II SA/Bd 230/15
WyrokWSA w Bydgoszczy2015-10-02
Skład orzekający: Leszek Tyliński, Anna Klotz, Jarosław Wichrowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy rozbudowa budynku mieszkalnego, która została zakończona przed wejściem w życie ustawy Prawo budowlane z 1994 r., może zostać zalegalizowana na podstawie przepisów Prawa budowlanego z 1974 r., nawet jeśli narusza przepisy o planowaniu przestrzennym obowiązujące w dacie orzekania?Ratio decidendi
Rozbudowa budynku mieszkalnego, która została zakończona przed wejściem w życie Prawa budowlanego z 1994 r., podlega legalizacji na podstawie przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. Nawet jeśli obiekt narusza przepisy o planowaniu przestrzennym obowiązujące w dacie orzekania, nie stanowi to podstawy do nakazu rozbiórki, jeśli nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia lub niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. W takim przypadku dopuszczalna jest legalizacja obiektu poprzez wydanie pozwolenia na użytkowanie.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która udzieliła pozwolenia na użytkowanie rozbudowanej części budynku mieszkalnego. Rozbudowa, obejmująca kuchnię i łazienkę, została dokonana samowolnie. Organy administracji uznały, że rozbudowa zakończyła się przed 1 stycznia 1995 r. i podlegała przepisom Prawa budowlanego z 1974 r. Skarżąca kwestionowała datę zakończenia budowy oraz zastosowanie przepisów, argumentując, że rozbudowa była w toku w 1995 r. i powinna być oceniana według Prawa budowlanego z 1994 r. oraz że narusza przepisy o planowaniu przestrzennym.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Leszek Tyliński Sędziowie sędzia WSA Anna Klotz sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Dominika Znaniecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2015 r. sprawy ze skargi H. S. na decyzję [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie części obiektu oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Miasta W. na podstawie art. 81 ust. 1 pkt 2 i art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 ze zm., dalej zwana P.b.) w zw. z art. 42 ust. 3 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r. Nr 38, poz. 229 z późn. zm., dalej zwana P.b. z 1974 r.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej zwana K.p.a.), udzielił pozwolenia na użytkowanie rozbudowanej części budynku mieszkalnego zlokalizowanego na nieruchomości przy Al. C. [...] (dz. nr [...]/[...] KM [...]) we W. Pozwolenie obejmuje część budynku (pomieszczenia kuchni i łazienki) dobudowaną od strony północnej. Powierzchnia użytkowa rozbudowanej części budynku - 14,19 m2. Rozbudowaną część budynku należy użytkować zgodnie z przeznaczeniem.
W uzasadnieniu organ wskazał, że M. M. na nieruchomości przy Al. C. [...] we W. dokonał samowolnej rozbudowy budynku mieszkalnego (wybudowanego w okresie międzywojennym) bez wymaganego pozwolenia na budowę. Zakres rozbudowy obejmował dobudowę do budynku mieszkalnego:
od strony ulicy W. i Al. C. części budynku o wymiarach od 2,80 do 3,80m na 5 m,
od strony działki nr [...] części budynku o wymiarach 1,40 x 4,70 m.
Pierwotnie organ na podstawie zebranego wówczas materiału dowodowego (ustalenia kontroli, ustalenia rozprawy administracyjnej z [...].04.2013 r., oświadczenia świadków, fotografie, film z [...].06.1995 r.) uznał, że cała rozbudowa przeprowadzona została w czasie obowiązywania Prawa budowlanego z 1974 r., co obligowało do prowadzenia postępowania w sprawie samowoli budowlanej na podstawie przepisów powyższej ustawy. Wskazuje na to bowiem art. 103 ust. 2 P.b. stanowiący, że przepisu art. 48 (dot. samowoli) nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. W związku z powyższym zgodnie z dyspozycją art. 103 ust. 2 P.b., zastosowanie mają dotychczasowe przepisy, tj. ustawa z dnia 24.10.1974 r. Prawo budowlane, w tym m.in. naruszony art. 28 ust. 1, który mówi, że roboty budowlane, z wyjątkiem rozbiórek, można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę.
Zgodnie z art. 37 ust. 1 P.b. z 1974 r., obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Samowolną inwestycję należy rozpatrywać w oparciu o przepisy budowlane z okresu budowy oraz aktualne przepisy o planowaniu przestrzennym przeanalizowano. W związku z tym przeanalizowano, czy lokalizacja obiektu narusza aktualne przepisy o planowaniu przestrzennym. Ustalono, że obszar przedmiotowej nieruchomości ujęty jest w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonym uchwałą nr XXIV/171/2012 Rady Miasta Włocławek z 30 sierpnia 2012 r. Po wstępnej analizie zgodności z miejscowym planem pojawiła się wątpliwość co do przekroczenia przez inwestora nieprzekraczalnej linii zabudowy. Wydział Architektury i Urbanistyki Urzędu Miasta W. poinformował, że położenie rozbudowanej części budynku (oznaczonej kolorem zielonym oraz dodatkowo zakreskowanej) jest niezgodne z ustaleniami aktualnie obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego przyjętego Uchwalą Nr XXIV/171/2012 Rady Miasta Włocławek z 30 sierpnia 2012 r. W oparciu o powyższe stwierdzenie organ uznał, że rozbudowa jest niezgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i wydał decyzję nakazującą rozbiórkę części rozbudowanej.
Od decyzji tej do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego odwołał się inwestor M. M. Organ nadrzędny przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające, z którego wynikało, że samowolna rozbudowa ostatecznie jest zgodna z przepisami o zagospodarowaniu przestrzennym, powołując się przy tym na pismo Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta W. z [...].08.2013 r., znak [...]. Wobec tego organ odwoławczy decyzją uchylił zaskarżoną decyzję.
W związku z zaleceniami organu II instancji uzupełniono postępowanie wyjaśniające odnośnie daty wybudowania poszczególnych części budynku. Przesłuchano m.in. 10 nowych świadków, w tym troje niespokrewnionych ze stronami postępowania. Po analizie zebranego materiału dowodowego należało niewątpliwie stwierdzić, że poszczególne etapy rozbudowy następowały w różnych okresach, co więcej, za panowania różnych aktów prawnych normujących działalność obejmującą sprawy budowy obiektów budowlanych. Należało zatem postępowanie podzielić i w stosunku do każdej z dobudów prowadzić je oddzielnie. W związku z tym postępowanie administracyjne przeprowadzono oddzielnie dla rozbudowanej części, w której znajduje się kuchnia i łazienka oraz części w której znajduje się wiatrołap.
Ze względu na następujące w latach 90-tych XX w. zmiany w kształcie będącego przedmiotem postępowania budynku zasadniczą kwestią było wyjaśnienie daty wykonania przedmiotowej rozbudowy. Opierając się na oświadczeniach stron postępowania oraz świadków (M. M., M. R., W. M., M. M., D. T., Z. M., Z. K., A. S., A. K., K. K., A. F., M. K., M. B., E. M., M. T.) oraz przedłożonym filmie z 199[...] r. należało jednoznacznie stwierdzić, że rozbudowana o kuchnię i łazienkę część budynku istniała w 199[...] r., pomimo że nie widniała na mapach z tamtego okresu. Wobec powyższych ustaleń uznano, że przedmiotowa część budynku została wybudowana w stopniu umożliwiającym użytkowanie przed 199[...] r. (jeżeli prace budowlane zakończyły się przed [...].01.199[...] r. i umożliwiały użytkowanie także w części obiektu, to budowę należy uznać za zakończoną - tak uznał NSA w wyroku z 20.03.1997 r., SA/Ka 2178/95). Przy czym, jak wynika z oświadczeń części świadków (Z. K., A. S., K. K., M. K., M. B., E. M., M. T.), pierwotnie w latach 80-tych XX w. w miejscu obecnej kuchni i łazienki znajdował się garaż.
Z uwagi na powyższe ustalenia postępowanie prowadzić należało na podstawie przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. Ustalono także, że rozbudowana część narusza przepisy dotyczące usytuowania, tj. art. 43 ustawy o drogach publicznych, ściana przedmiotowej rozbudowy bowiem znajduje się obecnie w odległości poniżej wymaganych 6 m od krawędzi jezdni - ul. W.
Wobec tego, celem doprowadzenia rozbudowy do stanu zgodnego z prawem (usunięcia skutków samowoli), skorzystano z dyspozycji art. 56 ust. 1 P.b. z 1974 r. i zobowiązano inwestora do przedłożenia dokumentów wskazujących, czy samowola nie stwarza zagrożenia bezpieczeństwa dla ludzi, mienia oraz otoczenia lub czy w celu eliminacji ewentualnych nieprawidłowości wymaga zmian lub przeróbek, o których mowa w art. 40. Z uwagi na przebudowę kominów nakazano ponadto przedłożyć aktualne badania przewodów kominowych wykonane przez osobę posiadającą stosowne kwalifikacje. Ze względu na wcześniej przeprowadzone przez organ postępowanie dotyczące również samowolnej rozbudowy przedmiotowego budynku mieszkalnego (obecnie zakończone) do rozpatrzenia sprawy wykorzystano również sporządzoną wówczas inwentaryzację geodezyjną budynku, bowiem obejmuje ona również część rozbudowaną rozpatrywaną w niniejszym postępowaniu (inwentaryzacja geodezyjna z [...].07.2013 r. przyjęta do zasobu UM W. [...].01.2014 r.).
W dniu [...].072014 r. wpłynęły żądane dokumenty. Ponadto inwestor z uwagi na brak opinii rzeczoznawcy ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych przedłożył poprawioną - uzupełnioną ocenę techniczną dotyczącą przedmiotowej rozbudowy. Z analizy przedłożonej oceny technicznej sporządzonej przez A. Z., posiadającego uprawnienia budowlane nr [...] i [...], wynika, że obiekt jest w dobrym stanie technicznym. Autor oceny poza pracami mającymi charakter bieżącej konserwacji nie wskazywał do wykonania żadnych robót doprowadzających obiekt do stanu zgodnego z przepisami. Ponadto rzeczoznawca ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych mgr inż. H. B., posiadający uprawnienia nr [...], stwierdził, że obiekt, jak również jego lokalizacja, jest zgodna z wymaganiami ochrony przeciwpożarowej. Mistrz kominiarski G. Z., posiadający uprawnienia nr [...], stwierdził natomiast, że stan przewodów kominowych i ich poszczególnych części jest dobry. Nie było zatem podstaw do nakazywania inwestorowi wykonania zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem (art. 40 P.b. z 1974 r.).
Zgodnie z przyjętym orzecznictwem, każde postępowanie w sprawie samowoli powstałej pod rządami Prawa budowlanego z 1974 r. winno zakończyć się decyzją o pozwoleniu na użytkowanie lub też w przypadku braku możliwości legalizacji decyzją o rozbiórce obiektu. Przy czym, samo stwierdzenie niezgodności wybudowanego obiektu z przepisami (usytuowanie niezgodne z ustawą o drogach publicznych) nie jest podstawą do zastosowania art. 37 ustawy (nakaz rozbiórki). Skutkiem naruszenia tych przepisów muszą być okoliczności wymienione w tym przepisie, tj. niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Wystąpienie jednego z wymienionych wyżej stanów musi być wykazane w sposób nie budzący wątpliwości. Nie wystarczy podanie, że wystąpiło samo zagrożenie, lecz należy je ściśle określić i podać, w jakich okolicznościach organ to zagrożenie upatruje. Zagrożenie musi być realne, a nie tylko teoretyczne (wyrok WSA w Kielcach z 8.07.2010 r., II SA/Ke 325/10).
W dniu [...].10.2014 r. przeprowadzono oględziny przedmiotowej dobudowy, podczas których stwierdzono, że rozbudowana część obiektu, w której znajduje się kuchnia i łazienka, jest w dobrym stanie technicznym. Ponadto, rozbudowa nie powoduje uciążliwości (przytoczonych m.in. w wyroku WSA w Gliwicach z 31.01.2013 r., II SA/GI 894/12) związanych z ograniczeniem dojazdu (dojścia) do drogi publicznej, pozbawieniem lub ograniczeniem możliwości korzystania z wody, kanalizacji, energii elektrycznej, cieplnej, środków łączności, dopływu światła dziennego oraz uciążliwości powodowanych przez hałas, wibracje, zakłócenia elektryczne albo zanieczyszczenia powietrza, wody lub gleby. Budynek bowiem posiada przyłącza wodno-kanalizacyjne i energetyczne, ze względu na wysokość – 3 m i odległość od innych budynków przekraczającą 15 m, nie blokuje naturalnego oświetlenia pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi znajdujących się w sąsiednich budynkach. Budynek nie posiada urządzeń ani wyposażenia generującego hałas, wibracje, zakłócenia elektryczne ani też ograniczających dostęp do energii, środków łączności, wody i kanalizacji. Ponadto budynek (rozbudowana część) swoim istnieniem nie ogranicza również dostępu do drogi publicznej.
Zgodnie z dyspozycją art. 42 ust. 3 P.b. z 1974 r., podstawą do wydania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego jest stwierdzenie zdatności do użytku wykonanego obiektu. Zgromadzone dokumenty potwierdzają, że inwestycja jest zgodna z przepisami o zagospodarowaniu przestrzennym, co potwierdza pismo Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta W. z [...].08.2013 r. oraz nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia, ani niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, a obiekt jest w dobrym stanie technicznym, co potwierdza ocena techniczna części rozbudowanej, opinia rzeczoznawcy ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych, protokół badania przewodów kominowych oraz ustalenia kontroli tut. organu.
W procedurze legalizacji samowoli budowlanej w oparciu o przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. nie ma podstaw do żądania od inwestora okazania się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, co potwierdzają wyroki sądów administracyjnych (np. SA/Wa 657/07, II SA/Sz 883/09). Zatem brak zgody współwłaścicieli nieruchomości (spadkobierców) na legalizację rozbudowy wyrażony w pismach składanych do akt niniejszej sprawy nie może być brany pod uwagę przy ostatecznym jej rozstrzygnięciu dotyczącym przedmiotowej części.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła H. S. wnosząc o jej zmianę i nakazanie rozbiórki pomieszczeń, o których mowa w sentencji decyzji, ewentualnie uchylenie decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu zwróciła uwagę na niekonsekwencję organu I instancji, który rozpoznając równocześnie sprawę samowoli budowlanej na tej samej działce, ale od innej strony, przy identycznym stanie faktycznym i tych samych stronach postępowania, nakazał inwestorowi rozbiórkę wiatrołapu właśnie dlatego, że zgłosiła ona zastrzeżenia, iż nigdy nie wyrażała zgody na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane.
Ponadto, z akt sprawy nie wynika w sposób jednoznaczny, czy i w jakim momencie, kuchnia i łazienka zostały definitywnie zakończone. Złożone zeznania świadków wskazanych przez odwołującą wraz z załączoną i omówioną dokumentacją fotograficzną stanowią niepodważalny dowód, że wszelkie wywody inwestora, jakoby rozbudowywał on w ciągu szeregu lat, czy też poprawiał już istniejące w latach 80-tych części zabudowy, okazały się nieprawdziwe.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...],[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 104 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 42 ust. 3 P.b. 1974 r., art. 81 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 83 ust. 2 i art. 103 ust. 2 P.b. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji zebrał wyczerpujący materiał dowodowy, który wyjaśnił wątpliwości co do daty zakończenia budowy, ustalając, że rozbudowa budynku o część, w której znajduje się łazienka i kuchnia, została zakończona w stopniu umożliwiającym użytkowanie przed [...].01.199[...] r. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera prawidłowe umotywowanie przyjęcia daty rozbudowy. Organ I instancji zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. wskazał, które okoliczności uznał za udowodnione oraz dowody, na których się oparł, wskazując m.in. zeznania świadków i oświadczenia stron, w których wszyscy potwierdzali istnienie wykonanej już rozbudowy w 199[...] r. (niektórzy wskazując, że następnie była modernizowana), a także nagranie z uroczystości rodzinnej z czerwca 199[...] r., które jednoznacznie ukazuje że rzeczona część obiektu istniała w tym czasie.
Zgodnie z art. 28 ust. 1 P.b. z 1974 r., które obowiązywało w okresie dokonywania rozbudowy, roboty budowlane, z wyjątkiem rozbiórek, można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę. Poza sporem pozostaje fakt, że inwestor nie legitymuje się decyzją właściwego organu o pozwoleniu na budowę, co w konsekwencji oznacza, iż naruszył przepisy prawa. Budowa (odbudowa, rozbudowa, nadbudowa) obiektu bez wymaganego pozwolenia na budowę obliguje organ do wszczęcia postępowania legalizacyjnego zgodnie z dyspozycją art. 48 P.b., jednakże stosownie do treści art. 103 ust. 2, przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe.
W związku z powyższym organ I instancji właściwie przyjął za podstawy rozstrzygnięcia art. 103 ust. 3 P.b. w zw. z art. 42 ust. 3 P.b. z 1974 r., zgodnie z którym podstawą do wydania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego jest stwierdzenie zdatności do użytku wykonanego obiektu. Natomiast, jak wynika z § 59 ust. 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20.02.1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (Dz.U. Nr 8, poz. 45 ze zm.), zdatność do użytku wykonanego obiektu stwierdza właściwy organ, korzystając w miarę potrzeby z uprawnień przewidzianych w art. 56. W związku z powyższym organ nadzoru budowlanego prawidłowo zobowiązał inwestora postanowieniem z [...].04.2014 r. do przedłożenia dokumentów niezbędnych do oceny zdatności do użytkowania rozbudowanej części obiektu, a następnie przeprowadził kontrolę w terenie, która jednoznacznie potwierdziła, że rozbudowana część o pomieszczenie kuchni i łazienki jest zdatna do użytkowania zgodnie z przeznaczeniem.
Przed rozstrzygnięciem sprawy organ I instancji dokonał wnikliwej analizy zebranego materiału dowodowego i ustalił, że istnieje możliwość legalizacji rozbudowanej części obiektu budowlanego wybudowanego bez pozwolenia na budowę. Zgodnie z art. 37 ust. 1 P.b. z 1974 r. ustawodawca przewidział taką ewentualność, jeżeli obiekt lub jego część nie znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę lub nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych otoczenia. Jak wynika z pisma Urzędu Miasta W. z [...].08.2013 r., położenie rozbudowanej części budynku jest zgodne z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, przyjętego Uchwałą Nr XXIV/171/2012 Rady Miasta Włocławek z 30.08.2012 r. Natomiast, biorąc pod uwagę zebrany materiał dowodowy, w tym inwentaryzację i ocenę techniczną stanu technicznego rozbudowy sporządzoną przez projektanta A. Z. oraz ustalenia z kontroli terenowej przeprowadzonej w dniu [...].10.2014 r., organ I instancji nie stwierdził, aby rozbudowa powodowała niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Przy tym, wystąpienie jednego z wymienionych wyżej stanów musi być wykazane w sposób nie budzący wątpliwości. Nie wystarczy podanie, że wystąpiło samo zagrożenie, lecz należy je ściśle określić i podać, w jakich okolicznościach organ to zagrożenie upatruje. Zagrożenie musi być realne, a nie tylko teoretyczne.
Nadto, z treści inwentaryzacji jak i oceny technicznej nie wynika, by owa rozbudowa wymagała jakichkolwiek zmian lub przeróbek celem doprowadzenia go do stanu zgodnego z przepisami. Sporządzający ocenę wskazał jedynie kilka robót wykończeniowych, które inwestor winien wykonać, jednakże dodał, że nie powinno to stanowić warunku dalszego użytkowania pomieszczeń. W tej sytuacji organ nadzoru budowlanego nie miał podstaw prawnych, aby nakazać inwestorowi budynku wykonanie zmian lub przeróbek niezbędnych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami, w oparciu o art. 40 P.b. z 1974 r.
Ponadto, przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r., według których prowadzone jest postępowanie naprawcze, nie przewidują obowiązku przedłożenia przez inwestora oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Oznacza to, że organ prowadząc postępowanie legalizacyjne nie ma podstaw do żądania wykazania się tym prawem. Odnosząc się natomiast do zarzutu niekonsekwencji organu I instancji, który rozpoznając równocześnie sprawę samowoli budowlanej przy identycznym stanie faktycznym i tych samych stronach postępowania, nakazał inwestorowi rozbiórkę wiatrołapu właśnie dlatego, że odwołująca zgłosiła zastrzeżenia, iż nigdy nie wyrażała zgody na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane, organ odwoławczy wyjaśnił, że sprawy te są dwoma odrębnymi postępowaniami, które z uwagi na różną datę dokonania rozbudowy wymagają zastosowania różnych trybów postępowania legalizacyjnego, tj. na podstawie ustawy Prawo budowlane z 1974 r. oraz ustawy Prawo budowlane z 1994 r.
Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostają również okoliczności odnośnie braku dokładnego ustalenia, czy obecna rozbudowa stanowi zupełnie nową konstrukcję, czy też wykorzystano już istniejące wcześniej elementy garażu wybudowanego w latach 80-tych XX w. Jak wynika z akt sprawy, inwestor nie legitymuje się ani pozwoleniem na budowę garażu (na którego miejscu obecnie znajduje się kuchnia i łazienka), ani pozwoleniem na dokonanie rozbudowy budynku mieszkalnego, zatem organ I instancji uznał, że ma do czynienia z budową obiektu bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Biorąc pod uwagę z kolei fakt, że rozbudowa w miejscu, gdzie uprzednio był posadowiony garaż, a następnie kuchnia i łazienka, były wykonane przed 199[...] r., co potwierdzają również niektórzy świadkowie powołani przez odwołującą, a wykonany już obiekt, w stopniu umożliwiającym użytkowanie jest widoczny na nagraniu z czerwca 199[...] r., organ I instancji był zobligowany do przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego w trybie określonym w ustawie Prawo budowlane z 1974 r.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy złożyła H. S. zarzucając jej naruszenie:
1. art. 103 ust. 2 P.b. polegające na niewłaściwym zastosowaniu, skutkującym wadliwym prowadzeniem "procedury legalizacyjnej obiektu",
2. art. 48 P.b. polegające na niezastosowaniu tego przepisu, skutkujące wadliwym prowadzeniem "procedury legalizacyjnej obiektu" w oparciu o przepisy obowiązujące do dnia 1.01.1995 r.,
3. art. 28 ust. 1 w zw. z art. 42 ust. 3 P.b. z 1974 r. polegające na bezpodstawnym zastosowaniu, prowadzącym do zalegalizowania spornego obiektu, co wyrażało się w stwierdzeniu, że sporny obiekt, jest "zdatny do użytku" w rozumieniu § 59 ust. 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno - budowlanego,
4. art. 77 § 1 w zw. z art. 84 § 1 K.p.a. polegające na nienależytym wyjaśnieniem stanu faktycznego, w szczególności: a/ poprzestaniu na "ocenie technicznej" A. Z., wykonanej na prywatne zlecenie inwestora zainteresowanego legalizacją obiektu, podczas gdy w sprawie wymagane były wiadomości specjalne, które mógł przedstawić wyłącznie biegły powołany przez organ prowadzący postępowanie, a tym samym na jednoczesnym naruszeniu art. 56 P.b. z 1974 r.; b/ uznaniu, na podstawie pisma inwestora z [...].07.2014 r. i złożonych przez niego "załączników", w tym w/w prywatnej "ocenie technicznej" oraz protokole mistrza kominiarskiego G. Z., wykonanym także na zlecenie zainteresowanego legalizacją inwestora oraz na ustaleniach kontroli terenowej z [...].10.2014 r., że istnieją podstawy do legalizacji obiektu; c/ braku odniesienia się i dokładnego wyjaśnienia rozbieżności wynikających ze sprzecznych informacji pochodzących z Urzędu Miasta W.: najpierw z [...].05.2013 r., w którym kategorycznie zaprzeczono możliwości pozostawienia spornej rozbudowy obiektu jako niezgodnej z planem zagospodarowania przestrzennego, a następnie z [...].08.2013 r., gdzie uznano, że położenie rozbudowanej części budynku jest zgodne z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,
5. art. 80 K.p.a. polegającym na wadliwej ocenie dowodów, w szczególności: a/ zeznań świadków zawnioskowanych przez skarżącą, którzy zeznawali inaczej, niż to ostatecznie przyjął organ, b/ nieuzasadnionym przyjęciu, że z materiału poglądowego przedłożonego przez skarżącą wynika, iż obiekt stał już w styczniu 199[...] r., podczas, gdy materiał ten prowadzi do zupełnie innych wniosków.
Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasta W. z dnia [...].11.2014 r.
W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że organy nadzoru budowlanego w sposób nieuprawniony odwołały się do przepisu art. 103 ust. 2 P.b. z 1974 r. W dacie [...].01.199[...] r. roboty budowlane prowadzone przez inwestora były w toku, dlatego nie można mówić, że na ten dzień istniał obiekt budowlany, którego dotyczy zaskarżona decyzja.
Jak wynika z wyroku WSA w Gdańsku z 24.09.2014 r., II SA/Gd 459/14: "Jeżeli przepis art. 103 ust. 2 prawa budowlanego, będący przepisem intertemporalnym, odnosi się do stanów zastanych w dniu wejścia w życie ustawy, wypełniających hipotezę art. 48 w odniesieniu do obiektów budowlanych, nie zaś robót budowlanych, to nie można stosować wykładni rozszerzającej i obejmować treścią tego przepisu innych sytuacji nie wskazanych w przepisach prawa. Oznacza to w konsekwencji, że norma art. 103 ust. 2 prawa budowlanego nie znajdzie zastosowania i w konsekwencji do wykonanych robót budowlanych zastosowanie znajdą przepisy prawa budowlanego".
Materiał dowodowy wskazuje wyraźnie, że w analizowanym stanie faktycznym nie mamy do czynienia z obiektem budowlanym, lecz z robotami budowlanymi w rozumieniu art. 3 pkt 7 P.b. Zatem przepis art. 103 ust. 2, odnoszący się do obiektów budowlanych, nie zaś robót budowlanych, nie znajduje tu zastosowania. W konsekwencji do wykonanych robót budowlanych należało stosować przepisy ustawy Prawo budowlane z 1994 r. Konsekwencją wadliwego uznania prowadzonych w dacie 1.01.1995 r. robót budowlanych za istniejący i skończony obiekt budowlany (kuchnia i łazienka) było niezastosowanie art. 48 P.b.
Obiekt budowlany (art. 3 pkt 1) to m.in. budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi. W dacie [...].01.199[...] r. część domu zajmowana przez inwestora nie mogła być trwale połączona z dobudowywaną przez niego kuchnią i łazienką, ponieważ jeszcze w czerwcu 199[...] r. roboty były prowadzone, co wynika z materiału poglądowego oraz zeznań świadków. Przez budowę w rozumieniu Prawa budowlanego należy rozumieć nie tylko wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, lecz także odbudowę, rozbudowę czy nadbudowę obiektu budowlanego (art. 3 pkt 6). Zatem można stwierdzić, że do oceny stanu faktycznego na dzień 1.01.1995 r. należało stosować art. 48 P.b.
Organy nadużyły swobody oceny dowodów, nie dokonały tego w granicach tzw. doświadczenia życiowego, ale nie tylko nie wyjaśniły w sposób zupełny stanu faktycznego, ale wręcz celowo poprzestały na tym, co otrzymały jako dane od inwestora. W taki sam sposób skarżąca ocenia nagłą zmianę po stronie osób odpowiedzialnych za wydanie poświadczenia o zgodności/niezgodności spornej "inwestycji" z planem zagospodarowania przestrzennego. Ani w decyzji PINB, ani w utrzymującej ją w mocy decyzji WINB nie ma ani słowa wyjaśnienia, dlaczego i na jakich podstawach po kilku miesiącach nastąpiła odmienna ocena tej okoliczności.
W ocenie skarżącej kolejne dokumenty w postaci zeznań i oświadczeń osób, które wypowiadały się w niniejszej sprawie, jednoznacznie potwierdzają jej wersję, że dobudowę kuchni rozpoczęto na przełomie lat 199[...]-199[...], a następnie inwestor jeszcze ją modernizował w późniejszych latach. Takie oświadczenia pochodzą np. od: M. B., K. K., S. S., M. K., M. K., A. K.
Zgromadzony materiał dowodowy wyraźnie potwierdza to, że w dacie [...].01.199[...] r. dobudowywane przez inwestora kuchnia i łazienka nie stanowiły jeszcze obiektu ukończonego. Oznacza to, że można tu co najwyżej mówić o prowadzonych na ten dzień robotach budowlanych.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, w tym w zakresie legalności decyzji administracyjnych i stosują środki określone w ustawie (art. 1 i art. 3 p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub naruszenia innych przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd ma możliwość uwzględnienia skargi także ze względu na inne uchybienia, niż podniesione przez stronę w skardze, ponieważ sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Wychodząc z tych przesłanek Sąd nie uwzględnił skargi, gdyż stwierdził, że zaskarżona oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają przepisów w opisany wyżej sposób.
Głównym zagadnieniem w analizowanej sprawie było ustalenie, kiedy dokonano rozbudowy budynku o pomieszczenia kuchni i łazienki.
Jak przyjmuje się powszechnie w orzecznictwie sądów administracyjnych, zakończenie budowy obiektu budowlanego w rozumieniu art. 103 ust. 2 p.b. polega na doprowadzeniu budowy już do stanu, w którym - chociażby nawet częściowo - jest możliwe przystąpienie do użytkowania takiego obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. O uznaniu budowy za zakończoną nie powinien przeszkadzać częściowy brak wykonania robót wykończeniowych, wyposażeniowych lub innych o podobnym charakterze, które mogą być wykonywane w użytkowanym obiekcie nawet po dniu [...].01.199[...] r. (vide wyroki WSA w Krakowie z 13.06.2011 r., II SA/Kr 360/11, LEX nr 1297760, w Opolu z 6.09.2011 r., II SA/Op 242/11, LEX nr 899084, w Warszawie z 27.01.2009 r., II SA/Wa 1843/08, LEX nr 569243, NSA z 30.04.2010 r., II OSK 205/10, LEX nr 597482).
W tym zakresie organy prawidłowo ustaliły, że rozbudowa części budynku mieszkalnego zlokalizowanego na nieruchomości przy Al. C. [...] we W. obejmująca pomieszczenia kuchni i łazienki od strony północnej o pow. 14,19 m2 w stopniu umożliwiającym przystąpienie do użytkowania zgodnie z przeznaczeniem nastąpiła przed [...].01.199[...] r. W tym zakresie Sąd podziela ustalenia organów, które zostały dokonane na podstawie zeznań świadków W. M., M. M., D. T., Z., Z. K., A. S., E. M. i M. T. Potwierdzają one, że rozbudowa powstała już na kilka lat przed 199[...] r., przy czym należy podkreślić, że świadkowie Z. K. i A. S. nie są powiązani ze stronami postępowania żadnymi więzami rodzinnymi, więc nie mieli żadnego interesu w składaniu zeznań o treści korzystnej dla jednej ze stron.
Dodatkowo potwierdzeniem ich zeznań jest film pochodzący z czerwca 199[...] r., na którym widać już istniejącą rozbudowę. Mając na uwadze powyższe nie są zasadne zarzuty wskazane w pkt 1 i 2 skargi dotyczące niewłaściwego zastosowania art. 103 ust. 2 P.b. oraz niezastosowania art. 48 P.b. Skoro bowiem rozbudowa powstała przed 1.01.1995 r., organy prawidłowo zastosowały ww. przepis 103 ust. 2 P.b., zgodnie z którym "Przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe". Tym samym organy prawidłowo uczyniły nie stosując art. 48 P.b. (w wersji obowiązującej w dacie wydawania decyzji), zgodnie z którym właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzić trzeba, że nie podlegał uwzględnieniu również zarzut zawarty w pkt 5 skargi dotyczący naruszenia art. 80 K.p.a., ponieważ organy prawidłowo oparły się na zeznaniach ww. świadków, którzy jednoznacznie potwierdzili powstanie rozbudowy przed [...].01.199[...] r. Organy w tym zakresie dokonały analizy całokształtu zebranego materiału dowodowego i prawidłowo ustaliły w parciu o niego stan faktyczny. Wskazać przy tym należy, że z uwagi na znaczny upływ czasu (prawie 20 lat) nie jest możliwe, aby zeznania świadków były w pełni zgodne ze sobą. Stąd rozbieżności między nimi nie świadczą o braku ich wiarygodności, a wręcz przeciwnie – ich pełna zgodność po upływie tak znacznego okresu czasu świadczyłaby o tym, że ustalali oni wcześniej między sobą ich treść.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi, należy stwierdzić, że także są one niezasadne. Skarżąca zarzuciła organom naruszenie art. 28 ust. 1 w zw. z art. 42 ust. 3 P.b. z 1974 r. Zgodnie z pierwszym z nich, roboty budowlane, z wyjątkiem rozbiórek, można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę, natomiast drugi z nich przewiduje, że podstawą do wydania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego jest stwierdzenie zdatności do użytku wykonanego obiektu. W tym zakresie należy zacytować również § 59 ust. 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego, w myśl którego zdatność do użytku wykonanego obiektu stwierdza właściwy organ, korzystając w miarę potrzeby z uprawnień przewidzianych w art. 56 P.b. z 1974 r. Powołany przepis stanowi, że:
"1. Terenowy organ administracji państwowej przy wykonywaniu zadań określonych ustawą może żądać od inwestora, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego oraz od wykonawcy robót budowlanych lub producenta materiałów budowlanych informacji i udostępnienia dokumentów związanych z prowadzeniem robót, przekazaniem obiektu budowlanego do użytku lub utrzymaniem obiektu, opracowania instrukcji eksploatacyjnej dla obiektu lub jego części, dostarczenia technicznych ekspertyz dotyczących projektu, materiałów, robót, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, oraz określić termin ich dostarczenia.
2. Koszty ekspertyz ponosi inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego albo wykonawca robót budowlanych lub producent materiałów budowlanych.
3. W razie niedostarczenia w wyznaczonym terminie żądanych ekspertyz lub w razie dostarczenia ekspertyz, które niedostatecznie wyjaśniają sprawę będącą przedmiotem ekspertyzy, właściwy terenowy organ administracji państwowej może zlecić wykonanie tych ekspertyz na koszt inwestora, właściciela lub zarządcy obiektu, wykonawcy robót budowlanych albo producenta materiałów budowlanych."
Organ I instancji zastosował ww. przepis i zobowiązał inwestora do przedłożenia ekspertyz dotyczących stanu technicznego obiektu budowlanego (jego rozbudowanej części). Nie było przy tym podstaw do zakwestionowania przedłożonej przez inwestora dokumentacji, ponieważ została ona sporządzona przez uprawnione do jej sporządzenia osoby, a jej treść nie budziła wątpliwości i dostatecznie wyjaśniała sprawę w rozumieniu cyt. wyżej ust. 3 art. 56 P.b. z 1974 r. Zresztą sama skarżąca, poza ogólnym zakwestionowaniem wiarygodności dokumentacji przedłożonej przez inwestora z uwagi na fakt jej sporządzenia na jego zlecenie (co zresztą wprost przewiduje cyt. wyżej przepis ust. 1 art. 56 P.b. z 1974 r.), nie wskazała żadnych konkretnych zarzutów co do treści tej dokumentacji. Mając na uwadze powyższe nie były zasadne również zarzuty opisane w pkt 4a i 4b skargi.
Nie był także zasadny zarzut związany z kwestią zgodnościi rozbudowy z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego zawarty w pkt 4c skargi. Wykładając art. 37 ust. 1 pkt 1 P.b. z 1974 r. organy nadzoru budowlanego prawidłowo uznały, że oceny zgodności budowy obiektu budowlanego z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym należy dokonać w oparciu o przepisy o zagospodarowaniu przestrzennym, w tym przepisy planu miejscowego, obowiązujące w dacie orzekania, a nie w oparciu o tego rodzaju przepisy obowiązujące w dacie jego budowy. Zgodnie z aktualną linią orzeczniczą Naczelnego Sadu Administracyjnego nieracjonalne byłoby bowiem nakazywanie rozbiórki obiektów budowlanych tylko dlatego, że zbudowano je przed laty wbrew wówczas obowiązującym ograniczeniom w zagospodarowaniu terenu, jeśli obecnie takie ograniczenia zabudowy zostały zniesione. Wykładając omawiany przepis powinno się także brać pod uwagę użyty w nim czas teraźniejszy (por. m.in. wyroki NSA z 7.10.2007 r., II OSK 1318/06, Lex nr 347963, z 6.11.2007 r., II OSK 1454/06, Lex nr 425375).
Przekładając niniejsze rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić trzeba (podzielając w tym zakresie stanowisko organów nadzoru budowlanego oraz Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta W. zawarte w piśmie z [...].08.2013 r.), że rozbudowa jest zgodna z aktualnie obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego przyjętym Uchwałą Nr XXIV/171/2012 Rady Miasta Włocławek z 30.08.2012 r. pomimo tego, że jej linia zabudowy przekracza linie zabudowy ustalone ww. planem. Zgodnie bowiem z § 6 ust. 1 pkt 1 ww. planu, ilekroć w niniejszej uchwale jest mowa o adaptacji zabudowy – "należy przez to rozumieć zachowanie istniejącej zabudowy oraz działania inwestycyjne zmierzające do przystosowania istniejącej zabudowy do nowych rozwiązań przestrzennych, funkcjonalnych i technicznych poprzez remont, nadbudowę, przebudowę, rozbudowę lub zmianę sposobu użytkowania. W przypadku zabudowy (lub jej części) wykraczającej poza ustalone planem linie zabudowy (w kierunku linii rozgraniczających teren), z wyłączeniem zabudowy tymczasowej, dopuszcza się jej remont, przebudowę lub nadbudowę z wykluczeniem zwiększenia powierzchni zabudowy", natomiast przez linie zabudowy nieprzekraczalne należy "rozumieć granice wyznaczone na określonym terenie i przedstawione na rysunku planu, dotyczące sytuowania lica i narożników ścian zewnętrznych nowych budynków na całej ich wysokości (nie dotyczące balkonów, logii, wykuszy, wystaw sklepowych, zadaszeń, okapów dachów i reklam), poza które w kierunku dróg (lub terenów sąsiednich) zabrania się lokalizowania budynków oraz schodów, pochylni, podestów i innych detali wystroju architektonicznego" (§ 6 pkt 1 pkt 7). Płynie z tego wniosek, że plan dopuszcza przekraczanie przez istniejące już budynki "nieprzekraczalnych linii zabudowy". Dodatkowo wskazać należy, że poprzedni miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przyjęty Uchwałą Nr 76/X/2007 Rady Miasta Włocławek z dnia 27 sierpnia 2007 roku (Dz. Urz. Woj. Kujawsko-Pomorskiego Nr 120 z 2007r., poz. 1786) w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta W. dla obszaru położonego we W. pomiędzy: ulicą O., północną granicą działki nr [...] KM [...], zachodnią granicą działek nr [...],[...],[...] KM [...], północną granicą działki nr [...] KM [...], do przecięcia z przedłużeniem południowych granic działek nr [...],[...],[...],[...] KM [...], uwzględniał istniejącą rozbudowę i była ona zgodna z jego założeniami.
Reasumując, orzeczenie nakazu rozbiórki stosuje się jedynie wówczas, gdy zachodzą przesłanki określone w art. 37 ust. 1 pkt 1 lub 2 P.b. z 1974 r., tj. gdy obiekt został wzniesiony na terenie, który w świetle obowiązujących przepisów prawa nie jest przewidziany pod zabudowę lub jest przeznaczony pod zabudowę innego rodzaju, bądź gdy obiekt ten powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Jeżeli w sprawie nie zostanie stwierdzone, że zachodzą wymienione wyżej okoliczności uzasadniające wydanie nakazu rozbiórki takiego obiektu, to organ orzekający nie ma podstaw do wydania nakazu jego rozbiórki. Pozostaje wówczas do zastosowania druga możliwość tj. legalizacja takiego obiektu, o czym organ orzekł w analizowanej sprawie. Z materiału dowodowego rozpoznawanej sprawy nie wynika bowiem, aby zachodziła którakolwiek ze wskazanych przesłanek z art. 37 ust. 1 pkt 1. Nie wystąpiła przy tym również żadna z przesłanek opisana w pkt 2 cyt. przepisu, tj. rozbudowa nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, czego zresztą skarżąca nie kwestionowała.
Nietrafny jest zatem również zarzut skargi oparty na założeniu, że pozwolenie na użytkowanie obiektu wybudowanego w warunkach samowoli budowlanej przed [...].01.199[...] r. może być wydana tylko w sytuacji, gdy obiekt spełnia wszystkie warunki uzyskania pozwolenia na budowę, a więc również legitymowanie się przez inwestora prawem do dysponowania terenem na cele budowlane. Warunek taki nie wynika z Prawa budowlanego z 1974 r. Z art. 29 ust. 5 cyt. ustawy wynika, że wykazanie prawa do dysponowania nieruchomością wymagane było jedynie w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę. Kwestie własnościowe i spory wynikłe na tym tle w odniesieniu do obiektów budowlanych nie mogą być rozstrzygane przez organy administracji publicznej, lecz przez sądy powszechne. Zaskarżona decyzja stwierdza jedynie, że w świetle przepisów prawa budowlanego, w tym przepisów techniczno-budowlanych, dany obiekt może być użytkowany, co nie narusza praw właściciela gruntu wynikających z przepisów odrębnych. Również art. 42 P.b. z 1974 r. nie odwołuje się do kwestii własnościowych, co oznacza, że organ nadzoru budowlanego, nie miał podstaw, a zatem i obowiązku badania i dokonywania ustaleń, czy inwestorowi przysługiwało prawo do dysponowania na cele budowlane nieruchomością, na której taka samowola została popełniona. Organ zobowiązany jest kierować się jedynie przesłankami wskazanymi w tej ustawie, a w szczególności w art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2, a jeżeli te nie zachodzą, stosuje art. 42 przewidujący legalizację wzniesionego samowolnie obiektu poprzez udzielenie inwestorowi pozwolenia na jego użytkowanie. Zgodnie z ust. 3 tego artykułu, podstawą do wydania pozwolenia na użytkowanie takiego obiektu budowlanego jest - oczywiście z zastrzeżeniem art. 37 - wyłącznie stwierdzenie jego zdatności do użytkowania. Stanowisko takie zostało wielokrotnie potwierdzone w orzecznictwie sądów administracyjnych dotyczącym obiektów budowlanych wybudowanych samowolnie przed wejściem w życie ustawy Prawo budowlane z 1994 r. (zob. wyrok NSA z 17.04.1989 r., VII SA/Wa 244/05).
Podkreślić należy, że obiekty budowlane powinny być projektowane, budowane i utrzymane w sposób zapewniający ochronę uzasadnionych interesów osób trzecich, jak nakazywał art. 5 ust. 1 pkt 6 P.b. z 1974 r. W przepisie tym wskazano, że ochrona uzasadnionych interesów osób trzecich obejmuje w szczególności zgodność z przepisami techniczno-budowlanymi i normami. O naruszeniu uzasadnionych interesów osób trzecich w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 6 można mówić jednak tylko wtedy, kiedy naruszone są w tym względzie konkretne przepisy, warunki techniczne lub normy obowiązujące w budownictwie (por. wyrok NSA z 10.07.2007 r., II OSK 1032/06, LEX nr 368207). Wskazana w art. 5 ust. 1 pkt 6 i ust. 2 ochrona uzasadnionego interesu osoby trzeciej, na którą można się powołać przy zastosowaniu przepisu art. 37 ust. 2 P.b. z 1974 r., obejmuje przede wszystkim kwestie: zapewnienia dojazdu (dojścia) do drogi publicznej, ochronę przed pozbawieniem lub ograniczeniem możliwości korzystania z wody, kanalizacji, energii elektrycznej cieplnej, środków łączności, dopływu światła dziennego oraz uciążliwości powodowanych przez hałas, wibracje, zakłócenia elektryczne albo zanieczyszczenia powietrza, wody lub gleby, a taka sytuacja w analizowanej sprawie nie wystąpiła.
Mając na uwadze powyższe należało na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło