II SAB/Ol 42/15
WyrokWSA w Olsztynie2015-10-01
Skład orzekający: Marzenna Glabas, Ewa Osipuk, Adam Matuszak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego prowadził postępowanie w sprawie samowoli budowlanej w sposób przewlekły, z rażącym naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego prowadził postępowanie w sposób przewlekły, ponieważ w okresach od 17 lutego 2014 r. do 26 maja 2014 r., od 11 lipca 2014 r. do 6 października 2014 r. oraz od 3 grudnia 2014 r. do 12 lutego 2015 r. organ nie podjął merytorycznego rozstrzygnięcia przez ponad dwa miesiące. Taka opieszałość, brak koncentracji materiału dowodowego i nieefektywne działania, trwające od 2011 roku, stanowią rażące naruszenie prawa i uzasadniają zobowiązanie organu do zakończenia sprawy w terminie, stwierdzenie przewlekłości z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie grzywny oraz zasądzenie kosztów postępowania.Stan faktyczny
Skarżący J. C. złożył skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) w sprawie samowoli budowlanej. Postępowanie, wszczęte w 2011 r., dotyczyło robót budowlanych na drodze gruntowej. Mimo wielokrotnych decyzji uchylających i przekazujących sprawę do ponownego rozpatrzenia, a także licznych zażaleń skarżącego na bezczynność i przewlekłość PINB, sprawa nie została zakończona. Skarżący domagał się zobowiązania organu do wydania decyzji, stwierdzenia rażącej przewlekłości, wymierzenia grzywny i zwrotu kosztów.Rozstrzygnięcie
I. zobowiązuje Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego do zakończenia sprawy wszczętej z urzędu dnia "[...]" - w terminie 3 miesięcy od zwrotu akt organowi; II. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. wymierza organowi grzywnę w wysokości 500 zł; IV. zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego kwotę 357 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie Sędzia WSA Ewa Osipuk Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Protokolant Specjalista Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2015 r. sprawy ze skargi J. C. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w sprawie samowoli budowlanej I. zobowiązuje Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego do zakończenia sprawy wszczętej z urzędu dnia "[...]" - w terminie 3 miesięcy od zwrotu akt organowi; II. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. wymierza organowi grzywnę w wysokości 500 zł (pięćset złotych); IV. zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego kwotę 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że pismem z dnia 8 czerwca 2011 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w "[...]" (zwany dalej: PINB) zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie robót budowlanych na drodze gruntowej (wewnętrznej) położonej na działkach: nr "[...]" obręb "[...]’, nr "[...]" obręb "[...]", nr "[...]" obręb "[...]".
W toku postępowania wyjaśniającego organ nadzoru budowlanego wydał postanowienie z dnia "[...]", w trybie art. 81c ust. 2 w związku z art. 51 i art. 83 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, nakładając na Gminę "[...]" i Nadleśnictwo "[...]" - właścicieli działek: nr "[...]" obręb "[...]" i nr "[...]" obręb "[...]" (Gmina "[...]") nr "[...]" i "[...]" obręb "[...]" (Nadleśnictwo "[...]") obowiązek dostarczenia w terminie 30 dni opinii technicznej wykonanych na wskazanych działkach robót budowlanych, opisującej zakres i sposób wykonania robót, opis użytych materiałów oraz oceniającej wykonane roboty pod względem ochrony środowiska.
Po otrzymaniu stosownych opinii i przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w tej sprawie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z "[...]" orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie robót budowlanych na drodze gruntowej (wewnętrznej) położonej na działkach: nr "[...]" obręb "[...]", nr "[...]" obręb "[...]", nr "[...]" i "[...]" obręb "[...]" w związku z brakiem podstaw do wydania decyzji załatwiającej sprawę przez jej rozstrzygnięcie co do istoty w oparciu o art. 51 ust. 1 ustawy Prawo budowlane.
W wyniku postępowania odwoławczego, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z "[...]", działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie Dz. U. z 2013 r. poz. 267 - zwanej dalej k.p.a.), uchylił zaskarżoną decyzję w całości i stwierdził brak podstaw do nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia ww. robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.
Po rozpatrzeniu skargi J. C. na ww. decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 8 maja 2012 r. (sygn. akt II SA/Ol 237/12) uchylił wskazane rozstrzygnięcie. Sąd wskazał, że zaistniały w sprawie spór pomiędzy skarżącym, a organem nadzoru budowlanego sprowadza się do rozstrzygnięcia charakteru prawnego robót budowlanych przeprowadzonych na drodze gruntowej (wewnętrznej) położonej na działkach: nr "[...]" obręb "[...]", nr "[...]" obręb "[...]", nr "’[...]" i "[...]" obręb "[...]". Chodzi o ustalenie, czy w ramach wykonanych prac przez R. K., działającego w tym zakresie w porozumieniu z Wójtem Gminy "[...]" i Nadleśnictwem "[...]", doszło do przebudowy drogi wewnętrznej - art. 3 pkt 7a ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118, ze zm) - jak to podaje Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, czy też doszło do budowy drogi w rozumieniu art. 3 pkt 6 tej ustawy, jak uważa skarżący. Rozstrzygnięcie tego sporu ma dla rozpoznania sprawy istotne znaczenie z uwagi na konieczny tryb naprawczy, jaki winien być zastosowany przez organy nadzoru budowlanego w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.
Następnie, decyzją z dnia "[...]" Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Postanowieniem z dnia "[...]" PINB nałożył na Gminę "[...]" i Nadleśnictwo "[...]" obowiązek uzupełnienia przedłożonych opinii technicznych, jak też (postanowienie z dnia "[...]") poinformował J. C. o zaistnieniu zwłoki w rozpatrzeniu sprawy i wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy do dnia "[...]" 2012 r.
Decyzją z dnia "[...]" PINB orzekł o braku przesłanek do wydania decyzji nakazującej Gminie "[...]" i Nadleśnictwu "[...]" wykonanie robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanej inwestycji do stanu zgodnego z prawem.
Po rozpatrzeniu odwołania J. C. od decyzji z dnia "[...]" Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia "[...]" uchylił decyzję organu I instancji i orzekł w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane o braku podstaw do nałożenia obowiązków wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, wykonanych w granicy pasa drogowego, tj. na działce "[...]", obręb "[...]", nr "[...]", obręb "[...]", nr "[...]" i "[...]", obręb "[...]", gmina "[...]".
Wyrokiem z dnia 30 lipca 2013 r. (sygn. akt II SA/Ol 567/13) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" wskazując, że organ nadzoru budowlanego nie wywiązał się z nałożonych na niego, wyrokiem wydanym w sprawie sygn. akt II SA/Ol 237/12, zaleceń.
Następnie, decyzją z dnia "[...]" Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej również jako: WINB) uchylił decyzję PINB z dnia "[...]" i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Postanowieniem z dnia "[...]" PINB nałożył na Gminę "[...]" obowiązek dostarczenia m.in. aktualnego pomiaru geodezyjnego drogi gruntowej (wewnętrznej) uwzględniającego granice działek sąsiednich. Postanowienie to zostało uchylone w całości przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (postanowienie z dnia "[...]").
W dniu "[...]" J. C. wniósł do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego zażalenie na bezczynność PINB wskazując, że od "[...]" PINB nie podjął żadnych czynności w sprawie.
PINB postanowieniem z dnia "[...]" nałożył na Gminę "[...]" i Nadleśnictwo "[...]" obowiązek dostarczenia ekspertyzy technicznej samowolnie wykonanych robót budowlanych wskazując, że ma ona w jednoznaczny sposób wyjaśnić kwestię czy roboty stanowią budowę drogi, czy mają jedynie charakter utwardzenia i wyrównania terenu nieruchomości. Z kolei postanowieniem z dnia "[...]" PINB zawiadomił J. C. w zaistnieniu zwłoki w rozpatrzeniu sprawy i wyznaczył nowy termin jej załatwienia do dnia "[...]".
Postanowieniem z dnia "[...]" Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał zażalenie J. C. w części za uzasadnione, stwierdzając jednocześnie, że nie może decydować czy kierunek postępowania dowodowego obrany przez PINB jest właściwy. Następnie, postanowieniem z dnia "[...]" WINB uchylił postanowienie PINB z dnia "[...]".
W dniu "[...]" J. C., powołując się na art. 37 k.p.a., wniósł do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego zażalenie na bezczynność PINB. Podniósł, że od czasu wydania przez WINB postanowienia z dnia "[...]", PINB nie podjął żadnych czynności, co stanowi naruszenie art. 35 k.p.a.
Decyzją z dnia "[...]’ PINB orzekł o braku przesłanek do wydania decyzji nakazującej Gminie "[...]" i Nadleśnictwu "[...]" wykonanie robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanej inwestycji do stanu zgodnego z prawem.
Po rozpatrzeniu zażalenia J. C. z dnia "[...]", Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia "[...]" odmówił wyznaczenia dodatkowego terminu załatwienia sprawy.
Decyzją z dnia "[...]" Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił w całości decyzję PINB z dnia "[...]" i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazał, że organ I instancji nie zastosował się do zaleceń wskazanych w wyroku WSA w Olsztynie z dnia 30 lipca 2013 r. (sygn. akt II SA/Ol 567/13) i nie ustalił w sposób prawidłowy przedmiotu postępowania administracyjnego. Ponadto, w sprawie istnieje potrzeba zaktualizowania stanu faktycznego.
W dniu "[...]" J. C., powołując się na art. 37 k.p.a., wniósł do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego zażalenie na bezczynność PINB. Podniósł, że od czasu wydania przez WINB decyzji z dnia "[...]", PINB nie podjął żadnych czynności, co stanowi rażące naruszenie art. 35 k.p.a.
Postanowieniem z dnia "[...]" PINB poinformował J. C. o zaistnieniu zwłoki w rozpatrzeniu sprawy i wyznaczył nowy termin jej załatwienia do dnia "[...]".
Postanowieniem z dnia "[...]" WINB uznał zażalenie J. C. za uzasadnione i wyznaczył PINB termin załatwienia sprawy do "[...]".
PINB postanowieniem z dnia "[...]" nałożył na Gminę obowiązek dostarczenia aktualnego pomiaru geodezyjnego działek nr obręb "[...]" oraz nr "[...]" obręb "[...]" stanowiących drogę wewnętrzną uwzględniającego granice działek sąsiednich.
W dniu "[...]" J. C., powołując się na art. 37 k.p.a., wniósł do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego zażalenie na przewlekłe prowadzenie postępowania przez PINB.
Postanowieniem z dnia "[...]" Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał zażalenie za nieuzasadnione i odmówił wyznaczenia dodatkowego terminu załatwienia sprawy.
W dniu 24 czerwca 2015 r. J. C., skierował do WSA w Olsztynie skargę domagając się stwierdzenia, że w prowadzonym postępowaniu doszło do rażącej przewlekłości postępowania ze strony PINB, zobowiązania organu do wydania decyzji w postępowaniu administracyjnym, wymierzenia organowi grzywny, zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi, opisując dotychczasowy przebieg sprawy przypomniał, że postępowanie w niniejszej sprawie toczy się od 2011 r. Termin do jej załatwienia był wielokrotnie przez organ przedłużany, a wydawane przez WINB decyzje kasacyjne potwierdzają przewlekłe prowadzenie sprawy.
W odpowiedzi na skargę PINB wniósł o jej oddalenie. Podniósł, że dopiero w dniu 1 czerwca 2015 r. J. C. przekazał do Inspektoratu wyciąg z protokołu rozprawy Sądu Rejonowego obejmującego m.in. zeznania
geodety. Jak wynika z zeznań geodety roboty geodezyjne nie zostały przeprowadzone na całej powierzchni działek. Nowe okoliczności sprawy zmusiły PINB do nałożenia na Gminę "[...]" obowiązku wykonania pomiaru geodezyjnego w celu wykluczenia naruszeń działek sąsiadujących z działkami nr "[...]" obręb "[...]" oraz nr "[...]" obręb "[...]". Wskazał, że do zakończenia przedmiotowego postępowania
istotne jest ustalenie czy droga wewnętrzna przebiega zgodnie z granica działek
geodezyjnych, na których powinna się znajdować.
Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie w dniu 1 października 2015 r. pełnomocnik skarżącego podniósł, ze postanowieniem z dnia "[...]" WINB uchylił postanowienie PINB z dnia "[...]" i od tego też czasu organ I instancji nie podjął żadnych czynności w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta, w myśl art. 1 § 2 przywołanej ustawy, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w punktach 1 - 4a.
Z kolei, w myśl art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).
W kwestii dopuszczalności skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania wskazać trzeba, że zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a., wniesienie skargi do sądu uwarunkowane jest wyczerpaniem środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). W przypadku skargi na przewlekłość postępowania, o wyczerpaniu środków zaskarżenia można mówić w sytuacji, gdy skarżący przed wniesieniem skargi skorzysta ze środka przewidzianego w art. 37 k.p.a., zgodnie z którym na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 k.p.a. lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa; bądź gdy tryb określony w art. 37 k.p.a. nie znajduje zastosowania, stosownie do art. 52 § 3 i § 4 p.p.s.a., przed wniesieniem skargi wezwie organ do usunięcia naruszenia prawa.
W rozpoznawanej sprawie skarżący przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego dopełnił wymogu wyczerpania środków zaskarżenia, składając, pismem z dnia 22 czerwca 2015 r. zażalenie, w trybie art. 37 § 1 K.p.a., do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (organu wyższego stopnia w stosunku do PINB). Skarżący w sposób jednoznaczny wskazywał na przewlekłe prowadzenie postępowania. WINB, postanowieniem z dnia "[...]" uznał zażalenie za nieuzasadnione i odmówił wyznaczenia dodatkowego terminu załatwienia sprawy. W związku z powyższym wymóg formalny skargi został wyczerpany.
Zaakcentować również przyjdzie, iż przepis art. 149 p.p.s.a., stanowi o instytucji bezczynności i przewlekłości. Skoro ustawodawca odróżnia dwie niezależne od siebie instytucje: bezczynność organu oraz przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania, to każda z nich ma inne zadanie, inny jest cel jej zastosowania i zakres ochrony, której strona może domagać się od sądu administracyjnego. Rozgraniczając zakres skarg na bezczynność i przewlekłość postępowania (art. 149 p.p.s.a.), przez "przewlekłe prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 5. Warszawa 2012, str. 44; J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 69-70), ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (J. Borkowski (w): B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2011, str.238).
W świetle powyższego należy przyjąć, że przewlekłość postępowania jest pojęciem względnym, a skarga na przewlekłość postępowania, dotyczy sytuacji innych niż formalna bezczynność organu. Przewlekłość obejmować będzie opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, także przy nieuzasadnionym obiektywnie przedłużaniu terminu załatwienia sprawy. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 czerwca 2014 r. sygn. akt II OSK 2854/13, orzeczenie sądu w zakresie przewlekłości postępowania ma charakter deklaratoryjny, potwierdzający fakt przewlekłego postępowania. W postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawie ze skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania sąd bada, czy podejmowane przez organ czynności zmierzają do należytego i szybkiego załatwienia sprawy, w jakich odstępach czasu są one podejmowane, a także, czy nie są to czynności pozorne, przedłużające postępowanie i nieprowadzące w istocie do wydania stosownego rozstrzygnięcia. Sąd nie ocenia natomiast merytorycznego sposobu rozpatrywania sprawy przez organ administracyjny. Sąd dokonuje oceny skargi biorąc pod uwagę czynności procesowe dokonywane w toku postępowania, analizując fakty i okoliczności zależne od działania organu i jego pracowników oraz przerwy w postępowaniu wynikające z zaniechania organu lub innych uczestników postępowania. Przewlekłość jest stanem sprawy, którego zaistnienie sąd ocenia bez względu na to, czy organ podjął, czy też nie, dalsze czynności w sprawie. Przy ocenie zwłoki organu nie można też abstrahować od charakteru sprawy, w której organ jest w przewlekłości. Przewlekłość postępowania będzie miała charakter rażący, jeżeli poważne opóźnienia w podejmowanych przez organ czynnościach, wbrew zasadzie szybkości postępowania, wyrażonej w art. 12 § 1 k.p.a., oczywiście pozbawione są jakiegokolwiek racjonalnego usprawiedliwienia.
Rozpoznając skargę na przewlekłość postępowania, Sąd bierze zatem pod uwagę czynności procesowe dokonane w toku postępowania, analizując fakty i okoliczności zależne od działania organu i jego pracowników oraz przerwy w postępowaniu wynikające z zaniechania organu lub innych uczestników postępowania. Weryfikacja działań organu przez Sąd dokonywana jest z uwzględnieniem stanu faktycznego istniejącego w chwili zamknięcia rozprawy. Podkreślić również należy, że przepis art. 35 § 1 k.p.a. nakazuje załatwianie spraw bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Do terminów załatwienia spraw nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Dotyczy to także przyczyny zwłoki z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 k.p.a.).
Zwrócić również należy uwagę na zasadę ogólną szybkości postępowania, wyrażoną w art. 12 k.p.a., której realizacja zagwarantowana jest ww. przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. Zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia.
Odnosząc powyższe rozważania prawne do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy, Sąd uznał, że zaistniały podstawy do stwierdzenia stanu przewlekłości postępowania prowadzonego przez PINB.
Jak wynika ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego w okresie od dnia 17 lutego 2014 r. do dnia 26 maja 2014 r., w okresie od dnia 11 lipca 2014 r. do dnia 6 października 2014 r. oraz w okresie od dnia 3 grudnia 2014 r. do dnia 12 lutego 2015 r. postępowanie administracyjne prowadzone było przez PINB przez ponad kolejne dwa miesiące. W tym okresie organ I instancji nie podjął w sprawie merytorycznego rozstrzygnięcia.
W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, tego rodzaju działanie organu uchybia zasadzie szybkości postępowania administracyjnego, co jest jednoznaczne z przewlekłością postępowania, która stanowi naruszenie prawa. Podkreślić trzeba, że skorzystanie przez organ z uprawnień wynikających z art. 36 k.p.a. i zawiadomienie strony o przesunięciu terminu rozpatrzenia sprawy samo przez się nie wyłącza zarzutu, że postępowanie prowadzone jest przewlekle, gdyż nie powoduje, że zwłoka w stosunku do terminów kodeksowych przestaje istnieć. Wskazane bowiem przez organ przyczyny zwłoki, jak i poprawność ustalenia nowego terminu rozpoznania sprawy podlegają ocenie sądu administracyjnego.
W rozpoznawanym przypadku przedłużenie terminu załatwienia sprawy następowało z powodu braku należytej koncentracji materiału dowodowego oraz braku jasnej koncepcji rozstrzygnięcia sprawy. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że przewlekłość postępowania miała miejsce, gdyż sprawę administracyjną organ prowadził z naruszeniem kodeksowych terminów załatwiania spraw, określonych art. 35 k.p.a., a podejmowane czynności procesowe nie charakteryzowały się koncentracją niezbędną, w świetle wymogów art. 12 k.p.a. W realiach niniejszej sprawy nie może ujść uwadze, że organ I instancji wciąż prowadzi postępowanie zmierzające do ustalenia stanu faktycznego sprawy, tj. ustalenia czy doszło do naruszenia granic działek sąsiadujących z działkami nr "[...]" obręb "[...]" oraz nr "[...]" obręb "[...]".
Ponadto, z chronologii zdarzeń ustalonych na podstawie akt sprawy przedstawionych Sądowi jednoznacznie wynika, że organ prowadził postępowanie w sposób nieefektywny, nie dochował należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie. Analizując czynności organu, w kontekście okoliczności sprawy w spornym okresie przyjąć należało, że PINB prowadził postępowanie administracyjne dłużej niż to konieczne.
Podkreślić przyjdzie, że WINB kilkakrotnie uchylał decyzje i postanowienia organu I instancji. Powyższe oznacza, że PINB prowadził postępowanie w sposób nieefektywny. Ponadto, PINB wykonywał czynności w zbyt dużym odstępie czasu. Zdaniem Sądu, działania organu należało ocenić jako opieszałe i niesprawne, tym bardziej jeśli weźmie się pod uwagę fakt, że postępowanie w sprawie toczy się od kilku lat. Powtórzyć przyjdzie, że nie można przewlekłości postępowania utożsamiać jedynie z przekroczeniem terminów wynikających z art. 35 i art. 36 k.p.a. W konsekwencji, w przekonaniu Sądu, zasadny jest zarzut przewlekłego prowadzenia postępowania, bowiem organ prowadził postępowanie dłużej niż to było konieczne i podejmował czynności w zbyt długich odstępach czasu. W tym kontekście za opieszałe, a więc przewlekłe należy ocenić działania organu, które zmierzają do ustalenia stanu faktycznego sprawy, po pięciu latach prowadzenia postępowania administracyjnego w tym przedmiocie.
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, skład orzekający dopatrzył się w przewlekłości cech rażącego naruszenia prawa – art. 149 § 1a p.p.s.a.
Na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. orzeczono o wymierzeniu organowi grzywny w kwocie 500,00 zł uznając, że w okolicznościach niniejszej sprawy koniecznym jest wymierzenie sankcji za prowadzenie postępowania w sposób przewlekły. Mając zaś na względzie wychowawczą funkcję tej grzywny uznano, że jej wysokość jest adekwatna do stopnia zaniechań organu.
W związku z powyższym, Sąd na podstawie art. 149 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie I i II oraz III sentencji wyroku.
O kosztach orzeczono w punkcie IV według art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło