III SA/Gd 604/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Sędziowie Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2015 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 9 czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia 11 maja 2015 r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (dalej w skrócie "k.p.a.") i art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz. U. z 2011r. Nr 212, poz. 1263 ze zm.) nie stwierdził u M. S. – przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy: przewlekłe zapalenie okołostawowe barku - choroby zawodowej wymienionej w pozycji 19.4 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 k.p.. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia wskazano, że M. S. pracę zawodową rozpoczęła w 1990 r. i do 2006 r. prowadziła własną działalność gospodarczą M. S. Przetwórstwo i Obrót Metalami i Kamieniami Szlachetnymi. Działalność została zlikwidowana. Następnie w latach 2007-2013 wykonywała pracę na stanowisku sprzedawca - kasjer w firmie "A.". Obecnie strona przebywa na rencie. Do obowiązków zawodowych wyżej wymienionej podczas zatrudnienia w firmie "A." na stanowisku sprzedawca-kasjer, należało przyjęcie towaru i rozładowanie palet z użyciem wózka elektrycznego, przygotowywanie się do pracy (pobieranie i przeliczanie zasiłku kasowego, rozliczanie utargu po zakończeniu pracy), obsługa kasy i klienta, wykładanie towaru na półki sklepowe, uzupełnianie ekspozycji, usuwanie makulatury z użyciem wózka, prace porządkowe z użyciem maszyny czyszczącej o napędzie elektrycznym, prace porządkowe w pomieszczeniach sklepu przy użyciu mopa, prasowanie kartonów przy użyciu prasy. Z przeprowadzonej analizy narażenia zawodowego wynika, że prace na ww. stanowisku były różnorodne, nie miały charakteru monotypowości i nie wymagały pracy w pozycji wymuszonej ze stale uniesionymi kończynami górnymi lub ciągłego podnoszenia i dźwigania ciężarów. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy oraz Instytut Medycyny Pracy potwierdziły przewlekłe okołostawowe zapalenie barku prawego nie uznając etiologii zawodowej schorzenia wymienionego w poz. 19.4 wykazu chorób zawodowych. Organ pierwszej instancji wskazał ponadto, że do akt strona złożyła pismo z dnia 23 kwietnia 2015 r. Informacje zawarte w przedmiotowym piśmie nie stanowiły jednakże nowego dowodu w sprawie. Mając na uwadze powyższe okoliczności jak i ustalenia dotyczące sposobu wykonywania pracy i chronometrażu czasu pracy poczynione w toku kontroli miejsca pracy strony przeprowadzonej w dniu 20 lutego 2015 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny nie znalazł podstaw do stwierdzenia u M. S. choroby zawodowej. W odwołaniu od ww. decyzji M. S. podniosła, że nie zgadza się z zaskarżoną decyzją, z ustaleniami zawartymi w kracie oceny narażenia zawodowego oraz z treścią orzeczeń lekarskich wydanych w sprawie. Podała, że lekarze orzecznicy nie wskazali przyczyny choroby, zaś Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny nie odniósł się w decyzji do pisma strony z dnia 23 kwietnia 2015r., do którego dołączono dokumentację fotograficzną. Decyzją z dnia 9 czerwca 2015 r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, wskazując w podstawie prawnej art. 5 pkt 4a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia wskazano, że orzeczenia lekarskie oraz karta oceny narażenia zawodowego zostały wydane przez osoby posiadające odpowiednie uprawnienia i nie budzą zastrzeżeń. Odnośnie zastrzeżeń strony dotyczących karty oceny narażenia zawodowego organ podał, że z zawartego w karcie szczegółowego opisu rodzaju czynności wykonywanych na stanowisku sprzedawca – kasjer, jednoznacznie wynika różnorodny charakter pracy. Organ nie uwzględnił też zarzutu dotyczącego niewskazania przyczyny mogącej mieć wpływ na powstanie choroby, gdyż jednostka orzecznicza jak i organy inspekcji sanitarnej nie są zobowiązane do poszukiwania, wyjaśniania i podawania pozazawodowych przyczyn rozpoznanego schorzenia, w toku orzekania o rozpoznaniu choroby zawodowej lub braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, a także w toku wydawania decyzji. Także niezasadny był zarzut nie uwzględnienia w decyzji kwestii podnoszonych przez stronę w piśmie z dnia 23 kwietnia 2015 r., do którego załączono dokumentację fotograficzną. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w decyzji z dnia 11 maja 2015r. stwierdził bowiem, że informacje tam wskazane nie stanowią nowego dowodu w sprawie. Organ wyjaśnił, że warunkiem stwierdzenia choroby zawodowej jest rozpoznanie jednostki chorobowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych i wykazanie bezsporne lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Zdaniem organu II instancji warunek pierwszy został spełniony, ponieważ przewlekłe zapalenie okołostawowe barku jest wymienione w pozycji 19.4 obowiązującego wykazu chorób zawodowych. Natomiast warunek drugi - stwierdzający, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy - nie został spełniony. W związku z powyższym brak było podstaw do wskazania zawodowego podłoża stwierdzonego u strony przewlekłego zapalenia okołostawowego barku. Konkluzja taka uniemożliwia zatem uznanie, iż schorzenie na które cierpi odwołująca ma etiologię zawodową. W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku M. S. wskazała, że nie zgadza się z treścią wydanego rozstrzygnięcia. W ocenie skarżącej jej schorzenie jest wynikiem pracy w "A".S.A. Skarżąca podała, że podejmując pracę w "A." S.A. w grudniu 2007r. była zdrowa, a jej problemy ze zdrowiem pojawiły się w 2010r. Zaczęło się od bólów kręgosłupa, a potem doszedł ból barku prawego, następnie lewego. Bóle nasiliły się w 2012 r. Zdaniem skarżącej zdrowie utraciła pracując w ww. spółce i z powodu wykonywanej pracy. Skarżąca twierdziła, że karta oceny narażenia zawodowego nie oddaje w pełni obrazu wykonywanej pracy. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Na rozprawie w dniu 1 października 2015 r. skarżąca wskazała, że bóle stawów miała od młodości. Problemy pogłębiły się w czasie pracy w B.. W tym czasie stwierdzono również kompresyjne złamanie kręgosłupa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2014r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest zaś na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) W niniejszej sprawie zaskarżeniu do sądu administracyjnego poddano decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, utrzymującą w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego, który nie stwierdził u skarżącej choroby zawodowej. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazać należy, że stosownie do postanowień § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych wykaz chorób zawodowych ( Dz.U. z 2013 r. poz. 1367), zwanego dalej "rozporządzeniem", wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, określa załącznik do rozporządzenia. Odnosząc się do ww. załącznika w poz. 19.4 Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny nie stwierdził choroby zawodowej - przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy: przewlekłego zapalenia okołostawowego barku. W myśl § 4 ust.1 rozporządzenia właściwy państwowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, a w szczególności kieruje pracownika lub byłego pracownika, którego dotyczy podejrzenie, na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, do jednostki orzeczniczej I stopnia. Właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2004 r., Nr 125, poz. 1317 ze zm.) zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3 (§ 5 ust.1 rozporządzenia). Lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1 rozporządzenia, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim", na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Narażenie zawodowe podlega ocenie, którą w toku podejmowania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej przeprowadza właściwy państwowy inspektor sanitarny. Ocenę narażenia zawodowego sporządza się na formularzu określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 237 § 4 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (tekst jednolity: Dz.U z 2014r., poz.1502 ze zm.). Stosownie do treści § 7 ust.1 rozporządzenia pracownik lub były pracownik, badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika (§ 8 ust.1 rozporządzenia). W judykaturze, jeszcze w czasie obowiązywania rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) jak i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), przyjmowano (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 czerwca 1998 r., III RN 36/98, publ. OSNP 1999/6/192 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 sierpnia 1998 r., I SA 786/98, baza Lex nr 45835), że definicja prawna choroby zawodowej składa się z dwóch elementów, z których jeden jest formalnie wskazany w określonym wykazie, a drugi dotyczy określonego związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy. W aktualnie obowiązującym stanie prawnym, stosownie do art. 2351 Kodeksu pracy za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmowany był powszechnie pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w stosownym orzeczeniu lekarskim (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2000, I SA 2334/99, z dnia 8 listopada 2000 r., I SA 664/00, z dnia 11 grudnia 2001 r., I SA 746/99 – nie publ., z dnia 24 lutego 1998 r., I SA 1520/97, publ. ONSA 1998/4/150). Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie przyjmuje, iż bez orzeczenia lekarskiego (opinii) bądź sprzecznie z nim organ nie może dokonać rozpoznania choroby, tym samym oznacza to, iż ustalenie jednego z ważnych elementów zaliczenia schorzenia do choroby zawodowej uzależnione jest od treści specjalistycznego orzeczenia lekarskiego. Takie stanowisko, akceptowane w pełnej rozciągłości przez skład orzekający w przedmiotowej sprawie zostało przedstawione m.in. w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2002 r. (OPS 3/02, publ. ONSA 2003/1/4). Jest ono w pełni aktualne mając na uwadze okoliczność, iż w dniu 3 lipca 2009 roku weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, zastępujące mający za przedmiot tę samą materię akt normatywny z 2002 r. Co warte podkreślenia, wykaz chorób zawodowych, stanowiący załącznik do ww. rozporządzenia określa zamknięty katalog chorób zawodowych. Powyższe konstatacje nie zmieniają zasadniczej kwestii, że w sprawach chorób zawodowych orzeczenia wydawane są przez właściwe organy administracji publicznej. To organ administracyjny zobligowany jest stosować postanowienia kodeksu postępowania administracyjnego ze wszystkimi konsekwencjami, chyba, że powołane wyżej rozporządzenie zawiera regulacje odmienne. Zwrócić należy bowiem uwagę, że w świetle § 8 ww. aktu normatywnego właściwy funkcjonalnie organ wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie oceny narażenia zawodowego pracownika oraz materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w stosownych orzeczeniach lekarskich. Jak już wyżej wskazano, aby można było uznać dane schorzenie za chorobę zawodową powinien zachodzić związek przyczynowy pomiędzy zachorowaniem na taką chorobę a szkodliwymi czynnikami dla zdrowia występującymi w środowisku pracy albo sposobem wykonywania pracy. W przedmiotowej sprawie orzecznicza jednostka lekarska I stopnia tj. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy potwierdziła na podstawie dokumentacji medycznej i konsultacji ortopedycznej przewlekłe zapalenie okołostawowe barku. Lekarz orzecznik w szczegółowym uzasadnieniu opinii, przywołując ustalenia dotyczące charakterystyki czynności zawodowych wykonywanych przez skarżącą, uznał, że dla stwierdzenia zawodowej etiologii choroby, zgodnie z aktualną wiedzą medyczną, konieczne byłoby ustalenie, że czynności wykonywane przez nią w sklepie polegały na "pracach monotypowych wymagających jednoczesnego unoszenia rąk ponad głowę". Tymczasem, zdaniem orzecznika, co zdaniem Sądu znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym, praca skarżącej nie wykazywała cech umożliwiających stwierdzenie istnienia związku przyczynowego między schorzeniem a sposobem wykonywania pracy. Obsługa kasy fiskalnej, ręczne przenoszenie towarów i układanie ich na półkach regałów, transport mechaniczny oraz praca przy użyciu drabiny, nie spełniają ww. kryteriów. Z żadnych z dowodów zebranych w sprawie, istotnych z punktu widzenia badań lekarskich nakierowanych na ustalenie związku przyczynowego między czynnościami w pracy a chorobą, nie można wywieść, że prace te były "monotypowe wymagające jednoczesnego unoszenia rąk ponad głowę". Orzecznik wskazał jednocześnie, że w przypadku skarżącej, nie można uznać bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że sposób wykonywania pracy na stanowisku sprzedawcy-kasjera stwarzał możliwość wywołania stwierdzonego schorzenia. Z opinii wynika, że za wywołanie schorzenia są odpowiedzialne czynniki pozazawodowe, w tym potwierdzone w badaniu MRI barku prawego zmiany zwyrodnieniowe stawu barkowo-obojczykowego oraz sugerowane przez lekarzy specjalistów seronegatywne zapalenie stawów (obejmujące również staw barkowy), których etiologia nie ma związku z wykonywaną pracą. Takie same wnioski wynikają z wydanego na skutek odwołania orzeczenia lekarskiej jednostki orzeczniczej II stopnia – Instytutu Medycyny Pracy [...] w Ł.. Po analizie dokumentacji medycznej, badaniach przeprowadzonych w Instytucie oraz oceny narażenia zawodowego, stwierdzono w nim, że czynności wykonywane przez skarżącą na stanowisku pracy, nie stwarzały warunków do przeciążenia stawów barkowych. Stwierdzono, że badana nie wykonywała pracy wymagającej pozycji wymuszonej, ze stale uniesionymi kończynami górnymi, ani wymagającej ciągłego podnoszenia i dźwigania ciężarów. Nadto w opinii Instytutu wskazano, że współistniejące choroby układu ruchu pod postacią reumatoidalnego zapalenia stawów oraz obecne skrzywienie prawostronne kręgosłupa szyjnego ze zwężeniem szpar międzykręgowych C4/C5 w części tylnej oraz C6/C7 w całości wielopoziomową dyskopatią mogą być przyczyną wystąpienia bólów, drętwienia słabszej siły mięśniowej obu kończyn górnych. Podkreślić trzeba, w świetle wyczerpujących i zbieżnych opinii upoważnionych jednostek lekarskich, że występującego u skarżącej przewlekłego zapalenia okołostawowego barku nie można uznać za chorobę zawodową albowiem nie zostały spełnione przesłanki kryterium diagnostyczno – orzeczniczego zawarte w poz. 19.4 cytowanego wykazu. Nie można więc uznać stwierdzonego u skarżącej przewlekłego zapalenia okołostawowego barku za pozostającą w związku przyczynowym z czynnościami wykonywanymi w środowisku pracy skarżącej. Jak wskazano wcześniej, bez przedmiotowych opinii bądź sprzecznie z tymi opiniami organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Nie oznacza to zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania dogłębnej oceny opinii w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a. Organ nie może bowiem oprzeć swego rozstrzygnięcia w sprawie na opinii lekarskiej o lakonicznej treści, nie zawierającej przekonywającego i należytego uzasadnienia, bądź sprzecznej z przepisami prawa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 1994 r., SA/Wr 147/94, publ. Prokuratura i Prawo 1995/2/53). W przedmiotowej sprawie wymagania te zostały spełnione, gdyż wydane opinie są spójne oraz należycie uzasadnione. Stwierdzono w nich jednoznacznie, uwzględniając zarówno wyniki badań jak i ocenę narażenia zawodowego poprzez analizę charakterystyki czynności wykonywanych na stanowisku pracy skarżącej, że rozpoznane u niej schorzenie nie ma podłoża zawodowego. Przyjąć zatem w reasumpcji należy, że jednostki medycyny pracy w sposób przekonywający wyjaśniły z jakich przyczyn choroby skarżącej nie można uznać za chorobę zawodową. Wyrażona ocena została zawarta w spełniających wymagania formalne opiniach upoważnionych do tego placówek, których prawidłowości przeprowadzenia skarżąca co do zasady nie zakwestionowała. Zatem z uwagi na fakt, że warunkiem koniecznym stwierdzenia przez organy inspekcji sanitarnej choroby zawodowej jest jej uprzednie, lekarskie rozpoznanie przez właściwe medyczne jednostki orzecznicze, orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej jest wiążące dla organów administracji orzekających w przedmiocie choroby zawodowej i prowadzić musi do odmowy stwierdzenia choroby (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2001 r., I SA 1801/00, baza Lex nr 77663). Stwierdzić nadto należy, iż w świetle art. 7 i 77 k.p.a. postępowanie administracyjne organu inspekcji sanitarnej przeprowadzone zostało w sposób prawidłowy. W związku z tym zarzuty skarżącej podniesione w skardze nie zasługują na uwzględnienie. Mając powyższe na uwadze, Sąd na mocy art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.