I SA/Wa 3396/14
WyrokWSA w Warszawie2015-09-30
Skład orzekający: Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Dariusz Pirogowicz, Przemysław Żmich
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności orzeczenia organu administracji, które utrzymało w mocy wcześniejsze orzeczenie odmawiające przyznania nieruchomości rolnej, jest zgodna z prawem, w sytuacji gdy wnioskodawca powołuje się na tożsamość sprawy rozstrzygniętej wcześniejszą decyzją o nadaniu ziemi?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy administracji prawidłowo odmówiły stwierdzenia nieważności orzeczenia odmawiającego przyznania nieruchomości rolnej. Kluczowe było stwierdzenie braku tożsamości sprawy rozstrzygniętej decyzją o nadaniu ziemi z 1954 r. i późniejszym orzeczeniem odmawiającym przyznania nieruchomości na podstawie ustawy z 1958 r. Ponadto, nawet jeśli wystąpiłyby drobne naruszenia proceduralne, nie miały one wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia merytorycznego, które było zgodne z prawem, gdyż wnioskodawczyni była już właścicielką nieruchomości na podstawie wcześniejszego aktu nadania ziemi.Stan faktyczny
Skarżący M. R. domagał się stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności wcześniejszego orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej. Orzeczenie to odmawiało przyznania A. R. (matce skarżącego) gospodarstwa rolnego na podstawie ustawy z 1958 r., mimo że posiadała ona już akt nadania ziemi z 1954 r. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. (rozstrzygnięcie sprawy inną decyzją) oraz art. 15 ustawy z 1958 r.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędzia WSA Przemysław Żmich Protokolant referent stażysta Beata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2015 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] września 2014 r., nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję własną z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...].
Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 1945 r., nr [...] Państwowy Urząd Repatriacyjny Oddział w L. uznał A. R. za uprawnioną do osiedlenia się w gospodarstwie rolnym w Polsce, a następnie protokołem z dnia 29 maja 1945 r. przekazał jej w użytkowanie gospodarstwo rolne o pow. [...] ha, oznaczone jako działki nr [...], położone we wsi K., gm. [...], woj. [...].
W dniu 14 stycznia 1948 r. na podstawie zaświadczenia Starostwa Powiatowego w P. omawiana nieruchomość została ujawniona w księdze wieczystej [...], jako własność Skarbu Państwa.
Dokumentem nadania ziemi z dnia [...] grudnia 1954 r. Powiatowa Komisja Ziemska w P. nadała wskazaną nieruchomość na własność A. R., lecz osoba ta nie została wpisana w księdze wieczystej, jako właściciel nieruchomości.
A. Różańska wystąpiła do Powiatowego Urzędu Ziemskiego w P. o nadanie jej na własność przedmiotowego gospodarstwa, na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. Nr 17, poz. 71) podnosząc, że od dnia [...] marca 1953 r. wydzierżawiła je na okres 6 lat M. W.
Orzeczeniem z dnia [...]lipca 1959 r., nr [...] Powiatowa Komisja Ziemska w P. odmówiła przyznania A. R. wskazanego gospodarstwa.
Po rozpatrzeniu odwołania A. R. od powyższego orzeczenia Wojewódzka Komisja Ziemska w P. orzeczeniem z dnia [...]lutego 1960 r., nr [...] utrzymała je w mocy.
M. R. (syn A. R.) wystąpił do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej w P. z dnia [...] lutego 1960 r.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej w P, z dnia [...] lutego 1960 r., nr [...].
Organ uzasadnił, że z zaświadczenia Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w P. z dnia [...]lutego 2009 r. wynika, że nieruchomość o pow. [...]ha, oznaczona dawniej jako działki nr [...], stanowi obecnie działki nr: [...]. Przy czym z rejestru gruntów wynika, że właścicielem działek nr[...] jest L. W. Natomiast działki nr [...] zostały przejęte na rzecz Skarbu Państwa pod budowę drogi krajowej decyzją Wojewody [...] z dnia [...]stycznia 2008 r., nr [...].
Stwierdził, że zgodnie z art. 15 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego, prawo do otrzymania państwowych nieruchomości rolnych w drodze nadania na podstawie przepisów dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 3, poz. 13) oraz dekretu z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska (Dz. U. Nr 49, poz. 279, z późn. zm.) przysługuje: 1) posiadaczom nieruchomości (w stosunku do których wydane zostały orzeczenia komisji ziemskich o nadaniu nieruchomości, chociażby orzeczenia te nie były jeszcze prawomocne), 2) osadnikom i repatriantom wprowadzonym we władanie nieruchomości przez organy administracji rolnej (z wyjątkiem dzierżawców oraz osób użytkujących grunty na podstawie umów o zagospodarowaniu), pod warunkiem, że użytkują oni te nieruchomości w dniu wejścia w życie tej ustawy, tj. w dniu 5 kwietnia 1958 r.
