III SA/Lu 78/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędziowie Sędzia WSA Robert Hałabis,, Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Małgorzata Olejowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 6 października 2015 r. sprawy ze skargi O. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie zarejestrowania samochodu osobowego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w wyniku rozpatrzenia odwołania [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w L., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] września 2014 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie zarejestrowania samochodu osobowego. Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia: Decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] Prezydent Miasta, po rozpatrzeniu wniosku [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w L., dokonał czasowej rejestracji pojazdu marki Citroen C4 Picasso, VIN [...]. Decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] Prezydent Miasta zarejestrował wyżej wymieniony pojazd, wydając tablice rejestracyjne nr [...], dowód rejestracyjny seria [...], kartę pojazdu AAB [...]. Rejestracji pojazdu dokonano na podstawie wniosku Prezesa Zarządu spółki [...] M. K., faktury VAT nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r., wystawionej przez M. K., dowodu rejestracyjnego Teil I seria [...] i Teil II, seria [...], zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu z dnia [...] września 2011 r., nr [...], dokumentu identyfikacyjnego pojazdu, zaświadczenia wystawionego przez Urząd Celny potwierdzającego zapłatę akcyzy na terytorium kraju od nabytego wewnątrzwspólnotowo samochodu osobowego niezarejestrowanego wcześniej na terytorium kraju z dnia [...] grudnia 2011 r., dowodu zapłaty opłaty recyklingowej do Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej z dnia [...] grudnia 2011 r. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r. Prezydent Miasta z urzędu wznowił postępowanie w sprawie zarejestrowania powyższego samochodu osobowego. Jako podstawę prawną wznowienia postępowania organ wskazał art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), dalej: k.p.a. Decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. Prezydent Miasta uchylił w całości wyżej wymienioną decyzję z dnia [...] grudnia 2011 r. i anulował wskazany powyżej dowód rejestracyjny, kartę pojazdu oraz tablice rejestracyjne i umorzył wszczęte postępowanie administracyjne. W wyniku rozpatrzenia odwołania spółki [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. uchyliło powyższą decyzję Prezydenta Miasta w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Następnie Prezydent Miasta, decyzją z dnia [...] września 2014 r. uchylił w całości decyzję z dnia [...] grudnia 2011 r. w sprawie zarejestrowania pojazdu i odmówił rejestracji wyżej wymienionego pojazdu marki Citroen C4 Picasso. Organ pierwszej instancji ustalił, że dokument potwierdzający zapłatę akcyzy z dnia [...] grudnia 2011 r. oraz potwierdzenie zapłaty opłaty recyklingowej nie zostały wystawione przez upoważnione do tego instytucje oraz, że osoba M. K. jest fikcyjna. Powyższe stanowiło nową okoliczność faktyczną, nieznaną organowi w dniu wydawania decyzji [...] grudnia 2011 r. o rejestracji pojazdu. Skoro dokumenty, którymi spółka O. posłużyła się przy rejestracji pojazdu zostały sfałszowane, to podstawę wznowienia postępowania mógł również stanowić przepis art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. W odwołaniu od powyższej decyzji spółka [...] wniosła o stwierdzenie jej nieważności, ewentualnie o uchylenie jej w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania – art. 145 § 1 pkt 5, § 2 oraz art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. Decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że umowa sprzedaży pojazdu nie mogła być ważna, ponieważ nie sposób było ustalić osoby sprzedającego na podstawie przedłożonych do rejestracji dokumentów. Z ustaleń organu wynikało, że M. K. nie figuruje w bazie ewidencji ludności i ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Urząd Miasta B., numer PESEL, którym posługiwał się zbywca pojazdu należy zaś do mieszkańca G. Zbywca pojazdu był zatem osobą fikcyjną. Organ stwierdził, że okoliczności zawarcia umowy sprzedaży pojazdu w niniejszej sprawie nie były znane organowi w dniu rejestracji, a zatem została spełniona przesłanka wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Organ podkreślił, że przesłanką wznowienia postępowania w niniejszej sprawie nie był art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Odnosząc się do zarzutu strony, że organ dysponował całością dokumentacji i przy zachowaniu należytej staranności miał możliwość dostrzeżenia jej wad, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że rejestracja pojazdów ma charakter masowy, zaś ewentualna konieczność zbadania prawdziwości każdego przedłożonego do rejestracji pojazdu dokumentu w drodze korespondencji z jego wystawcą rozciągnęłaby w czasie proces dopuszczenia pojazdu do ruchu po drogach publicznych i ograniczyłaby w ten sposób uprawnienia właściciela do korzystania z rzeczy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie spółka [...] zaskarżyła powyższą decyzję w całości. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organu pierwszej i drugiej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania – art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 145 § 1 pkt 1, pkt 5 i § 2 k.p.a. w związku z art. 149 § 2 i art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz przepisów prawa materialnego – art. 169 Kodeksu cywilnego w związku z art. 7 Kodeksu cywilnego w związku z art. 72 ust. 1 i art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 z późn. zm.), dalej: Prawo o ruchu drogowym. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że nieprawidłowe było poszukiwanie przez organ dodatkowych podstaw wznowienia i stwierdzenie, że w niniejszej sprawie mógłby mieć jeszcze zastosowanie przepis art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., z uwagi na treść § 2 tego przepisu. Zdaniem skarżącej, błędne jest stanowisko organu, który z okoliczności stwierdzenia nieważności faktury, wywodzi nieważność umowy sprzedaży. Skarżąca nabyła na własność wyżej wymieniony pojazd działając w dobrej wierze i brak jest podstaw, aby okoliczność tę kwestionować. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga podlegała oddaleniu. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2014 r. o uchyleniu w całości decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r. w sprawie zarejestrowania wyżej wymienionego pojazdu marki Citroen C4 Picasso oraz o odmowie rejestracji tego pojazdu. Zaskarżona decyzja została wydana w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego. Jako podstawę wznowieniową wskazano art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Prezydent Miasta ustalił, że wskazany w fakturze VAT z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] jako zbywca pojazdu – M. K. jest osobą fikcyjną, nie figuruje w ewidencji ludności miasta i gminy B. oraz w ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Urząd Miasta B. Organ pierwszej instancji ustalił również, że dokument potwierdzający zapłatę akcyzy z dnia [...] grudnia 2011 r. oraz potwierdzenie zapłaty opłaty recyklingowej nie zostały wystawione przez upoważnione do tego instytucje. Prawidłowe jest stanowisko organu, że nową okolicznością faktyczną, istniejącą w dniu wydania decyzji, a nieznaną organowi był fakt, że skarżący nie dysponował prawidłowym dowodem własności samochodu. Skarżący nie mógł skutecznie nabyć własności samochodu, ponieważ zbywcą pojazdu była osoba fikcyjna. W myśl przepisów Prawa o ruchu drogowym jednym z podstawowych warunków rejestracji pojazdu jest przedstawienie dowodu jego własności (art. 72 ust. 1 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym). Z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. z 2007 r. Nr 186, poz. 1322 późn. zm.) wynika, że w celu rejestracji pojazdu właściciel pojazdu składa w organie rejestrującym wniosek o rejestrację pojazdu, do którego dołącza m.in. dowód własności pojazdu. Nieprzedłożenie właściwych dokumentów powoduje odmowę rejestracji pojazdu. Podstawę do rejestracji stanowić może dowód własności pojazdu. Nie spełnia tego kryterium przedstawienie dokumentu nabycia pojazdu (w niniejszej sprawie faktury VAT) od fikcyjnej osoby. Taka czynność nie może prowadzić do skutecznego przeniesienia własności. Podmiot występujący o zarejestrowanie pojazdu obowiązany jest przedstawić dowód własności pojazdu, przy czym dowód taki nie może wywoływać wątpliwości ani co do przedmiotu własności, ani też co do podmiotu (podmiotów), którym przysługuje to najszersze prawo rzeczowe. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślano, że właściwe organy dokonują rejestracji na podstawie dokumentów potwierdzających niesporne stany w sferze stosunków własnościowych, co oznacza, że nie mogą one ani kreować, ani korygować tychże stosunków. Jeżeli więc wnioskodawca nie przedstawi bezspornych dowodów własności pojazdu i jego podstawowych elementów, organy administracji publicznej obowiązane są odmówić zarejestrowania zgłoszonego pojazdu (vide np. wyrok z dnia 14 października 1998 r., sygn. akt II SA 1093/98). Należy zgodzić się ze stanowiskiem, wyrażanym w orzecznictwie, że organ może dokonać rejestracji w oparciu o ustalony niesporny stan własnościowy. Ustalenie tego stanu własnościowego może zatem być dokonane z wykorzystaniem różnych środków dowodowych, ale efekt ustaleń winien być bezsporny. Ustalenia w przedmiocie istnienia, czy nieistnienia określonego prawa lub stosunku prawnego należą do właściwości sądów powszechnych. Organy administracji dokonują zaś rejestracji na podstawie dokumentów potwierdzających niesporne stany w sferze stosunków własnościowych. W sytuacji sporu co do prawa organ administracji obowiązany jest odmówić zarejestrowania pojazdu (vide wyrok NSA z dnia 14 października 1998 r., sygn. akt II SA 1093/98 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 września 2004 r., sygn. akt II SA/Wa 3046/03). Zarejestrowanie pojazdu, wbrew jednoznacznym dowodom potwierdzającym nowe okoliczności faktyczne nieznane organowi w dniu wydania decyzji, sankcjonowałoby prawo legalnego posługiwania się dowodem rejestracyjnym, tj. dokumentem, który w sposób niewątpliwy potwierdza nieprawdziwe dane. Konieczne jest w takich przypadkach, aby istniała całkowita pewność, że osoby legitymujące się takim dokumentem są rzeczywiście do tego upoważnione i są prawowitymi właścicielami pojazdu. Naruszenie tej zasady może również godzić w interesy osób trzecich (vide wyrok NSA z dnia 2 lutego 2007 r., sygn. akt I OSK 418/06). Organy w niniejszej sprawie bezspornie ustaliły, że zbywcą pojazdu była osoba fikcyjna. Okoliczność ta niewątpliwie istniała w dacie wydania decyzji o rejestracji pojazdu, nie była znana organowi i miała kluczowe znaczenie dla sprawy. Na tej podstawie organy prawidłowo przyjęły za podstawę wznowienia art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., uchyliły dotychczasową decyzję o rejestracji pojazdu z dnia 23 grudnia 2011 r. i odmówiły rejestracji wyżej wymienionego pojazdu. Skoro skarżący nabył pojazd od fikcyjnej osoby, to nie mógł skutecznie uzyskać do niego tytułu własności, a tym samym nie mógł przedstawić dowodu własności, który należy obligatoryjnie dołączyć do wniosku o rejestrację. Bezpodstawny jest również zarzut błędnego wskazania podstaw wznowienia poprzez powołanie przez organy drugiej przesłanki wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Powołanie się przez organ na wspomnianą przesłankę wznowieniową stanowi próbę wzmocnienia stanowiska organu, że ewentualnie można byłoby poszukiwać dalszych przesłanek wznowienia. Wbrew argumentacji skarżącej, art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. nie stanowił podstawy w niniejszej sprawie. Jedyną przesłankę wznowienia stanowił przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia przepisów Kodeksu cywilnego. Podkreślić jeszcze raz należy, że podstawą rejestracji może być tylko dowód własności nie budzący żadnych wątpliwości. Organy rejestrujące nie mają kompetencji do rozstrzygania sporów dotyczących prawa własności pojazdów podlegających rejestracji. Również rolą sądu administracyjnego nie jest ocena prawidłowości stosunków cywilnoprawnych. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), oddalił skargę.