II FSK 1818/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Anna Dumas po rozpoznaniu w dniu 7 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. T. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 30 września 2015 r., sygn. akt I SAB/Sz 14/15 w sprawie ze skargi M. T. na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. w zakresie wydania odpisów tytułów wykonawczych postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Postanowieniem z dnia 30 września 2015 r., sygn. akt I SAB/Sz 14/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę M. T. na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. w postępowaniu egzekucyjnym. Wyjaśniając motywy podjętego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że pismem z dnia 17 czerwca 2015 r., uzupełnionym w dniu 21 lipca 2015 r. zatytułowanym "SKARGA", skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. "na niezałatwienie sprawy w terminie - nie wydanie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. wymaganych prawem dokumentów, do wykonanego zbiegu kilku egzekucji przez komornika M. S. dnia 08.04.2010 roku w Urzędzie Skarbowym w P. (...)". W skardze wskazała dalej, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w P., na jej żądanie co do wydania "wymaganych prawem: -1 oryginalnego odpisu tytułu wykonawczego (egzekucyjnego) do egzekucji wykonanej z wniosku Starosty P. i co najmniej 3. Oryginalnych odpisów tytułów egzekucyjnych do egzekucji wykonanych jak mi powiedziano w Urzędzie Skarbowym w P. i wezwanie do usunięcia naruszenia mojego interesu prawnego: wydania mnie dokumentów egzekucyjnych, ponieważ brak dokumentów egzekucyjnych uniemożliwia skarżenie", nie wydał wymaganych prawem dokumentów. Odpowiadając na skargę, organ wniósł o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej. W zaskarżonym postanowieniu Sąd stwierdził, że stosownie do art. 26 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm., dalej: u.p.e.a.) tytuł wykonawczy jest dokumentem urzędowym niezbędnym do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Dokument ten stwierdza istnienie i wymagalność obowiązku, do wykonania którego ma doprowadzić wszczęte na jego podstawie postępowanie egzekucyjne i nie mieści się w katalogu spraw, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Tytuł wykonawczy nie rozstrzyga żadnej sprawy administracyjnej, nie jest decyzją ani postanowieniem oraz nie jest aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.". Żaden przepis szczególny nie przyznaje sądowi administracyjnemu kompetencji do kontroli tytułu wykonawczego. Skarga na tytuł wykonawczy jest zatem niedopuszczalna. Podobnie, jak przyjął Sąd, skargą do sądu nie jest objęte doręczenie odpisu tytułu wykonawczego. Doręczenie stanowi czynność materialno-techniczną. Fakt doręczenia ma jedynie ten skutek, że od daty doręczenia odpisu tytułu wykonawczego dla zobowiązanego biegnie termin do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Sąd podkreślił, że zobowiązanie organu tylko do dokonania czynności doręczenia nie może być dokonywane w ramach kompetencji sądu zakreślonych w art. 3 § 2 pkt 1 i 8 w związku z art. 149 p.p.s.a. Reasumując Sąd uznał, że czynność doręczenia odpisu tytułu wykonawczego nie mieści się w katalogu opisanym w art. 3 § 2 i § 3 p.p.s.a. Tym samym niedokonanie takiego doręczenia nie może być przedmiotem skargi na bezczynność organu w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. W skardze kasacyjnej od ww. postanowienia pełnomocnik skarżącej zaskarżył je w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Szczecinie, zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych oraz zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, oświadczając, iż koszty nie zostały opłacone w całości ani w części, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi w sytuacji kiedy przedmiotem skargi była czynność z zakresu administracji publicznej, która objęta jest kontrolą działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna jest niezasadna. W ocenie NSA zarzuty skargi kasacyjnej zmierzają do podważenia stanowiska Sądu pierwszej instancji, że skarga na bezczynność organu, polegającą na niedoręczeniu stronie odpisu tytułu wykonawczego jest niedopuszczalna, gdyż czynność taka nie jest inną czynnością z zakresu administracji publicznej, dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a zatem sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, więc skarga podlega odrzuceniu stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Mając na uwadze, że w postanowieniu z dnia 9 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 2474/16, Naczelny Sąd Administracyjny zajmował się przedmiotową kwestią, zaś skład obecnie orzekający w pełni podziela wyrażone tam stanowisko, przedstawiony dalej wywód, w odpowiednim zakresie, powieli zaprezentowaną w ww. postanowieniu argumentację. Zdaniem NSA nie może być kwestionowane, że – jak trafnie stwierdził Sąd pierwszej instancji w kontrolowanym postanowieniu – tytuł wykonawczy nie podlega kontroli sądu administracyjnego, co nie budzi wątpliwości w judykaturze i o czym sąd kasacyjny już orzekał (patrz: np. postanowienie z dnia 8 stycznia 2014 r. o sygn. akt II GSK 2415/13, publik. CBOSA), zatem skarga na tytuł wykonawczy jest niedopuszczalna. Skoro skarga na tytuł wykonawczy nie przysługuje, to tym bardziej brak jest podstaw do przyjęcia, że przysługuje skarga na bezczynność organu, który nie doręczył stronie, choć powinien, odpisu tytułu wykonawczego. Materialno-techniczna czynność doręczenia odpisu tytułu wykonawczego nie mieści się w katalogu innych czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Po doręczeniu zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a.) organ nie prowadzi ani postępowania administracyjnego, ani sądowoadministracyjnego, tylko postępowanie egzekucyjne w administracji. W tym postępowaniu zobowiązany może wnieść zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (art. 33 § 1 u.p.e.a.), natomiast w myśl art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które przysługuje zażalenie, podlega kontroli sądu administracyjnego sprawowanej w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Należy mieć również na uwadze, że podstawą zarzutu z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. może być m.in. nieistnienie egzekwowanego obowiązku. Zobowiązany (strona postępowania egzekucyjnego w administracji) ma zatem wystarczające instrumenty prawne, aby bronić swojego słusznego interesu, a na podstawie art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. może skorzystać z prawa zaskarżenia do wojewódzkiego sądu administracyjnego postanowień wydanych w związku z zarzutem. Do takich instrumentów nie należy skarga na bezczynność organu (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.) w doręczeniu stronie odpisu tytułu wykonawczego, ponieważ czynność doręczenia takiego tytułu nie jest czynnością zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Powyższe prowadzi do wniosku, że strona nie może skargą na bezczynność domagać się, żeby WSA swoim orzeczeniem wymusił na organie doręczenie mu odpisu tytułu wykonawczego, który następnie mógłby się stać przedmiotem zaskarżenia do tego sądu. Raz jeszcze podkreślić trzeba, że obowiązujące przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują skargi na bezczynność organu w sprawie niedoręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Reasumując, w ocenie NSA, Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że skoro czynność doręczenia odpisu tytułu wykonawczego nie mieści się w katalogu przewidzianym w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., to skarga na bezczynność w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., polegającą na niedoręczeniu odpisu tytułu wykonawczego, jest niedopuszczalna, więc taka skarga podlega odrzuceniu, bo sprawa nią zainicjowana nie należy do właściwości sądu administracyjnego (przywoływany już art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). NSA końcowo zastrzega, że wziął pod uwagę treść pisma strony z dnia 30 października 2015 r., jednak stwierdza, że postawiony tam zarzut nie mógł zasługiwać na uwzględnienie. Odnośnie wniosku o zwrot kosztów postępowania wyjaśnić trzeba, że wynagrodzenia dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez WSA w postępowaniu określonym w przepisach art. 258- 261 p.p.s.a. Z wymienionych powodów oraz na postawie art. 184 p.p.s.a. NSA postanowił jak w sentencji.