Oznacza to, że warunkiem otrzymania na własność nieruchomości przez ww. osoby było spełnienie łącznie dwóch warunków: 1) użytkowanie nieruchomości w dniu 5 kwietnia 1958 r. i 2) wprowadzenie w posiadanie nieruchomości przez właściwe organy, względnie posiadanie decyzji o nadaniu. Orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej w P. utrzymujące w mocy orzeczenie Powiatowej Komisji Ziemskiej zostało zatem wydane zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami prawa, bowiem wnioskodawczyni nie użytkowała w dniu 5 kwietnia 1958 r. tej nieruchomości.
W odniesieniu do omawianej nieruchomości w obrocie prawnym funkcjonują dwie decyzje: dokument nadania ziemi z dnia 18 grudnia 1954 r., przenoszący na rzecz A. R. własność tej nieruchomości rolnej oraz orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej w P. z dnia [...] lutego 1960 r. utrzymujące w mocy orzeczenie Powiatowej Komisji Ziemskiej z dnia [...]lipca 1959 r. o odmowie przyznania A. R. przedmiotowej nieruchomości w trybie wskazanej powyżej ustawy z dnia 12 marca 1958 r.
Organ uznał, że nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji, jako Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej w P. z dnia [...] lutego 1960 r., jako wydanej w sprawie rozstrzygniętej już inną decyzją, gdyż orzeczenie z dnia [...] lutego 1960 r. nie wkracza w zakres rozstrzygnięcia wcześniejszego aktu nadania ziemi. Jest wręcz przeciwnie, jeżeli już nadano nieruchomość, to nie można było ponownie orzekać o nabyciu jej własności - dlatego zasadnie odmówiono przyznania A. R. przedmiotowej nieruchomości. w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego.
Wnioskiem z dnia [...] lipca 2014 r. M.R. wystąpił o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymując, że w przedmiotowej sprawie zaistniała przesłanka z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. – w sprawie zapadło już poprzednio rozstrzygnięcie inną decyzją ostateczną, tj. dokumentem nadania ziemi z dnia [...] grudnia 1954 r.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] września 2014 r., nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję własną z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...].
Organ podniósł, że stwierdzenie nieważności decyzji jest instytucją szczególną, godzącą w zasadę trwałości decyzji administracyjnych, zaistnienie zatem przesłanki stwierdzającej nieważność musi być oczywiste i oczywistość tę właściwy organ ma obowiązek wykazać. Pewność obrotu prawnego wymaga, by ostateczne decyzje były stabilne i aby można je było wzruszyć tylko w nadzwyczajnych sytuacjach.
W przypadku przesłanki, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. rażące naruszenie prawa musi powodować sytuację, w której wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji dotkniętej takim naruszeniem stanowiło ważniejszą wartość niż zasada trwałości decyzji ostatecznej.
Zgodnie natomiast z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. (powołaną zarówno w ww. wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, jak też we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) organ administracji stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Istnienie decyzji mającej walor rzeczy osądzonej uniemożliwia ponowne rozstrzyganie sprawy nowym orzeczeniem. Należy zauważyć, że ww. przepis ma zastosowanie tylko w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwoma decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Tożsamość sprawy występuje, gdy postępowanie prowadzone jest w ramach tego samego stanu prawnego i faktycznego oraz z udziałem tych samych stron (por. wyrok WSA z dnia 13 listopada 2013 r., sygn. akt VIII SA/Wa 651/13). Przy czym w niniejszym postępowaniu nie można uznać, że sprawa rozstrzygnięta ww. decyzją Powiatowej Komisji Ziemskiej w P. z dnia [...] lipca 1959 r. i Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej w P. z dnia [...] lutego 1960 r. została już wcześniej rozstrzygnięta decyzją, tj. dokumentem nadania ziemi nr [...] z dnia [...] grudnia 1954 r. Wystąpienie A. R. do Powiatowego Urzędu Ziemskiego w P. o nadanie jej na własność przedmiotowego gospodarstwa sformułowane zostało w związku z wejściem w życie ww. ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego.
Na podstawie art. 15 tej ustawy prawo do otrzymania państwowych nieruchomości rolnych na własność w drodze nadania na podstawie przepisów dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13) oraz dekretu z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska (Dz. U. z 1946 r., Nr 49, poz. 279, z ze zm.) przysługuje osobom, które użytkują te nieruchomości w dniu wejścia w życie ustawy, tj. w dniu 5 kwietnia 1958 r. Do kategorii osób określonych w tym przepisie należą: 1) posiadacze nieruchomości, w stosunku do których wydane zostały orzeczenia komisji ziemskich o nadaniu nieruchomości, chociażby orzeczenia te nie były jeszcze prawomocne; 2) osadnicy i repatrianci wprowadzeni we władanie nieruchomości przez organy administracji rolnej, z wyjątkiem dzierżawców oraz osób użytkujących grunty na podstawie umów zagospodarowaniu. Prawo do otrzymania na własność państwowych nieruchomości rolnych zachowały zatem osoby, które w dniu wejścia w życie ww. ustawy nieruchomości te użytkowały za zgodą organów administracji rolnej. Koniecznym warunkiem otrzymania na własność nieruchomości przez te osoby było więc łączne spełnienie wyżej wskazanych ustawowych przesłanek (tj. użytkowanie nieruchomości w dniu 5 kwietnia 1958 r. oraz wprowadzenie w posiadanie nieruchomości przez właściwe organy, względnie posiadanie decyzji o nadaniu). Powiatowa Komisja Ziemska w P. odmówiła A. R. przydziału przedmiotowego gospodarstwa, ponieważ osoba ta w dniu wejścia w życie omawianej ustawy nie była w jego użytkowaniu. Orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej w P. utrzymujące w mocy orzeczenie Powiatowej Komisji Ziemskiej zostało zatem wydane zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami prawa.
Nie ulega również wątpliwości, iż postępowanie, którego wszczęcia domagała się A. R., prowadzone było w związku ze zmianą stanu prawnego, tj. wejściem w życie ustawy o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego. Brak było zatem tożsamości sprawy rozstrzygniętej decyzją - dokumentem nadania ziemi z dnia [...] grudnia 1954 r. w odniesieniu do jej elementu przedmiotowego (stanu prawnego). Inne były bowiem przesłanki nabycia nieruchomości rolnej na podstawie wymienionego uprzednio dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r., inne zaś na podstawie powołanej ustawy z 1958 r. Na podstawie ustawy o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego uwłaszczyć można było posiadacza nieruchomości. Przy czym A. R. była już właścicielką.
Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje zatem na wystąpienie którakolwiek z przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a..
Powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zaskarżył w całości wniósł M. R.
Orzeczeniu temu zarzucił:
- naruszenie przepisu art. 15 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, iż A. R. nie spełniała warunków do otrzymania państwowej nieruchomości rolnej w drodze nadania, ponieważ nie użytkowała omawianej nieruchomości w dniu 5 kwietnia 1958 r., podczas gdy wnioskodawczym użytkowała przedmiotowe gospodarstwo rolne co najmniej do 31 marca 1959 r., czego przejawem było m.in. wydzierżawienie gospodarstwa osobie trzeciej – M. W.;
- naruszenie przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie wobec uznania, że orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej w P. utrzymujące w mocy orzeczenie Powiatowej Komisji Ziemskiej zostało wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, a w konsekwencji nie stwierdzenie nieważności decyzji obarczonej wadą prawną, która to wada uniemożliwia jej prawidłowe funkcjonowanie w obrocie prawnym; art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie wobec uznania, iż orzeczenie Powiatowej Komisji Ziemskiej w P. utrzymane w mocy orzeczeniem Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej w P. nie wkracza w zakres rozstrzygnięcia wcześniejszej decyzji, tj. wydanego przez Powiatową Komisje Ziemską w P. aktu nadania ziemi z dnia [...] grudnia 1954 r. przenoszącego na rzecz A. R. własności przedmiotowej nieruchomości rolnej;
- art.. 10 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a., poprzez niezapewnienie udziału w niniejszym postępowaniu wszystkim uprawnionym stronom, mającym interes prawny, w tym następcom prawnym dawnej właścicielki nieruchomości A. R. (spadkobiercom J. R.) oraz obecnym użytkownikom wieczystym i właścicielom nieruchomości będącej przedmiotem postępowania;
- obrazę przepisów postępowania, a mianowicie art. 7, 8 i 77 § 1 i 4 k.p.a., poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz błędne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego okoliczności sprawy.
Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] czerwca 2014 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania uzasadniając, że z zapadłym rozstrzygnięciem Ministra zgodzić się nie sposób. W dniu [...] kwietnia 1958 r. A. R. była posiadaczem nieruchomości i tak należało ją traktować. Wnioskodawczyni użytkowała przedmiotową nieruchomość w dniu 5 kwietnia 1958 r., nadto spełniała drugi niezbędny warunek otrzymania na własność państwowej nieruchomości rolnej, tj. posiadała decyzję o nadaniu nieruchomości (akt nadania ziemi), zatem odmowa przyznania jej gospodarstwa rolnego była niezasadna, a przy tym rażąco sprzeczna z obowiązującymi przepisami.
W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 §1 pkt 1 ppsa).
Skarga w sprawie niniejszej podlega oddaleniu .
Zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] września 2014r. oraz poprzedzająca ją decyzja tego organu z dnia [...]czerwca 2014r. zapadły w trybie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, który jest nadzwyczajnym trybem postępowania administracyjnego i którego przesłanki zastosowania zostały enumeratywnie wymienione w art. 156 § 1 k.p.a.
Tryb ten jest wyjątkiem od wyrażonej w art. 16 k.p.a. zasady ogólnej trwałości decyzji administracyjnej, a organ administracji publicznej orzekający w tym trybie, posiada jedynie uprawnienia kasacyjne tzn. rozstrzyga tylko i wyłącznie w kwestii istnienia bądź nieistnienia - w dacie wydania kontrolowanej w trybie stwierdzenia nieważności decyzji - przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a., nie rozstrzyga zaś o istocie sprawy będącej przedmiotem postępowania prowadzonego w trybie zwykłym.
Aby zatem stwierdzić nieważność badanej decyzji organ zobowiązany jest bezspornie ustalić zaistnienie jednej z przesłanek wyczerpująco wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Organ administracji publicznej zobligowany jest do stwierdzenia nieważności decyzji, która m.in. wydana została z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.).
Rażącym naruszeniem prawa jest w orzecznictwie sądowoadministracyjnym tylko oczywiste i bezsporne naruszenie przepisu prawa, a przy tym takie, które koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawa (zob. np. wyrok NSA z dnia 8 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 363/11, Lex nr 1145109; wyrok NSA z dnia 7 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1522/10, Lex nr 965193; wyrok NSA z dnia 27 września 2011 r., sygn. akt II OSK 1381/10, Lex nr 966249).
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą winno być ustalenie, czy dana decyzja dotknięta została jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., a nie ponowne rozpoznanie sprawy co do istoty, jak w postępowaniu odwoławczym (por. wyrok NSA z dnia 22 maja 1987 r., IV SA 1062/86, ONSA 1987 r., nr 1, poz. 35 oraz z dnia 28 maja 1985 r., I SA 89/85, GAP 1987, nr 23, s. 43).
Stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej, stanowiące wyjątek od zasady stabilności decyzji, wymaga zatem bezspornego ustalenia, że kontrolowana decyzja dotknięta jest jedną z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a.
W pierwszej kolejności zaznaczyć trzeba, że z treści orzeczeń znajdujących się w aktach sprawy wynika, że przedmiotem kontroli w trybie nadzorczym było orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej w P, z dnia [...]lutego 1960r. ,utrzymujące w mocy orzeczenie Powiatowej Komisji Ziemskiej w P. z dnia [...] lipca 1959r. odmawiające przyznania A. R. gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha we wsi [...], gminie R. na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego.
Wskazanym w orzeczeniu powodem odmowy uwzględnienia wniosku , było niespełnienie przez wnioskodawczynię ustawowej przesłanki zawartej w art.15 cytowanej wyżej ustawy , w postaci użytkowania nieruchomości w dniu 5 kwietnia 1958r.
Organy administracji odmówiły stwierdzenia nieważności wymienionego wyżej orzeczenia powołując się na fakt , że w dacie jego wydania , będące przedmiotem oddalonego wniosku A. R., gospodarstwo rolne stanowiło jej własność na podstawie aktu nadania ziemi z dnia [...] grudnia 1954r. , wydanego przez Powiatową Komisję Ziemską w P.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozpoznając wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy podkreślił , że wbrew zawartym w nim zarzutom, przy wydawaniu kontrolowanego obecnie orzeczenia organ administracji nie naruszył także art.156 § 1 pkt 3 k.p.a. wobec braku tożsamości sprawy zakończonej kontrolowaną decyzją z dnia [...] lutego 1960r. wydaną w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958r. oraz sprawy zakończonej aktem nadania ziemi z dnia [...] grudnia 1954r.
Zdaniem Sądu , jakkolwiek Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydając zaskarżone decyzje przeprowadził postępowanie z naruszeniem treści art.156 §1 k.p.a., jednakże wydane przez ten organ orzeczenia odpowiadają prawu.
Jak to zostało zaznaczone na wstępie, istotą postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest ustalenie przez organ kontroli , czy badana decyzja dotknięta została jedną z wad wymienionych w treści tego przepisu, którego przesłanki wymienione są enumeratywnie. Z uzasadnień analizowanych decyzji bezsprzecznie wynika , że Minister ciążącego na nim obowiązku w tym zakresie nie dopełnił. Powyższe nie wpływa jednak na prawidłowość dokonanego przez ten organ rozstrzygnięcia.
Decydujące znaczenie dla oceny sprawy niniejszej ma bowiem fakt podniesiony przez organ, że kontrolowane nie naruszają obowiązujących przepisów prawa . Niedopuszczalne byłoby bowiem uwzględnienie przez organ wniosku A. R. na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego , w sytuacji gdy zarówno w dacie jego składania jak i w dacie wskazanej w wymienionej regulacji prawnej była ona, w sposób niewątpliwy , właścicielką gospodarstwa rolnego , co dokumentował akt nadania ziemi z dnia [...] grudnia 1954r. , wydany przez Powiatową Komisję Ziemską w P.
Mając na uwadze okoliczność , że warunkiem stwierdzenia nieważności decyzji jest wydanie tej decyzji "bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa" uznać należy , że nie został on spełniony.
Rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie jest bowiem każde naruszenie prawa, ale tylko takie naruszenie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Treść wadliwej decyzji i czynności ją poprzedzające stanowią wtedy zaprzeczenie stanu prawnego. Taka sytuacja w sprawie niniejszej z całą pewnością nie miała miejsca . Skutek prawny kwestionowanej przez Skarżącego decyzji odmownej utrzymanej w mocy orzeczeniem z dnia [...] lutego 1960r. znajduje w pełni uzasadnienie w ogólnych regułach prawa cywilnego , które nie dopuszczają sytuacji powtórnego nabycia prawa własności nieruchomości przez osobę , której prawo własności do tej nieruchomości uregulowane zostało uprzednio na innej podstawie prawnej.
Dla potrzeb oceny zaistnienia lub niezaistnienia rażącego naruszenia prawa ma ponadto zawsze ocena skutków społeczno-ekonomicznych, jakie naruszenie prawa za sobą pociąga (por. wyrok NSA z dnia 27 sierpnia 1987 r., IV SA 926/86, GAP 1989, nr 13, s. 43, z dnia 12 grudnia 1991 r., II SA 1018/91 niepublikowany, z dnia 6 września 1984 r., II SA 737/84, GAP 1988, Nr 18, s. 44, B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, W-wa 1998, str. 813).
W sprawie niniejszej nie może zaś budzić wątpliwości , że kontrolowana decyzja i decyzja ją poprzedzająca nie wpłynęły negatywnie na uprawnienia właścicielskie wnioskodawczyni A. R.
W ocenie Sądu , skoro w dacie wydania wskazanej decyzji stan faktyczny sprawy uzasadniał jej wydanie brak było jednocześnie podstaw do stwierdzenia jej nieważności przez organ kontroli .
Sąd orzekający w sprawie niniejszej w pełni akceptuje także zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stanowisko, że brak jest tożsamości sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] lutego 1960r. wydaną w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958r. oraz sprawy zakończonej aktem nadania ziemi z dnia [...]grudnia 1954r. Inne były bowiem podstawy prawne dokonywanych w oparciu o nie rozstrzygnięć jak i przesłanki ich zastosowania. Wbrew zarzutom skargi organ administracji nie naruszył tym samym treści art.156 § 1 pkt 3 k.p.a.
W odniesieniu do zarzutu skargi skoncentrowanego na fakcie , że nie brały udziału w niniejszym postępowaniu wszystkie osoby , którym przysługiwał przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. wskazać należy , iż nie jest on trafny. Zastrzeżenia w tym przedmiocie mogą być bowiem rozpatrywane w ramach ewentualnego wniosku tych podmiotów zgłoszonego w oparciu o treść art. 145§ 1 pkt 4 k.p.a. ,w trybie wznowienia postępowania .
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło