości, co do daty skutecznego doręczenia pisma i sposobu liczenia terminów do wniesienia środków odwoławczych, w tym również skargi do sądu administracyjnego, jakie zaistniały w niniejszej sprawie (por. postanowienie NSA z 1 lipca 2016 r. sygn. akt II OZ 681/16, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przyjęcie powyższego stanowiska jest również zgodne z rozwiązaniami na gruncie przepisów o pełnomocnictwie, skoro z art. 40 § 2 k.p.a. wynika, że jeżeli ustanowiono kilku pełnomocników, doręcza się pisma tylko jednemu z nich. Ubocznie dodać można, że takie samo rozwiązanie stosowane jest na gruncie przepisów postępowania cywilnego (art. 141 § 3 kodeksu postępowania cywilnego), czy np. w Kodeksie spółek handlowych w jego art. 205 § 2, który stanowi, że oświadczenia składane spółce oraz doręczenia pism spółce mogą być dokonywane wobec jednego członka zarządu lub prokurenta.
W konsekwencji podjętych rozważań, należało uznać, że niezasadnym okazał się zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 129 § 2 k.p.a., w zw. z art. 40 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że doręczenie wspólnocie mieszkaniowej reprezentowanej przez dwuosobowy zarząd następuje z chwilą odbioru korespondencji przez pierwszego z członków zarządu tej wspólnoty, a nie z chwilą jej odbioru przez ostatniego z tych członków.
Z powyższych przepisów k.p.a., wynika obowiązek doręczania pism stronie, a w sytuacji, kiedy działa przez przedstawiciela - przedstawicielowi (art. 40 § 1 k.pa.), a kiedy działa przez pełnomocnika – pełnomocnikowi (art. 129 § 2 k.p.a.). Należy przy tym stwierdzić, że powyżej sformułowany zarzut opiera się na twierdzeniu, że doręczenie decyzji z dnia 14 października 2013 r. nastąpiło nie tylko A.D. (doręczenie zastępcze), ale też drugiemu członkowi zarządu Wspólnoty MIeszkaniowej, K.J., co nie odpowiada jednak stanowi faktycznemu, którego ustalenia nie były zresztą zakwestionowane w skardze kasacyjnej. Pomijając już nieistotną dla sprawy okoliczność, że zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej składał się nie z trzech, lecz z sześciu osób (vide: uchwała nr 4 /2013 w sprawie powołania członków zarządu), to ważnym dla sprawy faktem jest, że poza członkiem zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej, A.D., żadnemu innemu jej członkowi nie została doręczona ww. decyzja. Okoliczność ta sprawia, że zachodzą przesłanki do uznania, iż doręczenie tej decyzji, na podst. art. 40 § 1 k.p.a., nastąpiło Wspólnocie Mieszkaniowej skutecznie. Natomiast w sytuacji, kiedy doręczenie decyzji nastąpiłoby - jak wywodzi w sposób nieuprawniony autor skargi kasacyjnej - do rąk innego jeszcze członka zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej w późniejszej dacie, niż nastąpiło doręczenie tej korespondencji członkowi zarządu A.D. to fakt ten mógłby być podstawą skutecznego zarzutu wprowadzenia w błąd Wspólnoty Mieszkaniowej, co do rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia odwołania. Wynikałoby to z okoliczności, że rozbieżność w czasie doręczenia decyzji dwóm członkom zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej, skutkowałaby upływem terminu do zaskarżenia decyzji w różnych terminach (por. wyrok NSA z 4.12.2005 r., sygn.. akt II OSK 889/14 oraz wyrok NSA z 14.10.2016 r., sygn.. akt II OSK 3374/14).. Sytuacja doręczenia odpisu decyzji dwóm członkom zarządu w przedmiotowej sprawie jednak, jak już to wskazano, nie wystąpiła, więc powyższa uwaga ma charakter jedynie uboczny.
W konsekwencji powyższego, należało uznać, że skoro doręczenie odpisu decyzji pierwszoinstancyjnej nastąpiło skutecznie członkowi zarządu A.D. w dniu 18 października 2013 r., to, jak trafnie uznał Sąd I instancji, czternastodniowy termin do złożenia odwołania upływał Wspólnocie Mieszkaniowej z dniem 4 listopada 2013 r. Wnosząc więc odwołanie w dniu 8 listopada 2013 r. skarżąca Wspólnota Mieszkaniowa uchybiła zatem ustawowemu terminowi do jego wniesienia i dlatego też zasadnie Sąd ten orzekł o nieważności zaskarżonej decyzji.
Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło