II SA/Wa 171/14
WyrokWSA w Warszawie2014-04-03
Skład orzekający: Joanna Kube, Andrzej Kołodziej, Stanisław Marek Pietras
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Miejskiego Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji (MPWiK) prawidłowo odmówiło udostępnienia informacji publicznej dotyczącej operacji finansowych między spółkami komunalnymi, powołując się na tajemnicę przedsiębiorcy?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że MPWiK nie wykazało w sposób obiektywny, iż wnioskowane informacje spełniają przesłanki tajemnicy przedsiębiorstwa. Podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej ma obowiązek zweryfikować zasadność zastrzeżenia tajemnicy przez inny podmiot, a spółki komunalne gospodarujące mieniem publicznym podlegają zasadzie jawności wydatkowania środków publicznych, która ma pierwszeństwo przed tajemnicą przedsiębiorcy w przypadku kolizji wartości.Stan faktyczny
R. Sp. z o.o. wniosła o udostępnienie informacji o operacjach finansowych między dwiema spółkami komunalnymi. MPWiK odmówiło, powołując się na tajemnicę przedsiębiorcy zgłoszoną przez drugą spółkę. Po utrzymaniu decyzji w mocy przez organ wyższego stopnia, spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając brak weryfikacji tajemnicy przedsiębiorstwa i naruszenie zasady jawności środków publicznych. WSA uwzględnił skargę.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję, zasądził zwrot kosztów postępowania i stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Joanna Kube Sędzia WSA – Andrzej Kołodziej Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) Protokolant – starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi R. na decyzję Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] listopada 2013 r. [...], 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w [...] kwotę 440 zł (czterysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
R. Sp. z o. o. wnioskiem z dnia [...] września 2013 r. wystąpiła do Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w W. S. A., na podstawie art. 1, art. 2 ust. 1, art. 4 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.), o udostępnienie informacji dotyczących operacji finansowych powyżej kwoty [...] zł dokonywanych między Miejskim Przedsiębiorstwem Oczyszczania w W. Sp. z o.o. a Miejskim Przedsiębiorstwem Wodociągów i Kanalizacji w W. S.A. w okresie od 1 maja 2013 r. do 1 września 2013 r. i jednocześnie o zestawienia informacji o takich operacjach wykonywanych na rachunek bankowy o nr [...], którego posiadaczem jest Miejskie Przedsiębiorstwo Oczyszczania w W. Sp. z o.o., wraz z podaniem kwot, dat i tytułów wykonanych przelewów.
Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w W. S. A. decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. (bez numerów), działając na podstawie art. 17 ust. 1 w zw. z art. 16 ust. 1 i i 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, odmówiło udostępnienia informacji publicznej objętej wnioskiem. W uzasadnieniu podało, że z uwagi na fakt, iż pytanie dotyczyło operacji finansowych związanych z umową zawartą między Spółką Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w. W. S.A. a Spółką Miejskie Przedsiębiorstwo Oczyszczania w W. Sp. z o.o., zachodziła konieczność ustalenia, czy MPO jako strona umowy wyraża zgodę na ujawnienie informacji objętej wnioskiem. Pismem z dnia [...] listopada 2013 r. MPWiK zostało poinformowane przez MPO, że informacje dotyczące operacji finansowych objętych wnioskiem są traktowane przez MPO jako tajemnica przedsiębiorstwa, w związku z czym MPO zapewnia należytą ochronę ich poufności. Zatem z uwagi na konieczność ochrony tajemnicy przedsiębiorcy, o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, MPWiK nie może wyrazić zgody na udostępnienie informacji wskazanych we wniosku.
We wniosku do Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w W. z dnia [...] listopada 2013 r. skarżąca stwierdziła, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, bowiem nie wykazano w niej, iż wnioskowane informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa i podmiot publiczny nie może zastrzec danych stanowiących informację publiczną jako tajemnicę przedsiębiorstwa jedynie na podstawie własnych mniemań, twierdzeń innego podmiotu czy wewnętrznych regulaminów. Musi on w sposób niepodważalny wykazać, że takie informacje spełniają ustawowe przesłanki uznania ich za tajemnicę przedsiębiorstwa. Ponadto posiada również obowiązek weryfikowania zastrzeżenia tajemnicy przedsiębiorstwa dokonanego przez inny podmiot, a w niniejszej sprawie MPO nie wykazało, że wnioskowane informacje spełniają przesłanki zastrzeżenia ich jako tajemnice przedsiębiorstwa, zaś MPWiK nie zweryfikowało prawidłowości dokonanego zastrzeżenia. Decyzja o odmowie udostępnienia informacji wydana przez MPWiK narusza również w sposób rażący art. 16 ust. 2 pkt 2 ustawy poprzez fakt, iż uzasadnienie decyzji nie zawiera imion, nazwisk, i funkcji osób, które zajęły stanowisko w toku postępowania o udostępnienie informacji publicznej. Wymóg zawarty w treści przytoczonego przepisu ma służyć temu, aby decyzja była zindywidualizowana i łatwo było ustalić osoby, które odpowiadają za jej treść.
Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w W. S. A. decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. (bez numerów), działając na podstawie art. 17 ust. 1 w zw. z art. 16 ust. 1 i i 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] listopada 2013 r. W uzasadnieniu – powołując się na opisany powyżej stan faktyczny i argumentację w niej zawartą – podało, że nie ma ono możliwości weryfikowania prawidłowości zastrzeżenia określonej informacji jako tajemnicy przedsiębiorcy przez inny podmiot. W sytuacji, gdy kontrahent MPWiK wyraźnie oświadcza, że zapewnia należytą ochronę poufności określonej informacji, ujawnienie tej informacji byłoby nieuzasadnioną i arbitralną ingerencją w prawnie chronione interesy kontrahenta. Nie można się również zgodzić z zarzutem, że uzasadnienie decyzji nie zawiera imion, nazwisk i funkcji osób, które zajęły stanowisko w toku postępowania o udostępnienie informacji publicznej, bowiem nikt w tej kwestii nie przedstawiał określonego stanowiska lub opinii.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, R. Sp. z o. o. wniosła o nakazanie Miejskiemu Przedsiębiorstwu Wodociągów i Kanalizacji w W. S. A. udostępnienia informacji publicznej zawartej we wniosku z dnia [...] września 2013 r. W uzasadnieniu – powołując się na opisany powyżej stan faktyczny – podano, że na podmiocie zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej ciąży obowiązek weryfikacji, czy objęta wnioskiem o udostępnienie informacja publiczna zastrzeżona przez inny podmiot (w tym wypadku podmiot, który również sam zobowiązany jest do stosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej, jakim jest MPO) jako tajemnica przedsiębiorstwa, wypełnia przesłanki uzasadniające taką jej kwalifikację. Ponadto podmiotem, który zastrzegł jako tajemnicę przedsiębiorstwa informacje objęte wnioskiem, nie jest "prywatny przedsiębiorca", lecz spółka komunalna należąca w całości do jednostki samorządu terytorialnego, czyli sama będąca de facto podmiotem publicznym zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej. Zatem w w świetle powyższego, nieuzasadnione jest zawarte w skarżonej decyzji stwierdzenie, iż MPWiK nie ma możliwości weryfikowania prawidłowości zastrzeżenia określonej informacji jako tajemnicy przedsiębiorcy przez inny podmiot. Z kolei odnosząc się bezpośrednio do kwestii zasadności zastrzeżenia wnioskowanej informacji publicznej jako tajemnicy przedsiębiorstwa podkreślono, że w zakresie obowiązku udostępnienia informacji publicznej, ograniczenia zawarte w art. 5 ust. 1 i 2 ustawy nie mają charakteru absolutnego. Oznacza to, że niedopuszczalnym jest, aby podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej, dowolnie ograniczał to prawo, zastrzegając zakres informacji, którego udostępnić nie chce, jako tajemnicę przedsiębiorstwa. Informacja publiczna może zostać zastrzeżona jako tajemnica przedsiębiorstwa jedynie w sytuacji, w której w sposób obiektywny spełnia ustawowe przesłanki dotyczące możliwości jej zastrzeżenia. W świetle konieczności wykazania obiektywnych przesłanek uzasadniających uznanie danej informacji za tajemnicę przedsiębiorstwa, nie bez znaczenia pozostaje fakt, że MPWiK nie uznało wnioskowanej informacji za tajemnicę własnego przedsiębiorstwa, mimo iż wniosek obejmował pewien zakres transakcji finansowych dokonywanych między obiema spółkami. Uznając wobec tej samej informacji, zasadność zastosowania klauzuli poufności przez MPO, MPWiK samo nie dokonało takiego zastrzeżenia jej jawności. Niezależnie od powyższego samo stwierdzenie istnienia tajemnicy przedsiębiorstwa nie uzasadnia odmowy dostępu do informacji publicznej. W sytuacji kolizji norm, zgodnie z zasadą proporcjonalności wyrażoną w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, powinno się dokonać ważenia chronionych dóbr, bowiem może się okazać, że nawet pomimo istnienia tajemnicy przedsiębiorstwa, informacja publiczna objęta wnioskiem powinna zostać udostępniona. Ważenie chronionych dóbr w kontekście niniejszej sprawy stawia zasadę jawności wydatkowania środków publicznych ponad zasadą ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa, bowiem wnioskowana informacja dotyczy jedynie przelewów dokonywanych pomiędzy dwiema spółkami komunalnymi, należącymi w całości do jednostki samorządu terytorialnego. Podsumowując, MPWiK w sposób niezgodny z prawem wydało decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej, bowiem nie wskazało precyzyjnie powodów, dla których żądana informacja może zostać w sposób obiektywny uznana za tajemnicę przedsiębiorstwa MPO. Ponadto żądana informacja publiczna nie wypełnia przesłanek uzasadniających zastrzeżenie jej jako tajemnicy przedsiębiorstwa, zaś wynikiem rozstrzygnięcia ewentualnego konfliktu wartości konstytucyjnych jakimi są ochrona tajemnicy przedsiębiorstwa oraz prawo dostępu do informacji publicznej, powinno być przyznanie pierwszeństwa drugiej z nich, ze względu na zasadę jawności wydatkowania środków publicznych. Decyzja o odmowie udostępnienia informacji publicznej wydana przez MPWiK narusza również art. 16 ust. 2 pkt 2 ustawy poprzez fakt, iż uzasadnienie decyzji nie zawiera imion, nazwisk i funkcji osób, które zajęły stanowisko w toku postępowania o udostępnienie informacji publicznej. Wymóg zawarty w treści przytoczonego przepisu ma służyć temu, aby decyzja była zindywidualizowana i łatwo było ustalić osoby, które odpowiadają za jej treść.
W odpowiedzi na skargę Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w W. S. A. wniosło o jej oddalenie, a wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne stwierdziło, że spółka komunalna, będąca podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej, a jednocześnie pełnoprawnym uczestnikiem obrotu gospodarczego, nie może występować w stosunku do pozostałych uczestników obrotu w podwójnej roli kontrahenta i organu władzy publicznej, wyposażonego w kompetencje do weryfikacji celowości zastrzeżenia poufności danych związanych z zawartymi wcześniej transakcjami. Spółka Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w W. niewątpliwie nie posiada statusu organu administracji publicznej w stosunku do innych podmiotów niż wnioskodawca, domagający się udostępnienia informacji publicznej, i nie może w sposób władczy orzekać, czy inny podmiot gospodarczy zasadnie uznał dane informacje za podlegające prawnej ochronie tajemnicy przedsiębiorstwa. Wbrew odmiennemu przekonaniu skarżącej, pojęcie tajemnicy przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów ustawy o zwalczeniu nieuczciwej konkurencji (utożsamianej z tajemnicą przedsiębiorcy w rozumieniu przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej) nie podlega obiektywizacji. Spółka Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji, jako podmiot zobowiązany do udostępniania informacji publicznej i jednocześnie przedsiębiorca utrzymujący relacje handlowe ze spółką MPO, jest zobowiązana respektować ograniczenia w dostępie do informacji publicznej wynikające z art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, co w rozpatrywanej sprawie oznacza konieczność zastosowania się do wyraźnie zadeklarowanej woli kontrahenta. Stwierdzono też, że środki pieniężne stanowiące własność spółek komunalnych co do zasady nie są środkami publicznymi w rozumieniu ustawy o finansach publicznych. Trafne jest natomiast spostrzeżenie skarżącej, że ustosunkowanie się do treści wniosku i podjęcie decyzji co do jego zasadności to czynności, które "musiały zostać podjęte przez określone osoby".
W sprawie niniejszej obydwie zaskarżone decyzje zostały podpisane przez określone osoby, które ujawniły zarówno imiona, nazwiska, jak i pełnione funkcje. Należy zgodzić się, że wymóg zawarty w treści art. 16 ust. 2 pkt 2 u.i.d.p. ma służyć temu, aby decyzja była zindywidualizowana i łatwo było ustalić osoby, które odpowiadają za jej treść i w sprawie niniejszej wymóg ten został spełniony.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze. zm.), obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej; 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych; 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa; 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego; 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
Z powyżej przedstawionych uregulowań wynika, iż krąg podmiotów zobowiązanych do udzielenia informacji publicznej, wskazany w art. 4 ust. 1 ustawy, nie jest ograniczony wyłącznie do podmiotów mieszczących się w pojęciu administracji w sensie organizacyjnym, a obejmuje także podmioty mieszczące się w pojęciu administracji w sensie funkcjonalnym. MPWiK jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej, stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 5 i ust. 3 ustawy.
Z informacji zawartej w Krajowym Rejestrze Sądowym wynika, że MPWiK powstało w wyniku przekształcenia Przedsiębiorstwa Komunalnego, w którym jedynym akcjonariuszem jest W. Celem działalności spółki jest m.in. realizowanie zadań z zakresu wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk i unieszkodliwiania odpadów komunalnych. Z powyższego zatem wynika, że Spółka jest osobą prawną, ustanowioną przez jednostkę samorządu terytorialnego, która gospodaruje mieniem komunalnym, należącym w 100% do W. Gminy. Zgodnie zaś z art. 43 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2001r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), mieniem komunalnym jest własność i inne prawa majątkowe należące do poszczególnych gmin i ich związków oraz mienie innych gminnych osób prawnych, w tym przedsiębiorstw. Skoro majątek Przedsiębiorstwa jest w całości majątkiem komunalnym i MPWiK wykonuje także zadania publiczne, to jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej.
Zgodnie z art. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, każda informacja w sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonym w niniejszej ustawie. Zakres przedmiotowy informacji publicznej wymienia art. 6 ustawy. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto, iż na podstawie art. 1 i art. 6 ustawy o dostępie do informacji publicznej, każda wiadomość wytworzona lub odnosząca się do władz, podmiotów sprawujących funkcje publiczne albo odnoszące się do innych podmiotów, wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa stanowi informację publiczną podlegającą udostępnieniu.
Wyjątki od powyższej zasady wprowadza art. 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej. W myśl ust. 1 powołanego przepisu, prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych. Stosownie natomiast do ust. 2 wymienionego przepisu, prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa.
W świetle postanowień art. 17 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, do podmiotów obowiązanych do udostępnienia informacji publicznej niebędących organem władzy publicznej o odmowie udostępnienia informacji publicznej oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji przepisy art. 16 stosuje się odpowiednio. Stosownie zaś do art. 16 ust. 1 powołanej ustawy, odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji.
Jak wynika z treści powołanego art. 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej, a także art. 61 ust. 3 Konstytucji, dostęp do informacji publicznej nie ma charakteru absolutnego, może podlegać ograniczeniom. Ograniczenie to może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w tym przepisie okoliczności.
Wydając decyzję odmowną z powołaniem się na "tajemnice przedsiębiorcy" (art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej) należy uwzględnić, iż powołana ustawa, nie zawiera definicji tego pojęcia. Orzecznictwo sądowo administracyjne (vide: np. wyrok WSA w Lublinie z dnia 23 kwietnia 2013 r. sygn. akt II SAB/Lu 85/13) i doktryna stoi na stanowisku, że dokonując wykładni zawartego w art. 5 ust. 2 ustawy terminu "tajemnica przedsiębiorcy" należy posiłkowo odwołać się do rozumienia "tajemnicy przedsiębiorstwa" na gruncie ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zakazie nieuczciwej konkurencji (tekst jedn. z 2003 r. Dz. U. Nr 153, poz. 1503 ze zm.), zaś w doktrynie wskazuje się, że pojęcia te w istocie stanowią synonimy (M. Jaśkowska dostęp do informacji publicznej w świetle orzecznictwa NSA, Toruń 2002 r. str. 78).
Zgodnie z art. 11 ust. 4 powołanej ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r., przez tajemnicę przedsiębiorstwa rozumie się nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności.
Orzecznictwo, jak również doktryna, stoi na stanowisku, że gospodarujący informacją, przyjmujący zastrzeżenia przedsiębiorcy, powinien dokonać oceny zasadności wyłączenia jawności żądanej informacji. Na przedsiębiorcy ciąży obowiązek wykazania, że zastrzeżone przez niego informacje, są tego rodzaju, że wpisują się w definicję tajemnicy przedsiębiorstwa. Według wykładni Sądu Najwyższego w wyroku z dnia 28 lutego 2007 r., V CSK 444/06 tajemnicą przedsiębiorcy "są nieujawnione wiadomości, informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne lub inne posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności. Fakt, że informacje dotyczące poszczególnych elementów urządzenia są jawne nie decyduje o odebraniu zespołowi wiadomości o produkcie przymiotu poufności". M. J. w opracowaniu – Udostępnienie informacji publicznej w formie wglądu do dokumentów, P. Spółka z o.o. W. 2013 str. 131 wskazał, iż: "możliwość ograniczenia prawa na podstawie tajemnicy przedsiębiorcy wchodzi w grę, gdy spełnione są przesłanki: 1) brak wcześniejszego upublicznienia określonych informacji znajdujących się w dokumentacji wniesionej przez przedsiębiorcę; 2) uprawdopodobnienie, że informacje te mają ze względu na swój charakter, sposób zastosowania itp. szczególną wartość gospodarczą, co w konsekwencji ich ujawnienia mogłoby narazić takiego przedsiębiorcę na szkodę; 3) podjęcie przez przedsiębiorcę niezbędnych działań w celu zachowania poufności takich informacji (treść dokumentacji) – powinny one nastąpić w momencie składania odpowiednich dokumentów; ich brak dyskwalifikuje możliwość ograniczenia dostępu do tego typu dokumentów ze względu na tego rodzaju przesłankę, w szczególności gdy zastrzeżenie tajemnicy mogłoby nastąpić po wcześniejszym wpłynięciu wniosku o udostępnienie informacji. W ocenie Sądu zobowiązany nie uprawdopodobnił dwóch ostatnich przesłanek.
Dodać należy, iż art. 61 ust. 3 Konstytucji RP wyznacza granice dopuszczalnej ingerencji w zakres prawa do informacji publicznej wskazując, że jego ograniczenie może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w skardze wartości takie jak: ochrona wartości i praw innych osób i produktów gospodarczych oraz ochrona porządku publicznego, bezpieczeństwa ważnego interesu gospodarczego Państwa. Ograniczenia dostępności informacji publicznej i kryteria ważenia kolidujących ze sobą wartości podlegają ocenie z punktu widzenia zasady proporcjonalności określonej w art. 31 ust. 3 Konstytucji. Ograniczając prawną sferę wolności konstytucyjnej obywatela, przepis ustawy musi uczynić to w taki sposób, który przede wszystkim nie naruszy jej istoty i nie spowoduje zachwiania relacji konstytucyjnego dobra, które jest ograniczone. Wskazana regulacja winna być dostosowana do celu, jaki temu ograniczeniu przyświeca, który to cel musi być również kwalifikowany w kategorii wartości konstytucyjnej. Chodzi zatem o prawidłowe wyważenie proporcji, jakie muszą być zachowane, by przyjąć, że dane ograniczenie wolności nie narusza konstytucyjnej hierarchii dóbr (wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2012 r. I OSK 2022/12).
W świetle art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. c) i d) ustawy o dostępie do informacji publicznej, udostępnieniu podlega informacja publiczna o majątku publicznym, w tym o majątku osób prawnych samorządu terytorialnego i podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5, pochodzących z zadysponowania majątkiem, o którym mowa m.in. w lit. c), oraz pożytkach z tego majątku i obciążeniach. W piśmiennictwie przyjmuje się, że informacje dotyczące majątku publicznego powinny obejmować między innymi dane dotyczące majątku jednostek samorządu terytorialnego, dane dotyczące spłat pożyczek udzielonych ze środków publicznych i otrzymanych pożyczek i kredytów. Informacje w tym zakresie powinny więc obejmować wszelkie procesy związane z gromadzeniem środków publicznych oraz ich rozdysponowaniem (M. Bernaczyk, M. Jabłoński, K. Wygoda, Biuletyn ... str. 186-187).
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że dokonywanie operacji finansowych dokonywanych między Miejskim Przedsiębiorstwem Oczyszczania w W. Sp. z o.o. a Miejskim Przedsiębiorstwem Wodociągów i Kanalizacji w W. S.A. i jednocześnie zestawienia informacji o takich operacjach wykonywanych na rachunek bankowy o nr [...], którego posiadaczem jest Miejskie Przedsiębiorstwo Oczyszczania w W. Sp. z o.o., wraz z podaniem kwot, dat i tytułów wykonanych przelewów, wiążą się z dysponowaniem majątkiem publicznym. Zatem żądanie objęte wnioskiem skarżącego mieści się w pojęciu informacji publicznej, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 5 c) i d) ustawy o dostępie do informacji publicznej, albowiem odnosi się do informacji o gospodarowaniu majątkiem tzw. spółki komunalnej.
Nie można także stracić z pola widzenia, iż gospodarka środkami publicznymi jest jawna, co wynika z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r.
o finansach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 885). W świetle art. 4 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, jej przepisy stosuje się także do innych, niż jednostki sektora finansów publicznych, podmiotów w zakresie, w jakim wykorzystują środki publiczne lub dysponują tymi środkami. Co do zasady, informacja o majątku, którym dysponują władze publiczne oraz podmioty realizujące w imieniu tych władz zadania publiczne podlega udostępnieniu podmiotowi zainteresowanemu. Również art. 35 ustawy o finansach publicznych to potwierdza, stanowiąc, że klauzule umowne dotyczące wyłączenia jawności ze względu na tajemnicę przedsiębiorstwa w umowach zawieranych przez jednostki sektora finansów publicznych lub inne podmioty, o ile wynikające z umowy zobowiązanie jest realizowane lub przeznaczone do realizacji ze środków publicznych, uważa się za niezastrzeżone, z wyłączeniem informacji technicznych, technologicznych, organizacyjnych przedsiębiorstwa lub innych posiadających wartość gospodarczą, w rozumieniu przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich w tajemnicy, lub w przypadku, gdy jednostka sektora finansów publicznych wykaże, że informacja stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa z uwagi na to, że wymaga tego istotny interes publiczny lub ważny interes Państwa.
W niniejszej sprawie MPWiK nie wykazało, że przedmiot żądania skarżącej dotyczy informacji technicznej, technologicznej, organizacyjnej przedsiębiorstwa lub innej informacji posiadającej wartość gospodarczą. Obie podjęte w sprawie decyzje kwestii tych nie poruszają. Niewystarczającym jest powołanie się jedynie na tajemnicę przedsiębiorcy jako zawierającą informacje zastrzeżone, bez jakiegokolwiek rozwinięcia, w jakim aspekcie tajemnicę tę należałoby oceniać. Tajemnica przedsiębiorcy, jak każda ustawowo chroniona tajemnica, ma charakter obiektywny i nie można wobec tego istnienia takiej tajemnicy subiektywizować w oparciu jedynie o zgłoszone zastrzeżenie przez MPO. W orzecznictwie sądów administracyjnych kształtuje się pogląd, iż złożone zastrzeżenie może stać się skuteczne dopiero w sytuacji, gdy podmiot zobowiązany do ujawnienia informacji, po przeprowadzeniu stosownego badania, pozytywnie przesądzi, że zastrzeżone informacje mają charakter tajemnicy przedsiębiorstwa, w rozumieniu art. 11 ust. 4 powołanej ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Jeżeli w wyniku weryfikacji okaże się, że zastrzeżona informacja nie stanowi tajemnicy przedsiębiorstwa, to zadeklarowane zastrzeżenie staje się bezskuteczne (vide: wyroki WSA w Warszawie z dnia 12 października 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 1483/12, z dnia 21 czerwca 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 874/13, z dnia 7 czerwca 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 343/13, wyrok WSA w Łodzi z dnia 6 września 2013 r. sygn. akt II SA/Łd 533/13, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 4 września 2013 r. sygn. akt II SA/Gd 321/13). W rozpoznawanej sprawie organ dysponujący żądaną informacją publiczną i jednocześnie przyjmujący zastrzeżenie MPO, w istocie nie dokonał oceny zasadności wyłączenia jawności żądanej informacji mimo, iż to na przedsiębiorcy ciąży obowiązek wykazania, że zastrzeżone przez niego informacje są tego rodzaju, że wpisują się w definicję tajemnicy przedsiębiorstwa. Przyjął natomiast niczym nieuzasadnione założenie, że skoro MPO posiada procedury ochrony informacji i w stosunku do informacji objętej wnioskiem skarżącej, zastrzegł stosowanie tych procedur, to MPWiK nie ma instrumentów prawnych pozwalających na weryfikację zasadności wyłączenia jawności przedmiotowej informacji. Taki pogląd jest błędny, bowiem skoro decyzją administracyjną odmawia udostępnienia informacji publicznej z powołaniem się na tajemnice przedsiębiorcy (art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej), to mając na względzie dyspozycję art. 107 § 3 k.p.a. powinien wskazać, że klauzula poufności na żądaną informację została nałożona prawidłowo. Samo powołanie się na tajemnicę przedsiębiorcy, bez podania konkretnych negatywnych następstw ujawnienia informacji, nie poddaje się kontroli sądowej.
Biorąc zatem pod uwagę, iż normą jest jawność, przejrzystość i transparentność gospodarowania środkami publicznymi, a w tym pojęciu mieszczą się niewątpliwie informacje żądane przez skarżącą oraz mając na względzie, iż w niniejszej sprawie operacje finansowe są dokonywane pomiędzy spółkami komunalnymi (gospodarującymi środkami publicznymi), jak również fakt, że złożone zastrzeżenie może się stać skuteczne dopiero wówczas, gdy zobowiązany podmiot do udzielenia informacji publicznej, po przeprowadzeniu własnego stosownego badania przesądzi pozytywnie, że zastrzeżona informacja ma charakter tajemnicy przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, to brak jest przesłanek do wyłączania jawności żądanej przez skarżącą informacji. W analizowanych powyższej regulacjach prawnych nie sposób odnaleźć podstaw do wydania w sprawie decyzji odmownej, jak też i MPWiK dostatecznie uzasadnionych powodów tej odmowy nie wskazało.
Reasumując, w okolicznościach niniejszej sprawy brak jest podstaw do uznania, że powołana przez Przedsiębiorstwo w zaskarżonej decyzji przesłanka "tajemnicy przedsiębiorcy" zaistniała i wobec tego może stanowić podstawę do wydania decyzji odmownej. Tym samym obie decyzje w sprawie wydano z naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej w zw. z art. 11 usta. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Z tych względów zaskarżona oraz poprzedzającą ją decyzja nie może ostać się w obrocie prawnym.
Natomiast nie ma racji skarżąca Spółka, że uzasadnienie decyzji winno zawierać dane personalne osób zajmujących w procesie decyzyjnym stanowisko, bowiem ramy uzasadnienia wyraźnie wyznacza treść art. 107 § 3 k.p.a., która nie przewiduje powinności.
Rozpoznając ponownie wniosek skarżącego z dnia [...] sierpnia 2013 r., MPWiK będzie obowiązane powyższe rozważania Sądu wziąć pod uwagę.
W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 152 i z art. 132, a w sprawie kosztów na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło