I SA/Po 578/13
WyrokWSA w Poznaniu2014-01-29
Skład orzekający: Karol Pawlicki, Katarzyna Nikodem, Waldemar Inerowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy umorzenie postępowania karnego wobec podatnika, które nastąpiło po wydaniu ostatecznej decyzji podatkowej, stanowi nową okoliczność faktyczną lub nowy dowód istniejący w dniu wydania decyzji, uzasadniający wznowienie postępowania podatkowego i uchylenie tej decyzji, jeśli okoliczność ta nie podważa ustaleń organu podatkowego co do nierzetelności faktur dokumentujących transakcje?Ratio decidendi
Umorzenie postępowania karnego wobec podatnika, które nastąpiło po wydaniu ostatecznej decyzji podatkowej, nie stanowi nowej okoliczności faktycznej ani nowego dowodu istniejącego w dniu wydania decyzji, uzasadniającego wznowienie postępowania podatkowego i uchylenie tej decyzji, jeśli okoliczność ta nie podważa ustaleń organu podatkowego co do nierzetelności faktur dokumentujących transakcje. Kluczowe jest, aby nowe okoliczności lub dowody były istotne dla sprawy, czyli mogły wpłynąć na odmienne rozstrzygnięcie, a także istniały w dniu wydania decyzji i nie były znane organowi.Stan faktyczny
Podatnik złożył wniosek o wznowienie postępowania podatkowego i uchylenie ostatecznej decyzji określającej zobowiązanie w podatku od towarów i usług za okresy 2002-2003 r. Wskazał, że postępowanie karne prowadzone przeciwko niemu zostało umorzone, co stanowiło nową okoliczność nieznaną organowi w dacie wydania decyzji. Organy podatkowe odmówiły uchylenia decyzji, uznając, że umorzenie postępowania karnego nie jest istotne dla sprawy, ponieważ nie podważa ustaleń o nierzetelności faktur, które były podstawą zakwestionowania prawa do odliczenia podatku naliczonego. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę podatnika.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karol Pawlicki Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Protokolant st. sekr. sąd. Kamila Kozłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2014r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji w sprawie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do kwietnia, październik, listopad i grudzień 2002r. oraz za miesiące od stycznia do czerwca 2003r. oddala skargę
Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2013r. A.B., na podstawie art. 207 § 1, art. 245 § 1 pkt 2 i 240 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012r., poz.749 ze zm.; dalej O.p.), odmówił uchylenia decyzji ostatecznej Naczelnika Urzędu Skarbowego w[...]z dnia [...] lutego 2006r. określającej A.B tytułu podatku od towarów i usług zobowiązanie za styczeń, luty, marzec, kwiecień, październik, listopad i grudzień 2002r., a także za styczeń, luty, marzec, kwiecień, maj i czerwiec 2003r.
W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że wnioskiem z dnia [...] października 2012r. podatnik wystąpił na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p., o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego w [....] z dnia [...].02.2006r. oraz uchylenie tej decyzji i umorzenie postępowania. W uzasadnieniu wniosku podatnik wyjaśnił, że ww. decyzja została wydana w związku z postępowaniem karnym prowadzonym przez Prokuraturę Rejonową [...] oraz na podstawie informacji otrzymanych z Komendy Miejskiej Policji w [...]. Stwierdził także, że śledztwo prowadzone przez Prokuraturę zostało w stosunku do niego umorzone. Ponadto strona podniosła, że okoliczność niepopełnienia przez nią przestępstwa jest bardzo istotna dla sprawy i nie była znana organowi w dniu wydawania decyzji, tym samym są podstawy do wznowienia postępowania w tej sprawie. Jego zdaniem skoro nie popełnił przestępstwa i faktycznie poniósł wydatki wskazane w zakwestionowanych fakturach, to organ podatkowy nie powinien kwestionować podatku naliczonego ujętego w tych fakturach, a rozliczonego w deklaracjach VAT-7.
Odmawiając uchylenia decyzji Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...], wskazał, że w jego ocenie nie zaistniały przesłanki, określone w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Zdaniem organu podatkowego informacja o umorzeniu postępowania prowadzonego wobec strony przez Prokuraturę, chociaż nowa, jest nieistotna w sprawie określenia podatku od towarów i usług za styczeń, luty, marzec, kwiecień, październik, listopad i grudzień 2002r. oraz za styczeń, luty, marzec, kwiecień, maj i czerwiec 2003r. Umorzenie postępowania przez Prokuraturę nie zmieniło bowiem faktu, że podatnik zawyżył podatek naliczony obniżający podatek należny w związku w uwzględnieniem w deklaracjach VAT-7 podatku naliczonego ujętego w fakturach wystawionych przez [...]S.A. oraz Stację [...] Sp. z o.o., [...]. Organ podatkowy, na podstawie zebranego materiału dowodowego, stwierdził, że dokumenty te nie odzwierciedlają faktycznie przeprowadzonych transakcji pomiędzy ww. podmiotami a podatnikiem. Z informacji uzyskanych od Naczelnika Trzeciego [....]Urzędu Skarbowego w [...], zawartych w piśmie z dnia [...].12.2005r., wynika, że faktury o numerach, które posiadał podatnik, nie zostały wystawione przez [...] S.A. na rzecz podatnika, a ponadto w fakturach tych podano inne daty ich wystawienia i inną wartość sprzedaży. Z kolei w piśmie Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w [....] z dnia [...].12.2005r. poinformowano, że faktury o numerach, które posiada podatnik, nie dokumentują rzeczywiście przeprowadzonych transakcji przez Stację Paliw [...] Sp. z o.o., ponieważ podmiot ten w okresie od [...].10.2002r. Do [...]01.2003r. nie wystawił faktur o takiej numeracji, a w przypadku faktury o numerze [...] stwierdzono, że została ona wystawiona na innego kontrahenta oraz na inną wartość.
W związku z powyższym organ podatkowy wskazał, że na podstawie § 50 ust. 4 pkt 5 lit. a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 109, poz. 1245 ze zm.; dalej rozporządzenie ), dokumenty te nie mogą stanowić podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego.
W odwołaniu z dnia [....].02.2013r. podatnik wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i wydanie orzeczenia zgodnego z jego wnioskiem, ewentualnie o uchylenie decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Strona zarzuciła rozstrzygnięciu organu I instancji: błąd w ustalenia faktycznych, nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy, a także obrazę przepisów prawa materialnego.
Dyrektor Izby Skarbowej w [...] decyzją z dnia [...].04.2013r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji wskazał, że w jego ocenie rozstrzygnięcie dokonane przez organ I instancji jest prawidłowe. Postanowienie Prokuratury Rejonowej [...] z dnia [...].06.2006r., na które powołuje się strona jako przesłanka do wznowienia postępowania, zostało wydane po dniu wydania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] ostatecznej decyzji w niniejszej sprawie. Oznacza to, że ww. postanowienie nie jest nowym dowodem, który istniał w dniu wydania decyzji przez organ podatkowy. Wobec tego nie zaistniała przesłanka, określona w art. 240 § 1 pkt 5 O.p., do uchylenia decyzji dotychczasowej, na podstawie art. 245 § 1 pkt 5 O.p.
Ponadto w ocenie organu odwoławczego wskazana przez stronę okoliczność umorzenia postępowania przez Prokuraturę nie posiada cechy istotności, która skutkowałaby zmianą rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy podkreślił, że w wobec podatnika wydana została decyzja przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z tego względu, że strona zawyżyła podatek naliczony obniżający podatek należny, ponieważ w deklaracjach VAT-7 uwzględniła kwoty tego podatku ujęte w fakturach nieodzwierciedlających faktycznych transakcji. Podmioty widniejące jako ich wystawcy, tj[...]S.A. oraz Stacja Paliw[...] Sp. z o.o., nie potwierdziły, że wystawiły na rzecz A.B takie dokumenty. Wobec tego umorzenie śledztwa przez Prokuraturę Rejonową [...]nie jest istotne dla tej sprawy, co oznacza, że fakt ten nie skutkuje zmianą rozstrzygnięcia.
Ponadto, organ podkreślił, że postępowania karne i podatkowe są niezależne. Rozstrzygnięcie sprawy karnej polega na uznaniu oskarżonego za winnego lub niewinnego popełnienia czynu zabronionego, w tym decydujące znaczenie ma przypisanie mu winy jako czynnika subiektywnego. Dla zbadania rzetelności faktury VAT w postępowaniu podatkowym istotne jest ustalenie stanu faktycznego, opartego na przesłankach obiektywnych. Stąd, umorzenie śledztwa, wobec stwierdzenia, że podejrzany nie popełnił zarzucanego przestępstwa, nie wpływa na rozstrzygnięcie podatkowe.
W skardze z dnia [...] maja 2013r. strona skarżąca wnioskowała o zmianę zaskarżonej decyzji i orzeczenie zgodnie z wnioskiem o wznowienie postępowania, ewentualnie o uchylenie decyzji organu odwoławczego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Strona zarzuciła obrazę art. 240 § 1 O.p. w związku z jego niezastosowaniem, twierdząc, że fakt niepopełnienia przestępstwa, co wynika z decyzji prokuratorskiej, stanowi istotną okoliczność, istniejącą w dacie wydania decyzji przez organ I instancji, która powinna być przesłanką do jej uchylenia.
Strona nie zgodziła się przy tym z twierdzeniem organów podatkowych, że okoliczność niepopełnienia przestępstwa pozostaje bez wpływu na ustalenia w prowadzonym postępowaniu podatkowym. Według podatnika decyzja organu I instancji z 2006r. została wydana w związku z postępowaniem karnym, które prowadziła Prokuratura Rejonowa [...], które zostało wobec niego umorzone, ponieważ nie popełnił zarzucanego mu przestępstwa. Oznacza to, że odpadły podstawy, aby twierdzić, że transakcje udokumentowane fakturami VAT nie miały miejsca.
Ponadto strona podniosła, że w odniesieniu do niniejszej sprawy chybiony jest argument wynikający z art. 245 § 1 pkt 3 lit. b O.p, ponieważ uchylenie decyzji z 2006r. nie będzie skutkować koniecznością wydania jakiejkolwiek "nowej" decyzji orzekającej, co do istoty sprawy.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w [...] wobec braku naruszenia prawa wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 poz.270, ze zm. ) dalej: p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).
Stan faktyczny jest bezsporny.
W dniu [...] listopada 2013 r. podatnik złożył do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] wniosek o wznowienie postępowania podatkowego na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p. zakończonego ostateczną decyzją wydaną przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w której określono zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2002 i 2003 r. i o uchylenie ww. ostatecznej decyzji. Organ zakwestionował prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur niedokumentujących rzeczywistych transakcji. Skarżący wskazał, że w dniu [...] czerwca 2006 r. Prokuratura Rejonowa [...] umorzyła śledztwo w stosunku do skarżącego – A.B. Okoliczność, że skarżący nie popełnił przestępstwa w związku z zakwestionowanymi fakturami, nie była znana organowi w dniu wydania decyzji, a jest to, zdaniem strony skarżącej, okoliczność istotna dla rozpatrzenia sprawy.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] postanowieniem z dnia [...]grudnia 2012 r. wznowił postępowanie podatkowe we wskazanym zakresie, jednakże decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. odmówił uchylenia decyzji z dnia [....] lutego 2006 r., ponieważ nie stwierdził istnienia przesłanki określonej w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Odmawiając uchylenia decyzji organ wskazał, że jest to nowa okoliczność, jednak nie istniejąca w momencie wydawania decyzji. Jest to okoliczność nieistotna w sprawie określenia podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2002-2003 r., ponieważ nie podważa ustaleń co do nierzetelności zakwestionowanych faktur. Dyrektor Izby Skarbowej w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji jest zgodne z obowiązującym prawem. Organ słusznie wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w art. 128 O.p. ustanowiono ogólną zasadę trwałości decyzji podatkowej, co oznacza, że uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych przepisami prawa.
Postępowanie wznowieniowe jest postępowaniem nadzwyczajnym, które toczy się w zawężonych ramach. Jego przedmiotem jest wyłącznie zbadanie, czy zaistniały wyjątkowe okoliczności wymienione w art. 240 § 1 O.p.
Strona w postępowaniu domagała się wzruszenia decyzji ostatecznej w trybie wznowienia postępowania, powołując się na przesłankę określoną w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Zgodnie z tym przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję.
Organ postanowieniem wznowił postępowanie, ponieważ spełnione zostały warunki formalne. W ramach wznowionego postępowania, uwzględniając treść decyzji, której uchylenia domaga się strona, prawidłowo organy obu instancji oceniły podstawę wznowienia. Z treści art. 240 § 1 pkt 5 O.p. wynika, że o zaistnieniu omawianej podstawy wznowienia można mówić wówczas, gdy łącznie zostaną spełnione następujące przesłanki: a) wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, b) są one istotne dla sprawy, tzn. mogą mieć wpływ na jej odmienne rozstrzygnięcie, c) nie były znane organowi, który wydał decyzję, d) dowody istniały w dniu wydania decyzji (zob. B. Gruszczyński w: S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Ordynacja podatkowa, Komentarz, Warszawa 2007, s. 733). Użyty w dyspozycji art. 240 § 1 pkt 5 O.p. łącznik ‘lub" wskazuje, że do wznowienia postępowania wystarczające jest wystąpienie co najmniej jednej z wymienionych przesłanek, tj. nowy dowód istniejący w dniu wydania decyzji bądź nowa okoliczność faktyczna, o ile oczywiście spełnione zostaną pozostałe warunki określone w art. 240 § 1 pkt 5 O.
Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, zgodne z obowiązującym prawem jest stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika urzędu Skarbowego, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki do uchylenia ostatecznej decyzji w zakresie wymiaru podatku od towaru i usług za określone miesiące 2002 i 2003 r.
Postanowienie Prokuratury Rejonowej [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. sygn. Akt [...] nie jest dowodem istniejącym w dniu wydania decyzji. Decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] została wydana w dniu [...] lutego 2006 r., zatem po wydaniu decyzji.
Prawidłowo organy obu instancji uznały, że okoliczność umorzenia postępowania przez Prokuraturę Rejonową wobec skarżącego nie jest okolicznością istotną. Cecha istotności okoliczności lub dowodów jest spełniona wtedy, gdy okoliczności lub dowody mogą mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie. Bez wątpienia okoliczność wskazana we wniosku o wznowienie postępowania nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy i nawet gdyby była znana w momencie wydawania decyzji, nie wpłynęłaby na zmianę rozstrzygnięcia. Organ podatkowy w decyzji z dnia [...] lutego 2006 r. zakwestionował prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur nieodzwierciedlających rzeczywistych transakcji. Materiał dowodowy zebrany w sprawie wskazywał, że podmioty widniejące na zakwestionowanych fakturach jako wystawcy, tj. [...]i Stacja Paliw [...]Sp. z o.o. nie wystawiły wskazanych w decyzji faktur. Strona we wniosku o wznowienie postępowania powołała się na okoliczność umorzenia postępowania karnego wobec skarżącego przez Prokuraturę Rejonową [...], jednakże okoliczność podniesiona przez skarżącego nie podważa ustaleń organów, że faktury, co do których organ zakwestionował prawo do odliczenia podatku naliczonego, nie zostały wystawione przez podmioty widniejące na fakturach jako wystawcy. Zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U z 1993 r. nr 11, poz. 50, ze zm) oraz § 50 ust. 4 pkt 5 lit. a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. z 1999 r. nr 109, poz. 1245, ze zm.) podatnik ma prawo do obniżenia kwoty podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług związanych ze sprzedażą opodatkowaną. Faktury stwierdzające czynności, które nie zostały dokonane nie stanowią podstawy do odliczenia podatku naliczonego. Podatnik nie podważył ustaleń, które były podstawą zakwestionowania rzetelności faktur. Zatem okoliczność umorzenia postępowania karnego jest okolicznością nieistotną w sprawie.
Zgodnie z art. 245 § 1 pkt 2 O.p. organ podatkowy po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 243 § 2 O.p. odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej w całości lub w części, jeżeli nie stwierdzi istnienia przesłanek określonych w art. 240 § 1 O.p. Prawidłowo Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że nie wystąpiły przesłanki z art. 240 § 1 pkt 5 O.p., na które powołała się strona we wniosku, w związku z czym odmówił uchylenia ostatecznej decyzji
Nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi Sąd orzekł o jej oddaleniu na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. nr 270, ze zm.)
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło