I OZ 568/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 marca 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 1546/15 odrzucające skargę P. W. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania środków finansowych na stypendium naukowe dla wybitnego młodego naukowca postanawia oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 11 marca 2016 r. odrzucił skargę P. W. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] kwietnia 2015 r. w przedmiocie odmowy przyznania środków finansowych na stypendium naukowe dla wybitnego młodego naukowca. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia 5 października 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, a Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 19 stycznia 2016 r. sygn. akt I OZ 1756/15 oddalił zażalenie na ww. postanowienie. Wobec powyższego uznać należało, zdaniem Sądu, że skarga P. W. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] kwietnia 2015 r. w przedmiocie odmowy przyznania środków finansowych na stypendium naukowe dla wybitnego młodego naukowca została wniesiona z uchybieniem 30-dniowego terminu do jej wniesienia, co uzasadniania jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Zażalenie na powyższe postanowienie złożył P. W., wnosząc o jego uchylenie. Wnoszący zażalenie zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu: 1) naruszenie art. 53 § 1 oraz art. 58 art. § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 87 § 1 i 4 p.p.s.a. i w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a. przez naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie przez przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że skarga została wniesiona z uchybieniem terminu i wymagała złożenia wniosku o przywrócenie terminu na jej wniesienie w terminie siedmiu dni wraz z wniesieniem skargi, gdy tymczasem wobec doręczenia mu decyzji 9 czerwca 2015 r. (w formie skanu) dopiero od tego dnia rozpoczął swój bieg 30-dniowy termin na wniesienie skargi do sądu administracyjnego, a zatem skarga wniesiona w dniu 7 lipca 2015 r. jest skargą wniesioną w terminie. Wobec tego nie było podstaw do zastosowania art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., ani do stosowania instytucji przywrócenia terminu określonej m.in. w art. 87 § 1 i 4 p.p.s.a. Nie dostrzeżenie tego przez Sąd pierwszej instancji oznaczało także naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a., gdyż WSA wadliwie przedstawił w uzasadnieniu postanowienia stan sprawy, w sposób tak lakoniczny, że sprawiający, iż zaskarżone orzeczenie wymyka się spod kontroli instancyjnej. 2) naruszenie art. 2 i art. 32 Konstytucji RP oraz art. 7, 8 i 9 k.p.a. w związku z art. 53 § 1 oraz art. 58 art. § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 87 § 1 i 4 p.p.s.a przez przyjęcie, że w przypadku wadliwego doręczenia decyzji stronie postępowania, termin na sporządzenie i wniesienie przez nią skargi do sądu administracyjnego nie odpowiada 30-dniowemu terminowi pozostałych stron określonemu w art. 53 § 1 p.p.s.a., lecz jest czterokrotnie krótszy i wynosi siedem dni, co stanowi nieuzasadnione zróżnicowanie stron postępowania, godzące w zasadę równości wyrażoną w art. 32 Konstytucji oraz powodującą wywodzenie dla obywatela niezawinionych przez niego negatywnych konsekwencji z błędów i naruszeń prawa przez organ administracji publicznej. Zróżnicowanie to nie może implikować odrzucenia skargi. 3) naruszenie art. 50 § 1 oraz art. 53 art. § 1 i art. 87 § 1 i 4 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a. oraz art. 190 i art. 170 p.p.s.a. przez przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że termin na wniesienie skargi do sądu administracyjnego w sprawie niniejszej należy liczyć nie od dnia doręczenia decyzji skarżącemu, lecz innemu uczestnikowi postępowania - Dziekanowi Wydziału Prawa i Administracji [...], kiedy to P. W. jest samodzielną stroną postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego, a co za tym idzie wniesienie przez niego skargi należy liczyć od dnia doręczenia mu decyzji (zapoznania go z jej skanem), tj. od dnia 9 czerwca 2015 r., a nie od dnia 27 kwietnia 2015 r. W tym zakresie Sąd pierwszej instancji przyjął wadliwe związanie się orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt I OZ 1756/15. 4) naruszenie art. 170 i art. 190 p.p.s.a. w zw. z art. 53 § 1 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. przez błędne przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że decyzja Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] kwietnia 2015 r. została doręczona skarżącemu i termin na wniesienie skargi rozpoczął swój bieg, gdy tymczasem z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2016 r. o sygn. akt I OZ 1756/15 wynika co najwyżej, że decyzji tej nie doręczono P. W. - nie traktując go jako strony postępowania - co oznacza, że termin na wniesienie przez niego skargi na decyzję nie rozpoczął swojego biegu, zaś P.W. przysługuje wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego, jeżeli w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym zostanie prawomocnie określona okoliczność, że ww. decyzja Ministra nie została mu doręczona, gdyż nie został potraktowany jako strona w sprawie, czym naruszono jego prawo do czynnego udziału, uzasadniające wznowienie postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a lub będzie przysługiwało wniesienie skargi na bezczynność organu administracji, który nie zakończył postępowania administracyjnego względem P. W., skoro nie doręczył mu decyzji w sprawie administracyjnej. W uzasadnieniu zażalenia rozwinięto podniesione w petitum zarzuty. Ponadto skarżący wniósł o: - zwrócenie się przez Naczelny Sąd Administracyjny z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego o zgodność art. 87 § 1 i 4 p.p.s.a. w zw. z art. 53 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., o treści normatywnej przyjętej w niniejszej sprawie - z art. 2 i art. 32 Konstytucji RP, - wyjaśnienie w wydanym orzeczeniu, czy w związku ze stwierdzeniem zawartym w postanowieniu NSA z dnia 19 stycznia 2016 r. o sygn. akt I OZ 1756/15, że "P. W. nie był traktowany jako strona postępowania administracyjnego. Podkreślenia wymaga, że podmiotowi któremu przysługuje status strony, a nie brał on udziału w postępowaniu przysługuje wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 płot 4 K.p.a.)." skarżący powinien przyjąć, że błędnie mniema, iż zaskarżona decyzja Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego została mu doręczona, gdy tymczasem organ pozostaje wciąż w zwłoce w zakresie doręczenia mu tej decyzji, nie pozwalając mi na skorzystanie z mojego prawa do czynnego udziału w sprawie. Skarżący wskazał, że dopiero jednoznaczne wyjaśnienie tej kwestii przez Naczelny Sąd Administracyjny na skutek niniejszego zażalenie pozwoli mu stwierdzić wystąpienie okoliczności, o której mowa w art. 148 § 1 k.p.a., ewentualnie uzasadni wniesienie skargi na bezczynność organu, który wciąż pozostaje w zwłoce w zakresie doręczenia mu jako stronie decyzji w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na wstępie podnieść należy, że rację ma wnoszący zażalenie, iż uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zostało sporządzone w sposób lakoniczny, pozbawiony szerszych rozważań związanych z przyjęciem przez Sąd, że skarga została wniesiona po terminie. Jednak powyższe uchybienie nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy, bowiem z treści uzasadnienia w sposób jednoznaczny wynika, co było przyczyną odrzucenia skargi i na jakiej podstawie Sąd wydał rozstrzygnięcie. Możliwa jest zatem instancyjna kontrola zaskarżonego postanowienia. Zgodnie z art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. W niniejszej sprawie, jak wynika z akt administracyjnych, skarżący nie był jednak uznany za stronę postępowania administracyjnego zainicjowanego wnioskiem Dziekana Wydziału Prawa i Administracji [...] o przyznanie środków finansowych na stypendium naukowe dla wybitnego młodego naukowca i organ – Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego nie doręczał mu wydanych w tym postępowaniu decyzji. Jedyną stroną tego postępowania, jak wynika z rodzielnika zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji był Wydział Prawa i Administracji [...]. W takiej sytuacji, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego dla podmiotu, który nie był stroną postępowania, liczy się od daty doręczenia zaskarżanego aktu dla strony postępowania. W przedmiotowym wypadku zaskarżona decyzja wraz z prawidłowym pouczeniem o trybie i terminie wniesienia skargi do sądu administracyjnego, została doręczona Dziekanowi Wydziału Prawa i Administracji [...] w dniu 27 kwietnia 2015 r. (dowód - kserokopia duplikatu zwrotnego potwierdzenia odbioru k. 16 akt administracyjnych). Termin do wniesienia skargi upływał zatem z dniem 27 maja 2015 r. Przedmiotowa skarga na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] kwietnia 2015 r. została natomiast nadana przez skarżącego listem poleconym w dniu 7 lipca 2015 r., a zatem z uchybieniem 30-dniowego terminu, o którym mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a., co prawidłowo stwierdził Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu. Tym samym zarzuty zawarte w zażaleniu zmierzające do wykazania, że termin do wniesienia skargi dla skarżącego rozpoczął bieg w dniu doręczenia mu skanu decyzji, tj. dnia 9 czerwca 2015 r. nie są zasadne. Z analizy skargi kasacyjnej wynika, że powyższe twierdzenia skarżący opiera na uznaniu, iż był on stroną postępowania administracyjnego, co jak wyżej wykazano, nie znajduje potwierdzenia w aktach administracyjnych. Należy podkreślić, że taka sytuacja nie zamykała skarżącemu drogi do wykazania w postępowaniu sądowadministracyjnym legitymacji skargowej w zaskarżeniu decyzji. Wywodząc swoją legitymację z posiadania interesu prawnego (art. 50 § 1 p.p.s.a.) skarżący musiał jednak wnieść skargę w terminie otwartym do złożenia skargi dla strony postępowania administracyjnego, tj. do dnia 27 maja 2015 r. Ponadto należy mieć na uwadze, iż w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 5 października 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, uznając, iż wniosek został złożony po terminie wskazanym w art. 87 § 1 p.p.s.a. Postanowieniem z dnia 19 stycznia 2016 r., sygn. akt I OZ 1756/15 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na powyższe postanowienie, stwierdzając w uzasadnieniu, że skoro skarżący nie był traktowany jako strona postępowania administracyjnego, to 9 czerwca 2015 r. jest dniem, kiedy dowiedział się o treści zaskarżonej decyzji, a zatem w tym dniu ustała przyczyna, z jakiej nie wniósł skargi w terminie, tj. do dnia 27 maja 2015 r. Wobec istnienia w obrocie prawnym ww. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego chybione są zarzuty dotyczące błędnego przyjęcia, że wniesienie skargi wymagało złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Badając spełnienie przesłanek formalnych skargi, Sąd pierwszej instancji był związany tym prawomocnym orzeczeniem, w zakresie, w jakim NSA stwierdził, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony i że podlega odrzuceniu z uwagi na uchybienie terminu do jego wniesienia. Skoro zatem skarżący uchybił terminowi do wniesienia skargi, zaś wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia został prawomocnie odrzucony, to zasadnym było odrzucenie skargi przez Sąd pierwszej instancji w oparciu o przepis art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Co do przedstawionej w uzasadnieniu zażalenia argumentacji dotyczącej przyczyn, z jakich skarżący nie mógł ustalić daty doręczenia decyzji organowi, stwierdzić należy, że okoliczności te mogłyby być przedmiotem oceny sądu rozpoznającego merytorycznie wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, nie mogą natomiast stanowić okoliczności, które podlegają ocenie Sądu badającego spełnienie przez stronę warunków formalnych skargi, w tym dochowania terminu do jej wniesienia. Odnosząc się zaś do wniosku skarżącego o wyjaśnienie w wydanym orzeczeniu wątpliwości co do treści postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2016 r., sygn. akt I OZ 1756/15, wskazać trzeba, że stosownie do treści art. 158 § 1 w zw. z art. 166 p.p.s.a., wniosek o wykładnię postanowienia rozpoznaje Sąd, który to postanowienie wydał. Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie, rozpoznający zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi nie jest zatem uprawniony do dokonywania wykładni ww. postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł ponadto podstaw do wystąpienia z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego w zakresie wskazanym w zażaleniu. Przesłanką wystąpienia z pytaniem opartym o normę art. 193 Konstytucji jest nabranie przez Sąd uzasadnionych wątpliwości co do zgodności danego przepisu z Konstytucją w sytuacji, w której odpowiedź na to pytanie ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W niniejszej sprawie taka uzasadniona wątpliwość nie zaistniała. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718) oddalił zażalenie.