I SA/Wa 1342/15

WyrokWSA w Warszawie2015-09-25

Skład orzekający: Tomasz Szmydt, Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Bożena Marciniak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Parafia erygowana w XIII wieku, która prowadzi działalność na Ziemiach Zachodnich i Północnych po 8 maja 1945 r., może ubiegać się o nieodpłatne przekazanie gruntów rolnych na podstawie art. 70a ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w RP?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji błędnie zinterpretowały art. 70a ust. 1 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w RP, utożsamiając powstanie parafii (erygowanie w XIII wieku) z pojęciem "podjęcia działalności" na Ziemiach Zachodnich i Północnych po 8 maja 1945 r. Sąd wskazał, że przepis ten dotyczy parafii, które rozpoczęły działalność duszpasterską po tej dacie w ramach polskiej administracji kościelnej, nawet jeśli wcześniej funkcjonowały w ramach niemieckiej administracji. Ponadto, organy nieprawidłowo oceniły zgodę Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych, która jest niezbędna do przekazania nieruchomości.
Stan faktyczny
Parafia zwróciła się do Wojewody o nieodpłatne przekazanie gruntów rolnych na podstawie art. 70a ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w RP. Wojewoda odmówił, uznając, że parafia została erygowana w XIII wieku, a przepis dotyczy działalności podjętej po 8 maja 1945 r. na Ziemiach Zachodnich i Północnych. Minister Administracji i Cyfryzacji utrzymał decyzję Wojewody w mocy. Parafia wniosła skargę do WSA, zarzucając błędną wykładnię przepisów i naruszenie procedury.
Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody, zasądzając od Ministra na rzecz Parafii zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Szmydt Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Sędzia WSA Bożena Marciniak Protokolant referent stażysta Beata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2015 r. sprawy ze skargi [...] Parafii [...] w B. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie nieodpłatnego przekazania gruntu rolnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Administracji i Cyfryzacji na rzecz [...] Parafii [...] w B. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] Minister Administracji i Cyfryzacji utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...]. Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wnioskiem z 21 stycznia 2013 r., sprecyzowanym pismem z 4 grudnia 2013 r., [...]Parafia [...] w B. zwróciła się do Wojewody [...] o nieodpłatne przekazanie, na podstawie art. 70a ustawy z 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 29, poz. 154 ze zm.), na własność Parafii gruntów rolnych Skarbu Państwa, położonych w R. i Z., oznaczonych jako działka nr [...], o pow. [...]ha i działka nr [...], o pow. [...]ha. Ponadto oświadczyła w wystąpieniu z dnia 4 grudnia 2013 r., że na przekazanej nieruchomości zamierza prowadzić działalność rolniczą. Wojewoda [...]decyzją z dnia [...]lutego 2015 r., nr [...], na podstawie art. 70a ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej odmówił nieodpłatnego przekazania ww. gruntu rolnego. Organ uzasadnił, że wskazana ustawa z dnia 17 maja 1989 r. wprowadziła ograniczenia dotyczące powierzchni przekazywanych parafiom gruntów regulując, że wielkość przekazanej nieruchomości rolnej, wraz z gruntami rolnymi będącymi już własnością parafii, nie może przekraczać 15 ha. Stwierdził, że mając na względzie wykładnię celowościową przepisu art. 70a powołanej ustawy oraz jego ratio legis dotyczy on jedynie tych osób prawnych Kościoła [...], które podjęły działalność na Ziemiach Zachodnich i Północnych w następstwie zakończenia II wojny światowej i związanych z tym zmian terytorialnych kraju, polegających na utracie przez Polskę ziem wschodnich i oddaniu pod polską jurysdykcję terenów na wschód od [...]i [...]. Chodzi zatem o działalność podjętą przez określone osoby prawne Kościoła [...]bezpośrednio po dniu [...] maja 1945 r. Przy czym jak zauważył Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 8 czerwca 2011 r., sygn. K 3/09 przepis ten ma na celu zrekompensowanie szkód wynikających ze zmiany granic Rzeczypospolitej - na skutek czego część nieruchomości kościelnych osób prawnych po II wojnie światowej pozostała poza granicami Polski. Wojewoda podniósł, że wnioskodawczyni postępowania erygowana została w XIII wieku i od tego czasu prowadzi swą duszpasterską działalność, nie sposób uznać, że rozpoczęła ją (czy też uruchomiła) bezpośrednio po dniu 8 maja 1945 r. Nie została zatem spełniona ustawowa przesłanka podjęcia działalności na ziemiach zachodnich - po wskazanej w powołanym uprzednio przepisie art. 70a - dacie. Tym samym nie jest możliwe dokonanie nieodpłatnego przekazania na jej własność gruntów w oparciu o ww. przepis. Organ ponadto wskazał, że Wojewoda [...] pismem z dnia 20 stycznia 2014 r. wystąpił do Agencji Nieruchomości Rolnych Oddziału Terenowego w O. o udzielenie informacji, czy przedmiotowe działki znajdują się w jej zasobie, a jeżeli tak, czy wyraża ona zgodę na ich nieodpłatne przekazanie Parafii. W uzyskanej, w piśmie z dnia 4 lutego 2014 r., odpowiedzi wskazano, że Agencja nie może wyrazić zgody na nieodpłatne przekazanie działki nr [...] na rzecz Parafii, gdyż jest ona położona w granicach administracyjnych miasta. Natomiast działka nr [...] nie figuruje w zasobie Agencji - a zatem również nie może być przedmiotem przekazania. Od powyższej decyzji Wojewody [...] odwołanie złożyła wskazana uprzednio Parafia, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i nieodpłatne przekazanie gruntów rolnych, zgodnie z wnioskiem. Zarzuciła rażące naruszenie: 1) art. 107 § 1 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie, albowiem wydana decyzja nie spełnia wymogów art. 107 k.p.a., 2) art. 107 § 3 k.p.a., 3) art. 70a ustawy o stosunku Państwa do Kościoła [...] w Rzeczpospolitej Polskiej, poprzez jego błędną wykładnię, 4) art. 7 k.p.a., poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i 5) art. 106 § 4 i § 5 kpa, poprzez nieprzeprowadzenie postepowania wyjaśniającego przez Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych i nie wydanie postanowienia, na które (zgodnie z § 5) służy zażalenie, co doprowadziło do wydania decyzji odmownej. Decyzją z dnia [...]czerwca 2015 r., nr [...] Minister Administracji i Cyfryzacji utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2015 r. Organ w uzasadnieniu wydanego orzeczenia stwierdził, że zarzuty Parafii, dotyczące naruszenia przez Wojewodę [...] art. 107 § 1 i 3 k.p.a. nie zasługują na uwzględnienie. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 70a ustawy. Adresat tej decyzji został oznaczony zarówno w sentencji, gdzie wskazano, że odmowa przekazania gruntów rolnych dotyczy Parafii, jak i w rozdzielniku orzeczenia. Decyzja organu I instancji powołuje się na dokument, na którym organ oparł swoje rozstrzygnięcie i wskazuje okoliczności, które na ich podstawie uznał za udowodnione. Zawiera także oznaczenie organu wydającego, datę wydania, podpis osoby upoważnionej do jej wydania oraz pouczenie o możliwości i trybie odwołania. Zgodnie z art. 70a ust. 1 i 3 ustawy, osobom prawnym Kościoła [...], które po dniu 8 maja 1945 r. podjęły działalność na Ziemiach Zachodnich i Północnych, mogą być, na ich wniosek, przekazane nieodpłatnie na własność grunty znajdujące się w zasobach Państwowego Funduszu Ziemi albo w Zasobie Własności Rolnej Skarbu Państwa. Przekazanie wyżej wymienionych nieruchomości następuje w drodze decyzji wojewody właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości, wydanej za zgodą Prezesa Agencji Rolnej Skarbu Państwa - obecnie Agencji Nieruchomości Rolnych, działającej na podstawie ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2012 r. poz. 1187 ze zm.). Tak więc możliwość skorzystania z prawa określonego w art. 70a uzależniona jest od wzmiankowanej zgody Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych, której w rozpatrywanej sprawie odmówiono. Skargę na wskazaną powyżej decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła [...] Parafia [...] w B., wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: - rażące naruszenie art. 107 §3 k.p.a., - rażące naruszenie przepisów prawa, a to art. 70a ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczpospolitej Polskiej, poprzez jego błędną wykładnię, co w konsekwencji doprowadziło do wydania decyzji odmownej, - rażące naruszenie art. 7 k.p.a., poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, - rażące naruszenie art. 12 k.p.a., poprzez naruszenie zasady szybkości postępowania, albowiem wniosek o wydanie decyzji wpłynął do Wojewody w dniu 21 stycznia 2013 r. - rażące naruszenie art. 9 k.p.a, poprzez zaniechanie dokładnego informowania strony ojej prawach i obowiązkach wtoczonym postępowaniu. Skarżąca wskazała, że uzasadnienie organu sprowadza się do poinformowania, że Prezes Agencji Nieruchomości Rolnych nie wyraził zgody na przekazanie gruntu. Uzasadnienie takie, w świetle powołanych wyżej zarzutów nie może się ostać. Skarżąca została erygowana w [...] wieku, a ustawę o stosunku Państwa do Kościoła należy czytać i interpretować całościowo. Jasnym jest, że przepis art. 70a ustawy wprowadza dwa warunki - datę i teren. Wnioskodawca spełnia oba te warunki. Podjął bowiem działalność po roku 1945, na ziemiach Zachodnich Rzeczpospolitej Polskiej. Odpowiadając na skargę Minister Administracji i Cyfryzacji wniósł o oddalenie skargi, podnosząc, że podtrzymuje argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Skargę uznać należy, w ocenie Sądu, za zasadną. Podstawę prawną rozstrzygnięcia organów administracji. stanowił art. 70a przywoływanej wyżej ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej. W myśl tego przepisu osobom prawnym Kościoła Katolickiego, które po dniu 8 maja 1945 r. podjęły działalność na Ziemiach Zachodnich i Północnych, mogą być, na ich wniosek, przekazane nieodpłatnie na własność grunty znajdujące się w zasobach Państwowego Funduszu Ziemi albo w Zasobie Własności Rolnej Skarbu Państwa. Jeżeli grunty te znajdują się w zarządzie lub użytkowaniu osób prawnych, przekazanie na własność może nastąpić wyłącznie za zgodą tych osób (ust. 1). W ust. 2 tego przepisu ustawodawca wprowadził limity obszarowe, zaś w ust. 3 ustanowił, że przekazanie na własność nieruchomości, o których mowa w ust. 1 i 2, następuje w drodze decyzji wojewody właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości, wydanej za zgodą Prezesa Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa (obecnie Agencji Nieruchomości Rolnych). Decyzja ta stanowi podstawę do dokonania wpisów w księgach wieczystych. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 8 czerwca 2011 r. sygn. K 3/09 wyjaśnił, że celem wskazanej regulacji było ostateczne uporządkowanie stosunków własnościowych Kościoła Katolickiego na Ziemiach Zachodnich i Północnych. Kościół, przenosząc działalność swoich osób prawnych z Kresów Wschodnich II Rzeczypospolitej na Ziemie Zachodnie i Północne, został, w wyniku polityki ówczesnych władz państwowych, pozbawiony nieruchomości rolnych, w których władanie wszedł od 1945 r. Trybunał wskazał, że art. 70a ustawy miał zniwelować negatywne skutki działań władz komunistycznych z lat 1946-1971 skierowane przeciwko kościelnym osobom prawnym działającym na Ziemiach Zachodnich i Północnych (punkt 3.1.1. uzasadnienia), jak również, że regulacja ta miała na celu rekompensatę szkód wynikających ze zmiany granic państwa polskiego (punkt 3.5.1. uzasadnienia). Organy obu instancji uzasadniając odmowne załatwienie wniosku Skarżącej Parafii dokonały wykładni powyższego przepisu dla potrzeb rozpoznania sprawy niniejszej koncentrując się na fakcie "podjęcia przez Parafię działalności" po jej erygowaniu , które miało miejsce w XIII wieku ( a zatem nie po dniu 8 maja 1945 r.), z pominięciem tej części wymienionego przepisu , który precyzuje, że chodzi o podjęcie działalności po tej dacie przez osoby prawne Kościoła Katolickiego na Ziemiach Zachodnich i Północnych . Znaczenie pojęcia Ziem Zachodnich i Północnych w rozumieniu przepisu 70a zostało szczegółowo omówione w wyroku tutejszego Sądu z dnia 26 maja 2015r. sygn. I SA/Wa 221/15. Sąd wyjaśnił tam , że pojęcie to nie zostało zdefiniowane ustawowo." Jest ono natomiast powszechnie używane na określenie włączonych do Polski po II Wojnie Światowej w wyniku postanowień konferencji w Poczdamie wschodnich prowincji Niemiec (Śląsk, część Pomorza Zach. i Brandenburgii po linię Odry i Nysy Łużyckiej oraz południowa część Prus Wschodnich) i Wolnego Miasta Gdańska. Wobec powyższego, brak jest podstaw, aby rozumieć powyższe pojęcie w sposób czysto geograficzny (to jest jako zachodnie i północne tereny państwa polskiego Polska administracja kościelna ustanowiona została na tych ziemiach dekretem prymasa Augusta Hlonda z 15 sierpnia 1945 r. (por. R. Marek, opr. cit. str 19 i nast., Prawo i polityka... opr. cit. str. 77)". Poza sporem w niniejszej sprawie jest, że Parafia [...] została erygowana w XIII wieku. W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę (na co zwracał także uwagę WSA w Warszawie w wyroku o sygn. I SA/Wa 221/15) erygowanie, to jest powstanie parafii (rozpoczęcie działalności) w rozumieniu przepisów prawa kanonicznego nie może być utożsamiane z pojęciem "podjęcie działalności" na Ziemiach Zachodnich i Północnych, o której mowa w art. 70a ust. 1 zdanie 1 ustawy. Jak już wyżej wskazano, o Ziemiach Zachodnich i Północnych można mówić dopiero w odniesieniu do okresu po 8 maja 1945 r. Wobec powyższego sam fakt, że dana parafia powstała w rozumieniu przepisów prawa kanonicznego przed dniem 8 maja 1945 r. (w niniejszej sprawie w [...] wieku) nie oznacza jeszcze, że parafia ta nie spełnia warunków z art. 70a ustawy. W przypadku kościelnych osób prawnych rozróżnić bowiem należy powstanie określonej osoby zgodnie z przepisami prawa kanonicznego (czyli erygowanie danej parafii), oraz uznanie danego podmiotu za posiadający osobowość prawną w świetle przepisów prawa publicznego danego państwa (por. B. Rakoczy, Ustawa o stosunku państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczpospolitej Polskiej, Komentarz, Warszawa 2008. str. 65 i nast.). W konsekwencji, Sąd w niniejszym składzie podziela stanowisko sądu administracyjnego zaprezentowane w ww. wyroku z dnia z dnia 26 maja 2015 r., że art. 70a ust. 1 zdanie 1 ustawy odwołuje się do pojęcia kościelnych osób prawnych, przy czym dotyczy on - podobnie jak cała ustawa - wyłącznie kwestii związanych z sytuacją kościelnych osób prawnych mających swoją siedzibę na terenie Rzeczpospolitej Polskiej. Pojęciem polskich osób prawnych kościelnych posługiwał się również w art. XVI Konkordat pomiędzy Rzecząpospolitą Polską a Stolicą Apostolską z dnia 10 lutego 1925 r. (Dz. U nr 72, poz. 501). Wobec powyższego, skoro przed 1945 r. nie istniały Ziemie Zachodnie i Północne w znaczeniu historycznym, a tereny im odpowiadające stanowiły wschodnią część Niemiec, to w świetle postanowień Konkordatu z dnia 10 lutego 1925 r. nie można mówić, by działały na tym terenie polskie kościelne osoby prawne. Tak więc działające przed II Wojną Światową na wschodnich terenach Niemiec parafie Kościoła [...] nie mogły być uznane za polskie kościelne osoby prawne. Jak wskazał WSA w cytowanym wyżej wyroku "na terenach określanych mianem Ziem Zachodnich i Północnych istniały parafie i kościoły katolickie, jednak po zakończeniu działań wojennych parafie te i kościoły musiały być objęte przez polską administrację Kościoła [...] (...). Polska administracja kościelna ustanowiona została na tych ziemiach dekretem prymasa A. H. z dnia 15 sierpnia 1945 r. (...). Tym samym argumentacja Wojewody [...],( co do której nie wiadomo czy została podzielona przez organ II instancji z braku stanowiska tegoż organu w tym zakresie) , oznaczała pominięcie przez ten organ okoliczności, że przed 1945 r. na terenach Ziem Zachodnich i Północnych nie istniały polskie kościelne osoby prawne i dopiero po zakończeniu działań wojennych mógł się rozpocząć proces obejmowania tych ziem przez polską administrację kościelną, która przy tworzeniu polskich kościelnych osób prawnych wykorzystała istniejące już parafie i należące do nich kościoły. W konsekwencji, Sąd podziela stanowisko zaprezentowane w wyżej powołanym wyroku WSA w Warszawie, że art. 70a ust. 1 zdanie 1 rozumieć należy jako dotyczący parafii, które rozpoczęły działalność duszpasterską po 8 maja 1945 r. na Ziemiach Zachodnich i Północnych w ramach polskiej administracji kościelnej, nawet jeżeli uprzednio parafie te funkcjonowały w ramach niemieckiej administracji kościelnej. Powyższe przesądza , że kontrolowane decyzje zostały wydane w następstwie uchybienia przez organy administracji treści stanowiącego ich podstawę prawną art. 70a ust. 1 zdanie 1 ustawy z dnia 17 maja 1989r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej . Niezależnie podkreślić należy , że przy wydawaniu kontrolowanych decyzji naruszony został także art. 70a ust. 3 wskazanej ustawy , który przewiduje , że przekazanie na własność nieruchomości, o których mowa w ust. 1 i 2 art.70a , powinno nastąpić w drodze decyzji wojewody właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości, wydanej za zgodą Prezesa Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa (obecnie Agencji Nieruchomości Rolnych). Mając na uwadze treść cytowanego przepisu , uzyskanie zgody na nieodpłatne przekazanie gruntów osobom prawnym Kościoła Katolickiego od Prezesa Agencji, który jest organem współdziałającym przy wydawaniu decyzji w powyższym przedmiocie , jest zatem elementem niezbędnym warunkującym prawidłowe przeprowadzenie postępowania. Obowiązkiem Prezesa Agencji jest ustalenie czy z punktu widzenia zadań realizowanych przez Agencję i zasad gospodarowania nieruchomościami rolnymi, które musi Agencja uwzględniać (art. 6 i 24 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnym Skarbu Państwa (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1187 z późn. zm. - dalej: "u.g.n.r.s.p.) nie ma przeszkód do wyzbycia się nieruchomości rolnej z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa na rzecz kościelnej osoby prawnej. Rozstrzygnięcie przez organy obu instancji tej kwestii w oparciu o przedłożone do akt sprawy pismo pełniącego obowiązki Zastępcy Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Nieruchomości Rolnych w O. wskazuje , że wypełnienie wskazanego warunku w sprawie niniejszej nie miało miejsca. Art. 5 u.g.n.r.s.p. stanowi, że prawo własności i inne prawa rzeczowe w stosunku do mienia Skarbu Państwa, tj. o którym mowa w art. 1 i 2 tej ustawy wykonuje Agencja. Agencją kieruje Prezes i reprezentuje ją na zewnątrz (art. 9 ust. 2). Prezes kieruje Agencją przy pomocy wiceprezesa, dyrektorów zespołów w Biurze Prezesa oraz dyrektorów oddziałów terenowych. W razie nieobecności Prezesa lub czasowej niemożności wykonywania przez niego obowiązków działalnością Agencji kieruje i reprezentuje ją na zewnątrz wiceprezes, w granicach udzielonego mu pełnomocnictwa (§ 6 ust. 1 i 2 Załącznika do Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 5 grudnia 2011 r. w sprawie nadania statutu Agencji Nieruchomości Rolnych - Dz. U. z 2011, Nr 262, poz. 1567). Ponadto, Prezes może udzielić dyrektorom oddziałów terenowych pełnomocnictw do dokonywania czynności prawnych (§ 14 Załącznika do Rozporządzenia). Z kolei z § 16 Załącznika wynika, że Prezes może w pełnomocnictwie zawrzeć postanowienie zezwalające na ustanowienie przez pełnomocnika innych pełnomocników do dokonywania wszystkich lub niektórych czynności prawnych w granicach udzielonego mu pełnomocnictwa. Pełnomocnictwo powinno być udzielone w tej samej formie, jaka jest wymagana do ważności czynności prawnej będącej przedmiotem pełnomocnictwa, przy czym w każdym przypadku powinno być udzielone na piśmie (§ 17). Wskazane unormowania nie pozostawiają wątpliwości , że wyrażanie zgody na nieodpłatne przekazanie gruntów rolnych, o której mowa w art. 70a ust. 1 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego zostało przez ustawodawcę zastrzeżone dla Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych, chyba że dokona w tym zakresie stosownego pełnomocnictwa osobom wyżej wskazanym. Z akt administracyjnych sprawy nie wynika aby takie pełnomocnictwo zostało komukolwiek udzielone. Stanowisko więc Wojewody [...], a następnie Ministra, co do skutecznego wyrażenia odmowy przez Prezesa Agencji należy uznać za przedwczesne i nieskuteczne. Sąd orzekający w sprawie niniejszej podziela ponadto pogląd tutejszego Sadu wyrażony w uzasadnieniu wyroku z dnia 31.08.2015r. sygn. I SA/Wa 1075/15, że budzi także zastrzeżenia forma (pismo pełniącego obowiązki Zastępcy Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Nieruchomości Rolnych w O.) w jakiej odmowy tej dokonano. Wprawdzie ustawodawca wprost nie określił w jakiej formie winno nastąpić zajęcie stanowiska przez Prezesa w postępowaniu incydentalnym ściśle powiązanym z postępowaniem głównym, to biorąc jednak pod uwagę orzecznictwo sądowoadministracyjne dotyczące oceny postanowień Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie niewyrażania zgody na nieodpłatne przekazanie na własność nieruchomości (por. np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 września 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 1160/14), słusznym wydaje się przyjęcie, aby następowało to w drodze postanowienia wydanego w oparciu o przepis art. 106 k.p.a. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że sprawa została nieprawidłowo rozpatrzona przez Wojewodę [...], a dokonana przez organ odwoławczy ocena prawidłowości zaskarżonej decyzji nie jest zgodna z prawem. Organy administracji orzekające w sprawie nieprawidłowo bowiem rozpatrzyły stan faktyczny sprawy (art. 7 i art. 77 § 1, art. 80 k.p.a), tym samym nie uzasadniły decyzji z wymaganiami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a., naruszając jednocześnie przepis art. 70a ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając ponownie sprawę organ administracji uwzględni wykładnię przepisu art. 70a ust. 1 zdanie 1 ustawy przedstawioną w niniejszym wyroku oraz przeprowadzi postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie, czy spełnione zostały pozostałe warunki wynikające z art. 70a ust. 1-3 ustawy umożliwiające przekazanie Skarżącej nieodpłatnie gruntu rolnego. Odnosząc się zaś do zarzutu związanego z naruszeniem terminu dla rozpoznania niniejszej sprawy przez Wojewodę [...] podnieść należy, że pozostaje on bez wpływu na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Okoliczność ta mogłaby być ewentualnie podnoszona w skardze na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie sprawy przez organ. Na akceptację nie zasługuje natomiast zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. Z treści zaskarżonej decyzji wprost wynika , że jej podstawę prawną stanowił cyt. wyżej art.70a. Stwierdzenie powyższego naruszenia obligowało Sąd do uchylenia decyzji administracyjnych obu instancji - stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozstrzygnięcia o kosztach nastąpiło na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło